Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Voetbalclubs vormen afgeschermde competities vanwege agressie op velden»?1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het feit dat voetbalverenigingen aparte competities starten uit ergernis over de agressieve sfeer bij KNVB amateurwedstrijden?

Ik vind het belangrijk dat iedereen in Nederland met plezier en veilig kan sporten. Vanuit dat perspectief begrijp ik dat teams gewoon elke week met plezier willen voetballen en niet geconfronteerd willen worden met herhaalde vormen van agressie. Agressie in de sport is onacceptabel. Het is aan de teams, de clubs en KNVB om het gesprek hierover aan te gaan en passende maatregelen te nemen. Ik moedig hen aan om samen naar een manier te zoeken waarop het in het bericht genoemde initiatief voor respectvolle omgang tijdens de wedstrijden naar het niveau van de reguliere competitie kan worden getrokken. Zo blijven zowel de waarden van plezier en veiligheid als van verbinding behouden.

Vraag 3

Deelt u de mening dat sport een verbindende functie moet blijven vervullen voor mensen uit alle hoeken van de samenleving?

Ja, ik deel de mening dat sport deze verbindende functie moet behouden. Sport is van grote maatschappelijke waarde en is voor velen een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven in de vorm van fysieke en mentale gezondheid, saamhorigheid en persoonlijke ontwikkeling.

Vraag 4

Welke rol ziet u voor uw ministerie, ook in het licht van de Wet integere sport, om agressie op de voetbalvelden tegen te gaan?

De verantwoordelijkheid voor een veilige en integere sport ligt primair bij de sportsector zelf. Het kabinet ondersteunt de sportsector hierin onder meer door middel van financiering van programma’s als OVIVI (Ons Voetbal Is Van Iedereen) dat is toegerust op het bestrijden van discriminatie, racisme en antisemitisme op de voetbalvelden. Ook faciliteert het kabinet dat sportaanbieders de 4 V’s opnemen als basiseisen voor sociale veiligheid, te weten een Vastgestelde gedragscode, een Vertrouwenscontactpersoon, een VOG en Vakkundige trainers/coaches. Verder ondersteunt het kabinet Halt, dat in samenwerking met de KNVB trainingen geeft gericht op bewustwording van de gevolgen van onder andere agressief gedrag en het voorkomen van herhaling. Het conceptwetsvoorstel Wet integere sport (Wis) is toegespitst op de onderwerpen matchfixing, doping en grensoverschrijdend gedrag waaronder ook fysieke of verbale agressie. De Wis regelt de oprichting van een onafhankelijk en deskundig integriteitscentrum waar meldingen kunnen worden gedaan.
Al deze maatregelen dragen bij aan maatschappelijke verbinding en sociale cohesie, wat een belangrijk fundament vormt voor de sport.

Vraag 5

Heeft u zicht op hoeveel particuliere voetbalcompetities er zijn en of deze sinds de start van corona in aantal is toe- of afgenomen en zo ja, kunt u deze gegevens delen?

Er is bij de KNVB geen landelijke registratie van particuliere voetbalcompetities bekend en zij kunnen dus ook geen exacte aantallen of veranderingen in aantallen noemen. De KNVB ziet op verschillende plaatsen initiatieven waarbij voetbal plaatsvindt buiten de KNVB-competitie. Doordat deze competities buiten de KNVB vallen, beschikt de KNVB niet over landelijke trendcijfers.

Vraag 6

Heeft u cijfers over het effect van agressie in de amateursport en het effect daarvan op de in- en uitstroom in de amateursport?

Er zijn cijfers tot en met 2024 over de ervaringen van sporters en wedstrijdbezoekers met wangedrag in de amateursport. Deze cijfers zijn afkomstig van het CBS en zijn door het Mulier instituut in een rapport verwerkt, waar ik u graag naar verwijs.2 Deze cijfers gaan echter niet over de gevolgen van wangedrag. In de vragenlijst voor 2026 is de vraagstelling aangepast en zijn de gevolgen van het ervaren van wangedrag zoals het wisselen van sportclub of het stoppen met de betreffende sport wel opgenomen. De cijfers hiervan worden in 2027 verwacht.

Vraag 7

Welke rol en concrete maatregelen ziet u voor uw ministerie om ervoor te zorgen dat sport bij blijft dragen aan maatschappelijke verbinding en sociale cohesie?

Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 4.

Vraag 8

Bent u van mening dat de KNVB striktere handhaving zou moeten plegen in geval van agressief gedrag in de door de KNVB georganiseerde voetbalcompetities? Zo nee, waarom niet?

De KNVB zet zich door middel van uniforme regels, tuchtrecht en gerichte ondersteuning van clubs in om de voetbalomgeving veilig en sportief te houden. Ik vind het goed dat zij op deze manier meerdere instrumenten gebruiken.
De verantwoordelijkheid kan niet volledig bij de KNVB neergelegd worden. In beginsel zijn voetballers en toeschouwers verantwoordelijk voor hun eigen gedrag.

Vraag 9

Bent u bereid om met de KNVB in gesprek te gaan over hoe handhaving het beste toegepast kan worden bij agressief gedrag in door de KNVB georganiseerde voetbalcompetities?

In eerste instantie is het aan de bond zelf om het gesprek met de clubs aan te gaan en te beoordelen of er extra maatregelen moeten worden getroffen. Het Ministerie van VWS heeft regelmatig contact met de KNVB waarbij ook onderwerpen als dit aan de orde komen.

Vraag 10

Bent u bereid om daarbij oog te houden voor de vrijwilligers die de vele verenigingen en het amateurvoetbal draaiende houden en hen niet te belasten met de handhavingstaak?

Verenigingen en het amateurvoetbal danken hun bestaan voor een groot deel aan de inzet van vrijwilligers. Dat is een groot goed en daar ben ik mij bewust van. Een striktere vorm van handhaving zal invloed hebben op de capaciteit van een club en dat zal onderdeel moeten zijn van het gesprek tussen de KNVB en verenigingen en de keuze aan te nemen maatregelen. Ik vind het in eerste instantie aan hen om daarover na te denken. Daarnaast blijven voetballers en toeschouwers verantwoordelijk voor hun eigen gedrag.

Vraag 1

Bent u bekend met de recente berichtgeving waaruit blijkt dat zowel AVROTROS als Omroep MAX geen verantwoordelijkheid willen nemen voor de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival 2027 en dat ook andere publieke omroepen terughoudend zijn?1 2

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat het opmerkelijk is dat meerdere publiek gefinancierde omroepen weigeren aan een evenement deel te nemen waarvoor Nederland internationaal rechten bezit en dat op de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008 staat vermeld?

Als Minister heb ik hierin geen rol, de Nederlandse Publieke Omroep gaat over de eigen programmatische afwegingen. Inmiddels heeft de NPO laten weten dat de NOS de uitzending zal verzorgen. De redactionele onafhankelijkheid van de omroepen is vastgelegd in de Mediawet 2008 en de persvrijheid volgt uit de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Het is dan ook aan de omroepen zelf of zij de uitzending en mogelijke deelname willen verzorgen. Het Eurovisie Songfestival staat in de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008, maar hierin is alleen bepaald hoe het televisieprogramma moet worden verspreid áls het wordt uitgezonden. Evenementen op de evenementenlijst moeten via een open kanaal toegankelijk zijn wat betekent dat ze niet achter een betaalmuur mogen vallen. De NPO is echter niet verplicht het evenement uit te zenden of deel te nemen.

Vraag 3

Klopt het dat het voor de NPO onduidelijk is of de komende editie überhaupt zal worden uitgezonden? Zo ja, hoe reflecteert u daarop? Houdt de NPO zich wel aan haar wettelijke taak? Zo ja, waarom wel? Zo nee, welke sanctie legt u op?

De NPO heeft de NOS gevraagd verslag te doen van het Songfestival en het uit te zenden. De Mediawet 2008 noch de evenementenlijst uit het Mediabesluit 2008 verplicht de NPO of een afzonderlijke omroep het evenement uit te zenden of deel te nemen. Van schending van wettelijk taken is hier dus geen sprake.

Vraag 4

Klopt het dat de finale van het Eurovisie Songfestival op grond van de evenementenlijst voor een breed publiek beschikbaar moet zijn? Zo ja, hoe wordt aan die verplichting voldaan indien Nederland niet deelneemt?

De evenementenlijst eist niet dat een bepaald evenement voor een breed publiek beschikbaar moet zijn. Voor de evenementen uit de evenementenlijst geldt alleen dat als het evenement als televisieprogramma wordt verspreid, dit op een op een open kanaal moet gebeuren.

Vraag 5

Vindt u dat politieke en/of geopolitieke overwegingen onderdeel zijn van de taakomschrijving van een publieke omroep c.q. omroepvereniging? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, welke consequentie verbindt u daaraan?

De verschillende omroepen binnen het publieke bestel vertegenwoordigen hun eigen stromingen om zo vanuit verschillende perspectieven aanbod te maken. De beslissing over de deelname van Nederland aan het Eurovisie Songfestival is een keuze van de betreffende redactie en ligt op basis van de redactionele autonomie bij de betrokken omroeporganisatie. Omroepen maken voortdurend afwegingen over welke programma’s zij wel of niet willen maken. De overwegingen die zij daaraan ten grondslag leggen, zijn aan henzelf.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het besluit van AVROTROS om deelname te weigeren vanwege de aanwezigheid van Israël in feite een politieke stellingname betreft en niet primair een programmatische afweging? Zo nee, waar ligt volgens u de grens tussen redactionele onafhankelijkheid enerzijds en politieke activistische keuzes anderzijds?

Zie mijn antwoord op vraag 5.

Vraag 7

Bent u van mening dat belastingbetalers mogen verwachten dat publieke omroepen hun wettelijke en publieke taken uitvoeren ongeacht hun eigen politieke voorkeuren of opvattingen over internationale conflicten?

Omroepen zijn autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.

Vraag 8

Klopt het dat de NPO als lid van de European Broadcasting Union (EBU) uiteindelijk verantwoordelijk blijft voor de Nederlandse positie binnen het Eurovisie Songfestival, ongeacht welke omroep de uitvoering verzorgt?

Het is aan de NPO als lid van de EBU om invulling te geven aan het Eurovisie Songfestival binnen de publieke omroep. Maar nogmaals: er is geen verplichting tot uitzending of deelname dus de verantwoordelijkheid van de NPO strekt daar niet toe.

Vraag 9

Welke concrete stappen heeft de NPO sinds het besluit van AVROTROS genomen om te voorkomen dat Nederland ook in 2027 afwezig is op het Eurovisie Songfestival?

Zie mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 10

Kunt u bevestigen dat Talpa Network publiekelijk heeft aangeboden mee te denken over een Nederlandse deelname indien de publieke omroep daartoe niet in staat blijkt?

Talpa Network heeft dit inderdaad publiekelijk aangeboden. EBU is echter een samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en enkel zij kunnen het Eurovisie Songfestival uitzenden en zijn verantwoordelijk voor een eventuele Nederlandse inzending.

Vraag 11

Bent u bereid met de NPO in gesprek te gaan over scenario’s waarbij commerciële partijen een ondersteunende of uitvoerende rol kunnen vervullen indien geen publieke omroep bereid blijkt de Nederlandse deelname te organiseren?

Dat is aan de NPO zelf; zie mijn antwoord op vraag 10.

Vraag 12

Bent u bereid te onderzoeken of de Nederlandse rechten op deelname en organisatie, indien publieke omroepen daar structureel geen gebruik van wensen te maken, via de NPO kunnen worden ondergebracht bij commerciële mediapartijen of gedeeld kunnen worden? Zo nee, waarom niet?

Als Minister ga ik hier niet over, dat is aan de EBU.

Vraag 13

Bent u bereid hierover in overleg te treden met de NPO, commerciële media en de EBU, zodat wordt voorkomen dat Nederland door interne politieke discussies binnen het publieke bestel opnieuw afwezig blijft op het Eurovisie Songfestival?

Dat is niet mijn rol als Minister; zoals ik eerder heb toegelicht zijn omroepen autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.

Vraag 14

Deelt u de mening dat het moeilijk uitlegbaar is dat commerciële partijen zich bereid tonen mee te denken over Nederlandse deelname, terwijl publieke omroepen die hiervoor belastinggeld ontvangen zich juist terugtrekken?

De NPO ontvangt belastinggeld voor uitvoeren van hun wettelijke taak. Voor het Eurovisie Songfestival ontvangt de NPO geen specifieke bekostiging.

Vraag 15

Welke gevolgen hebben volgens u het herhaaldelijk afzien van deelname door Nederlandse publieke omroepen voor de internationale positie van Nederland binnen de EBU?

De EBU is een Europees samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en reikt verder dan enkel het Eurovisie Songfestival. Een besluit over eventuele deelname staat los van de positie van de NPO binnen de EBU.

Vraag 16

Wanneer is de deadline voor het kiezen van een liedje plus vertolker zodat met voldoende voorbereiding Nederland weer meedoet aan het Eurovisie Songfestival?

De NPO heeft bekendgemaakt dat een speciaal opgericht team zich verder zal bezighouden met de deelname van 2027. Ik heb geen zicht op welke deadlines of planningen daar precies bij horen.

Vraag 17

Voelt u zich als hoeder van het stelsel verantwoordelijk om dit laatste te bewerkstelligen?

Nee. Zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Sportclubs in geldnood na schrappen saldering», waarin wordt gewaarschuwd dat amateur-sportverenigingen met zonnepanelen door het beëindigen van de salderingsregeling vanaf 2027 fors hogere energielasten kunnen krijgen?1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het probleem dat juist sportverenigingen die de afgelopen jaren, mede op aandringen en met ondersteuning van de overheid, hebben geïnvesteerd in zonnepanelen en verduurzaming nu financieel worden geraakt, omdat zij veel stroom overdag opwekken en terugleveren terwijl hun energieverbruik vooral ’s avonds en in het weekend plaatsvindt?

Ja, ik herken dit beeld. Volgens een verkenning van koepelorganisaties gaat het vooral om buitensportverenigingen, zoals voetbal- en hockeyverenigingen.2 Verenigingen met een buitensportaccommodatie kennen een verbruikspiek in de doordeweekse avonduren en in de weekenden. Ook in de zomer, wanneer de panelen juist veel opwekken, is het verbruik in dat geval laag. Door die beperkte gelijktijdigheid van opwek en verbruik leveren deze verenigingen veel stroom terug. De impact van het einde van de salderingsregeling hangt dus voor sportverenigingen net als voor andere afnemers af van de vraag of hun opwek en het gebruik van elektriciteit gelijktijdig plaatsvinden en qua omvang in verhouding tot elkaar staan.
De beëindiging van de salderingsregeling leidt tot een stijging op de energierekening van alle huishoudens, verenigingen of andere instanties met zonnepanelen en een kleinverbruikaansluiting, maar dit betekent niet per definitie dat zonnepanelen niet meer rendabel zijn. Zonnepaneelbezitters zullen een vergoeding van 50% van het leveringstarief ontvangen voor de elektriciteit die zij terugleveren aan het net en gaan energiebelasting betalen over alle elektriciteit die ze afnemen van het net.
Het merendeel van de nu beschikbare energiecontracten biedt een terugleververgoeding die hoger is dan de bijbehorende terugleverkosten. Dat betekent dat teruggeleverde elektriciteit nog altijd een positieve marktwaarde vertegenwoordigt, al zal deze vanaf 1 januari 2027 kleiner zijn dan voorheen. De grootste besparing voor afnemers ligt echter in het benutten van de opgewekte elektriciteit voor het eigen verbruik. Verenigingen die erin slagen om hun energieverbruik beter aan te laten sluiten op het moment van opwek, zullen meer voordeel uit hun zonnepanelen blijven halen.
De salderingsregeling geldt alleen voor kleinverbruikers. Zwembaden en sporthallen hebben meestal een grote aansluiting met een capaciteit groter dan 3×80 ampère voor elektriciteit. Zij vallen dus buiten de huidige regeling. Voor deze binnensportverenigingen verandert er niets.

Vraag 3

Klopt het dat volgens onderzoek van het Mulier Instituut minstens 33 procent van de sportverenigingen zonnepanelen heeft en dat verenigingen met zonnepanelen na het beëindigen van de salderingsregeling gemiddeld circa € 6.500 per jaar meer aan energiekosten kunnen gaan betalen? Hoeveel sportverenigingen worden naar verwachting geraakt en wat zijn naar schatting de totale financiële gevolgen voor de amateur-sportsector?

Het percentage klopt. Uit onderzoek van het Mulier Instituut blijkt dat minstens 33 procent van de sportverenigingen zonnepanelen heeft.3 Deze cijfers dateren uit 2023. De aangehaalde schatting van de financiële gevolgen komt niet uit dat onderzoek. Het gaat om een berekening van Energyc.4 Daaruit blijkt dat een gemiddelde vereniging na 2027 tot € 6.500 meer aan energiekosten betaalt. De KNVB heeft daarnaast in 2026 apart onderzoek laten doen onder 34 voetbalverenigingen.5 Daaruit blijkt dat 44 procent van de voetbalverenigingen met zonnepanelen kleinverbruiker is. Alleen die groep ondervindt de gevolgen van het beëindigen van de regeling.
Een exact aantal geraakte verenigingen kan ik echter niet geven. Nederland telt ongeveer 26.000 sportverenigingen. Minstens een derde daarvan heeft zonnepanelen. Op basis van bovenstaande percentages gaat het naar schatting om enkele duizenden verenigingen.
Bovendien is het niet mogelijk een totaalbedrag voor de sector te noemen. De gevolgen verschillen namelijk sterk per vereniging. Opwek, verbruiksprofiel, aansluiting en energiecontract bepalen samen het beeld. Landelijke gegevens over die combinatie zijn er niet.

Vraag 4

Zijn de specifieke financiële gevolgen van het beëindigen van de salderingsregeling voor amateur-sportverenigingen voorafgaand aan het besluit door het kabinet in kaart gebracht? Zo ja, wat waren de uitkomsten en met welke bedragen is daarbij gerekend? Zo nee, waarom is dit niet gebeurd?

Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel zijn de gevolgen voor kleinverbruikers in beeld gebracht.6 Sportverenigingen met een kleinverbruikaansluiting vallen onder die groep. Er is vooraf geen aparte doorrekening gemaakt voor amateursportverenigingen. De wetgeving op energiegebied maakt geen onderscheid naar type kleinverbruiker.
Inmiddels brengen maatschappelijke partijen ook de gevolgen voor de sport gericht in beeld. Het Nationaal Klimaat Platform beschrijft de gevolgen in een casusstudie van juni 2026.7 Ook de KNVB liet zoals gezegd in 2026 onderzoek doen onder voetbalverenigingen. Ik gebruik deze inzichten in de gesprekken met de sportsector. Dergelijke inzichten kunnen betrokken worden door de individuele sportverenigingen, en door de betrokken (mede)overheden bij de praktische voorbereiding over hun bedrijfsvoering nadat de salderingsregeling vervalt.

Vraag 5

Vindt u het redelijk dat sportverenigingen die op basis van jarenlang overheidsbeleid hebben geïnvesteerd in zonnepanelen vanaf 2027 mogelijk duizenden euro’s per jaar extra moeten betalen en daardoor worden gedwongen hun contributies te verhogen, terwijl deze investeringen juist bedoeld waren om hun energielasten structureel te verlagen?

Ik begrijp dat verenigingen dit als onredelijk kunnen ervaren. Zij hebben geïnvesteerd in verduurzaming, mede door beleid van de Rijksoverheid. Tegelijk is de salderingsregeling altijd een tijdelijke stimuleringsmaatregel geweest. Die maatregel verlaagde de investeringsdrempel toen zonnepanelen nog duur waren. Inmiddels zijn panelen fors goedkoper en is die drempel veel lager.
Er zijn ook goede redenen om met de regeling te stoppen. Tijdens de behandeling van de Wet einde salderen zijn deze redenen uitvoerig aan bod gekomen. De salderingsregeling vergroot de druk op het elektriciteitsnet doordat huishoudens geen prikkel hebben om hun eigen opgewekte zonnestroom zelf te verbruiken.8 Daarnaast zorgt de salderingsregeling voor hogere kosten voor energieleveranciers. Om dit te compenseren, verhogen veel energieleveranciers de stroomprijzen. Het voordeel van de salderingsregeling wordt hiermee onder andere betaald door huishoudens zonder zonnepanelen.
De investering in zonnepanelen houdt voor afnemers ook zonder saldering waarde. Verenigingen besparen op de stroom die zij zelf direct gebruiken. Bovendien biedt het merendeel van de nu beschikbare energiecontracten een terugleververgoeding die hoger is dan de bijbehorende terugleverkosten. Dat betekent dat teruggeleverde elektriciteit nog altijd een positieve waarde vertegenwoordigd, al zal deze vanaf 1 januari 2027 kleiner zijn dan voorheen. Die waarde bedraagt tenminste 50 procent van het kale leveringstarief.9 Verenigingen met een ongunstig verbruiksprofiel gaan er echter wel fors op achteruit. Daarom werk ik aan gerichte ondersteuning voor sportverenigingen bij de verduurzaming van hun accommodaties. In het antwoord op vraag 7 licht ik dit nader toe.

Vraag 6

Deelt u de zorg dat deze hogere lasten uiteindelijk bij leden en gezinnen terechtkomen via hogere contributies en dat sporten daardoor minder betaalbaar en toegankelijk kan worden? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot het kabinetsbeleid om sport en bewegen juist toegankelijk te houden?

Ik vind het van belang dat sport en bewegen toegankelijk en betaalbaar blijven. De hoogte van de contributie bepaalt de vereniging echter zelf. Die hoogte hangt af van het geheel aan inkomsten en uitgaven. Denk aan accommodatie-, energie-, personeels- en onderhoudslasten. Daarom kan ik nu nog niet vaststellen in welke mate de beëindiging van de salderingsregeling doorwerkt in de contributies. Wel zal ik dit goed in de gaten houden met de jaarlijkse contributiemonitor.

Vraag 7

Welke mogelijkheden ziet u om specifiek sportverenigingen, die vanwege het tijdstip waarop zij energie opwekken en verbruiken onevenredig worden geraakt door het beëindigen van de salderingsregeling, tegemoet te komen? Worden daarbij compensatie, een overgangsregeling of ondersteuning voor energieopslag onderzocht? Zo nee, waarom niet?

Een specifieke compensatie of overgangsregeling voor sportverenigingen is niet aan de orde. Nadat een eerder wetsvoorstel om de salderingsregeling vanaf 2025 af te bouwen werd verworpen, koos het toenmalige kabinet Schoof voor beëindiging in één keer per 2027. In het wetsvoorstel geldt van 2027 tot 2030 een wettelijke minimumvergoeding van 50% voor teruglevering.10
Uit de casusstudie van het Nationaal Klimaat Platform blijkt dat verenigingen vooral vragen om inzicht in hun eigen opwek en verbruik.¹ Vrijwilligers hebben niet altijd de capaciteit en kennis om dit zelf te analyseren. Welke maatregel loont, verschilt bovendien per vereniging: meer gelijktijdigheid is bij een buitensportaccommodatie beperkt te vergroten en een batterij is niet vanzelfsprekend de meest kosteneffectieve stap. Daarom zie ik op korte termijn vooral mogelijkheden in het ontzorgen van verenigingen. Zo kunnen sportverenigingen gebruikmaken van een energiecoach. Deze coaches begeleiden verenigingen op locatie bij verduurzaming en betrekken het einde van de salderingsregeling in hun advies. Verder deel ik kennis via partners van de Routekaart Verduurzaming Sport, zoals het Kenniscentrum Sport & Bewegen en het platform duurzamesport.nl.
Verenigingen die overwegen te investeren in de opslag van zonnestroom, kunnen hiervoor een beroep doen op een DUMAVA-subsidie. Amateursportverenigingen die al zonnepanelen hebben, kunnen een aanvraag doen voor een batterij voor opslag, mits de batterij voldoet aan de voorwaarden uit de maatregelenlijst (maatregel H.3). De maatregelenlijst is te vinden op de website van RVO.11

Vraag 8

Welke mogelijkheden ziet u om te voorkomen dat deze extra energielasten ten koste gaan van de financiële positie van sportverenigingen, de hoogte van de contributie of noodzakelijke investeringen in sportaccommodaties? Kan hiervoor bijvoorbeeld de BOSA-regeling worden benut of aangepast?

Een belangrijke manier om extra energielasten op te vangen dan wel te voorkomen is het investeren in verduurzaming. De BOSA-regeling is gericht op de bouw en het onderhoud van sportaccommodaties. Voor verduurzaming kan sinds 2025 de sportsector subsidie aanvragen via de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA). Dit jaar is het minimum DUMAVA-subsidiebedrag per aanvraag omlaag gegaan, zodat ook kleinere projecten in aanmerking komen voor subsidie. Dit maakt het voor sportverenigingen makkelijker om DUMAVA aan te vragen. Met de mogelijkheden die ik in het antwoord op vraag 7 noem, kunnen sportverenigingen stappen zetten richting verduurzaming. Zoals ik hiervoor al opmerkte, blijf ik de situatie goed volgen, onder meer via de jaarlijkse contributiemonitor.

Vraag 9

Bent u bereid vóór de beëindiging van de salderingsregeling in 2027 gezamenlijk met de sportsector tot een concrete oplossing te komen, zodat sportverenigingen die op verzoek van de overheid hebben verduurzaamd niet vervolgens financieel worden gestraft voor diezelfde investering?

Ik blijf met de sportsector in gesprek over ondersteuning op het gebied van infrastructuur en verduurzaming. Mede daarom is de energiecoachregeling herstart, zodat verenigingen dit jaar praktisch worden geholpen. Zie ook het antwoord op vraag 7. Daarnaast heb ik per 1 september de werkgroep financiering bouw en onderhoud sportaccommodaties ingesteld. Deze werkgroep brengt in kaart hoe de middelen voor bouw en onderhoud vanaf 2028 kunnen worden ingezet. Daarbij wordt ook de beëindiging van de salderingsregeling betrokken. De werkgroep levert eind van het jaar het resultaat op. Verder zijn voorstellen gedaan door het Nationaal Klimaat Platform met zes organisaties over het einde van de salderingsregeling met betrekking tot sportverenigingen. Hierop reageert de Minister van Klimaat en Groene Groei bij het afdoen van de motie Klos voor het einde van het jaar.

Vraag 10

Kunt u uitsluiten dat amateur-sportverenigingen door het beëindigen van de salderingsregeling financieel in de problemen komen of zelfs moeten stoppen? Zo nee, welke concrete maatregelen gaat u nemen om dit te voorkomen?

Nee, dat kan ik niet uitsluiten. De financiële positie van een vereniging hangt van veel factoren af. Denk aan het ledenaantal, de accommodatie, de reserves en het energiecontract. Het einde van de salderingsregeling is één van die factoren.
Wel neem ik maatregelen om verenigingen te helpen. Zie de antwoorden op de vragen 7 tot en met 9.

Vraag 11

Bent u bereid om de salderingsregeling niet te laten beëindigen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, dan kunt u alle voorgaande vragen overslaan.

Nee, hier is het kabinet niet toe bereid. Voor nadere onderbouwing over de afschaffing van de salderingsregeling verwijs ik u graag naar de behandeling van de Wet einde salderen. De redenen voor de afschaffing van de salderingsregeling zijn tijdens deze wetsbehandeling uitvoerig aan bod gekomen.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Dagje glutenvrij op festival haast onmogelijk: «Hele dag op een appel en een waterijsje»»?1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat festivals en culturele evenementen niet alleen economische waarde hebben, maar ook bijdragen aan welzijn, sociale verbinding en cultuurparticipatie, en dat mensen met een medische dieetbeperking deze activiteiten op een veilige en volwaardige manier moeten kunnen bezoeken?

Ik deel de opvatting dat festivals en culturele evenementen belangrijk zijn voor sociale cohesie en het mentale welzijn van mensen. Ik vind het dan ook van groot belang dat festivals en culturele evenementen zo toegankelijk mogelijk zijn voor iedereen, en dat ook mensen met een medische dieetbeperking op een veilige manier hieraan deel kunnen nemen.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat het ook voor mensen met een dieetbeperking mogelijk moet zijn om op welke wijze dan ook veilig te kunnen deelnemen aan cultuur en evenementen?

Zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Hoe past de toegankelijkheid van festivals en culturele evenementen voor mensen met een (medische) dieetbeperking binnen het Rijksbeleid gericht op cultuurparticipatie, inclusie en welzijn?

De cultuursector, waaronder de branche van festivals en culturele evenementen, is zelf verantwoordelijk voor een inclusieve en toegankelijke sector. Onder deze verantwoordelijkheid valt tevens dat instellingen die werkzaam zijn op het gebied van cultuur (waaronder festivals) zich houden aan de «Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (verder: WGBH/CZ)». Deze wet schrijft voor dat dergelijke aanbieders verplicht zijn tot het treffen van voorzieningen van eenvoudige aard en gaandeweg zorgdragen voor de algemene toegankelijkheid voor personen met een handicap of chronische ziekte, tenzij dat voor hen een onevenredige belasting vormt.
Het Ministerie van OCW vervult een ondersteunende rol door de sector in staat te stellen haar verantwoordelijkheid zo goed mogelijk op te pakken. Zo heeft het ministerie vanuit deze rol in het verleden financieel bijgedragen aan de doorontwikkeling van de Routekaart voor Toegankelijke Festivals van de Coalitie voor Inclusie. Deze routekaart geeft inzichten voor het organiseren van toegankelijke festivals en evenementen.
Om toegankelijkheid en inclusie in de gehele cultuursector te stimuleren heeft het Ministerie van OCW de afgelopen jaren samen met ontwerpers, ervaringsdeskundigen, belangenorganisaties en culturele organisaties gewerkt aan de ontwikkeling van het Kennispunt Toegankelijke Cultuur, dat de cultuursector handvatten moet bieden om organisaties en instellingen toegankelijker en inclusiever te maken. Vorig jaar heeft het Landelijke Kennispunt voor Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) – penvoerder van de Code Diversiteit & Inclusie (D&I) – subsidie ontvangen om verschillende onderdelen van het ontwerp van het Kennispunt te implementeren. Dit doet het LKCA als penvoerder door de onderdelen zoveel mogelijk te integreren in het al bestaande kennis- en informatieaanbod van de Code D&I. Inmiddels zijn een aantal onderdelen al «live», zoals de nieuwe «Kennisbank» op de website van de Code D&I waarin handreikingen, tools, onderzoeken en artikelen over o.a. toegankelijkheid in de cultuursector te vinden zijn. Ook is er een pagina op de website gelanceerd voor het «Loket» waar ervaringsdeskundigen en professionals op o.a. het gebied van toegankelijkheid hun diensten kunnen aanbieden aan de cultuursector. Daarnaast heeft de «Code op Locatie» dit jaar ook al een paar keer op culturele evenementen gestaan om informatie over o.a. toegankelijkheid te verspreiden en heeft de Code haar gratis trainingsaanbod uitgebreid. De overige onderdelen bevinden zich nog in de implementatiefase.

Vraag 5

Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat het mensen met een dieetbeperking, zoals coeliakie of een andere (medisch geïndiceerde) dieetbeperking, niet wordt toegestaan eigen voedsel of dranken mee te nemen, in het geval van ontoereikend aanbod op het terrein van een cultureel evenement of festival?

Zoals ik eerder al aangaf, moeten culturele evenementen en festivals toegankelijk voor iedereen zijn, ook voor mensen met een medische dieetbeperking. Ik ben dan ook van mening dat festivals en culturele evenementen zich vanuit hun verantwoordelijkheid voor een toegankelijke en inclusieve sector moeten inzetten voor een veilig voedselaanbod.
Het is daarnaast de vraag hoe het niet toestaan van het meenemen van eigen voedsel of dranken zich verhoudt tot de WGBH/CZ. Zoals gezegd schrijft deze wet voor dat instellingen werkzaam op het gebied van cultuur gehouden zijn naar gelang de behoefte doeltreffende aanpassingen te verrichten, tenzij deze voor hen een onevenredige belasting vormen. Het is echter niet aan mij om een oordeel te geven over de vraag of de WGBH/CZ in dit geval is overtreden. Dat is voorbehouden aan de rechter. Ook kan men een verzoek indienen bij het College voor de rechten van de mens om te onderzoeken of in dit geval in strijd is gehandeld met de wet.

Vraag 6

Bent u bereid om samen met patiëntenverenigingen en de evenementensector te verkennen hoe kan worden geborgd dat organisatoren hun toegangs- en voedselbeleid aanpassen aan medische realiteit en professionele standaarden, zodat patiënten met een dieetbeperkingen niet tussen wal en schip vallen?

Zoals ik aangaf bij vraag 4, is de evenementenbranche zelf verantwoordelijk voor toegankelijkheid en inclusie. Dit geldt ook voor gemeenten. Er zijn op dit moment geen landelijke vastgestelde afspraken voor evenementen op het gebied van toegankelijkheid. Wel worden er vanuit belangenverenigingen handvatten voor festivals ontwikkeld, zoals de eerdergenoemde Routekaart Toegankelijke Festivals. Ik roep de patiëntenverenigingen op om in gesprek te gaan met de Coalitie voor Inclusie over de vraag of er op de Routekaart ook aandacht kan worden besteed aan de zorg voor mensen met medische dieetbeperkingen.
Dit onderwerp wordt meegenomen worden in de reguliere gesprekken die het Ministerie van OCW met het LKCA voert over de Code D&I, om te kijken of het mogelijk is dat het LKCA – voor zover die dat nog niet voornemens is – aandacht kan geven aan medische dieetbeperkingen in hun informatieaanbod over toegankelijkheid en inclusie.

Vraag 7

Bent u bereid om in te zetten op uniforme landelijke afspraken of richtlijnen met de evenementenbranche over toegankelijkheid voor mensen met een dieetbeperking?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 8

Kunt u toezeggen dat u de Kamer informeert over de uitkomsten van gesprekken met patiëntenverenigingen en de evenementenbranche, inclusief eventuele aanbevelingen voor gemeenten en organisatoren om de toegankelijkheid van festivals en culturele evenementen voor mensen met een medische dieetbeperking te verbeteren?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ondanks een recordboete van 37 miljoen euro staat Nederland machteloos tegenover illegale goksites»?1

Vraag 2

Tegen welke problemen loopt de Kansspelautoriteit volgens u aan in het kader van het daadwerkelijk kunnen innen van opgelegde boetes aan illegale goksites?

Vraag 3

Wat kunt u doen om te voorkomen dat het opleggen van boetes een wassen neus is, en illegale goksites zich er helemaal niks van aantrekken?

Vraag 4

Hoe verklaart u dat verschillende goksites van EOD Code SRL, ondanks eerdere handhavingsmaatregelen en een opgelegde boete van ruim 37 miljoen euro, nog altijd toegankelijk zijn voor Nederlandse spelers? Welke aanvullende maatregelen zijn mogelijk om deze websites ontoegankelijk te maken?

Vraag 5

Bent u het eens met de constatering uit het artikel dat de Nederlandse overheid machteloos staat tegenover de illegale gokbranche?

Vraag 6

Wat staat eraan in de weg om illegale goksites zo snel mogelijk op zwart te zetten als zij Nederlanders proberen te bereiken?

Vraag 7

In hoeverre is het blokkeren van betalingsverkeer naar illegale gokaanbieders op dit moment effectief?

Vraag 8

Wat is op dit moment de status van de procedure van de Europese Commissie tegen Malta in het kader van de aangenomen Bil55 waardoor jurisprudentie van Europese landen over illegale gokbedrijven omzeild wordt?

Vraag 9

Wat is de reden dat de Kansspelautoriteit nog geen bevoegdheid heeft om internationale websites uit de lucht te halen?

Vraag 10

Op 3 juli 2026 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de geldigheid van gokovereenkomsten bij illegale gokaanbieders, waaruit volgt dat dat niet uit de wet blijkt dat zulke overeenkomsten automatisch nietig zijn, gokkers die verlies hebben geleden bij illegale aanbieders kunnen dit niet terug vorderen, hoe kijkt u hiernaar?

Vraag 11

Op welke manier gaat u de aangenomen motie-Van den Brink van 23 september 2026 uitvoeren?2

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichten uit de krant De Limburger «Vijf Limburgse kerken melden zich binnen een week voor opvang» en «Kerken enthousiast én sceptisch over opvang statushouders»?1, 2

Vraag 2

Wilt u de kerken uitleggen dat asielzoekers voor 97 procent over land (via de veilige landen Duitsland of België) in Nederland aankomen en dus helemaal geen vluchtelingen zijn maar migrant en in Duitsland of België of elders asiel hadden moeten aanvragen?

Vraag 3

Deelt u onze mening dat barmhartigheid niet verward mag worden met het capituleren voor en meehelpen aan de islamisering van Nederland door onderdak te bieden aan statushouders die elders asiel hadden moeten aanvragen en veelal de islamitische ideologie van haat en geweld aanhangen?

Vraag 4

Bent u bereid de kerken te ontmoedigen aan de ondergang van Nederland mee te werken en ze erop te wijzen dat met dit soort acties het moment dat de islam in Nederland de grootste religie wordt – óók groter dan het christendom – alleen maar dichterbij komt, terwijl dit nu al bij ongewijzigd beleid over 20 jaar het geval zal zijn?

Vraag 5

Wilt u de kerken er ook op wijzen dat als de islam – mede door hun gedrag – de grootste religie van Nederland wordt, na het jodendom ook het christendom nog meer in het vizier van islamitische onverdraagzaamheid, haat en geweld zal komen en christenen niet alleen onveiliger maar ook vreemde in hun eigen land en provincie zullen zijn?

Vraag 6

Kunt u de kerken suggereren plannen te verzinnen om het christendom als deel van onze nationale cultuur te versterken en hen erop wijzen dat het christendom bij Nederland hoort maar dat een meerderheid van onze bevolking – zo blijkt uit peilingen – van mening is dat de islam níet bij Nederland hoort?

Vraag 7

Kunt u alles uit de kast halen de kerken van deze misstap te behoeden en desnoods met spoed een wettelijk verbod regelen?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat 400 medewerkers van de publieke omroepen de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) een brandbrief hebben gestuurd waarin staat dat zij willen dat de NPO afziet van deelname aan het Songfestival komend jaar?1

Vraag 2

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat een meerderheid van de ledenomroepen zich afvraagt of de NPO wel de wettelijke bevoegdheid heeft om dit besluit te nemen zonder inhoudelijke instemming van de omroepen?2

Vraag 3

Hoe heeft de NPO als taakorganisatie zonder uitzendlicentie – vooropgesteld dat de verantwoordelijkheid om wel of niet deel te nemen aan dit festival aan de omroepen is – de omroepen betrokken bij het overleg en de daaropvolgende besluitvorming over de keuze om toch wel mee te doen aan het Songfestival, mede in het licht van het gebruik dat bij gezamenlijke evenementen, zoals Serious Request en de Top 2000, besluitvorming doorgaans plaatsvindt in samenspraak met de omroepen en binnen de geëigende zender-, net- en redactiestructuren?

Vraag 4

Klopt het beeld dat de begeleiding van een Nederlandse inzending bij het Songfestival een inhoudelijke rol betekent die duidelijk verder gaat dan zomaar het programma uitzenden en dat dit alleen door een omroep kan worden gedragen?

Vraag 5

Klopt het dat uit de autonomie van de leden- en taakomroepen zoals deze is geregeld in artikel 2.88 van de Mediawet 2008 voortvloeit dat de NPO geen uitzendlicentie heeft en dat de NPO daarmee geen inhoudelijke en redactionele rol heeft in het bestel?3

Vraag 6

Klopt het dat de NPO conform de wet (taak-) en ledenomroepen niet mag dwingen als zij niet willen meewerken aan het Eurovisiesongfestival en dat alleen omroepen met een uitzendvergunning verantwoordelijkheid dragen voor de inhoud en redactionele afwegingen en de begeleiding van de Nederlandse inzending bij het Songfestival?

Vraag 7

Mocht geen enkele omroep de inhoudelijke en redactionele verantwoordelijkheid voor een Nederlandse inzending op zich willen nemen – er zijn signalen dat er nauwelijks omroepen zijn die bereid zijn de rol van AVROTROS over te nemen, nadat AVROTROS met brede steun in de samenleving een zorgvuldige afweging heeft gemaakt4 – dan kan een projectteam van de NPO zonder zendmachtiging het Songfestival toch niet inhoudelijk begeleiden?

Vraag 8

Is bij u bekend of de NPO, nadat AVROTROS besloten had ook komend jaar geen Nederlandse inzending en uitzending te begeleiden, een andere omroep bereid heeft gevonden de volledige rol (dus niet alleen het uitzenden) op zich te nemen? Zo ja, welke omroep is dat? Zo nee, deelt u dan de mening dat deze besluitvorming indruist tegen de wettelijke rolverdeling? Kunt u daarbij ook toelichten hoe deze besluitvorming is verlopen?

Vraag 9

Klopt het dat Nederland zich in oktober nog zonder kosten kan terugtrekken indien geen enkele omroep de rol van de AVROTROS wil overnemen? Kunt u bij de NPO navragen welke besluiten de NPO vóór die datum nog moet nemen en hen wijzen op de wettelijke rollen en bevoegdheid van de NPO enerzijds en de taak- en ledenomroepen in het publieke bestel anderzijds, conform artikel 2.88 Mediawet?5

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Kinderen moeten lang wachten voor ze op zwemles kunnen. «Als van uitstel maar geen afstel komt»» en wat is uw reactie daarop?1

Vraag 2

Deelt u de mening dat zeven maanden wachttijd voor zwemles te lang is? Zo ja, wat is volgens u een acceptabele wachttijd? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3

Hoe kijkt u aan tegen de vrees van de Nationale Raad Zwemveiligheid dat de diploma-ongelijkheid verder toeneemt?

Vraag 4

Hoe gaat u voorkomen dat de portemonnee van de ouders van de kinderen gaat bepalen hoe lang deze kinderen moeten wachten voordat ze op zwemles kunnen?

Vraag 5

Kunt u een overzicht geven van alle zwembaden die de afgelopen vijf jaar zijn gesloten?

Vraag 6

Kunt u een overzicht geven van alle zwembaden die de afgelopen vijf jaar zijn geopend?

Vraag 7

Hoe kijkt u aan tegen de dalende trend in het aantal vierkante meters zwembad met het oog op deze lange wachttijden?

Vraag 8

Bent u van mening dat de Aanpak wachtlijsten zwemles en landelijk dekkend aanbod2 heeft gewerkt, gezien het feit dat er nog steeds zulke lange wachttijden zijn?

Vraag 9

Kunnen deze vragen worden beantwoord voordat het wetgevingsoverleg Begrotingsonderdeel Sport op 2 november 2026 plaatsvindt?

Vraag 1

Klopt het dat de Belastingdienst handhaaft op de inschrijving van Ultimate Beneficial Owners (UBO’s) in het UBO-register?

Vraag 2

Klopt het dat er brieven vanuit de Belastingdienst worden verstuurd waarin aangegeven wordt dat er binnen een bepaalde termijn een inschrijving gedaan moet worden, omdat er anders boetes worden uitgedeeld?

Vraag 3

Herkent u de signalen vanuit verenigingen en stichtingen over de grote gevolgen van handhavingsbrieven?

Vraag 4

Hoe is bij deze brieven en in verdere communicatie rekening gehouden met de positie van verenigingen en stichtingen, waarbij vaak sprake is van heel veel vrijwilligers, waarvan een deel een hoge(re) leeftijd heeft bereikt, weinig kennis heeft van dit soort verplichtingen dan wel moeite heeft om aan dit soort verplichtingen te voldoen?

Vraag 5

Kunt u toezeggen dat er voorlopig geen boetes worden uitgedeeld en dat de handhaving gepauzeerd wordt, ook niet als verenigingen en stichtingen hun UBO’s nog niet aangeleverd hebben?

Vraag 6

Bent u bereid om, indien er in de toekomst overgegaan wordt tot het daadwerkelijk uitdelen van boetes, onderscheid te maken tussen goedwillenden en personen die doelbewust de wet overtreden? Is het kortom mogelijk om risicogericht te handhaven?

Vraag 7

Erkent u dat dit soort verplichtingen, en het dreigen met hoge boetes, grote druk zet op het doen van vrijwilligerswerk en enorme gevolgen heeft voor verenigingen en stichtingen?

Vraag 8

Hoe kunt u, in overleg met bijvoorbeeld overkoepelende organisaties, bijdragen aan het ondersteunen van verenigingen en stichtingen bij het aanleveren van hun UBO’s?

Vraag 1

Bent u bekend met het lesmateriaal dat het COC verspreidt op scholen in het kader van Paarse Vrijdag, een evenement dat vrijdag 9 oktober 2026 plaatsvond?1

Vraag 2

In de Handleiding voor leerkrachten «Voorbereiding op Paarse Vrijdag» staat dat geslacht of sekse «beter gezien kan worden als een spectrum waarop ieder mens zich ergens bevindt»; dit wordt aangeboden als achtergrondkennis, terwijl de biologische realiteit is dat er niet meer dan twee geslachten bestaan, bent u het eens met de vraagstellers dat de bewering «geslacht is een spectrum» een onwetenschappelijke stellingname is? Zo nee, waarom niet?2

Vraag 3

De handleiding onderbouwt het idee dat geslacht een spectrum is met het feit dat sommige mensen ontwikkelingsproblemen hebben, waardoor zij bij geboorte niet direct herkenbaar zijn als meisje of jongen, hetgeen vroeger bekend stond als intersekse-condities, waarbij personen met intersekse-condities een onderdeel vormen van de veel grotere groep van personen met DSD’s (Differences in Sex Development): ontwikkelingsproblemen van geslachtsdelen en vruchtbaarheid die meestal pas in de puberteit of bij een kinderwens worden gediagnosticeerd bij vrouwen en mannen; wat vindt u ervan dat -gezien het feit dat iedereen biologisch gezien óf man óf vrouw is- het COC leerkrachten op basisscholen voorhoudt dat er «meer lichamen zijn dan mensen denken en dat de wereld niet op te delen valt in jongens en meisjes en mannen en vrouwen»?3, 4

Vraag 4

Bent u het eens met de vraagstellers dat mensen behorend tot de categorie intersekse of DSD het als discriminatie kunnen ervaren als zij te horen krijgen dat sekse een spectrum is en dat zij dus eigenlijk geen echte man of echte vrouw zijn? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Vraag 6

De handleiding omschrijft «genderidentiteit» als hoe iemand zich voelt: de innerlijke beleving bepaalt hoe iemand wordt benoemd, maar hoewel een gevoel echt en belangrijk kan zijn, zegt het niet wat iemand lichamelijk feitelijk is. Bestaat er volgens u een risico dat een voetballend meisje of een jongen die graag borduurt, door de lessen van het COC wordt aangemoedigd in de gedachte dat hij of zij in een «verkeerd lichaam» is geboren? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

De les «Daarom heet ik zo!» uit de zogenoemde kennisbieb van het COC behandelt «het belang van namen en erbij horen» en laat kinderen elkaar vragen stellen als «wat betekent je naam?», «misschien past je naam niet bij je?» en «misschien past een andere naam beter bij je?» omdat je misschien van het andere geslacht bent en in transitie gaat; wat vindt u ervan dat kinderen van tien jaar oud op deze manier worden aangemoedigd om na te denken over de vraag of zij misschien van het andere geslacht zijn?6

Vraag 8

Meent u dat kinderen die nog weinig feitelijke kennis hebben en die net uit de fase van magisch denken komen en deels nog in Sinterklaas geloven in staat zijn om de claims over «geen jongen en geen meisje zijn» of «zowel een jongen als een meisje zijn» rationeel te bezien?

Vraag 9

Is het volgens u nodig om over «genderidentiteit» te spreken om de acceptatie te bevorderen van lhbti en gedrag dat afwijkt van stereotypen over mannelijkheid en vrouwelijkheid? Zo ja, waarom en zo nee, waarom niet?

Vraag 10

De vraagstellers vinden het zorgelijk dat de boodschap van Paarse Vrijdag in de loop der jaren is verschoven van «je bent oké zoals je bent en je mag houden van wie je wil», naar «misschien is er een probleem met je lichaam» waarbij bijvoorbeeld vrouwelijk gedrag van een jongen wordt geproblematiseerd omdat dit een teken zou kunnen zijn dat hij in een «verkeerd lichaam» zit; het COC leert kinderen op deze manier niet zozeer homoseksualiteit te accepteren en jongens en meisjes vrij te laten in hun kleding, interesses en gedrag, maar bevestigt juist genderstereotypen, deelt u deze visie? Zo ja, waarom en zo nee, waarom niet?

Vraag 11

Kunt u een overzicht geven hoeveel rijkssubsidie het COC heeft ontvangen voor alle activiteiten rond Paarse Vrijdag en de lespakketten die gratis aan scholen worden aangeboden en hoeveel dit precies in de afgelopen jaren was?

Vraag 12

De lespakketten voor Paarse Vrijdag willen kinderen op de basisschool niet alleen informeren over seksuele diversiteit, een doel dat vraagstellers steunen, Paarse Vrijdag wil leerkrachten en leerlingen ook overtuigen van het idee dat er een innerlijke «genderidentiteit» bestaat die losstaat van het objectieve, biologische geslacht, kan dit idee volgens u wetenschappelijk worden onderbouwd?

Vraag 13

De handleiding stelt dat de nieuwe kerndoelen voor het primair, voorgezet en speciaal onderwijs scholen een mooie kans bieden om de inhoud van het Paarse Vrijdag-pakket steviger te verankeren in hun onderwijs omdat seksuele diversiteit en «genderdiversiteit» samenhangen met democratische basiswaarden, maatschappelijke diversiteit, relationele en seksuele ontwikkeling en sociale en emotionele ontwikkeling; is dit wat u betreft een juiste voorstelling van zaken en moeten scholen, omdat zij volgens de kerndoelen aandacht moeten besteden aan seksuele diversiteit, ook het seksespectrummodel en het begrip genderidentiteit als vaststaand feit onderwijzen? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?7

Vraag 14

Erkent u dat het idee dat genderidentiteit kan afwijken van het biologische geslacht een onderwerp is waar vanuit wetenschappelijk, filosofisch en maatschappelijk oogpunt zeer verschillend over wordt gedacht?

Vraag 15

Mogen scholen wat u betreft ook bepalen dat zij niet willen meegaan in de gedachte dat de mens een genderidentiteit heeft die losstaat van de biologische realiteit, en dat zij conform die opvatting onderwijzen?

Vraag 16

Deelt u de opvatting dat kinderen kunnen leren homoseksualiteit te respecteren en jongens en meisjes vrij te laten in hun kleding, interesses en gedrag, zonder hen te leren dat hun gevoel bepaalt of zij een jongen, meisje, beide of geen van beide zijn en welke pedagogische meerwaarde heeft die laatste boodschap voor basisschoolleerlingen en waarop is die meerwaarde gebaseerd?

Vraag 17

Welke onafhankelijke effectevaluaties zijn beschikbaar van Paarse Vrijdag en de daarbij aangeboden lespakketten voor het basisonderwijs en kunt u per onderzoek aangeven welke materialen en leeftijdsgroepen zijn onderzocht, of een vergelijkingsgroep is gebruikt en welke effecten zijn gevonden op pestgedrag, acceptatie en sociale veiligheid? Zo nee, waarop berust dan het oordeel dat de aanpak van het COC geschikt is voor de basisschool?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Leraren en scholieren massaal aan de schandpaal: honderden TikTok-accounts verspreiden vernederende AI-filmpjes»?1 Zo ja, wat vindt u hiervan?

Vraag 2

Herkent u het beeld dat vrijwel iedere middelbare school inmiddels te maken heeft met zogeheten «shipping-accounts» en «raad de leerling»-accounts? Beschikt u over cijfers over de omvang van dit probleem?

Vraag 3

Hoe kunnen scholen erachter komen wie op hun school zo’n kanaal «runt»? Welke maatregelen kunnen schoolbesturen vervolgens nemen?

Vraag 4

Worden ouders betrokken als de kinderen die een kanaal «runnen» minderjarig zijn of als slachtoffers zich bij de docent melden? Zijn scholen voldoende toegerust om in dergelijke situaties zorgvuldig op te treden en slachtoffers te ondersteunen?

Vraag 5

In hoeverre maakt «cyberpesten», waaronder het verspreiden van AI-gegenereerde beelden van medeleerlingen en docenten, onderdeel uit van de Week tegen Pesten die dit jaar van 21 tot en met 25 september is gehouden?

Vraag 6

Zijn er voor het middelbaar onderwijs speciale lespakketten om cyberpesten en online pesten en de gevolgen hiervan bespreekbaar te maken in de klas? Zo ja, kunnen scholen makkelijk aan dit materiaal komen?

Vraag 7

Bent u bekend met de nieuwe campagne «Er zijn grenzen» van stichting Offlimits, die aandacht vraagt voor online grensoverschrijdend gedrag? Hoe beoordeelt u dit initiatief en welke mogelijkheden ziet u om deze campagne en het bijbehorende voorlichtingsmateriaal onder de aandacht te brengen van scholen, leerlingen en ouders?

Vraag 8

Welke mogelijkheden hebben slachtoffers, ouders en scholen, bijvoorbeeld op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), om vernederende of gemanipuleerde beelden snel van platforms als TikTok te laten verwijderen?

Vraag 9

Welke maatregelen nemen platforms, zoals TikTok, om cyberpesten via «shipping-accounts» tegen te gaan? En is dit volgens u voldoende, mede gelet op het hoge aantal accounts dat volgens de berichtgeving actief is?

Vraag 10

In hoeverre moeten zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) op grond van de Digital Services Act (DSA) bij hun risicoanalyses en risicobeperkende maatregelen rekening houden met cyberpesten en de verspreiding van AI-gegenereerde beelden van minderjarigen?

Vraag 11

Welke mogelijkheden biedt de DSA om platforms te verplichten belastende AI-gegenereerde beelden te verwijderen en op te treden tegen accounts die structureel worden gebruikt om minderjarigen te vernederen? En wat is er mogelijk als platforms dit onvoldoende inrichten?

Vraag 12

Welke mogelijkheden hebben toezichthouders om handhavend op te treden wanneer platforms onvoldoende maatregelen treffen?

Vraag 13

Acht u de bestaande mogelijkheden voldoende effectief om dergelijke praktijken effectief tegen te gaan of is aanvullend Europees of nationaal beleid noodzakelijk?

Vraag 1

Bent u bekend met het rapport « Who Gets Deepfaked? Measuring the exposure of European parliamentarians in deepfake pornography», het rapport «Targeted and Ignored. Sexualised Deepfakes of Women MEPs and the Failure of Platform Responses», het artikel «Unicum: vrouwelijke Kamerleden slaan handen ineen in strijd tegen gruwelijk online seksueel misbruik» en het statement «AI kent geen grenzen. Wij wel.» dat 15 vrouwelijke Tweede Kamerleden van acht verschillende politieke partijen hebben uitgestuurd?1, 2, 3

Vraag 2

Wat zegt het volgens u dat vrouwelijke parlementariërs in Europa 33 keer vaker slachtoffer zijn van deepfake pornografie dan mannen en dat zeker een kwart van de vrouwelijke parlementariërs in Nederland hier slachtoffer van is?

Vraag 3

Bent u het ermee eens dat dergelijke cijfers schrikbarend zijn? Kunt u zich voorstellen dat dit een chilling effect heeft op vrouwen die politiek actief willen worden? Zo ja, wat gaat u eraan doen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat deepfake pornografie een groot maatschappelijk probleem is dat heel veel vrouwen in Nederland treft, waaronder ook vrouwen die niet het platform hebben van vrouwelijke Tweede Kamerleden en vrouwelijke BN’ers? Wat doet het volgens u met de positie van de vrouw in onze maatschappij dat deepfake pornografie zo gemakkelijk te genereren is, dat het eenmaal gemaakt niet tot nauwelijks van het internet verdwijnt en dat zeer grote aantallen vrouwen slachtoffer zijn van dit soort video’s?

Vraag 5

Deelt u de mening van de onderzoekers van de twee rapporten dat naast goede wetgeving om deepfakepornografie te verbieden er ook sprak moet zijn van strikte handhaving? Zo ja, hoe gaat u daarvoor zorgen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Kunt u ook per voorstel apart ingaan op de beleidsvoorstellen die de onderzoekers in hun twee rapporten doen om deepfake pornografie te bestrijden? Kunt u tevens aangeven welk van deze voorstellen nationaal kunnen worden opgepakt en voor welke van deze voorstellen u zich in Europees verband wilt inzetten?

Vraag 7

Kunt u ingaan op de drie eisen namelijk een meldpunt waarop slachtoffers op een laagdrempelige manier melding kunnen maken van digitaal seksueel misbruik en waar ze meteen makkelijk aangifte kunnen doen (1), handhaving van het uitkleedverbod (2) en een landelijke campagne om het bewustzijn rondom deepfakes te vergroten (3)? Bent u van plan deze uit te voeren?

Vraag 8

Kunt u deze vragen los van elkaar en binnen de gestelde termijn beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met uw eigen bericht op X van 7 oktober 2026 ter gelegenheid van de derde herdenking van de terreuraanval van Hamas op Israël?1

Vraag 2

Is de tekst van dit bericht vooraf besproken in of voorgelegd aan de ministerraad? Zo nee, waarom niet, gezien de diplomatieke en politieke gevoeligheid van het onderwerp?

Vraag 3

Is de tekst afgestemd met de Minister van Buitenlandse Zaken? Zo nee, waarom niet? Wie heeft het bericht opgesteld en welke rol had de Rijksvoorlichtingsdienst?

Vraag 4

Moet dit bericht worden gezien als het standpunt van het kabinet? Zo nee, waarom niet, en hoe verhoudt een persoonlijke uiting zich tot uw functie als Minister-President? Bent u ermee bekend dat coalitiepartner VVD, bij monde van partijleider Yesilgöz, op dezelfde dag uitsluitend de slachtoffers van de terroristen van Hamas herdacht en het Israëlische optreden in Gaza niet noemde? Deelt u de opvatting van onze fractie dat het kabinet op deze dag niet met één mond sprak? Zo nee, waarom niet?2

Vraag 5

Waarom schrijft u dat bijna 1.200 mensen «om het leven kwamen», terwijl zij doelbewust werden vermoord tijdens een geplande terreuraanval? Deelt u de opvatting van onze fractie dat deze formulering de aard van de aanslag verhult? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Waarom acht u het nodig om op de nationale herdenkingsdag van 7 oktober niet uitsluitend de slachtoffers van de terreur van Hamas en zijn bondgenoten te herdenken, maar in hetzelfde bericht ook de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden te noemen? Noemt u bij herdenkingen van andere terreuraanslagen, zoals 11 september, ook de slachtoffers van het militaire antwoord dat daarop volgde? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Zo nee, waarom bij deze herdenking wel?

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat van de 251 mensen die op 7 oktober 2023 naar Gaza werden ontvoerd, er 85 dood terugkwamen? Waarom ontbreken deze slachtoffers in uw bericht?3

Vraag 8

Hoeveel van deze gijzelaars zijn levend ontvoerd en daarna in gevangenschap omgekomen? Hoeveel van hen zijn door hun ontvoerders van Hamas, Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ) of andere groepen vermoord? Kunt u dit per oorzaak uitsplitsen?4

Vraag 9

U schrijft dat «tienduizenden onschuldige Palestijnen» door het Israëlische leger zijn gedood. Op welke cijfers baseert u dit? Bent u ermee bekend dat het door Hamas geleide Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Gaza geen onderscheid maakt tussen burgers en strijders? Zo ja, waarom gebruikt u dan toch het woord «onschuldig»?5

Vraag 10

Hoeveel strijders van Hamas, PIJ en andere terreurgroepen zijn volgens de informatie van het kabinet sinds 7 oktober 2023 gedood? Waarom laat u hen in uw bericht onvermeld of rekent u hen kennelijk tot de «onschuldige Palestijnen»?

Vraag 11

Bent u ermee bekend dat volgens het Israëlische leger alleen al in de eerste dagen van de oorlog circa 450 raketten van Hamas en PIJ in Gaza zelf neerkwamen, met doden en vernielingen onder de eigen bevolking tot gevolg? Heeft het kabinet een schatting van het aantal Palestijnen dat sinds 7 oktober 2023 door mislukte raketlanceringen van Palestijnse terreurgroepen is omgekomen? Zo nee, waarom niet?6, 7

Vraag 12

Bent u bekend met het onderzoek van Amnesty International naar buitengerechtelijke executies door Hamas en daaraan gelieerde strijders, onder wie acht ongewapende leden van de familie Dughmush die op 13 oktober 2025 in het openbaar werden geëxecuteerd op beschuldiging van samenwerking met Israël? Waarom laat u deze slachtoffers in uw bericht buiten beschouwing?8

Vraag 13

Bent u bekend met het IDF-rapport dat op 7 oktober naast 3.800 Nukhba-strijders circa 2.200 burgers en andere strijders uit Gaza Israël binnendrongen? Hoe beoordeelt u de rol van deze deelnemers aan de aanslag, en waarom ontbreekt dit in uw bericht?9

Vraag 14

Bent u bekend met de officiële Israëlische cijfers, waaruit blijkt dat sinds 7 oktober 2023 1.318 Israëlische militairen en veiligheidsmensen zijn gesneuveld en 1.029 Israëlische burgers door terreur zijn vermoord, samen 2.347 doden?10, 11

Vraag 15

Waarom noemt u wel de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden, maar niet de Israëlische militairen, politieagenten en andere veiligheidsmensen die sindsdien zijn gesneuveld, noch de Israëlische burgers die zijn gedood door raketten en drones uit Iran, Libanon en Jemen?

Vraag 16

Bent u ermee bekend dat volgens dezelfde officiële cijfers ruim 7.150 nabestaanden zijn toegevoegd aan de kring van Israëlische rouwende families, onder wie 2.143 ouders die een kind verloren, 355 weduwen en 880 wezen? Waarom ontbreken zij in uw bericht?

Vraag 17

Erkent u dat Hamas en zijn bondgenoten deze oorlog op 7 oktober 2023 zijn begonnen, de gijzelaars hebben vastgehouden, raketten zijn blijven afvuren en de eigen bevolking als menselijk schild hebben gebruikt? Zo ja, waarom komt dit in uw bericht niet terug? Zo nee, waarom niet?

Vraag 18

Deelt u de opvatting dat een bericht van de Minister-President op een herdenkingsdag voor een terreuraanslag de feiten volledig en zonder eenzijdige weglatingen hoort weer te geven? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Deelt u de opvatting dat uw bericht, door de oorzaak van de oorlog weg te laten en het leed eenzijdig aan Israël toe te schrijven, in feite het narratief van Hamas overneemt? Zo nee, waarom niet?

Vraag 20

Deelt u de opvatting dat een dergelijk eenzijdig narratief van de Minister-President bijdraagt aan het legitimeren van Jodenhaat in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 21

Hoeveel antisemitische incidenten zijn in Nederland sinds 7 oktober 2023 geregistreerd, en hoe heeft dit aantal zich ontwikkeld ten opzichte van de jaren daarvoor?

Vraag 22

Bent u zich ervan bewust dat uw bericht door veel Joodse Nederlanders als kwetsend is ervaren, juist op deze herdenkingsdag? Bent u bereid uw bericht te corrigeren of aan te vullen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 23

Wat zegt u tegen de vele Nederlanders die uw bericht beneden ieder peil vinden, het zien als heulen met terroristen, vinden dat het antisemitisme aanwakkert en ondersteunt en het een premier onwaardig achten? Bent u bereid om afstand te nemen van uw bericht en uw excuses aan te bieden aan de Joodse gemeenschap in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 24

Wilt u deze vragen afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?

Vraag 1

Is de premier bekend met het artikel in de Volkskrant van 8 oktober 2026 getiteld «Jetten informeerde Tweede Kamer onjuist over AI-gebruik»?

Vraag 2

Hoe reageert de premier op de bevinding van deskundigen in dit artikel, namelijk dat de premier wel degelijk op zijn officiële accounts van artificial intelligence (AI) gebruik heeft gemaakt en dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, volgens detectiemodel Pangram, in ieder geval vijf van zijn berichten uit het afgelopen half jaar door AI zijn gegenereerd en dat het volgens twee AI-deskundigen «ondenkbaar» is «dat Pangram ze allemaal ten onrechte als AI bestempelt»?

Vraag 3

Hoe reageert de premier op de vraagtekens die deskundigen in dit artikel plaatsen bij het onderscheid dat de premier maakt tussen zijn «privé» en «officiële» accounts, aangezien de premier zijn posts schreef in zijn hoedanigheid van premier en de berichten daarmee «ambtsgerelateerd» zijn?

Vraag 4

Waarom is deze nieuwe richtlijn minder streng dan de handreiking voor AI-gebruik door de overheid?1

Vraag 5

Kan de premier deze vragen afzonderlijk en voor de behandeling van de begroting van Algemene Zaken op 28 oktober beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «NOS weer onder vuur vanwege Israël-berichtgeving: «Complete nonsens en een antisemitische complottheorie»» en de analyse op de website Wat leren we onze kinderen? over de video «Het lijnenspel van Israël»?1, 2

Vraag 2

De Code Journalistiek Handelen is de gezamenlijke ethische gedragscode waar de NOS en andere landelijke publieke omroepen zich aan moeten houden. Bent u het ermee eens dat overduidelijke overtredingen van deze Code dus niet door de Minister zijn af te doen als «redactionele keuzes/vrijheid»? Welke consequenties verbindt u eraan als door de Ombudsman vastgesteld wordt dat de NOS de Code niet naleeft?

Vraag 3

Hoe beoordeelt u de kritiek van de gerenommeerde historicus Benny Morris die stelt dat de video een antisemitische complottheorie verspreidt door te stellen dat Israël streeft naar een rijk van de Nijl tot aan de Eufraat? Bent u bereid om bij de NOS te vragen op welke bronnen de bewering berust en deze onderbouwing met de Kamer te delen?

Vraag 4

Bent u ook van mening dat het niet de taak van de NOS is om zich in te laten met speculaties en insinuaties, laat staan het voeden van complottheorieën? Vindt u dat een sfeer van speculatie past bij het karakter van een uitlegvideo?

Vraag 5

Hoe beoordeelt u de kritiek dat de NOS bepaalde fragmenten waarin Netanyahu spreekt over samenleven met Palestijnen heeft weggelaten, waardoor zijn uitspraken volgens de analyse nu een andere betekenis krijgen? En hoe verhoudt dit zich tot het verbod op misleidende montage zoals opgenomen in de Code Journalistiek Handelen?

Vraag 6

Hoe beoordeelt u de kritiek dat de NOS met name extreme Israëlische stemmen laat zien en horen en tegelijkertijd Israëlische veiligheidsargumenten onvoldoende aan bod laat komen? Deelt u dat deze selectiviteit het beeld kan doen ontstaan dat Israël bij voorbaat de schuldige is?

Vraag 7

Hoe beoordeelt u de bevinding van de onderzoekers dat in berichtgevingen rondom het conflict de onwaarheden en selectieve weglatingen bijna altijd in het nadeel van Israël uitvallen? Wanneer is volgens u sprake van systematische vooringenomen berichtgeving?

Vraag 8

Deelt u de conclusie dat sprake is van met twee maten meten wanneer Israëlische verklaringen kritisch worden bevraagd, maar beschuldigingen aan Israël zonder enige controle worden overgenomen? Hoe kan u voorkomen dat de NOS met twee maten blijft meten?

Vraag 9

Wat vindt u ervan dat de terroristische aanslagen van 7 oktober 2023 een zo marginale plek krijgen in deze video van de NOS?

Vraag 10

Kunt u nagaan of deze video via Schooltv of andere lesmethodes wordt aangeboden, en zo ja, of en hoe eventuele correcties ook deze scholen en leerlingen bereiken en voldoende aandacht krijgen?

Vraag 11

Bent u bereid de NOS te vragen om publiekelijk en inhoudelijk op deze kritiek te reageren en daarmee de vastgestelde fouten te herstellen, zoals voorgeschreven in de Code Journalistiek Handelen, en hierover de Kamer te informeren? Zo nee, waarom niet?

Vraag 12

Bent u van mening dat dergelijke fouten leiden tot minder draagvlak voor en vertrouwen in de NOS in de samenleving? Zo nee, waarom niet?

Vraag 13

Kunt u deze vragen vóór het mediadebat op 16 november aanstaande beantwoorden, zodat de antwoorden bij dit debat kunnen worden betrokken?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Joodse kookboekenschrijver Jigal Krant tot bloedens toe belaagd, geschopt en geslagen door Hamas-mob in Utrecht»?1

Vraag 2

Klopt het dat de heer Krant op 7 oktober 2026 op station Utrecht Centraal door deelnemers aan een pro-Palestijnse demonstratie is belaagd, geschopt en geslagen tot hij bloedde? Kunt u een feitelijke reconstructie geven van het incident en van het optreden van de politie?2, 3

Vraag 3

Klopt het dat de politie niet optrad tegen de geweldplegers, maar wel het slachtoffer hardhandig afvoerde en zijn persoonsgegevens noteerde? Zo ja, op grond waarvan en op wiens aanwijzing? Hoe verhoudt dit zich tot de kerntaak van de politie om slachtoffers te beschermen en daders aan te houden?4

Vraag 4

Wisten politie en gemeente vooraf dat er op deze beladen datum een demonstratie op Utrecht Centraal zou plaatsvinden? Welke risico-inschatting is gemaakt voor de veiligheid van Joodse reizigers en omstanders en waarom heeft die niet geleid tot adequate bescherming?

Vraag 5

Hoeveel verdachten zijn inmiddels aangehouden? Zijn de camerabeelden van het station veiliggesteld? Als er nog niemand is aangehouden, waarom niet?

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat dit geen losstaand incident is, maar onderdeel van een patroon waarin bij pro-Palestijnse demonstraties geweld wordt gepleegd zonder dat de politie direct ingrijpt? Hoe verklaart u dat de politie pas ruim vier maanden na de mishandeling van een PowNews-cameraman op 23 mei 2026, eveneens op Utrecht Centraal, beelden van de verdachte vrijgeeft?5

Vraag 7

Hoe vaak is sinds 7 oktober 2023 bij pro-Palestijnse demonstraties geweld gepleegd tegen Joden, journalisten of omstanders? In hoeveel van die gevallen heeft dit geleid tot aanhouding, vervolging en veroordeling?

Vraag 8

Weegt het Openbaar Ministerie (OM) het antisemitische karakter van deze aanval conform de Aanwijzing discriminatie mee als strafverzwarende omstandigheid? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Deelt u de opvatting dat het onverteerbaar is dat een Jood in Nederland op een Nederlands treinstation in elkaar wordt geslagen, en dan uitgerekend op 7 oktober, de dag waarop de slachtoffers van de barbaarse slachtpartijen van de terroristen van Hamas worden herdacht? Deelt u ook de opvatting dat Joden zich in Nederland vrij en veilig moeten kunnen bewegen en dat de overheid daar op dit moment aantoonbaar in tekortschiet?

Vraag 10

Bent u bereid om de politie en het OM op te dragen de daders met voorrang op te sporen en te vervolgen? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid het optreden van de politie in dit incident onafhankelijk te laten onderzoeken? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid met de burgemeesters van de grote steden in overleg te gaan om te voorkomen dat stationshallen nog langer het toneel zijn van intimidatie en geweld tegen Joden? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid de Kamer binnen twee weken over de uitkomst te informeren? Zo nee, waarom niet?

Vraag 11

Kunt u deze vragen allen afzonderlijk en binnen drie weken beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met de inzet van social media influencers bij campagnes van de Rijksoverheid?

Vraag 2

Acht u het wenselijk dat belastinggeld wordt ingezet voor betaalde beïnvloeding via individuele socialmediapersonen in plaats van via reguliere overheidscommunicatie? Waarom wel of niet?

Vraag 3

Acht u het wenselijk dat de overheid dezelfde beïnvloedingstechnieken gebruikt als commerciële adverteerders richting jongeren?

Vraag 4

Kunt u een volledig overzicht verstrekken van alle overheidscampagnes waarbij sinds 2024 gebruik is gemaakt van influencers, content creators of andere online ambassadeurs?

Vraag 5

Kunt u per campagne aangeven: het verantwoordelijke ministerie; het campagnedoel; de looptijd; de doelgroep en de ingezette influencers?

Vraag 6

Kunt u per influencer aangeven welke vergoeding is betaald?

Vraag 7

Wat was de hoogste vergoeding die een individuele influencer de afgelopen vijf jaar heeft ontvangen vanuit publieke middelen?

Vraag 8

Wat zijn de totale kosten geweest van de inzet van influencers bij overheidscampagnes sinds 2024?

Vraag 9

Kunt u deze kosten uitsplitsen per jaar, per ministerie en per campagne?

Vraag 10

Moeten influencers zich contractueel houden aan bepaalde boodschappen of formuleringen van de overheid? Zo ja, wat zijn deze boodschappen en formuleringen per campagne uitgesplitst?

Vraag 11

Heeft de overheid ooit opdracht gegeven om reacties onder berichten te modereren, verwijderen of te beperken?

Vraag 12

Hoeveel Woo-verzoeken zijn ingediend over influencer-marketing door de overheid?

Vraag 13

Op basis van welke criteria worden influencers geselecteerd voor overheidscampagnes?

Vraag 14

Wordt bij de selectie beoordeeld of influencers zich in het verleden hebben uitgesproken over politieke of maatschappelijke onderwerpen?

Vraag 15

Zo ja, welke criteria worden daarbij gehanteerd?

Vraag 16

Hoeveel campagnes zouden volgens het kabinet zonder influencers niet succesvol zijn geweest?

Vraag 17

Wanneer wordt besloten een influencer niet opnieuw in te zetten wegens tegenvallende resultaten?

Vraag 18

Wat is de laagste gemeten effectiviteit van een influencercampagne die door de overheid is gefinancierd?

Vraag 19

Hoe wordt gewaarborgd dat overheidsgeld niet terechtkomt bij personen die discriminerende, extremistische, gewelddadige of anderszins maatschappelijk ongewenste uitingen hebben gedaan?

Vraag 20

Hoe wordt gemeten of de inzet van influencers daadwerkelijk effectiever is dan andere communicatievormen?

Vraag 21

Zijn er influencers ingezet die ook commerciële opdrachten uitvoeren voor bedrijven waarvan belangen raken aan het onderwerp van de betreffende campagne?

Vraag 22

Zijn er evaluaties uitgevoerd naar de effectiviteit van influencermarketing binnen overheidscampagnes? Zo ja, kunt u deze naar de Kamer sturen?

Vraag 23

Bent u bereid om voortaan jaarlijks inzichtelijk te maken welke influencers door de overheid zijn ingezet en welke publieke middelen daarmee gemoeid zijn?

Vraag 24

Bent u bereid deze vragen afzonderlijk te beantwoorden?

Vraag 1

Op welke punten gelden tegenwoordig andere regels voor de landelijke publieke omroep en voor lokale en regionale omroepen bij de governance, regelgeving, integriteit en benoeming van functionarissen, en welke verschillen blijven op deze punten bestaan als straks de wet Versterking van de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau in werking treedt?1

Vraag 2

Klopt het dat de Limburgse omroep L1 in strijd met de Handreiking Belangenverstrengeling voor alle publieke omroepen een adviesklus heeft uitbesteed aan een zakenrelatie van de van de L1-hoofdredacteur zonder hiervoor ook andere partijen te benaderen?2

Vraag 3

Klopt het dat de Handreiking Belangenverstrengeling niet meer is dan een richtlijn «die kan dienen tot ondersteunend middel bij de invulling van hun eigen beleid».

Vraag 4

Ziet u gronden om integriteit verschillend op te vatten, of je nu bij de publiek omroep werkt in Hilversum of in Maastricht?

Vraag 5

Deelt u de conclusie van het commentaar van De Limburger, dat de Mediawet 2008 en gedragscodes moeten veranderen? Zo ja, wat gaat u dan op dit punt ondernemen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Welke concrete stappen heeft het kabinet sinds het aannemen van de motie-Ceder c.s. en de uitgesproken excuses van Minister-President Jetten gezet om uitvoering te geven aan de drie onderdelen van de motie: het onafhankelijke onderzoek, het consultatietraject met de Molukse gemeenschap en de verkenning naar een nationale agenda?1

Vraag 2

Kunt u per onderdeel aangeven wie binnen de regering verantwoordelijk is, welke opdrachten zijn uitgezet en welke vervolgstappen gepland staan? Indien nog geen concrete stappen zijn gezet, kunt u toelichten waarom niet?

Vraag 3

Acht u de gestelde deadlines uit de motie (eerste resultaten van het onafhankelijke onderzoek uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 en de verkenning naar een nationale agenda uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027) nog steeds haalbaar? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Is de opdracht tot een onafhankelijk onderzoek reeds verstrekt? Zo ja, aan wie? Kan de onderzoeksopzet met de Kamer worden gedeeld?

Vraag 5

Bent u bereid om voor de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een brief naar de Kamer te sturen met een toelichting over de voortgang en stand van zaken van het traject?

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Marianne Boer (80) wil een kanoclub, maar stuit op ruimtegebrek en regels», waarin je kunt lezen hoe verschillende vrijwilligers jarenlang bezig zijn om een initiatief van de grond te krijgen maar op allerlei manieren vastlopen?1

Vraag 2

Herkent u dit beeld dat vrijwilligers bij het nemen van initiatief voor hun vereniging van het ene naar het andere (gemeentelijke) loket worden gestuurd?

Vraag 3

Welke regels, verplichtingen of procedures zijn geschrapt of vereenvoudigd, sinds de Kamer op 9 september 2025 met 149 stemmen de motie-Van Dijk c.s. (Kamerstuk 30 234, nr. 416) aannam en wat merkt een vrijwillige bestuurder daar inmiddels concreet van?

Vraag 4

Wat is de stand van uitvoering van de aangenomen motie-Van Nispen c.s. (Kamerstuk 30 234, nr. 421) en welke concrete verbeteringen heeft dit inmiddels opgeleverd voor verenigingen?

Vraag 5

Wanneer ontvangt de Kamer het meerjarenplan regeldrukvermindering zoals bedoeld uit de motie-Van Dijk (Kamerstuk 36 800 XVI, nr. 66) en kunt u daarin expliciet inzichtelijk maken hoeveel regels, procedures en administratieve handelingen verdwijnen en hoeveel tijd dit vrijwilligers bespaart?

Vraag 6

Hoe wordt de gewijzigde motie-Mohandis c.s. (Kamerstuk 36 800 XVI, nr. 89), over het versterken en borgen van de ombudsfunctie voor sportverenigingen, juist om vrijwilligers praktisch te ondersteunen bij onder andere problemen met gemeenten, verzekeraars en sportbonden, uitgevoerd?

Vraag 7

Kunt u ons informeren over de status van de uitvoering van de motie-Mohandis/Van Dijk (Kamerstuk 36 800 XVI, nr. 63) over één toegankelijk loket voor sportverenigingen voor bouw, onderhoud en verduurzaming.?

Vraag 8

Wat is de status van de motie Mohandis c.s. (Kamerstuk 36 410 XVI, nr. 115) die de regering verzoekt om, in samenspraak met sportverenigingen, te komen tot een meerjarige strategie voor sportverenigingen?

Vraag 9

Hoe verklaart u dat de Kamer inmiddels meerdere breed gesteunde moties heeft aangenomen over regeldruk, clubondersteuning, accommodaties en één toegankelijk loket, terwijl vrijwilligers in de praktijk nog steeds melden jarenlang bezig te zijn, van loket naar loket te worden gestuurd en uiteindelijk zelfs overwegen hun initiatief te staken?

Vraag 10

Bent u bereid de Kamer vóór de behandeling van de sportbegroting een overzicht te sturen van de uitvoering van bovengenoemde moties, waarbij u niet alleen beschrijft welke acties zijn ingezet, maar vooral welke concrete regeldruk voor verenigingen inmiddels is verdwenen en wat vrijwilligers daarvan in de praktijk merken?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat het Openbaar Ministerie (OM) Jan Roos en Dennis Schouten vervolgt wegens beledigende uitlatingen over twee vrouwen in hun programma RoddelPraat?

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat het OM deze vervolging publiekelijk heeft toegelicht met de stelling dat verbale agressie tegen vrouwen bijdraagt aan een cultuur waarin ernstigere vormen van geweld mogelijk worden? Kunt u de volledige toelichting aan de Kamer verstrekken?

Vraag 3

Hanteert het OM de zogenoemde «piramide van geweld», of vergelijkbare modellen waarin beledigingen en seksistische grappen in verband worden gebracht met mishandeling, verkrachting en moord, bij zijn vervolgingsbeleid, interne opleidingen of publieke communicatie? Zo ja, welke modellen betreft dit en kunt u de bijbehorende documenten verstrekken?

Vraag 4

Welke wetenschappelijke onderzoeken onderbouwen het door het OM genoemde verband tussen verbale agressie tegen vrouwen en ernstigere vormen van geweld? In hoeverre tonen deze onderzoeken een oorzakelijk verband aan, en in hoeverre beschrijven zij correlaties, maatschappelijke opvattingen of theoretische veronderstellingen?

Vraag 5

Welk onderscheid maakt het OM tussen een model dat wordt gebruikt voor maatschappelijke bewustwording en een wetenschappelijk gevalideerd model dat geschikt is om concrete beslissingen over strafrechtelijke vervolging te ondersteunen?

Vraag 6

Hoe voorkomt het OM dat algemene uitspraken over een maatschappelijke cultuur worden vertaald naar verantwoordelijkheid van individuele verdachten voor geweld dat zij niet hebben gepleegd en waartoe zij niet hebben aangezet?

Vraag 7

Welke criteria hanteert het OM om beledigende uitlatingen over een vrouw aan te merken als gendergerelateerde agressie? Is daarvoor bepalend dat de beledigde persoon een vrouw is, of moet ook een aantoonbaar verband bestaan tussen de uitlating en haar geslacht?

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat de ernst en urgentie van geweld tegen vrouwen op zichzelf geen bewijs vormen voor de stelling dat specifieke beledigende uitlatingen aan dat geweld bijdragen? Hoe wordt dit onderscheid bewaakt in het vervolgingsbeleid en de communicatie daarover?

Vraag 9

Welke betekenis heeft de veronderstelde bijdrage van uitlatingen aan een gewelddadige cultuur voor de beslissing om wegens belediging te vervolgen? Betreft dit een zelfstandig vervolgingsargument, een factor bij de prioritering of uitsluitend een toelichting voor het publiek, en op welke beleidsregels berust deze toepassing?

Vraag 10

Hoe waarborgt het OM bij dergelijke vervolgingsbeslissingen de vrijheid van meningsuiting, waaronder de ruimte voor satire, overdrijving en uitlatingen die kwetsen, choqueren of verontrusten, en hoe worden de rechten en reputatie van betrokkenen daartegen afgewogen?

Vraag 11

Hanteert het OM dezelfde vervolgingscriteria bij vergelijkbare beledigingen over het uiterlijk van mannen en vrouwen? Zo nee, welke verschillen bestaan er en wat is daarvoor de objectieve rechtvaardiging?

Vraag 12

Hoe voorkomt het OM dat het in zijn publieke communicatie verdachten van belediging tevens in verband brengt met ernstige geweldsdelicten waarvoor zij niet worden vervolgd? Hoe verhoudt dergelijke communicatie zich tot de onschuldpresumptie en de vereiste terughoudendheid tegenover verdachten?

Vraag 13

Hoe wordt de inzet van opsporings- en vervolgingscapaciteit voor beledigingszaken afgewogen tegen de inzet voor concrete bedreiging, stalking, mishandeling en seksueel geweld? Welke rol spelen de ernst van het feit, het aantoonbare risico voor slachtoffers en de bekendheid van verdachten daarbij?

Vraag 14

Klopt het dat deze zaak aan een meervoudige strafkamer wordt voorgelegd? Zo ja, welke overwegingen rechtvaardigen die keuze en in hoeverre is deze behandeling gebruikelijk bij vergelijkbare beledigingszaken?

Vraag 15

Bent u bereid de Kamer inzicht te geven in de wetenschappelijke en juridische onderbouwing van het gebruik van de «piramide van geweld» of vergelijkbare modellen binnen het OM, en te laten toetsen of daarbij voldoende onderscheid wordt gemaakt tussen maatschappelijke urgentie, empirisch bewijs en individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Veel schrijvers zien geen inkomsten uit boeken op luisterplatforms»?1

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat veel auteurs voor luisterboeken slechts een zeer marginale of zelfs helemaal geen vergoeding krijgen?

Vraag 3

Deelt u de mening dat schrijvers voor zowel fysieke als digitale boeken een eerlijke en gelijkwaardige vergoeding zouden moeten ontvangen en hoe bevordert u dat ten minste transparantie bestaat over de hoogte van vergoedingen?

Vraag 4

Hoe komt het dat zelfs bij de online bibliotheek de vergoedingen erg laag zijn, wilt u er in overleg met de Koninklijke Bibliotheek (KB) aan werken dat de vergoedingen meer gelijkwaardig worden en betrekt u hierbij ook de rol van de bibliotheek op school?

Vraag 5

Hoe wilt u eraan bijdragen dat auteurs een stevigere positie krijgen ten opzichte van commerciële partijen die verdienen aan hun werk? Bent u bereid in overleg te treden met streamingplatforms, Lira en Pictoright om een eerlijke vergoeding voor auteurs te bevorderen?

Vraag 6

Bent u bereid te verkennen in hoeverre aanpassing van wetgeving dienstbaar kan zijn aan een gelijkwaardige verhouding tussen auteurs en commerciële partijen?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Voetbalclubs vormen afgeschermde competities vanwege agressie op velden»?1

Ja, ik ben bekend met dit bericht.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het feit dat voetbalverenigingen aparte competities starten uit ergernis over de agressieve sfeer bij KNVB amateurwedstrijden?

Ik vind het belangrijk dat iedereen in Nederland met plezier en veilig kan sporten. Vanuit dat perspectief begrijp ik dat teams gewoon elke week met plezier willen voetballen en niet geconfronteerd willen worden met herhaalde vormen van agressie. Agressie in de sport is onacceptabel. Het is aan de teams, de clubs en KNVB om het gesprek hierover aan te gaan en passende maatregelen te nemen. Ik moedig hen aan om samen naar een manier te zoeken waarop het in het bericht genoemde initiatief voor respectvolle omgang tijdens de wedstrijden naar het niveau van de reguliere competitie kan worden getrokken. Zo blijven zowel de waarden van plezier en veiligheid als van verbinding behouden.

Vraag 3

Deelt u de mening dat sport een verbindende functie moet blijven vervullen voor mensen uit alle hoeken van de samenleving?

Ja, ik deel de mening dat sport deze verbindende functie moet behouden. Sport is van grote maatschappelijke waarde en is voor velen een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven in de vorm van fysieke en mentale gezondheid, saamhorigheid en persoonlijke ontwikkeling.

Vraag 4

Welke rol ziet u voor uw ministerie, ook in het licht van de Wet integere sport, om agressie op de voetbalvelden tegen te gaan?

De verantwoordelijkheid voor een veilige en integere sport ligt primair bij de sportsector zelf. Het kabinet ondersteunt de sportsector hierin onder meer door middel van financiering van programma’s als OVIVI (Ons Voetbal Is Van Iedereen) dat is toegerust op het bestrijden van discriminatie, racisme en antisemitisme op de voetbalvelden. Ook faciliteert het kabinet dat sportaanbieders de 4 V’s opnemen als basiseisen voor sociale veiligheid, te weten een Vastgestelde gedragscode, een Vertrouwenscontactpersoon, een VOG en Vakkundige trainers/coaches. Verder ondersteunt het kabinet Halt, dat in samenwerking met de KNVB trainingen geeft gericht op bewustwording van de gevolgen van onder andere agressief gedrag en het voorkomen van herhaling. Het conceptwetsvoorstel Wet integere sport (Wis) is toegespitst op de onderwerpen matchfixing, doping en grensoverschrijdend gedrag waaronder ook fysieke of verbale agressie. De Wis regelt de oprichting van een onafhankelijk en deskundig integriteitscentrum waar meldingen kunnen worden gedaan.
Al deze maatregelen dragen bij aan maatschappelijke verbinding en sociale cohesie, wat een belangrijk fundament vormt voor de sport.

Vraag 5

Heeft u zicht op hoeveel particuliere voetbalcompetities er zijn en of deze sinds de start van corona in aantal is toe- of afgenomen en zo ja, kunt u deze gegevens delen?

Er is bij de KNVB geen landelijke registratie van particuliere voetbalcompetities bekend en zij kunnen dus ook geen exacte aantallen of veranderingen in aantallen noemen. De KNVB ziet op verschillende plaatsen initiatieven waarbij voetbal plaatsvindt buiten de KNVB-competitie. Doordat deze competities buiten de KNVB vallen, beschikt de KNVB niet over landelijke trendcijfers.

Vraag 6

Heeft u cijfers over het effect van agressie in de amateursport en het effect daarvan op de in- en uitstroom in de amateursport?

Er zijn cijfers tot en met 2024 over de ervaringen van sporters en wedstrijdbezoekers met wangedrag in de amateursport. Deze cijfers zijn afkomstig van het CBS en zijn door het Mulier instituut in een rapport verwerkt, waar ik u graag naar verwijs.2 Deze cijfers gaan echter niet over de gevolgen van wangedrag. In de vragenlijst voor 2026 is de vraagstelling aangepast en zijn de gevolgen van het ervaren van wangedrag zoals het wisselen van sportclub of het stoppen met de betreffende sport wel opgenomen. De cijfers hiervan worden in 2027 verwacht.

Vraag 7

Welke rol en concrete maatregelen ziet u voor uw ministerie om ervoor te zorgen dat sport bij blijft dragen aan maatschappelijke verbinding en sociale cohesie?

Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 4.

Vraag 8

Bent u van mening dat de KNVB striktere handhaving zou moeten plegen in geval van agressief gedrag in de door de KNVB georganiseerde voetbalcompetities? Zo nee, waarom niet?

De KNVB zet zich door middel van uniforme regels, tuchtrecht en gerichte ondersteuning van clubs in om de voetbalomgeving veilig en sportief te houden. Ik vind het goed dat zij op deze manier meerdere instrumenten gebruiken.
De verantwoordelijkheid kan niet volledig bij de KNVB neergelegd worden. In beginsel zijn voetballers en toeschouwers verantwoordelijk voor hun eigen gedrag.

Vraag 9

Bent u bereid om met de KNVB in gesprek te gaan over hoe handhaving het beste toegepast kan worden bij agressief gedrag in door de KNVB georganiseerde voetbalcompetities?

In eerste instantie is het aan de bond zelf om het gesprek met de clubs aan te gaan en te beoordelen of er extra maatregelen moeten worden getroffen. Het Ministerie van VWS heeft regelmatig contact met de KNVB waarbij ook onderwerpen als dit aan de orde komen.

Vraag 10

Bent u bereid om daarbij oog te houden voor de vrijwilligers die de vele verenigingen en het amateurvoetbal draaiende houden en hen niet te belasten met de handhavingstaak?

Verenigingen en het amateurvoetbal danken hun bestaan voor een groot deel aan de inzet van vrijwilligers. Dat is een groot goed en daar ben ik mij bewust van. Een striktere vorm van handhaving zal invloed hebben op de capaciteit van een club en dat zal onderdeel moeten zijn van het gesprek tussen de KNVB en verenigingen en de keuze aan te nemen maatregelen. Ik vind het in eerste instantie aan hen om daarover na te denken. Daarnaast blijven voetballers en toeschouwers verantwoordelijk voor hun eigen gedrag.

Vraag 1

Bent u bekend met de rapporten «Als de rook is opgetrokken» en «Publieke orde, private rekening?» van het Auditteam Voetbal en Veiligheid?1, 2

Vraag 2

Erkent u dat de KNVB en betaaldvoetbalorganisaties de afgelopen jaren al fors hebben geïnvesteerd in onder andere toegangscontroles, cameratoezicht, stadionverboden, fouillering en andere maatregelen om stadions veiliger te maken?

Vraag 3

Hoe beoordeelt u vanuit uw verantwoordelijkheid voor Sport de constatering van het Auditteam dat ervaren supportersgroepen steeds professioneler opereren en veiligheidsmaatregelen snel analyseren en omzeilen?

Vraag 4

Welke mogelijkheden ziet u om de KNVB en betaaldvoetbalorganisaties vanuit het sportbeleid te ondersteunen bij verdere innovatie van stadionveiligheid, bijvoorbeeld met betere toegangscontroles, scanpoorten, handscanners en slimme camera’s?

Vraag 5

Bent u bereid hierover met de KNVB in gesprek te gaan en te onderzoeken welke praktische of financiële belemmeringen clubs ondervinden bij het invoeren van dergelijke innovatieve veiligheidsmaatregelen?

Vraag 6

Hoe wilt u voorkomen dat steeds verdergaande veiligheidseisen vooral kleinere betaaldvoetbalorganisaties financieel en organisatorisch onevenredig zwaar treffen?

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat maatregelen tegen voetbalgeweld en vuurwerk niet ten koste mogen gaan van de grote meerderheid van supporters die zich wél gewoon gedraagt?

Vraag 8

Hoe kan volgens u worden voorkomen dat de KNVB en clubs verantwoordelijk worden gehouden voor zaken waarop zij zelf onvoldoende invloed hebben?

Vraag 9

Bent u bereid samen met de KNVB te bekijken welke maatregelen aantoonbaar effectief zijn, zodat clubs hun beschikbare middelen kunnen inzetten voor maatregelen die daadwerkelijk bijdragen aan veilige én gastvrije stadions?