Vraag 1

Bent u bekend met de conclusies van het rapport «Op zoek naar grip» van de Directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB)?

Ja.

Vraag 2

Bent u het eens dat de resultaten van het onderzochte beleid ronduit teleurstellend zijn, aangezien al op pagina 1 van het rapport te lezen is dat de bilaterale partnerschappen maar beperkt hebben bijgedragen aan het bereiken van de doelstellingen, en dat van interventies, bedoeld om de keuze van mensen om te migreren te beïnvloeden, zelfs geen enkel effect is vastgesteld?

Zoals ook uiteengezet in de recente Kamerbrief «internationale migratie»1 is het kabinet van mening dat de ervaring met partnerschappen tot nu toe meer dan voldoende aanleiding geeft om de inzet te verdiepen en te verbreden. Zo zijn met verschillende landen stappen gezet in het verbeteren van de terugkeersamenwerking, ook met landen waar dit jaren niet mogelijk was.
Het kabinet merkt daarbij op dat, zoals ook de IOB in het rapport schetst, er geëvalueerd is op onderdelen van het beleid, en dat de conclusies niet generaliseerbaar zijn tot het volledige partnerschapsbeleid. Zo zijn het Nederlandse terugkeerbeleid, de Nederlandse inzet ten aanzien van Europese brede partnerschappen waar migratie onderdeel van is, of de samenhang daartussen bijvoorbeeld geen onderdeel geweest van de evaluatie, evenals de volledigheid aan Nederlandse programmering dat onderdeel is van migratiepartnerschappen. Ook zijn andere relevante ontwikkelingen, zoals de oprichting van de interdepartementale taskforce internationale migratie per januari 2025 om de Rijksbrede inzet te versterken, door de IOB niet meegenomen.
De conclusies van de IOB-evaluatie bieden evenwel waardevolle aanknopingspunten om de Nederlandse inzet te verstevigen. Zo is het kabinet, zoals aangekondigd in bovengenoemde brief, voornemens om de voortgang inzichtelijker te maken.

Vraag 3

Als partnerlanden migratiesamenwerking inzetten als strategisch drukmiddel in de relatie met Nederland en de Europese Unie (EU), wat zouden wij daar als Nederland dan tegenover kunnen stellen?

De IOB adviseert een wederzijdse voordelige samenwerking tussen Nederland en partnerlanden ten behoeve van de effectiviteit van de inzet op het gebied van migratie. Het kabinet onderschrijft dit advies, en zoekt nadrukkelijk verbreding van de inzet naar andere beleidsdomeinen. Hierbij onderstreept het kabinet dat ook partnerlanden een vragende partij zijn, zowel binnen het migratiedomein – waarbij partnerlanden zelf ook grote migratie gerelateerde uitdagingen kennen waar zij ondersteuning voor zoeken – als daarbuiten. Zoals ook uiteengezet in de beleidsbrief voor het buitenlands beleid2 zet het kabinet in op het verbreden en versterken van zowel Europese als bilaterale partnerschappen. Om de verschillende beleidsdoelstellingen van het kabinet, waaronder die op migratieterrein, te behalen, wordt voor deze brede partnerschappen het gehele buitenlandinstrumentarium, waaronder diplomatie, ontwikkelingssamenwerking en handel, samenhangend ingezet. Dit betekent dat Nederland in partnerlanden ook wil inzetten op thema’s die voor hen belangrijk zijn, waar mogelijk en opportuun in samenwerking met het Nederlands bedrijfsleven. Zoals reeds vermeld in de eerdergenoemde brief «internationale migratie», ontwerpt het kabinet tot slot in het kader van arbeidsmigratie een pilot om vakkrachten van buiten Europa aan te trekken. De Kamer zal binnenkort in een separate brief nader worden geïnformeerd over de pilot. Middels de eerdergenoemde interdepartementale taskforce internationale migratie worden mensen en middelen bijeengebracht om deze Rijksbrede samenwerking en inzet te versterken.
Als positieve maatregelen niet tot vooruitgang in de samenwerking leiden, kan gedacht worden aan negatieve maatregelen op EU-niveau – zeker in relatie tot terugkeersamenwerking. In EU-verband stuurt Nederland er daarom op aan dat er waar nodig bij samenwerking op terugkeer die niet naar tevredenheid verloopt, gebruik gemaakt wordt van sancties, door EU-brede visummaatregelen op te leggen aan het betreffende land (artikel 25bis Visumcode) en door tariefpreferenties voorwaardelijk te maken aan terugkeersamenwerking (EU Algemeen Preferentieel Stelsel). Deze maatregelen blijken in de praktijk het meest effectief.

Vraag 4

Waarom is Nederland terughoudend om andere beleidsterreinen (handel, consulair, veiligheid, circulaire migratie) in te zetten als strategisch drukmiddel of tegenprestatie, terwijl partnerlanden daar juist behoefte aan hebben?

Vragen 3 en 4 zijn samen beantwoord.

Vraag 5

Wat is de reden voor de in het rapport beschreven terughoudendheid van Nederland met het verlenen van materiële steun aan partnerlanden, terwijl andere EU-lidstaten dat type steun wel bieden, bijvoorbeeld op het terrein van grensbeheer? En zou het kabinet dit willen heroverwegen of bekijken op basis van welke voorwaarden dit alsnog geboden zou kunnen worden?

Momenteel levert Nederland steun op het gebied van grensmanagement aan derde landen, op het gebied van capaciteitsopbouw, en op incidentele basis is materiële steun hier onderdeel van. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden om, als onderdeel daarvan, op structurelere manier materiële steun te kunnen leveren. Dit gaat om gevoelige projecten, waar bovendien ook al een veelvoud aan donors actief zijn, waaronder de Europese Commissie. Voor het kabinet is het daarom belangrijk dat dergelijke steun geleverd kan worden op het moment dat hier een gedegen monitoring op kan plaatsvinden, door onafhankelijke partijen uitgevoerd, en wanneer de steun van toegevoegde waarde is naast inzet van andere partijen.

Vraag 6

Hoe kijkt u naar de gerealiseerde terugkeer naar Marokko? Ziet het kabinet kans voor de andere onderzochte landen om vergelijkbare onorthodoxe methoden te bedenken om terugkeer te realiseren en waar denkt u dan aan?

Het kabinet acht de terugkeersamenwerking met Marokko als een succesvol voorbeeld van een migratiepartnerschap. Deze samenwerking is op basis van gelijkwaardigheid en met oog voor wederzijds belang tot stand gekomen. De samenwerking laat zien dat, wanneer op politiek, diplomatiek en operationeel niveau gezamenlijk wordt geïnvesteerd in de relatie met een land van herkomst, concrete resultaten kunnen worden geboekt. Een inzet als deze vergt continue aandacht en onderhoud van diplomatieke relaties, en bereidheid om te luisteren en in te kunnen gaan op de belangen van het partnerland.
Het kabinet hanteert dezelfde benadering voor andere landen waar Nederland een aanzienlijk terugkeerbelang heeft. Zie ook de brief «internationale migratie» waarin de aanpak voor migratiepartnerschappen uiteen wordt gezet.

Vraag 7

Wat doet het kabinet om de doorlooptijd van nationaliteitsvaststelling – een kritieke succesfactor voor terugkeer – te versnellen bij met name problematische landen zoals Algerije, Irak, Tunesië en Nigeria?

Het kabinet zet zich zowel bilateraal als in Europees verband in om de identificatie en nationaliteitsvaststelling te versnellen. Daarbij wordt per land gekeken naar de belangrijkste oorzaken van vertraging en naar mogelijkheden om het proces efficiënter in te richten. Zo kan ingezet worden op de gerichte verbetering van het identificatieproces, bijvoorbeeld door afspraken te maken over termijnen, de wijze waarop dossiers worden aangeleverd, de uitwisseling van relevante informatie en de momenten waarop diplomatieke of operationele escalatie plaatsvindt wanneer een zaak blijft liggen. Het kabinet blijft daarbij inzetten op het verhogen van zowel de snelheid van nationaliteitsvaststelling als het aantal daadwerkelijk afgegeven reisdocumenten. Dat laatste is van belang omdat nationaliteitsvaststelling op zichzelf nog niet betekent dat daadwerkelijk vertrek kan worden gerealiseerd.

Vraag 8

Wat zegt het dat, zelfs wanneer landen wel meewerken (snellere identiteitsvaststelling, meer laissez-passers), dit vaak niet doorwerkt in hogere terugkeercijfers? Hoe verklaart het kabinet dit?

Een verbetering in de terugkeersamenwerking met een land van herkomst is een belangrijke voorwaarde voor terugkeer, maar vormt niet de enige bepalende factor. Het terugkeerproces bestaat uit meerdere stappen. Verbetering in één schakel leidt daarom niet automatisch tot een evenredige stijging van het aantal daadwerkelijke vertrekken. Zo moet na identificatie en nationaliteitsvaststelling nog een reisdocument worden afgegeven en moet vervolgens daadwerkelijk vertrek kunnen plaatsvinden. Hierbij spelen factoren aan Nederlandse zijde een rol, zoals de beschikbaarheid van vertrekcapaciteit, lopende juridische procedures, vertrekbereidheid van de vreemdeling en de mogelijkheid om vreemdelingen beschikbaar te houden voor vertrek. Ook kunnen nieuwe procedures of andere geopolitieke omstandigheden het vertrektraject beïnvloeden.
Het kabinet ziet succesvolle terugkeer daarom als een ketenproces, waarbij verbetering nodig is op meerdere onderdelen tegelijk: identiteit & nationaliteitsvaststelling, beschikbaarheid van de vreemdeling, juridische status van de vreemdeling en de mogelijkheid tot feitelijke uitvoering van het vertrek. De inzet op terugkeersamenwerking met landen van herkomst moet dan ook worden bezien als één onderdeel van een bredere aanpak. Daarbij is het bovendien belangrijk om te benadrukken dat «meewerken» door een derde land geen binaire kwalificatie is. Een land kan bijvoorbeeld sneller reageren op identificatieverzoeken, maar vervolgens terughoudend zijn met het afgeven van reisdocumenten omdat het land daarbij aanvullende voorwaarden kent. Het kabinet kijkt daarom naar de verschillende stappen in het proces en zet erop in om het specifieke knelpunt per land weg te nemen.

Vraag 9

In hoeverre wordt terugkeer belemmerd door de eigen Nederlandse rechts- en asielketen (capaciteit vreemdelingenbewaring, juridische procedures, privacywetgeving die informatie-uitwisseling met partnerlanden bemoeilijkt)?

De Nederlandse inrichting van het terugkeerproces kan in specifieke gevallen een reden zijn waarom het terugkeerproces moet worden uitgesteld. De vreemdeling heeft immers het recht om juridische procedures te starten of een eventuele (herhaalde) verblijfsaanvraag in te dienen. Het kabinet heeft het terugkeerproces zodanig ingeregeld dat de terugkeerprocedure zo snel als mogelijk hervat kan worden.
De capaciteit van vreemdelingenbewaring is op dit moment op orde. Het verleden heeft echter laten zien dat er perioden zijn waarin meer vreemdelingen in bewaring kunnen worden gesteld, dan het aantal beschikbare detentieplekken toelaat. Het prognosemodel justitiële ketens (PMJ) helpt bij het bepalen van de benodigde celcapaciteit, waarover vervolgens afspraken worden gemaakt met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). In de regel heeft het indienen van beroep tegen een terugkeerbesluit, dat niet gekoppeld is aan een verblijfsaanvraag, geen opschortende werking. Wel heeft de vreemdeling, in lijn met het EVRM en EU-Handvest, altijd de mogelijkheid om een (spoed) voorlopige voorziening aan te vragen. De rechter beoordeelt dan of de uitzetting doorgang kan vinden of dat er redenen zijn om de uitzetting uit te stellen. Daarnaast kan de vreemdeling te allen tijde asiel aanvragen. Wanneer een opvolgende aanvraag wordt ingediend op de vliegtuigtrap, wordt de zogeheten «last minute asylum application»-procedure gevolgd. De IND is dan reeds ingelezen in het dossier en kan bepalen of de vreemdeling nieuwe elementen en omstandigheden aangeeft. Wanneer die niet verder onderzocht hoeven te worden, wijst de IND de aanvraag af en kan de uitzetting voortgezet worden. Aan de gegevensuitwisseling met derde landen zijn inderdaad (privacy)-regels gebonden; het verstrekken van die gegevens mag in zichzelf ook geen refoulementrisico opleveren. Derde landen behoren conform het internationaal recht hun onderdanen terug te nemen. Verzoeken om gegevensuitwisseling mogen daarvoor volgens het kabinet niet voorwaardelijk worden gesteld.
In het begin van oktober 2026 vond de Schengenevaluatie Terugkeer plaats in Nederland. Hierbij beoordeelt een comité bestaande uit de Europese Commissie en andere EU-lidstaten en Schengen geassocieerde staten het terugkeerbeleid en de efficiëntie daarvan. Waar verbeteringen mogelijk zijn, kan het comité aanbevelingen doen aan Nederland.
In de komende periode werkt het kabinet ook aan het in lijn brengen van de nationale wet- en regelgeving met de Terugkeerverordening. Het kabinet grijpt dat moment eveneens aan om onderdelen van het terugkeerbeleid – op basis van de Terugkeerverordening – efficiënter in te richten.

Vraag 10

Wat weerhoudt de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) ervan om met concrete streefwaarden voor terugkeer te werken?

De streefwaarde die het kabinet hanteert is dat elke vreemdeling zonder rechtmatig verblijf Nederland en het grondgebied van de EU-lidstaten verlaat. Hoewel de inzet van streefwaarden gebruikt kan worden bij de inrichting van de organisaties van de ketenpartners, ziet het kabinet niet direct een meerwaarde van het gebruik van andere streefwaarden.
Wel ziet het kabinet de meerwaarde van inzichtelijk maken van de voortgang van de partnerschapsinzet. Daarvoor is het kabinet voornemens, zoals ook opgenomen in de brief «internationale migratie», om te werken met een zgn. Theory of Change. Daar zal het kabinet ook over rapporteren.

Vraag 11

Zijn de juridische mogelijkheden voor terugkeer, die van invloed zijn op de uitvoering, door het ingaan van het EU-migratiepact verbeterd? Zo ja, wat is er dan precies verbeterd en zo nee, waarom niet? En biedt de Europese regelgeving (inclusief de terugkeerverordening) mogelijkheden die situatie verder te verbeteren? En als dat het geval is, waarom wordt daar dan nu nog geen gebruik van gemaakt?

Het Asiel- en Migratiepact richt zich in mindere mate op terugkeer. Het Pact raakt dit onderwerp wel – zo is er EU-breed een verplichte terugkeergrensprocedure geïntroduceerd, zoals Nederland die al jaren toepast – maar de wijzigingen zijn verder overwegend technisch van aard. Zo zijn de mogelijkheden op het terrein van vreemdelingenbewaring voor Dublinclaimanten bijvoorbeeld uitgebreid.
In mijn brief van 3 juni jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de nieuwe instrumenten uit de Terugkeerverordening. Het kabinet ziet inderdaad mogelijkheden om de terugkeerprocedure efficiënter en doeltreffender in te richten met deze verordening. Bijvoorbeeld omdat de terugkeermogelijkheden zijn uitgebreid met de solide juridische basis voor een terugkeerhub. Deze laatste mogelijkheid staat binnenkort open voor de lidstaten, wanneer de Terugkeerverordening in werking treedt. Een ander gedeelte van de verordening zal pas volgend jaar in werking treden.

Vraag 12

Wat gaat u doen om het fundamentele verschil van inzicht tussen de Ministeries van Buitenlandse Zaken en Justitie en Veiligheid over het belang van bescherming, dat blijkt uit de evaluatie, op te heffen?

Zoals het kabinet ook heeft benadrukt in de brief «internationale migratie», is bescherming van migranten een essentieel element binnen het partnerschapsbeleid. In dit kader draagt het bevorderen van bescherming eraan bij dat de rechten, veiligheid en waardigheid van migranten en vluchtelingen in alle fasen van het migratieproces in partnerschapslanden, inclusief terugkeer, beter worden gewaarborgd in lijn met internationale mensenrechtenverdragen en Europees recht. Onder bescherming van migranten verstaat het kabinet het geheel aan maatregelen dat erop is gericht de rechten, veiligheid, waardigheid en het perspectief van migranten in landen van herkomst en langs migratieroutes te waarborgen. Zoals uiteengezet in bovengenoemde Kamerbrief geeft het kabinet hieraan via een breed scala aan activiteiten invulling, op het individuele, gemeenschaps- en structureel niveau. Daarnaast draagt het kabinet via gerichte programma’s voor opvang in de regio duurzaam bij aan de positie – en dus ook bescherming – van vluchtelingen en ontheemden buiten de EU.

Vraag 13

Waarom registreert de DTenV ongeveer de helft van de uitstroom als «zelfstandig vertrek zonder toezicht», zonder vast te stellen of mensen daadwerkelijk zijn vertrokken? En wat betekent dit voor de geloofwaardigheid van terugkeercijfers?

Zelfstandig vertrek zonder toezicht betekent dat een vreemdeling niet meer op het laatst bekende adres is. En dat het ook niet bekend is waar de vreemdeling naar toe is gegaan. De vreemdeling kan: ergens anders in Nederland zijn op een onbekende plek, zijn vertrokken naar een andere lidstaat van de Europese Unie, zijn vertrokken naar een land buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld het land van herkomst. De vreemdeling raakt in dit geval buiten het zicht van de migratieketen, waardoor het daadwerkelijke vertrek niet wordt geregistreerd. De migratieketen gaat uit van het vertrek van de vreemdeling, tot het moment dat deze opnieuw wordt aangetroffen in het toezicht of uitreist via een grensdoorlaatpost. Om een geloofwaardig inzicht te geven in de terugkeercijfers maakt het kabinet juist een onderscheid tussen aantoonbaar vertrek (vrijwillig en gedwongen) als vertrek zonder toezicht.

Vraag 14

Ervan uit gaande dat bij «zelfstandig vertrek zonder toezicht» een aantal mensen alsnog in Nederland blijft of naar een ander EU-land uitwijkt, wordt er nagedacht over maatregelen die dit risico verkleinen? En zo ja, aan welke maatregelen denkt het kabinet dan specifiek? En zo nee, waarom niet?

Ja. De nieuwe Terugkeerverordening verplicht de lidstaten om een toezichtsmaatregel op te leggen aan vreemdelingen die buiten de vrijwillige vertrektermijn om niet meewerken aan hun vertrek. Het kabinet onderzoekt op dit moment hoe hier invulling aan kan worden gegeven.

Vraag 15

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het Commissiedebat van 9 september met de Minister van BHOS over de beleidsbrief van Buitenlandse Zaken waar het genoemde rapport op de agenda staat?

Op 7 september jl. werd u per brief door de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking geïnformeerd dat de beantwoording van uw vragen meer tijd vergde. Dit met het oog op een gedegen inhoudelijke analyse en interdepartementale afstemming.

Vraag 1

Deelt u de mening dat de uurlonen van een Indonesische zeevaarder en een Europese zeevaarder van respectievelijk 3,25 euro per uur en bijna 15 euro per uur onwenselijk ver uit elkaar liggen als zij hetzelfde werk doen? Herkent u het feit dat de Indonesische zeevaarder meer dan vier keer zoveel uur moet werken voor dezelfde uitgaven tijdens een avond walverlof te bekostigen als zijn Europese collega? Erkent u dat dit wrang en oneerlijk aanvoelt voor de Indonesische zeevaarder?

Er is een verschil in loon voor het werk aan boord van een zeeschip tussen een zeevarende die in de EU woont en een zeevarende die in Indonesië woont.
Hierbij is de volgende context van belang. Het mondiale beloningssysteem in de zeevaart verschilt aanzienlijk van het beloningssysteem dat voor werk op het vaste land geldt. Dit komt doordat de zeevaart een geglobaliseerde beroepsbevolking kent. Voor zeevarenden is in ILO-verband (Internationale Arbeidsorganisatie) in een vroeg stadium een mondiale regeling getroffen inzake het vaststellen van de hoogte van het minimum maandloon, door middel van onderhandelingen door maritieme sociale partners. Dit is een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat zeevarenden op mondiaal niveau toereikende minimumlonen ontvangen, ongeacht onder welke vlag een schip vaart. De ILO minimum loonnorm – die niet bindend is – wordt gebaseerd op basis van het prijspeil in woonlanden van zeevarenden (de landen van herkomst). Dit betekent dat loonverschillen bestaan tussen zeevarenden woonachtig in Indonesië en zeevarenden woonachtig in de EU.
De zeevaart is daarmee wereldwijd de enige sector met een internationaal vastgestelde minimum loonnorm, met als oogmerk bescherming van zeevarenden en een internationaal gelijk speelveld voor reders. Vanwege het werk op zee is de toepassing van het woonlandbeginsel voor zeevarenden een internationaal gangbare praktijk.

Vraag 2

Acht u het wenselijk dat zeevaarders op Nederlandse schepen, ondanks het verrichten van hetzelfde werk, verschillend worden beloond vanwege hun nationaliteit? Zo ja, waarom?

Zeevarenden worden op Nederlands gevlagde schepen niet verschillend beloond vanwege hun nationaliteit. Het loon is afhankelijk van het prijspeil in het land waar zeevarenden woonachtig zijn. Dit betekent dat loonverschillen bestaan tussen zeevarenden. Ik kan mij voorstellen dat deze internationale systematiek vragen oproept, maar voor zeevarenden is dit de gangbare praktijk.

Vraag 3

Kunt u aangeven waarom de Kamerbrief alleen ingaat op de economische effecten van het loslaten van het woonlandbeginsel en niet op de de gevolgen van de huidige beloningsverschillen voor het welzijn en de rechtspositie van zeevarenden uit onder meer Indonesië, de Filipijnen en Oekraïne?

Door middel van de Kamerbrief van 18 februari 20261 is aan de Kamer het HCSS/Deloitte rapport «Het vlagregister en het woonlandbeginsel, economische en strategische waarde» aangeboden. Hiermee werd voldaan aan de toezegging aan de Kamer dat een onderzoek werd uitgevoerd naar de effecten voor de Nederlandse maritieme sector waarbij in kaart wordt gebracht wat het loslaten van het woonlandbeginsel en de daarmee gepaard gaande daling van het aantal zeeschepen in het Nederlandse vlagregister zou betekenen2. De brief geeft een beknopte samenvatting van het rapport én een korte weergave van de oordelen van het College voor de Rechten van de Mens. Tevens bevat de brief een passage over de wereldwijd vastgestelde ILO minimumloonnorm in de zeevaartsector, welke mede wordt gebaseerd op basis van het prijspeil in de woonlanden van zeevarenden.
In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat van 11 maart 2026 heeft de Kamer wederom verzocht om een schriftelijke reactie op het rapport. In de Kamerbrief van 7 april 20263 is verwezen naar de brief van 18 februari 2026 waarin beknopt de essentie van het rapport weergegeven.

Vraag 4

Kunt u alsnog ingaan op de gevolgen van het woonlandbeginsel voor deze zeevarenden?

Het woonlandbeginsel betekent voor deze zeevarenden dat zij worden beloond op grond van het prijspeil in hun woonland, zoals opgenomen in de op hen van toepassing zijnde lokale cao’s. De arbeidsvoorwaarden in deze lokale cao’s liggen boven de internationale minimumnormen.

Vraag 5

Erkent u dat juridisch gezien economische argumenten niet zonder meer een structureel onderscheid naar nationaliteit kunnen legitimeren?

Ik erken dat direct onderscheid op basis van nationaliteit zonder wettelijke grondslag niet door economische argumenten kan worden gerechtvaardigd. Hiervan is echter geen sprake. Er vindt geen structureel onderscheid naar nationaliteit plaats. De sociale partners zijn een onderscheid naar de plaats waar de zeevarende woonachtig is overeengekomen. Er is geen rechterlijke uitspraak dat een dergelijke afspraak niet is toegestaan.

Vraag 6

Bent u bekend met het rapport «Second opinion HCSS/Deloitte over het vlagregister en woonlandbeginsel» van Stichting Economisch Onderzoek (SEO), waarin SEO laat zien dat de schatting door HCSS/Deloitte onhoudbaar is en dat het aantal schepen dat omvlagt hooguit 20 procent bedraagt?1

Ja.

Vraag 7

Hoe reageert u op de hoofdbevindingen van dit rapport?

Het SEO rapport is een second opinion op het HCSS/Deloitte rapport dat SEO op verzoek van Stichting Equal Justice Equal Pay heeft opgesteld. De Stichting heeft eerder een sommatiebrief aan de Staat gestuurd waarin de Staat aansprakelijk wordt gesteld voor de gevolgen van de ongelijke beloning op Nederlands gevlagde schepen. De Stichting zal het rapport mogelijk willen inbrengen in een toekomstige procedure.
Ik heb met interesse kennis genomen van het SEO rapport. Net als het HCSS/Deloitte rapport bevat ook dit rapport feitelijke uitgangspunten en ramingen. SEO komt op basis van een alternatief scenario tot de conclusie dat niet meer dan 20% van de zeeschepen in het register omvlagt en dat HCSS/Deloitte de effecten van het omvlaggen overschat voor de Nederlandse economie. Zoals toegezegd aan de Kamer heb ik het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie opdracht gegeven om aanvullend onderzoek te verrichten naar, kort gezegd, de brede effecten in Nederland naar de mogelijke economische en strategische gevolgen van het loslaten van het woonlandbeginsel. Ik wacht de uitkomsten van dat onderzoek eerst af en verwacht dat de Kamer hierover in het voorjaar van 2027 kan worden geïnformeerd.

Vraag 8

Hoe kijkt u aan tegen de methodologische kritiek van het rapport over de aannames van HCSS/Deloitte wat betreft bemanningssamenstelling, scheepstypen, het gewicht van loonkosten in de vlagbeslissing en het absorptievermogen van stijgende loonkosten?

Zoals aangegeven in de beantwoording op vraag 7 heb ik met interesse kennis genomen van het SEO rapport. De Kamer is geïnformeerd dat het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie opdracht heeft gekregen om aanvullend onderzoek te verrichten naar de brede effecten in Nederland naar de mogelijke economische en strategische gevolgen van het loslaten van het woonlandbeginsel. Ik wacht de uitkomsten van dat onderzoek eerst af en zal dan ook reageren op de kritiek die SEO op het rapport van HCSS/Deloitte heeft.

Vraag 9

Hoe kijkt u aan tegen de bevinding van SEO dat de geraamde werkgelegenheidsverliezen niet of nauwelijks opgaan?

SEO gaat uit van een alternatief scenario, waarbij niet meer dan 20% van de zeeschepen in het Nederlands vlagregister omvlagt. SEO stelt dat van schade alleen sprake is als banen daadwerkelijk uit de Nederlandse economie verdwijnen. SEO geeft aan dat voor Nederlandse kapiteins noch voor Nederlandse officieren omvlagging tot schade zal leiden, vanwege het mondiaal tekort aan officieren en kapiteins. SEO voegt daaraan toe, dat indien er geen nieuwe baan op zee is, geen waarde voor Nederland verloren gaat zolang het werk binnen Nederland blijft, bijvoorbeeld elders in het maritieme cluster, zolang de walactiviteiten in Nederland (kunnen) blijven gevestigd.

Vraag 10

Bent u het eens met de observatie van SEO dat clustervoordelen samenhangen met de plaats waar economische activiteit aan wal plaatsvindt en niet met de vlag die een schip voert?

De observatie van SEO dat clustervoordelen samenhangen met de plaats waar de economische activiteit aan wal plaatsvindt is juist. Echter, er zijn ook clustervoordelen die met de vlag van een schip samenhangen, zoals opgenomen in eerdere Kamerbrieven over het Nederlands vlagregister.

Vraag 11

Deelt u de mening dat op basis van het Deloitte-rapport geen conclusies kunnen worden getrokken over het potentiële vertrek van een deel van de Nederlandse reders als pagina 43 van het rapport expliciet aangeeft dat hiernaar geen onderzoek is gedaan? Zo ja, waarom noemt de Kamerbrief het vertrek van Nederlandse reders als één van de potentiële risico's van omvlaggen?

Het HCSS/Deloitte rapport geeft expliciet aan dat nader onderzoek zal moeten uitwijzen welke effecten het loslaten van het woonlandbeginsel zal hebben op de keuze voor Nederland als vestigingsplaats van reders. Het kabinet heeft in de brief van 18 februari jl. ook geen conclusies getrokken, maar aangegeven met interesse kennis te hebben genomen van het HCSS/Deloitte rapport en dat het rapport een beeld geeft van het vlagregister en wat het loslaten van het woonlandbeginsel zou betekenen voor de economische en strategische waarde van het vlagregister.
In de Kamerbrief van 7 april jl. wordt aangegeven dat het uitvlaggen de kans vergroot dat rederijen geheel uit Nederland vertrekken, en dat aanvullend onderzoek zal worden verricht.

Vraag 12

Herkent u dat het niet toepassen van het woonlandbeginsel door andere Europese vlagstaten laten zien dat een hogere mate van loonharmonisatie niet noodzakelijkerwijs onverenigbaar is met operationele levensvatbaarheid?

Nee, dit herken ik niet. Uitgezonderd de enkele EU-lidstaat die geen vlagregister heeft, wordt de wereldwijde vastgestelde ILO minimumloonnorm in de zeevaartsector toegepast. Sommige EU-lidstaten doen dat middels een tweede vlagregister, waarin alle internationaal varende zeeschepen zijn ondergebracht.

Vraag 13

Bent u bereid om de woorden uit de Kamerbrief over het belang van het woonlandbeginsel te nuanceren gezien enerzijds het belang van welzijn en de rechtspositie van zeevarenden en anderzijds de overschatte gevolgen van het loslaten van het woonlandbeginsel?

Ik zie hier geen reden toe.

Vraag 14

Kunt u net als bij het Deloitte-rapport ook per brief schriftelijk reageren op de Second Opinion van SEO? Kunt u deze reactie voorgaand aan het commissiedebat Maritiem d.d. woensdag 30 september 2026 naar de Kamer sturen?

Naar aanleiding van het aanvullend onderzoek dat in opdracht van het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie wordt verricht zal de Kamer naar verwachting in het voorjaar van 2027 opnieuw worden geïnformeerd.

Vraag 15

Bent u bereid om in het kader naar het onderzoek naar het behoud van Nederlandse gevlagde zeeschepen en de maritieme sector in Nederland ook maatregelen te onderzoeken hoe de concurrentiepositie van het Nederlandse vlaggenregister kan worden versterkt zonder gebruik te maken van verschillende loonstandaarden voor hetzelfde werk?

Met redersorganisatie KVNR en vakvereniging Nautilus vindt regelmatig en goed overleg plaats over de Nederlandse zeevaartsector. Hierbij is ook aandacht voor de concurrentiepositie van het Nederlands maritieme cluster. Het uitgangspunt is om het mondiale gelijke speelveld zo goed mogelijk te bewaken.
Het Rijksregiebureau Maritieme Maakindustrie laat momenteel aanvullend onderzoek doen waarbij inzichtelijk moet worden wat de potentiële (kwantitatieve) impact is voor de toekomstige bedrijvigheid en werkgelegenheid bij in Nederland gevestigde rederijen en de bredere maritieme cluster in Nederland bij het loslaten van het woonlandbeginsel.

Vraag 16

Kunt u zich in dit kader inzetten voor een afschaffing van het woonlandbeginsel op Europees, International Labour Organization (ILO) of anderszins internationaal niveau opdat zeevaarders gelijk worden beloond zonder dat dit ten koste gaat van de Nederlandse concurrentiepositie?

Nederland zet zich in ILO-verband in voor een continue verbetering van arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. De Nederlandse maritieme sociale partners hebben hierin een eigen rol, vanwege de tripartiete samenstelling in de ILO.

Vraag 17

Deelt u de mening dat een neerwaartse concurrentie op arbeidsvoorwaarden in de maritieme sector onwenselijk is en dat een internationale inzet dit kan tegengaan?

De zeevaartsector is mondiaal gereguleerd en om die reden dient op mondiaal niveau in plaats van op nationaal niveau inzet te worden gepleegd met het oog op bescherming van zeevarenden en een internationaal gelijk speelveld voor reders.

Vraag 18

Deelt u de zorg dat langdurige toepassing van het woonlandbeginsel kan bijdragen aan verdringing van Nederlandse zeevarenden en een afname van instroom in Nederlandse maritieme opleidingen?

Er vindt geen verdringing van Nederlandse zeevarenden plaats door toepassing van het woonlandbeginsel. Sinds decennia is sprake van een tekort aan Nederlands en Europese zeevarenden op de Nederlandse en EU gevlagde schepen, ondanks diverse -educatieve- campagnes om meer interesse te creëren voor maritieme opleidingen.

Vraag 19

Gelet op het feit dat het Deloitte-rapport vermeldt dat de Nederlandse vlag van groot strategisch belang is voor de nationale veiligheid maar geen onderscheid maakt tussen typen schepen, kunt u aangeven welke vormen van zeevaart volgens u met name van belang zijn (containervervoer, bulkvervoer, cruiseschepen, bijzondere scheepvaart – zeesleepvaart, bagger, oliewinning)? Maakt het voor de nationale veiligheid uit of al dan niet uitgevlagd wordt naar andere NAVO- of EU-landen?

Tijdens internationale crisis is het van belang dat ook de Nederlandse gevlagde vloot kan doorvaren. Het verlies aan vlootcapaciteit betekent onder andere een afname aan de nationale veiligheid (fysieke weerbaarheid, waaronder vervoer van troepen en militaire lading) en afname van de strategische autonomie (leveringszekerheid van goederen voor de bevolking). Afhankelijk van voornoemde situaties zal een bepaald type zeeschip benodigd zijn.
Nederland heeft uitsluitend jurisdictie over Nederlands gevlagde schepen en kan in «buitengewone omstandigheden» alleen controle over Nederlands gevlagde zeeschepen, scheepsruimten en bemanning uitoefenen.

Vraag 20

Kunt u uiteenzetten welke juridische risico’s u ziet indien het huidige woonlandbeginsel in stand blijft, mede in het licht van de uitspraak van het College voor de Rechten van de Mens?

De oordelen van het College voor de Rechten van de Mens zijn juridisch niet bindend. Daarbij geldt dat de cao Handelsvaart is aangegaan tussen de sociale partners, en niet de Staat. Het woonlandbeginsel staat algemeenverbindendverklaring van deze cao niet in de weg, omdat de tekst van de cao Handelsvaart niet kennelijk in strijd is met het recht.
Bij de algemeenverbindendverklaring is bepaald dat, voor zover sprake is van strijd met bij of krachtens de wet gestelde regels, die regels prevaleren – wat onder meer betekent dat als er onderscheid wordt gemaakt waar een objectieve rechtvaardiging voor nodig is, het aan de partijen in de uitvoeringspraktijk is om te zorgen voor een legitiem doel waarbij de ingezette middelen passend en noodzakelijk zijn voor het bereiken van dat doel.

Vraag 21

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden voorafgaand aan het commissiedebat Maritiem?

Ja.

Vraag 1

Bent u bekend met de problematiek rond de toegang tot gezondheidszorg van arbeidsmigranten, zoals onder andere geschetst door de artsenwerkgroep Arbeidsmigranten Veilig en Gezond?1

Ja

Vraag 2

Hoeveel arbeidsmigranten zijn er op dit moment onverzekerd aan het werk in Nederland? Als u dit niet weet, welke stappen gaat u nemen om hier wel achter te komen?

Het exacte aantal onverzekerde werkende (en niet-werkende) arbeidsmigranten in Nederland is niet bekend. Dit aantal kan alleen worden geschat, omdat een deel van de arbeidsmigranten niet goed in de overheidssystemen staat. De IGJ2 heeft eerder ingeschat dat in Nederland circa 100.000 onverzekerde personen verblijven of wonen. Dit aantal bestaat echter ook uit Nederlandse onverzekerde personen en ongedocumenteerde personen.

Vraag 3

Klopt het dat veel arbeidsmigranten een zorgverzekering krijgen aangeboden door het uitzendbureau waar ze in dienst zijn, maar dat deze regelmatig stopt zodra ze uit dienst treden? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Arbeidsmigranten kunnen zich, als de werkgever dit aanbiedt, verzekeren via een werkgeverscollectiviteit van de werkgever. Dit heeft financiële en administratieve voordelen. Echter, als een arbeidsmigrant uit dienst gaat, dan stopt de zorgverzekering via de werkgever. De arbeidsmigrant ontvangt van de zorgverzekeraar een bericht dat deze polis stopt en dat er een nieuwe polis bij deze zorgverzekeraar kan worden afgesloten. Als de arbeidsmigrant niet meer in Nederland aan loonbelasting onderworpen is, dus geen ander werk heeft of recht heeft op een uitkering, dan vervalt de verzekeringsplicht. De arbeidsmigrant is in dat geval weer aangewezen op de sociale zekerheid van het land van herkomst of is dan zelf verantwoordelijk voor eventuele zorgkosten. De inzet van het kabinet is dus vooral gericht op het aanpakken van misstanden en arbeidsmigranten te informeren over hun rechten en plichten waaronder ten aanzien van zorgverzekering.

Vraag 4

Klopt het dat dit voor veel problemen zorgt omdat arbeidsmigranten onverzekerd zijn zodra zij ziek uit dienst treden? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Als arbeidsmigranten ziek uit dienst treden, dan geldt de verzekeringsplicht zolang de arbeidsmigrant recht heeft op de sociale zekerheid (zolang die persoon aan loonbelasting onderworpen is). Als de verzekeringsplicht stopt, dan behoort de migrant weer onder de sociale zekerheid van het land van herkomst te vallen. Daarom zit het meeste perspectief in het helpen van migranten om weer aan het werk te gaan of terugkeer naar het land van herkomst. Als dit niet lukt dan biedt de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden een vangnet voor zorgaanbieders om de kosten van zorg aan onverzekerde personen te vergoeden.
Overigens mag een werkgever de arbeidsovereenkomst met een zieke werknemer gedurende de eerste twee jaar ziekte niet opzeggen. Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd eindigt echter op het afgesproken moment, en dus van rechtswege. De werkgever kan besluiten de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet te verlengen; de reden voor het eventueel niet verlengen mag echter niet (uitsluitend) gelegen zijn in de ziekte van de werknemer.
Naast het aanpakken van misstanden door werkgevers (die kunnen leiden tot ziekten) is de inzet om kwetsbare EU-migranten die op straat zijn beland kortdurende op te vangen en vanuit daar te helpen aan nieuw werk of hen te ondersteunen bij het terugkeren naar het land van herkomst. Deze kortdurende opvang is er sinds 2023 en is per 2026 verlengd en uitgebreid naar meer steden tot en met 20283.

Vraag 5

Klopt het dat arbeidsmigranten die niet ingeschreven staan in de Basisregistratie Personen (BRP) zich meestal niet kunnen inschrijven bij een huisarts en daardoor zijn overgeleverd aan de spoedeisende hulp? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Ook als je niet staat ingeschreven bij een huisartsenpraktijk kun je huisartsenzorg ontvangen. In Nederland zijn verschillende (ketens van) huisartsenpraktijken gespecialiseerd in huisartsenzorg aan arbeidsmigranten. De huisarts rekent dan een passantentarief. Het ontvangen van huisartsenzorg verloopt echter wel beter als een persoon is ingeschreven bij een huisartsenpraktijk.
Als arbeidsmigranten niet staan ingeschreven bij de Basisregistratie Personen (BRP), dan bemoeilijkt dit de inschrijving bij de huisarts. Hierbij wordt opgemerkt dat wettelijk een inschrijving in de BRP geen vereiste is. Ook voor het afsluiten van een zorgverzekering is het hebben van een BRP-inschrijving niet noodzakelijk. Een inschrijving in de BRP als ingezetene vergemakkelijkt zaken, waaronder het afsluiten van een zorgverzekering en de inschrijving bij een huisartsenpraktijk. Arbeidsmigranten die langer dan vier maanden in Nederland verblijven moeten zich inschrijven in de BRP als ingezetene. Nog te vaak zien we dat juiste registratie in de BRP ontbreekt. Het kabinet werkt daarom aan een betere registratie van arbeidsmigranten door meerdere maatregelen te nemen. Uw Kamer is daarover geïnformeerd op 9 september 20254.
Daarnaast ervaren veel arbeidsmigranten drempels bij eerstelijnszorg door een taalbarrière en beperkte kennis van het Nederlandse zorgsysteem. Deze drempels zullen in enige mate altijd blijven bestaan. Door te investeren in goede voorlichting kunnen deze drempels wel worden verminderd. Ook dragen samenwerkingsafspraken van zorgverzekeraars, zorgaanbieders en soms ook werkgevers daaraan bij. Zorgverzekeraars die zich richten op arbeidsmigranten maken bijvoorbeeld gerichte afspraken met (digitale) huisartsenpraktijken over de huisartsenzorg voor arbeidsmigranten.

Vraag 6

Waarom is er geen opvolging gegeven aan het advies van de commissie Roemer om arbeidsmigranten die uit dienst treden de toegang tot zorg te laten behouden? Wat gaat u doen om dit advies alsnog uit te voeren?

Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten o.l.v. Roemer heeft waardevolle aanbevelingen gedaan om de toegang tot zorg voor arbeidsmigranten en arbeidsmigranten die uit diensttreden, te verbeteren. Er is op verschillende manieren opvolging gegeven aan deze aanbevelingen. De Kamer wordt hierover jaarlijks geïnformeerd5. Bijvoorbeeld met betrekking tot het behouden van de toegang tot zorg door de verlengde zorgfaciliteit en de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV). De verlengde zorgfaciliteit houdt in dat bij veel werkgeverscollectiviteiten voor arbeidsmigranten dekking blijft vanaf de formele uitschrijfdatum tot het moment waarop de werkgever de arbeidsmigrant daadwerkelijk heeft afgemeld bij de zorgverzekeraar (tot maximaal 40 dagen). Daarna blijft er een vangnet voor zorgkosten. Zorgaanbieders die de kosten van zorg aan arbeidsmigranten niet kunnen verhalen op de arbeidsmigrant of op een zorgverzekering van de arbeidsmigrant, kunnen deze zorgkosten declareren bij het CAK ten laste van de SOV.

Vraag 7

Wat doet u, en vraagt u van uitzendbureaus, om arbeidsmigranten zo goed mogelijk te informeren over hun rechten en plichten rond de toegang tot gezondheidszorg?

Het kabinet investeert in goede voorlichting over werken en wonen in Nederland. Daarom werkt het Ministerie van SZW met het project Work in NL (WIN) aan een landelijk netwerk van informatievoorziening, hulp en dienstverlening voor arbeidsmigranten. Het ministerie doet dit samen met publieke en private partijen, sociale partners (waaronder ABU/NBBU) en specialistische organisaties zoals het juridisch loket, Barka en FairWork. Via de website en fysieke informatiepunten kunnen arbeidsmigranten terecht met vragen, ook over zorg en welzijn. Specifiek met betrekking tot de zorg en zorgverzekering wordt momenteel geïnvesteerd in betere communicatie over de zorgverzekering bij de WorkinNL-punten en de verbetering van (meertalige) voorlichtingsproducten (samen met expertisecentrum SKGZ) gericht op zowel onverzekerde personen als op de professionals om hen heen (zorgverleners, sociaal werkers, etc.) en werkgevers. Daarnaast heeft Pharos samen met ABU, NBBU, en Trimbos-instituut een magazine uitgebracht over de belangrijke rol die uitzendorganisaties spelen in de gezondheid en het welzijn van arbeidsmigranten. Ook stellen ABU en de NBBU in hun CAO verplicht om uitzendkrachten te informeren over de verplichting van een ziektekostenverzekering.6

Vraag 8

Welke stappen neemt u om het informeren van arbeidsmigranten rond hun toegang tot gezondheidszorg te verbeteren? Wat vraagt u daarbij van uitzendbureaus?

Er zijn en worden meerdere stappen ondernomen om arbeidsmigranten en zorgprofessionals beter te informeren over de toegang tot zorg en de zorgverzekering voor arbeidsmigranten. Er wordt bijvoorbeeld (in samenwerking met het Expertisecentrum SKGZ en Pharos) geïnvesteerd in meer en betere doelgroepgerichte voorlichting over de (aanvullende) zorgverzekeringen en de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. Zorgverzekeraars investeren in voorlichtingsmateriaal in meerdere talen en eenvoudigere toegang tot de polis en verzekeringspapieren. En er is een praktische wegwijzer voor professionals ontwikkeld door VNG, met onder meer een onderdeel «Zorg voor (on)verzekerden» dat uitlegt hoe de zorgverzekering werkt, wat een verzekerde kan verwachten en wat is geregeld wanneer iemand geen zorgverzekering heeft.
Daarnaast gaan zorgverzekeraars zorgaanbieders actiever aanspreken op onterechte weigering of behandeling van arbeidsmigranten, toetsen zij de betrouwbaarheid en integriteit van werkgevers voordat zij een collectieve verzekering afsluiten (en periodiek daarna), en zorgen zij voor zorgbemiddeling zodat zorg sneller beschikbaar komt. Concreet voor de praktijk hebben ondernemers die met LTO Arbeidskracht samenwerken toegang tot een digitaal loket met de benodigde informatie, ook in de eigen taal van de arbeidsmigrant.

Vraag 9

Bent u het ermee eens dat het onacceptabel is dat arbeidsmigranten de weg naar goede gezondheidszorg in Nederland zo weinig weten te vinden en onderweg zoveel hobbels tegenkomen? Zo nee, waarom niet?

Uiteraard vinden wij goede gezondheidszorg en toegang tot zorg belangrijk.
Het kabinet zet stappen om de drempels tot de gezondheidszorg die arbeidsmigranten hebben of ervaren, waar mogelijk worden weggenomen. Dit wordt gedaan door zorgverzekeraars, in lokale samenwerkingsafspraken tussen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en werkgevers en door de overheid. Dit is een continu proces. Op dit moment voert het Ministerie van SZW samen met het Ministerie van VWS gesprekken met stakeholders uit het veld om na te gaan of en welke aanvullende maatregelen passend zijn. In het najaar wordt de Kamer hierover door de Minister van SZW nader geïnformeerd.

Vraag 10

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Ja

Vraag 1

Bent u bekend met de recente berichtgeving waaruit blijkt dat zowel AVROTROS als Omroep MAX geen verantwoordelijkheid willen nemen voor de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival 2027 en dat ook andere publieke omroepen terughoudend zijn?1 2

Ja.

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat het opmerkelijk is dat meerdere publiek gefinancierde omroepen weigeren aan een evenement deel te nemen waarvoor Nederland internationaal rechten bezit en dat op de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008 staat vermeld?

Als Minister heb ik hierin geen rol, de Nederlandse Publieke Omroep gaat over de eigen programmatische afwegingen. Inmiddels heeft de NPO laten weten dat de NOS de uitzending zal verzorgen. De redactionele onafhankelijkheid van de omroepen is vastgelegd in de Mediawet 2008 en de persvrijheid volgt uit de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Het is dan ook aan de omroepen zelf of zij de uitzending en mogelijke deelname willen verzorgen. Het Eurovisie Songfestival staat in de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008, maar hierin is alleen bepaald hoe het televisieprogramma moet worden verspreid áls het wordt uitgezonden. Evenementen op de evenementenlijst moeten via een open kanaal toegankelijk zijn wat betekent dat ze niet achter een betaalmuur mogen vallen. De NPO is echter niet verplicht het evenement uit te zenden of deel te nemen.

Vraag 3

Klopt het dat het voor de NPO onduidelijk is of de komende editie überhaupt zal worden uitgezonden? Zo ja, hoe reflecteert u daarop? Houdt de NPO zich wel aan haar wettelijke taak? Zo ja, waarom wel? Zo nee, welke sanctie legt u op?

De NPO heeft de NOS gevraagd verslag te doen van het Songfestival en het uit te zenden. De Mediawet 2008 noch de evenementenlijst uit het Mediabesluit 2008 verplicht de NPO of een afzonderlijke omroep het evenement uit te zenden of deel te nemen. Van schending van wettelijk taken is hier dus geen sprake.

Vraag 4

Klopt het dat de finale van het Eurovisie Songfestival op grond van de evenementenlijst voor een breed publiek beschikbaar moet zijn? Zo ja, hoe wordt aan die verplichting voldaan indien Nederland niet deelneemt?

De evenementenlijst eist niet dat een bepaald evenement voor een breed publiek beschikbaar moet zijn. Voor de evenementen uit de evenementenlijst geldt alleen dat als het evenement als televisieprogramma wordt verspreid, dit op een op een open kanaal moet gebeuren.

Vraag 5

Vindt u dat politieke en/of geopolitieke overwegingen onderdeel zijn van de taakomschrijving van een publieke omroep c.q. omroepvereniging? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, welke consequentie verbindt u daaraan?

De verschillende omroepen binnen het publieke bestel vertegenwoordigen hun eigen stromingen om zo vanuit verschillende perspectieven aanbod te maken. De beslissing over de deelname van Nederland aan het Eurovisie Songfestival is een keuze van de betreffende redactie en ligt op basis van de redactionele autonomie bij de betrokken omroeporganisatie. Omroepen maken voortdurend afwegingen over welke programma’s zij wel of niet willen maken. De overwegingen die zij daaraan ten grondslag leggen, zijn aan henzelf.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het besluit van AVROTROS om deelname te weigeren vanwege de aanwezigheid van Israël in feite een politieke stellingname betreft en niet primair een programmatische afweging? Zo nee, waar ligt volgens u de grens tussen redactionele onafhankelijkheid enerzijds en politieke activistische keuzes anderzijds?

Zie mijn antwoord op vraag 5.

Vraag 7

Bent u van mening dat belastingbetalers mogen verwachten dat publieke omroepen hun wettelijke en publieke taken uitvoeren ongeacht hun eigen politieke voorkeuren of opvattingen over internationale conflicten?

Omroepen zijn autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.

Vraag 8

Klopt het dat de NPO als lid van de European Broadcasting Union (EBU) uiteindelijk verantwoordelijk blijft voor de Nederlandse positie binnen het Eurovisie Songfestival, ongeacht welke omroep de uitvoering verzorgt?

Het is aan de NPO als lid van de EBU om invulling te geven aan het Eurovisie Songfestival binnen de publieke omroep. Maar nogmaals: er is geen verplichting tot uitzending of deelname dus de verantwoordelijkheid van de NPO strekt daar niet toe.

Vraag 9

Welke concrete stappen heeft de NPO sinds het besluit van AVROTROS genomen om te voorkomen dat Nederland ook in 2027 afwezig is op het Eurovisie Songfestival?

Zie mijn antwoord op vraag 3.

Vraag 10

Kunt u bevestigen dat Talpa Network publiekelijk heeft aangeboden mee te denken over een Nederlandse deelname indien de publieke omroep daartoe niet in staat blijkt?

Talpa Network heeft dit inderdaad publiekelijk aangeboden. EBU is echter een samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en enkel zij kunnen het Eurovisie Songfestival uitzenden en zijn verantwoordelijk voor een eventuele Nederlandse inzending.

Vraag 11

Bent u bereid met de NPO in gesprek te gaan over scenario’s waarbij commerciële partijen een ondersteunende of uitvoerende rol kunnen vervullen indien geen publieke omroep bereid blijkt de Nederlandse deelname te organiseren?

Dat is aan de NPO zelf; zie mijn antwoord op vraag 10.

Vraag 12

Bent u bereid te onderzoeken of de Nederlandse rechten op deelname en organisatie, indien publieke omroepen daar structureel geen gebruik van wensen te maken, via de NPO kunnen worden ondergebracht bij commerciële mediapartijen of gedeeld kunnen worden? Zo nee, waarom niet?

Als Minister ga ik hier niet over, dat is aan de EBU.

Vraag 13

Bent u bereid hierover in overleg te treden met de NPO, commerciële media en de EBU, zodat wordt voorkomen dat Nederland door interne politieke discussies binnen het publieke bestel opnieuw afwezig blijft op het Eurovisie Songfestival?

Dat is niet mijn rol als Minister; zoals ik eerder heb toegelicht zijn omroepen autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.

Vraag 14

Deelt u de mening dat het moeilijk uitlegbaar is dat commerciële partijen zich bereid tonen mee te denken over Nederlandse deelname, terwijl publieke omroepen die hiervoor belastinggeld ontvangen zich juist terugtrekken?

De NPO ontvangt belastinggeld voor uitvoeren van hun wettelijke taak. Voor het Eurovisie Songfestival ontvangt de NPO geen specifieke bekostiging.

Vraag 15

Welke gevolgen hebben volgens u het herhaaldelijk afzien van deelname door Nederlandse publieke omroepen voor de internationale positie van Nederland binnen de EBU?

De EBU is een Europees samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en reikt verder dan enkel het Eurovisie Songfestival. Een besluit over eventuele deelname staat los van de positie van de NPO binnen de EBU.

Vraag 16

Wanneer is de deadline voor het kiezen van een liedje plus vertolker zodat met voldoende voorbereiding Nederland weer meedoet aan het Eurovisie Songfestival?

De NPO heeft bekendgemaakt dat een speciaal opgericht team zich verder zal bezighouden met de deelname van 2027. Ik heb geen zicht op welke deadlines of planningen daar precies bij horen.

Vraag 17

Voelt u zich als hoeder van het stelsel verantwoordelijk om dit laatste te bewerkstelligen?

Nee. Zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 1

Kan u uiteenzetten hoeveel aanvragen voor bedrijfsverplaatsing via de Lvvp zijn ingediend, toegekend, afgewezen en ingetrokken?

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat bedrijfsverplaatsing een volwaardige mogelijkheid moet zijn voor boeren die verder willen met hun bedrijf? Vindt u dat de Lvvp daarvoor in de praktijk voldoende zekerheid biedt?

Vraag 3

Klopt het dat ondernemers soms meer dan een jaar op een beschikking wachten, terwijl de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een termijn van acht weken met een mogelijke verlenging van acht weken communiceert?

Vraag 4

Bent u bekend met signalen van de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) dat ondernemers bij de Lvvp, naast lange behandeltermijnen, ook tegen aanvullende taxatie-eisen aanlopen dan zij op basis van hun haalbaarheidsonderzoek aanvankelijk hadden verwacht?

Vraag 5

Bent u bereid te onderzoeken of bij aanvragen eisen zijn gesteld die bij indiening onvoldoende kenbaar waren? Zo ja, wilt u de gevolgen daarvan voor deze betrokken ondernemers herstellen? Zo nee, waarom niet? Kunt u uiteenzetten welke aanpassingen sinds de openstelling zijn gedaan in de regeling, de informatie op de RVO-website, de rekentools en de taxatie-instructies? Kunt u per aanpassing aangeven wat is veranderd en wanneer dit is gebeurd? Hoe zijn aanvragers en taxateurs daarover geïnformeerd?

Vraag 6

Kan u uitleggen of RVO sinds de openstelling anders gaat beoordelen welke onderdelen van een stal bij het bouwwerk horen en welke als voorziening gelden? Zo ja, waarom? Zo nee, hoe verklaart u dat ondernemers en taxateurs aangeven dat onderdelen bij de beoordeling alsnog buiten de waarde van het bouwwerk worden gehouden?

Vraag 7

Hoe bepaalt RVO of stalinrichting en installaties onderdeel zijn van het bouwwerk?

Vraag 8

Waarom verwijst de taxatie-instructie voor de Lvvp naar de fiscale publicatie «Beperkt afschrijven op agrarische bedrijfsgebouwen», terwijl deze publicatie is opgesteld voor de fiscale afschrijving van agrarische bedrijfsgebouwen en het onderscheid tussen bouwwerken en voorzieningen daarin is gebaseerd op verschillen in levensduur en slijtage? Op welke juridische en taxatietechnische grondslag wordt deze fiscale indeling toegepast bij de waardebepaling voor de Lvvp? Hoe wordt gehandeld wanneer toepassing daarvan leidt tot een andere waardering dan de definities in de Lvvp of de geldende taxatierichtlijnen voor taxateurs?1

Vraag 9

Bij hoeveel aanvragen is minder subsidie toegekend dan aangevraagd? Hoe groot zijn deze verschillen en waardoor worden zij veroorzaakt?

Vraag 10

Hoe pakt de omrekening naar grootvee-eenheden uit bij verplaatsing van een varkensbedrijf als de verhouding tussen zeugenplaatsen en plaatsen voor gespeende biggen op de nieuwe locatie anders is? Kan hierdoor bij een vergelijkbare bedrijfsvoering een groot deel van de overnamekosten buiten de subsidie vallen? In hoeverre acht u dat wenselijk?

Vraag 11

Wat moet een ondernemer bij zijn aanvraag aantonen over de beschikbaarheid van de nieuwe locatie? Hoe kan hij daaraan voldoen zonder al financiële verplichtingen aan te gaan?

Vraag 12

Hoeveel ondernemers hebben gemeld dat zij door vertraging of een lager subsidiebedrag in financiële problemen komen? Bent u bereid met hen en hun financiers naar een oplossing te zoeken, zodat een verplaatsing niet vastloopt?

Vraag 13

Heeft u ook een idee van het aantal ondernemers dat hun financiële problemen niet meldt bij een zaakbegeleider of andere instantie? Hoe kan u deze ondernemers ook in beeld krijgen en helpen?

Vraag 14

Welke verbeteringen gaat u doorvoeren zodat ondernemers vooraf weten waar zij aan toe zijn en tijdig een besluit krijgen?

Vraag 15

Kunt u deze vragen afzonderlijk en vóór de plenaire behandeling van de begroting van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur voor 2027 beantwoorden?

Vraag 1

Kunt u concreet onderbouwen welk aandeel van de stikstofbelasting van de Tungelroyse Beek afkomstig is uit het buitenland en welk aandeel daadwerkelijk afkomstig is van Nederlandse landbouw, gezien het feit dat u in uw beantwoording van eerdere Kamervragen (2026Z18645) stelt dat lokale meetgegevens en modelberekeningen niet één-op-één vergelijkbaar zijn, de feitelijke herkomst van de nutriëntenbelasting verandert daardoor echter niet? Kunt u daarbij de specifieke bronverdeling en berekeningen overleggen waarop de opname van deze beek in de lijst van 17 beken met een bufferzone van 250 meter is gebaseerd?

Vraag 2

Hoe is de buitenlandse nutriëntenbelasting, die volgens uw eerdere beantwoording ook stroomafwaarts herkenbaar blijft in de gebruikte bronnenanalyse, concreet verwerkt in de berekeningen voor de Tungelroyse Beek en waarom is deze beek desondanks opgenomen in de lijst van 17 beken waarvoor een bufferzone van 250 meter wordt voorzien?

Vraag 3

Welke concrete gegevens, berekeningen of andere onderbouwing moeten provincies en waterschappen aanleveren om gebruik te kunnen maken van de door u genoemde mogelijkheid om de voorlopige lijst met beken aan te passen? Aan welke criteria moet deze inbreng voldoen en binnen welke termijn moet deze worden aangeleverd?

Vraag 4

Deelt u de mening dat het voor agrarische ondernemers grote onzekerheid met zich meebrengt wanneer hun bedrijf binnen een aangekondigde bufferzone valt, terwijl pas na gerichte Kamervragen duidelijk wordt dat de gepresenteerde lijst met beken nog niet definitief is, en dat deze werkwijze het vertrouwen in een betrouwbare en voorspelbare overheid ondermijnt? Wanneer verwacht u dat de definitieve lijst met beken wordt vastgesteld en kunt u toezeggen dat er vóór die tijd geen onomkeerbare besluiten worden genomen over bufferzones of beperkingen voor agrarische bedrijven?

Vraag 5

Klopt het dat het effect van de 250 meter zone slechts 0,1 milligram per liter is, aangezien de Tungelroyse beek op de kaart rechtsboven in figuur 3.4 op pagina 21 uit het Ex ante rapport van Deltares blauw is gekleurd en dat reductie dus tussen 0,5 en 5 procent ligt?1

Vraag 6

Kunt u een volledig overzicht verstrekken van alle beken waarvoor een buitenlandse bijdrage aan de nutriëntenbelasting is berekend, inclusief het berekende percentage per beek, dus ook wanneer deze bijdrage minder dan 50 procent bedraagt?

Vraag 7

Zijn alle betrokken provincies en waterschappen actief geïnformeerd over de berekende buitenlandse nutriëntenbelasting van de beken in hun gebied, de voorlopige selectie en de mogelijkheid om onderbouwde correcties aan te dragen? Zo ja, wanneer en op welke wijze? Zo nee, waarom niet en bent u bereid dit alsnog te doen?

Vraag 8

Welke concrete gesprekken zijn sinds de toezegging gedaan tijdens het wetgevingsoverleg Water van 2 februari 2026, gevoerd met de bevoegde autoriteiten in België en Duitsland over grensoverschrijdende nutriëntenbelasting, op welk bestuurlijk niveau vonden deze plaats en welke afspraken over vermindering van die belasting zijn daarbij gemaakt?

Vraag 9

Kunt u specifiek ingaan op de Belgische bijdrage aan de belasting van de Tungelroyse Beek en aangeven welke reducties binnen welke termijnen zijn afgesproken met de Belgische verantwoordelijken voor dit dossier, en hoe de uitvoering wordt gevolgd?

Vraag 10

Hoe wordt deze inzet betrokken bij de besluitvorming over de bufferzones langs de 17 geselecteerde beken, gezien het feit dat u in uw brief van 19 juni 2026 over de voortgang van de Kaderrichtlijn Water (Kamerstuk 27 625, nr. 742) schrijft dat buurlanden wordt gevraagd ervoor te zorgen dat het water op de grens aan de Nederlandse kwaliteitseisen voldoet? Kunt u per grensoverschrijdende beek onderbouwen welk deel van de resterende opgave met maatregelen in Nederland kan worden opgelost en welk deel vermindering van de buitenlandse belasting vereist, zodat agrarische ondernemers niet worden aangesproken op een opgave die zij met hun bedrijfsvoering niet kunnen oplossen?

Vraag 11

Bent u bereid deze vragen afzonderlijk en volledig te beantwoorden en de antwoorden ruimschoots voorafgaand aan het wetgevingsoverleg Water van 23 november 2026 aan de Kamer te doen toekomen, zodat de Kamer deze bij de voorbereiding van het overleg kan betrekken?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Onder druk van Trump betalen we straks het dubbele voor medicijnen, waarschuwt deze econoom»?1

Vraag 2

Wat zou het betekenen voor de betaalbaarheid van de zorg als Nederland net als het Verenigd Koninkrijk onder druk komt te staan om fors meer uit te geven aan merkgeneesmiddelen?

Vraag 3

Welke signalen heeft u dat de Verenigde Staten, na het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, ook andere Europese landen onder druk willen zetten om meer te betalen voor nieuwe geneesmiddelen? Wat betekent het voor de Nederlandse positie als bijvoorbeeld Duitsland een vergelijkbare afspraak maakt?2

Vraag 4

Hoe houdt u bij of fabrikanten nieuwe geneesmiddelen in Nederland later of niet meer op de markt brengen, nu een deel van de lidstaten al vertraagde vergoedingsaanvragen meldt? Welke gerichte maatregelen heeft u inmiddels voorbereid voor het geval dit leidt tot onaanvaardbare gevolgen voor patiënten?3, 4

Vraag 5

Bent u bereid de Kamer direct te informeren zodra de Verenigde Staten Nederland of de Europese Unie onder druk zetten om afspraken over geneesmiddelenprijzen te maken, zodat de Kamer daar tijdig over kan meepraten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Hoe werkt u met andere lidstaten aan een gezamenlijke Europese lijn tegenover deze druk, en hoe beoordeelt u inmiddels het Spaanse voorstel om met lidstaten samen te onderhandelen over nieuwe geneesmiddelen? Bent u bereid daar in de EU-Gezondheidsraad op aan te sturen en de Kamer over de uitkomst te informeren?

Vraag 7

Kunt u deze vragen afzonderlijk en voor het commissiedebat EU-Gezondheidsraad van 25 november 2026 beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Europa speelt met vuur: ruzie over uitstel methaanregels splijt lidstaten tot op het bot»?1

Vraag 2

Klopt het dat u zich in de Energieraad aan het blok met Frankrijk en Spanje heeft verbonden dat wilde vasthouden aan het voorstel van de Commissie om bepaalde verplichtingen uit de methaanverordening met één jaar uit te stellen? Waarom?

Vraag 3

Kunt u toelichten waarom u er niet voor heeft gekozen om bij landen als Polen en Tsjechië aan te sluiten die hebben gepleit voor een uitstel van drie jaar?

Vraag 4

Erkent u dat het voor de leveringszekerheid van de Europese energievoorziening beter is als bepaalde verplichtingen uit de methaanverordening langer dan één jaar worden uitgesteld?

Vraag 5

Kunt u kort reflecteren op de positie die het Europees Parlement heeft ingenomen?

Vraag 6

Klopt het dat er in de Raad gewerkt wordt aan een compromisvoorstel van een uitstel van bepaalde verplichtingen van twee jaar? Is het kabinet voornemens dat voorstel te steunen? Waarom wel of niet?

Vraag 7

Wanneer gaat de Raad over haar positie stemmen?

Vraag 8

Kunt u deze vragen beantwoorden voor de begrotingsbehandeling op 4 november?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Tienduizend alarmknoppen voor ouderen werken straks niet meer door uitzetten 2G netwerk: «kan levensgevaarlijk zijn»»?1

Vraag 2

Wat vindt u van het feit dat 30.000–80.000 alarmknoppen, seniorentelefoons en alarmhorloges straks niet meer werken wanneer het 2G netwerk wordt uitgezet?

Vraag 3

Deelt u de mening dat het uitzetten van het 2G netwerk nodig is vanwege de verouderde beveiliging, maar dat de veiligheid van ouderen daar niet in gevaar mag komen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Kunt u ervoor zorgen dat alarmknoppen, seniorentelefoons, en alarm horloges die gebruik maken van het 2G netwerk per direct niet meer verkocht mogen worden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Hoe gaat u ervoor zorgen dat alle ouderen met een alarmapparaat dat gebruikmaakt van het 2G netwerk worden geïnformeerd dat hun apparatuur straks niet meer werkt en vervangen moet worden zodat levensgevaarlijke situaties worden voorkomen?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het «Enquêterapport VFS Global» van de Stichting Nederlanders Buiten Nederland (SNBN), van oktober jl.1, alsmede de artikelen die eerder over VFS Global zijn verschenen in Politico («How a company turned visas to Europe into big business»)2 en LightHouseReports («The Visa Empire: Borders as a Business»)?3

Vraag 2

Wat is uw reactie op de resultaten van de enquête van de SNBN, waaruit onder andere blijkt dat Nederlanders buiten Nederland stelselmatig te maken hebben met onduidelijke regels, lange wachttijden (zowel voor afspraken als voor de uitvoering van de taken die VFS zegt op zich te nemen), onverwachte en onvrijwillige plotse bijbetalingen, vaak niet-werkende websites, ondeskundig personeel, een onveilige omgeving voor wat betreft persoonsgegevens en zelfs corruptie in de zin van onderhandse verkoop van afspraken?

Vraag 3

Welke taken heeft de Nederlandse overheid precies uitbesteed aan VFS Global, per wanneer, waar, onder wat voor soort contract, met wat voor termijn, en onder welke toezichtsvoorwaarden? Waarom is voor deze constructie gekozen?

Vraag 4

Waarom vertrouwt de Nederlandse overheid de persoonsgegevens van haar onderdanen in het buitenland aan een buitenlands bedrijf toe, dat bovendien overduidelijk onzorgvuldig met deze gegevens omgaat?

Vraag 5

Hoe gaat u de gerapporteerde problemen aanpakken, hetzij door een betere aansturing van de bestaande dienstverlener VFS Global, hetzij door de keuze voor een andere aanbieder, hetzij door nog andere veranderingen, om de Nederlanders buiten Nederland nu te ondersteunen?

Vraag 6

Welke concrete maatregelen gaat u nemen om te voorkomen dat deze situatie zich in de toekomst opnieuw voordoet en de diensten voor de Nederlanders buiten Nederland betrouwbaar en voorspelbaar te krijgen?

Vraag 1

Klopt het dat ook groepen werknemers van Sociaal Ontwikkelbedrijven die hun uitkering door de werkgever laten uitbetalen per januari over dit deel van hun inkomen de arbeidskorting verliezen per januari 20271?

Vraag 2

Om hoeveel mensen gaat het en hoe groot is hun gemiddelde inkomensverlies?

Vraag 3

Deelt u de mening dat dit inkomensverlies voor deze groep grote financiële gevolgen heeft? Welke maatregelen neemt u om deze gevolgen op te vangen?

Vraag 4

Op welke wijze worden de mensen om wie het gaat hierover voorgelicht?

Vraag 5

Welke mogelijkheden ziet u om deze groep tegemoet te komen?

Vraag 6

Waarom heeft u gekozen voor het afschaffen van de arbeidskorting voor de hele groep, in plaats van de regeling uit te breiden voor de hele doelgroep?

Vraag 7

Kunt u deze vragen voor de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Tienduizenden alarmknoppen voor ouderen werken straks niet meer door uitzetten 2G-netwerk: «Kan levensgevaarlijk zijn»»?1

Vraag 2

Hoeveel mensen in Nederland maken gebruik van personenalarmering of andere zorg-gerelateerde apparaten die afhankelijk zijn van 2G of 3G? Als dit niet bekend is, bent u bereid dit nader te onderzoeken samen met aanbieders en zorgpartijen?

Vraag 3

Hoe reflecteert u op het feit dat apparaten die na het uitzetten van het netwerk straks niet meer werken, maar mogelijk wel nog verkocht worden zonder duidelijke waarschuwing? Wordt er gesproken met toezichthouders om de verkoop en productinformatie aan te pakken?

Vraag 4

Bent u bereid om te regelen dat aanbieders en verkopers klanten actief en tijdig informeren wanneer een alarmknop niet meer (betrouwbaar) zal werken, en dat zij daarbij ook uitleggen of alle onderdelen van de verbinding blijven functioneren?

Vraag 5

Wie draagt de verantwoordelijkheid voor het opsporen en vervangen van de alarmknoppen? Hoe gaat u voorkomen dat ouderen en mensen met een beperking zelf moeten opdraaien voor de kosten voor noodzakelijke vervanging?

Vraag 6

Welke afspraken zijn er met relevante partijen om gebruikers te bereiken als zij niet zelf kunnen vaststellen welk netwerk hun apparaat gebruikt?

Vraag 7

Bent u bereid om, zoals gevraagd wordt door ANBO, een landelijke informatiecampagne te starten op korte termijn, met een eenvoudige mogelijkheid voor gebruikers of mantelzorgers om te controleren of hun apparaat na het uitzetten van 2G en 3G blijft werken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Wat is de huidige stand van zaken van het plan van aanpak voor langdurige stroomuitval en de inventarisatie naar mensen die afhankelijk zijn van stroom en/of het netwerk voor medische hulpmiddelen?2 Klopt het dat er nog geen concrete, bruikbare noodplannen zijn, ondanks de eerdere vragen van het lid Westerveld?

Vraag 9

Welke concrete afspraken zijn er inmiddels gemaakt over bijvoorbeeld centrale opvanglocaties met noodstroom of de inzet van noodaggregaten of thuisbatterijen?

Vraag 10

Hoe wordt geregeld dat gemeenten, veiligheidsrisico’s, GHOR, zorgaanbieders en leveranciers weten welke hulp er nodig is bij langdurige stroomuitval en wie die levert? Worden deze afspraken ook besproken met patiëntenorganisaties en in de praktijk getest?

Vraag 11

Bent u bereid om concrete afspraken te maken met relevante partijen over het tijdig informeren, bereiken en ondersteunen van mensen die acuut risico lopen bij langdurige stroomuitval? Zo ja, wanneer kunt u de Kamer nader informeren over deze afspraken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Kent u het bericht «Zeehondencentrum Pieterburen nog zeker één week open na steun donateurs»?1

Vraag 2

Ziet u in de overweldigende steun vanuit de samenleving voor het zeehondencentrum ook een signaal dat de samenleving het belangrijk vindt dat de zeehondenopvang in Groningen blijft bestaan?

Vraag 3

Herinnert u zich nog dat u tijdens het commissiedebat Dieren buiten de veehouderij en dierproeven van 15 oktober 2026 heeft gezegd dat u het debat van de week erna in de provinciale staten van Groningen afwacht, maar op korte termijn in gesprek gaat met betrokken partijen over de toekomst van het zeehondencentrum in Lauwersoog?

Vraag 4

Herinnert u zich nog dat u had aangegeven dat u op basis van de gevoerde gesprekken zou beslissen over wat vanuit het Rijk mogelijk is om te helpen? Herinnert u zich nog dat de Kamer u om spoed had gevraagd, omdat het centrum binnen twee weken dreigde om te vallen?

Vraag 5

Deelt u de mening dat voor de dieren in het zeehondencentrum rust en stabiliteit het beste zijn en gesleep met de dieren in dat licht onwenselijk zou zijn?

Vraag 6

Bent u ermee bekend dat het niet heel goed gaat met de gewone zeehond en dat die een belangrijke kraamkamer in het oostelijk deel van de Waddenzee heeft? Bent u het ermee eens dat het voor zieke en gewonde zeehonden in dat gebied belangrijk is dat ze geen reis van vele uren moeten maken, maar dat ze snel kunnen worden geholpen in de buurt en dus in het noorden van het land?

Vraag 7

Bent u het ook in dat licht eens dat voor de langere termijn en toekomstbestendigheid goed moet worden gekeken naar de beste vorm van de zeehondenopvang, maar dat hoe dan ook het belang van de dieren leidend moet zijn en dat er een zeehondenopvang (met bijbehorend wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van dieren en natuur) in het noorden van het land moet blijven?

Vraag 8

Bent u zich ervan bewust dat zowel de Kamer als de Raad voor Dieraangelegenheden het Rijk eerder op haar wettelijke zorgplicht voor wilde dieren in nood heeft gewezen en de verantwoordelijkheid om ook financieel bij te dragen daarin? Neemt u dat serieus?

Vraag 9

Voelt u de verantwoordelijkheid om ook een eerlijke bijdrage te doen voor goede opvang van zeehonden in nood in het noorden als gewone burgers hun verantwoordelijkheid hebben genomen voor de dieren door massaal te doneren om de opvang van zeehonden in Groningen te redden?

Vraag 10

Kunt u de Kamer deze week nog met spoed inlichten hoe de gesprekken zijn verlopen en of het Rijk het zeehondencentrum gaat helpen, aangezien we inmiddels twee weken verder zijn en het zeehondencentrum weinig tijd meer heeft? Kunt u dus de bovenstaande vragen één voor één deze week beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Tienduizenden alarmknoppen voor ouderen werken straks niet meer»?1

Vraag 2

Erkent u dat het zeer onwenselijk is dat tienduizenden ouderen straks een alarmknop hebben die niet meer werkt en zo ja, welke stappen zet u om deze situatie te voorkomen?

Vraag 3

Welke gevolgen kan het verdwijnen van het 2G-netwerk hebben voor andere apparaten dan de alarmknop, zoals medicijndispensers en apparatuur voor zorg op afstand?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u deze ontwikkeling in het licht dat ouderen, wanneer zij dit zelf willen en hiertoe voldoende in staat zijn, langer thuis wonen en dat deze hulpmiddelen daarvoor cruciaal zijn?

Vraag 5

Wie draagt volgens u de verantwoordelijkheid over de werking van deze apparaten, het veiligheidsvraagstuk dat ermee gepaard gaat als deze niet of niet langer werkend zijn, en de opgave om ervoor te zorgen dat ouderen tijdig over een werkend alternatief beschikken?

Vraag 6

Is de verkoop van een alarmknop die binnenkort niet meer werkt, zonder dat de koper daarover wordt geïnformeerd, volgens u een oneerlijke handelspraktijk, en is dit onder aandacht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM)?

Vraag 7

Kunnen ouderen die een dergelijk apparaat hebben gekocht een beroep doen op hun recht op een deugdelijk product?

Vraag 8

Wat kunt u doen om verdere verkoop van deze producten te voorkomen?

Vraag 9

Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voorafgaand aan het commissiedebat Langdurige Zorg op 2 december 2026?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de kabinetsreactie op de evaluatie van de Kaderwet zelfstandig bestuursorganen (zbo’s), waarin is aangekondigd het accountantsverslag over de doelmatigheid van beheer en organisatie te schrappen en waarin is toegezegd dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie van Financiën het solide beoordelen van doelmatigheid zouden stimuleren, faciliteren en periodiek monitoren?1

Vraag 2

Klopt het dat die verplichting met de wetswijziging van februari 2022 is komen te vervallen?2

Vraag 3

Op welke wijze is sindsdien uitvoering gegeven aan de toezegging tot periodieke monitoring, wanneer heeft die monitoring plaatsgevonden en wat waren de uitkomsten?

Vraag 4

Kunt u de Kamer een overzicht sturen van de zbo’s waarvan de doelmatigheid in de afgelopen vijf jaar is onderzocht, met de datum van het onderzoek en de hoofdconclusie?

Vraag 5

Bij hoeveel zbo’s is de wettelijk verplichte periodieke evaluatie tijdig uitgevoerd, en bij hoeveel van die evaluaties is de doelmatigheid daadwerkelijk beoordeeld in plaats van alleen de taakuitvoering beschreven?

Vraag 6

Bij welke zbo’s ontbreekt op dit moment inzicht in de vraag of de wettelijke taken doelmatig worden uitgevoerd?

Vraag 7

Hoe verhoudt de toezegging uit 2019 zich tot de vaststelling van de Algemene Rekenkamer dat slechts 22 procent van de onderzochte periodieke rapportages voor een aanzienlijk deel van het beleid duidelijk maakt of resultaten tegen zo laag mogelijke kosten zijn bereikt?3

Vraag 8

Klopt het dat het regeerakkoord aankondigt te verkennen of zelfstandige bestuursorganen onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van een Minister kunnen worden gebracht, met het UWV als voorbeeld?4

Vraag 9

Op welke gegevens over de doelmatigheid van die organisaties wordt die verkenning gebaseerd?

Vraag 10

Kunt u aangeven welk jaarlijks budget gemoeid is met zbo’s waarvan de doelmatigheid in de afgelopen vijf jaar niet aantoonbaar is beoordeeld?

Vraag 11

Wie is aanspreekbaar wanneer een vakminister de doelmatigheid van een zbo niet in beeld brengt: de Minister van Financiën vanuit de verantwoordelijkheid voor de doelmatige besteding van publieke middelen, of de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vanuit de stelselverantwoordelijkheid voor de Kaderwet zbo’s?

Vraag 12

Acht u het verantwoord dat de bekostiging van een zbo ongewijzigd doorloopt zolang niet kan worden vastgesteld of de publieke taak doelmatig wordt uitgevoerd?

Vraag 13

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat PHP alleen voor de vier nog ondersteunde versies een reparatie heeft uitgebracht, terwijl naar schatting zestig tot zeventig procent van de PHP-servers op oudere versies draait?1

Vraag 2

Hoe zorgt de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) ervoor dat software die helemaal geen updates meer krijgt, op tijd wordt vervangen?

Vraag 3

Hebben controles zoals ENSIA, de Auditdienst Rijk of de Algemene Rekenkamer de afgelopen jaren verouderde software bij de overheid aan het licht gebracht? Wat is daar vervolgens mee gedaan?

Vraag 4

Hoeveel systemen van de overheid draaien op dit moment op software die geen beveiligingsupdates meer krijgt, en is dat overzicht volledig?

Vraag 5

Gaan de Inkoopeisen Cybersecurity Overheid en de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten ook over de onderliggende software in een product, zoals PHP, of alleen over het product zelf?

Vraag 6

Hoe vaak is de afgelopen jaren gehandhaafd op deze inkoopeisen, bijvoorbeeld toen een leverancier zijn product niet meer bijwerkte?

Vraag 7

Hoe wordt bij de Cyberbeveiligingswet getoetst of organisaties weten welke verouderde onderdelen er in de software van hun leveranciers zitten?

Vraag 8

Hoe wordt de veiligheid geborgd van systemen die de overheid al jaren gebruikt, nu de eisen uit de Cyber Resilience Act alleen gelden voor producten die vanaf december 2027 op de markt komen?

Vraag 9

Blijft er, ondanks deze Europese regels, een gat over dat Nederland zelf moet dichten? Zo ja, hoe wilt u dat doen en op welke termijn?

Vraag 10

Is de ondersteuning door de Informatiebeveiligingsdienst genoeg voor gemeenten, provincies en waterschappen om verouderde software zelf op te sporen en te vervangen?

Vraag 11

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en voor het commissiedebat Online veiligheid en cybersecurity beantwoorden?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat het aantal aanvallen van wolven op runderen in Drenthe de afgelopen tijd sterk is gestegen en dat onder meer dierenartsen zich grote zorgen maken?1

Vraag 2

Hoe waardeert u het signaal dat wolven in Drenthe hebben leren samenwerken om volwassen runderen tegen de grond te krijgen, mede in het licht van de gewenste weidegang van runderen en de veiligheid van mensen in het landelijk gebied?

Vraag 3

Deelt u de mening dat het onwenselijk en onwerkbaar is om alle weilanden af te rasteren met wolfwerende afrastering?

Vraag 4

Welke ruimte biedt de landelijke regelgeving om de wolvenroedels in Drenthe zodanig te beheren dat aanvallen op runderen ingeperkt worden en de veiligheid van plattelandsbewoners gewaarborgd kan worden?

Vraag 5

Bent u in overleg met de provincie Drenthe om te bezien hoe op basis van de nieuwe landelijke regels snel en adequaat ingegrepen kan worden?

Vraag 1

Klopt het dat Nederland zich op 28 oktober 2026 in de Algemene Vergadering van de VN heeft onthouden van stemming over de jaarlijkse resolutie over het embargo tegen Cuba?

Vraag 2

Klopt het dat Nederland sinds 1996 altijd voor de betreffende resolutie heeft gestemd?

Vraag 3

Klopt het dat de resolutie van dit jaar exact dezelfde tekst bevat als de resolutie van 2025?

Vraag 4

Waarom is Nederland dit jaar afgeweken van de positie die het al drie decennia inneemt?

Vraag 5

Is er druk uitgeoefend vanuit de VS om van het Nederlandse consistente standpunt sinds 1996 nu opeens af te wijken?

Vraag 6

Vindt u het Amerikaanse embargo een legitiem instrument binnen het internationaal recht? Zo ja, waarom?

Vraag 7

Vindt u dat het Amerikaanse embargo een grote bijdrage levert aan de nijpende humanitaire situatie in Cuba? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Heeft u bezwaren tegen het Amerikaanse embargo, zoals eerder verwoord door uw voorganger?1 Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Bent u nog steeds van mening dat het Nederlandse Cuba-beleid met name vorm krijgt binnen de Europese Unie, zoals verwoord door uw voorganger? Zo ja, bent u het dan eens met het statement van de EU-ambassadeur bij de VN dat het embargo internationale handelsregels overtreedt?2

Vraag 10

Bent u het met de EU-ambassadeur eens dat niet een embargo, maar een diplomatieke oplossing ingebed in internationaal recht de beste manier is om de humanitaire noden in Cuba te verhelpen en de politieke repressie te beëindigen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Bent u bekend met het feit dat op de website van de Rijksoverheid de openbare agenda van u, voor zover gepubliceerd, niet verder inzichtelijk is dan week 40 van het jaar 2026?

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat u als een van de zes bewindspersonen binnen het kabinet het verst achterloopt met de publicatie van de agenda en dat u dus op een gedeelde laatste plaats staat?

Vraag 3

Klopt het dat de agenda’s voor de daaropvolgende weken nog niet openbaar waren gepubliceerd op 27 oktober 2026? Zo nee, kunt u aangeven welke agenda’s inmiddels wel zijn gepubliceerd en op welke data dit is gebeurd?

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat het niet tijdig openbaar maken van de agenda van een bewindspersoon de informatiepositie van Kamerleden kan beïnvloeden en daarmee de mogelijkheid van de Kamer om de controlerende taak uit te oefenen kan bemoeilijken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Hoe verhoudt de geconstateerde publicatieachterstand zich tot de Uitvoeringsrichtlijn Openbare agenda bewindslieden, waarin is vastgelegd dat agenda’s die achteraf worden gepubliceerd uiterlijk binnen twee weken moeten worden aangeleverd bij de redactie van Rijksoverheid.nl?

Vraag 6

Kunt u per week aangeven wanneer de agenda-informatie over de weken 41, 42 en 43 en voor zover beschikbaar week 44, bij de redactie is aangeleverd? Indien informatie nog niet is aangeleverd, wat is daarvan de reden?

Vraag 7

Is er sprake van een bewuste keuze om de agenda met vertraging openbaar te maken, of is de achterstand het gevolg van administratieve of organisatorische omstandigheden? Indien sprake is van een bewuste keuze, wat is daarvan de reden?

Vraag 8

Op welke wijze wordt gewaarborgd dat de Kamer en het publiek tijdig inzicht kunnen krijgen in de externe contacten van bewindspersonen, conform het uitgangspunt «openbaar, tenzij»?

Vraag 9

Bent u bereid ervoor te zorgen dat eventuele achterstanden in de publicatie van de agenda zo spoedig mogelijk worden weggewerkt en dat de geldende publicatietermijnen voortaan worden nageleefd? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Staatssecretaris Boswijk over aankoop Israëlische wapensystemen: «We zitten in een overgangsscenario»»?1

Vraag 2

Overwegende dat het kabinet expliciet spreekt over een «overgangsscenario» richting Europese inkoop, heeft u een plan van aanpak uitgewerkt voor het afbouwen van afhankelijkheden van de Israëlische wapenindustrie en het overstappen op Europese alternatieven? Zo ja, kunt u dat plan met de Kamer delen? Zo niet, hoe gaat er dan wel expliciet werk gemaakt worden van de genoemde overgang?

Vraag 3

Overwegende dat er een aangenomen Kamermotie ligt die om het afbouwen van afhankelijkheden van de Israëlische wapenindustrie vraagt en er Europese alternatieven zijn voor het SmartShooter-systeem (zoals het Belgische FN Herstal of het Zweedse AimPoint), wanneer stapt Defensie over op een Europees C-UAS-systeem? (Kamerstuk 22 054, nr. 478)

Vraag 4

Overwegende dat er Europese alternatieven zijn voor het antitankwapen SPIKE (zoals Akeron MP van MBDA Frankrijk), wanneer stapt Defensie over op een Europees alternatief?

Vraag 5

Overwegende dat er Europese alternatieven worden ontwikkeld voor PULS-raketartillerie-systeem (zoals door Safran en MBDA), is Defensie al aangesloten op deze ontwikkelingen?

Vraag 6

Overwegende dat er deze kabinetsperiode 10% van het defensiebudget is aangewezen voor de ontwikkeling van nieuwe technologieën en industriële opschaling, hoeveel budget wordt er vrijgemaakt om onderzoek, ontwikkeling en opschaling van Nederlandse zelfbescherming aan te jagen om een alternatief voor de Israëlische zelfbeschermingsproducten te bewerkstelligen?

Vraag 7

Overwegende dat er meerdere Europese marktpartijen zijn die de Israëlische scherfvesten zouden kunnen vervangen en dat er een strategische samenwerking vormgegeven kan worden waar de Nederlandse supervezels ook in meegenomen worden, welke stappen onderneemt Defensie hier nu voor?

Vraag 8

Op welke manieren is de rijksoverheid betrokken bij de organisatie, financiering of het op een andere manier mogelijk maken van de NIDV Exhibition Defence & Security (NEDS)?

Vraag 9

Hoe legt u uit dat Israëlische bedrijven nog steeds mogen deelnemen aan de defensiebeurs NEDS (19 november aanstaande) die (in)direct mogelijk gemaakt wordt door de rijksoverheid?

Vraag 10

Kunt u de vragen afzonderlijk van elkaar en voor 19 november 2026 beantwoorden?

Vraag 1

Kan de Kamer uit het feit dat u er, nadat u bent gevraagd om dit te doen, niet in slaagt ook maar één wettelijke beperking of belemmering voor het oprichten van een school voor speciaal onderwijs te noemen die is weggenomen nadat de Kamer de regering dit expliciet had verzocht in een op 12 november 2019 unaniem aangenomen motie-Kwint, concluderen dat deze door de Kamer unaniem aangenomen motie dus niet is uitgevoerd?1, 2

Vraag 2

Zo ja, waarom is deze door de Kamer unaniem aangenomen motie niet uitgevoerd door de regering? Zo nee, nogmaals de vraag: welke wettelijke belemmering(en) heeft het kabinet in dat geval weggenomen?

Vraag 3

Waarom is naar aanleiding van deze aangenomen motie, waarin de regering dus verzocht wordt wettelijke belemmeringen weg te nemen voor het oprichten van scholen voor speciaal onderwijs, door de regering een onderzoek gestart? Dit heeft de Kamer u toch helemaal niet opgedragen in de unaniem aangenomen motie? Door het uitvoeren van een onderzoek wordt bovendien toch geenszins uitvoering gegeven aan de door de Kamer unaniem aangenomen motie, waarin de regering niet wordt opgedragen «iets te gaan onderzoeken» maar om «wettelijke belemmeringen weg te nemen»?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Update derde onderhandelingsronde nieuwe cao GGZ» van de FNV en «Samen voor een nieuwe cao GGZ–FNV», waarin wordt gemeld dat werkgevers het opnemen van PTSS als beroepsziekte in de cao afwijzen?1

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de inzet van de vakbonden om werkgerelateerde PTSS als beroepsziekte te erkennen en hierover concrete afspraken vast te leggen in de cao GGZ? Deelt u de opvatting dat medewerkers die door hun werk PTSS ontwikkelen moeten kunnen rekenen op erkenning, passende behandeling en ondersteuning?

Vraag 3

Welke stappen heeft u sinds het aannemen van de motie-Van der Plas2 over sectorbrede erkenning van werkgerelateerde PTSS als beroepsziekte in de zorg gezet om deze motie uit te voeren? Wie voert hierbij de regie?

Vraag 4

Heeft u inmiddels contact opgenomen met werkgeversorganisaties en vakbonden om het in de motie gevraagde gesprek te organiseren? Zo ja, met welke partijen en wanneer vinden deze gesprekken plaats en welke concrete resultaten wilt u bereiken? Zo nee, waarom nog niet en wanneer gebeurt dit alsnog?

Vraag 5

Is de in het FNV-bericht beschreven afwijzing nog steeds het standpunt van de werkgevers? Zo ja, welke bezwaren voeren zij aan en hoe beoordeelt u die bezwaren in het licht van de aangenomen motie?

Vraag 6

Bent u bereid op korte termijn de Nederlandse ggz en andere betrokken werkgeversorganisaties expliciet te wijzen op de aangenomen motie, en dus keiharde Kameruitspraak dat PTSS als beroepsziekte erkend zou moeten worden in de zorg, en hen op te roepen met de vakbonden concrete afspraken te maken over erkenning van werkgerelateerde PTSS als beroepsziekte en de ondersteuning die daarbij hoort? Zo ja, wanneer doet u dit? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Bent u bereid bij de uitvoering van de motie aan te dringen op afspraken over preventie, vroegsignalering, onafhankelijke beoordeling, behandeling, nazorg, inkomensbescherming en vergoeding van schade, zodat erkenning ook daadwerkelijk tot betere bescherming van zorgmedewerkers leidt?

Vraag 8

Welke mogelijkheden ziet u om de uitvoering van de motie te bevorderen als werkgevers en vakbonden niet tot afspraken komen? Bent u bereid in dat geval zelf aanvullende stappen te zetten, en zo ja, welke?

Vraag 9

Op welke termijn moet een en ander wat u betreft tot concrete resultaten hebben geleid en wanneer informeert u de Kamer hierover?

Vraag 10

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichten uit de krant De Limburger «Vijf Limburgse kerken melden zich binnen een week voor opvang» en «Kerken enthousiast én sceptisch over opvang statushouders»?1, 2

Vraag 2

Wilt u de kerken uitleggen dat asielzoekers voor 97 procent over land (via de veilige landen Duitsland of België) in Nederland aankomen en dus helemaal geen vluchtelingen zijn maar migrant en in Duitsland of België of elders asiel hadden moeten aanvragen?

Vraag 3

Deelt u onze mening dat barmhartigheid niet verward mag worden met het capituleren voor en meehelpen aan de islamisering van Nederland door onderdak te bieden aan statushouders die elders asiel hadden moeten aanvragen en veelal de islamitische ideologie van haat en geweld aanhangen?

Vraag 4

Bent u bereid de kerken te ontmoedigen aan de ondergang van Nederland mee te werken en ze erop te wijzen dat met dit soort acties het moment dat de islam in Nederland de grootste religie wordt – óók groter dan het christendom – alleen maar dichterbij komt, terwijl dit nu al bij ongewijzigd beleid over 20 jaar het geval zal zijn?

Vraag 5

Wilt u de kerken er ook op wijzen dat als de islam – mede door hun gedrag – de grootste religie van Nederland wordt, na het jodendom ook het christendom nog meer in het vizier van islamitische onverdraagzaamheid, haat en geweld zal komen en christenen niet alleen onveiliger maar ook vreemde in hun eigen land en provincie zullen zijn?

Vraag 6

Kunt u de kerken suggereren plannen te verzinnen om het christendom als deel van onze nationale cultuur te versterken en hen erop wijzen dat het christendom bij Nederland hoort maar dat een meerderheid van onze bevolking – zo blijkt uit peilingen – van mening is dat de islam níet bij Nederland hoort?

Vraag 7

Kunt u alles uit de kast halen de kerken van deze misstap te behoeden en desnoods met spoed een wettelijk verbod regelen?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht waaruit blijkt dat de 29-jarige Hajar voor haar dood een smeekbede naar haar familie heeft gestuurd met «help me»?1

Vraag 2

Klopt het dat Hajar in de ochtend van 4 oktober jl. berichten aan een familielid heeft gestuurd waarin zij expliciet om hulp vroeg met de woorden: «Help me. Now. He is killing me»?

Vraag 3

Klopt het dat de familie van Hajar na ontvangst van haar berichten heeft geprobeerd haar zowel telefonisch als via berichten te bereiken, maar de familie niets meer van haar heeft vernomen?

Vraag 4

Klopt het dat naar aanleiding van de mislukte contactpogingen diezelfde dag een melding van vermissing is gedaan door haar familie, waarbij de politie tevens is ingelicht over de berichten en de familie daarop te horen heeft gekregen dat een vermissing na 24 uur pas kan worden aangemerkt als urgent en de politie derhalve heeft nagelaten een onderzoek te starten?

Vraag 5

Hoe verhoudt de in vraag 4 gedane mededeling inhoudende dat een vermissing na 24 uur pas kan worden aangemerkt als urgent zich tot de bekende informatie van de politie dat de eerste 24 tot 48 uur cruciaal zijn bij vermissingen?2

Vraag 6

Welke feiten en omstandigheden waren ten tijde van de melding van 4 oktober bekend bij de politie?

Vraag 7

Waarom was de melding van de vermissing van Hajar op 4 oktober niet urgent en is er op z’n minst niet bijvoorbeeld onmiddellijk geprobeerd haar telefoon te lokaliseren, terwijl volgens de criteria van de politie iemand niet daadwerkelijk in levensgevaar hoeft te zijn, aangezien het voldoende is dat mogelijk sprake is van een levensbedreigende situatie of een misdrijf?3

Vraag 8

Gelet op vraag 7, welke extra informatie was nog nodig om te kunnen spreken van een mogelijk levensbedreigende situatie of een misdrijf? Waarom voldeden de concrete noodkreten van deze zaak niet aan die drempel?

Vraag 9

Hoe zwaar wogen het gedrag en de persoonlijke omstandigheden van Hajar mee bij het oordeel dat de zaak in eerste instantie onvoldoende urgent was?

Vraag 10

In hoeverre acht u de beslissingen van de politie zorgvuldig en weloverwogen, gelet op de dodelijke afloop en de vraag of deze mogelijk had kunnen worden voorkomen als de politie de noodkreet van zowel Hajar als de familie serieus had genomen en direct optrad?

Vraag 11

Deelt u de opvatting dat op het moment iemand aangeeft dat een ander hem of haar mogelijk van het leven wil beroven of berooft, in principe de alarmbellen dienen af te gaan en een dergelijke noodkreet zou moeten worden gezien als een aanwijzing voor mogelijk levensgevaar, ondanks dat iemand in het verleden vaker enige tijd onbereikbaar was of afwezig is geweest? Zo nee, onder welke omstandigheden zou een dergelijke noodkreet volgens u dan wel aanleiding geven tot direct politieoptreden?

Vraag 12

Bent u bereid om het politieoptreden te laten onderzoeken en evalueren, waarbij wordt gekeken naar de eerste urgentiebeoordeling en het optreden tijdens de eerste uren na de melding? Kunt u daarbij ook toetsen of in deze zaak is gehandeld volgens de geldende protocollen en onder andere de hiervoor aangehaalde informatie op de website van de politie, en of op basis daarvan sneller handelen eerder was aangewezen en er geen ruimte had moeten zijn voor het maken van andere keuzes?

Vraag 13

Bent u tevens bereid de Kamer te informeren over de uitkomsten van het gevraagde onderzoek uit vraag 13?