Vraag 1

Bent u er zich van bewust dat Nederland en Europa opnieuw worden geconfronteerd met extreme hitte, droogte en natuurbranden, en dat deze gebeurtenissen inmiddels onmiskenbaar deel uitmaken van de klimaatcrisis?

Ja, het is duidelijk dat er een relatie bestaat tussen extreme hitte, droogte en natuurbranden en klimaatverandering.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de natuurbranden in Frankrijk in het licht van de toenemende wetenschappelijke waarschuwingen dat klimaatrampen vaker, heviger en langer zullen optreden?

De natuurbranden afgelopen zomer in Frankrijk en de rest van Europa zijn zorgwekkend. Hoewel niet iedere afzonderlijke brand uitsluitend aan klimaatverandering kan worden toegeschreven, is het wetenschappelijk inzicht duidelijk: hogere temperaturen en langdurige droogte vergroten het risico dat natuurbranden vaker ontstaan, zich sneller verspreiden en moeilijker te bestrijden zijn. Deze gebeurtenissen kunnen daarom niet als uitzonderlijke incidenten worden beschouwd.
Ook Nederland kan te maken krijgen met frequentere en intensievere natuurbranden, zoals deze zomer het geval was in Noord-Limburg. Het kabinet zet zich er dan ook voor in Nederland weerbaarder te maken tegen natuurbranden.1

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat de klimaatcrisis inmiddels een structurele veiligheids- en gezondheidsopgave is? Zo nee, wat is uw argumentatie? Zo ja, bent u bereid de aanpak van de klimaatcrisis in te bedden in veiligheids- en gezondheidsbeleid?

Binnen de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden zijn een aantal dreigingen uiteengezet die de nationale veiligheid raken. Klimaatverandering is hierin benoemd als dreiging die bijna alle veiligheidsbelangen van het Koninkrijk raakt. Daarom wordt binnen actielijn 9 van de veiligheidsstrategie ingezet op het intensiveren van klimaatmitigatie en -adaptatie. Daarnaast wordt binnen de Landelijke Agenda Crisisbeheersing rekening gehouden met klimaatgerelateerde risico’s en worden er waar nodig specifieke crisisplannen uitgewerkt, zoals het Landelijk Crisisplan Natuurbranden dat op 13 mei 2025 aan uw Kamer is aangeboden.2
Klimaatverandering leidt tot meer gezondheidsschade door onder meer hitte(golven), UV-straling, pollen, een toenemend risico op (nieuwe) infectieziekten, en gezondheidsklachten als gevolg van extreme weersomstandigheden zoals overstromingen en hevige neerslag. De aanpak van deze gezondheidsrisico’s wordt in de recent uitgebrachte ontwerp-Nationale Adaptatiestrategie uiteengezet.3

Vraag 4

Acht u het nog geloofwaardig om te blijven volhouden dat de klimaatcrisis voldoende prioriteit krijgt, terwijl Nederland al jaren niet op koers ligt voor het halen van de klimaatdoelen en de gevolgen zich intussen in hoog tempo opstapelen?

Zoals in het coalitieakkoord staat, werkt het kabinet met volle kracht om de klimaatdoelen te halen. Dat doen we met extra maatregelen die nog snel effect kunnen hebben, die ook structureel passen in de transitie en ons stap voor stap minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen. Zoals dit voorjaar met de extra middelen voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving en door de overstap naar elektrische rijden voor meer mensen mogelijk te maken, maar ook door het wetsvoorstel bijmengverplichting groen gas naar de Kamer te sturen, waardoor dit – hopelijk – per 1 januari 2027 in werking kan treden. Ook heeft het kabinet een wetsvoorstel voor het bijmengen van waterstof en het verhogen van de energiebesparingsplicht naar de Kamer gestuurd en zet het kabinet dit jaar en komende jaren steeds twee grote windmolenparken in de markt.
Nederland neemt in EU-verband een voortrekkersrol in de aanpak van het mondiale klimaatvraagstuk. De inzet is structurele versterking van de internationale samenwerking gericht op hervorming van vraag en aanbod van energie. De voortrekkersrol blijkt onder andere uit de gezamenlijke verklaring met andere lidstaten voor de zomer voor een ambitieus ETS en uit de organisatie eind april van de eerste conferentie Transitioning away from fossil fuels (TAFF) samen met Colombia. Dit draagt eraan bij dat andere landen ook de nodige stappen zetten.

Vraag 5

Hoe denkt u andere landen aan te spreken op het nemen van klimaatmaatregelen als het kabinet zichzelf niet aan wettelijke doelen houdt?

Zie antwoord vraag 4.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat er, gelet op de ernst en reikwijdte van de huidige situatie, meer nodig is dan het uitdelen van ijsjes, namelijk een duidelijke politieke boodschap aan het land over de ernst van de klimaatcrisis?

De urgentie van klimaatactie wordt niet alleen veroorzaakt door hitte maar ook door de veranderlijke en onvoorspelbare situatie in het Midden-Oosten. Naast humanitair leed brengt dit conflict wereldwijd economische schokken teweeg. Ook in Nederland zijn de economische gevolgen merkbaar. Dit leidt bij veel mensen tot begrijpelijke zorgen over prijzen, energie en bestaanszekerheid. De maatregelen die het kabinet in dit kader neemt – gericht op koopkracht van huishoudens en veerkracht van bedrijven, leveringszekerheid inzake het aanbod van energie, en weerbaarheid met betrekking tot de vraag naar energie – dragen ook bij aan het tegengaan van klimaatverandering.4
In de ontwerp-NAS’26 geeft het kabinet expliciet de boodschap af dat de uitdagingen als gevolg van klimaatverandering fors toenemen.5 Daarbij benadrukt het kabinet dat op korte of (middel)lange termijn verdergaande aanpassingen nodig zijn om ons weerbaar te houden tegen voortschrijdende klimaatverandering. In de ontwerp-NAS’26 stelt het kabinet ook dat het niet mogelijk is om overal alle huidige en toekomstige klimaatrisico’s te voorkomen. Zoals we de afgelopen zomer hebben gezien door hitte en lage waterstanden.

Vraag 7

Waarom heeft u, ondanks de toenemende urgentie en de aangenomen motie-Klos c.s. over een eerste Nederlandse briefing klimaat, natuur en veiligheid organiseren1, tot op heden geen brede publieke klimaatpersconferentie gehouden met een serieuze duiding van de klimaatcrisis en uitleg van wat het kabinet gaat doen om de klimaatcrisis te bestrijden?

Het kabinet onderschrijft het belang van communicatie over klimaatverandering en de aanpak daarvan. De overheid informeert de samenleving op veel verschillende manieren over de wijze waarop Nederland omgaat met klimaatverandering. Zowel op het gebied van het terugdringen van de CO2-uitstoot, de aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering en wat mensen zelf kunnen doen. In de Klimaat- en Energienota rapporteert het kabinet ieder jaar op Prinsjesdag over de voortgang van de gemaakte afspraken. Door het jaar heen communiceert de overheid over klimaatbeleid via diverse websites zoals rijksoverheid.nl, dashboardklimaatbeleid.nl en via Milieu Centraal. Binnenkort wordt de nieuwe website energietransitie.nl gelanceerd om informatie over de energietransitie op één plek te bundelen. Tevens wordt jaarlijks de Klimaatweek georganiseerd en zijn er diverse publiekscampagnes ingezet, zoals de onlangs gelanceerde campagne «Nieuwe Energie», die het belang van de energietransitie inzichtelijk maakt en concreet handelingsperspectief biedt aan mensen. Er zijn dus meerdere momenten en kanalen waarop de overheid communiceert over klimaatbeleid en klimaatverandering. Het kabinet kijkt daarbij goed naar welke vorm voor welk moment het meest geschikt is.
Als het gaat om klimaat en veiligheid, heeft het kabinet dit jaar verschillende documenten aan de Kamer aangeboden die betrekking hebben op integrale veiligheidsanalyses of strategische beleidslijnen. De Defensiestrategie voor Klimaatverandering en Veiligheid heeft als doel Defensie klimaatparaat te maken: een organisatie die niet alleen reageert op de gevolgen van klimaatverandering, maar zich ook actief voorbereidt op de toekomstige veiligheidsrisico’s. De Defensiestrategie vormt een basis voor de invulling van de motie Klos.7 8 Dit jaar presenteert het kabinet aansluitend de Nationale Klimaatadaptatiestrategie 2026 (NAS’26) en de Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid 2026, die beide ingaan op de gevolgen van klimaatverandering in Nederland en hoe hiermee om te gaan. Het kabinet ziet dat versterkte samenwerking en informatie-uitwisseling om de klimaatweerbaarheid van Nederland te vergroten, positief kan bijdragen aan de klimaatopgave.

Vraag 8

Bent u bereid alsnog op korte termijn een klimaatpersconferentie te organiseren, waarin publiekelijk toelicht wat de oorzaken en gevolgen zijn van de klimaatcrisis, hoe het kabinet de uitstoot sneller wil terugdringen, welke sectoren het meest moeten bijdragen aan de noodzakelijke versnelling en hoe het kabinet de bevolking beter wil beschermen tegen hitte, droogte, brand en potentiële overstromingen?

Zie het antwoord op vraag 7.

Vraag 9

Hoe verklaart u dat de politieke urgentie van de klimaatcrisis in de communicatie van het kabinet achterblijft bij de feitelijke urgentie die burgers inmiddels dagelijks ervaren?

Recent onderzoek van het SCP laat (wederom) zien dat de meeste Nederlanders het belangrijk vinden dat Nederland blijft bijdragen aan de aanpak van klimaatverandering. Er bestaat veel steun in de maatschappij voor klimaat en energiemaatregelen. Mensen voelen de urgentie en willen dat het kabinet actie onderneemt en de lusten en lasten daarvan eerlijk verdeelt. Het kabinet gaat daarom hard aan de slag met maatregelen ter voorkoming van droogte, de industriële vergroening en het redden van de natuur. Dat vertaalt zich ook in de communicatie van het kabinet. Zie verder het antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Bent u bereid deze vragen afzonderlijk en met spoed te beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Klopt het dat een deel van de Kamer, waaronder fractievoorzitter(s) van de coalitie, door het kabinet op de hoogte is gebracht van de budgettaire wijzigingen ten opzichte van het coalitieakkoord?

In het kader van de begrotingsvoorbereiding hebben gesprekken plaatsgevonden met fractievoorzitters en financieel woordvoerders van diverse partijen; ook van de coalitiepartijen. Deze gesprekken hebben bijgedragen aan de vormgeving van de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan. Deze liggen op dit moment ter advisering voor bij de Raad van State. Ik kan op dit moment niet ingaan op specifieke maatregelen die in de media worden genoemd, aangezien ik daarmee maatregelen zou bevestigen of ontkennen. Zoals toegelicht in de Kamerbrief van de Minister van Financiën van 2 september 2026 ontvangt uw Kamer de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan, zoals gebruikelijk2, in aanloop naar Prinsjesdag op vrijdag 11 september onder embargo.

Vraag 2

Erkent u dat sommige journalisten op de hoogte zijn van de budgettaire wijzigingen ten opzichte van het coalitieakkoord, waaronder journalisten van RTL?1

Zie antwoord vraag 1.

Vraag 3

Erkent u dat de wetsbehandeling van de Wet Werkelijk Rendement Box 3 bij de Eerste Kamer ligt en dat er dus geen enkele reden is waarom het kabinet geheim zou moeten houden wat hierover is besloten?

Op 19 juni 2026 is uw Kamer door de Staatssecretaris van Financiën geïnformeerd over het proces om het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 te verbeteren.3 Uw Kamer zal in lijn met deze Kamerbrief op Prinsjesdag nader worden geïnformeerd.

Vraag 4

Klopt het dat het kabinet voornemens is om informatie te geven inzake budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord aan Kamerleden die voorafgaand aan Prinsjesdag met het kabinet in gesprek gaan?

Zie het antwoord op vragen 1 en 2.

Vraag 5

Klopt het dat het kabinet juridisch is toegestaan om informatie inzake budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord te delen met de hele Kamer? Zo niet, hoe verhoudt dit zich tot de antwoorden bij vraag 1 en vraag 4?

Er is strikt genomen geen verbod om informatie te delen met de hele Kamer over budgettaire wijzigingen. Tegelijkertijd betekent het samenspel van artikel 65 en 105 van de Grondwet, het streven naar ordelijke besluitvormingsmomenten ten aanzien van de overheidsfinanciën en naar een ordelijk wetgevingsproces, waarin ook de Afdeling advisering van de Raad van State adviseert over de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan, dat hieraan feitelijk geen gevolg kan worden gegeven zonder dat deze waarden worden ondergraven. Hierom houdt het kabinet vast aan de bestaande afspraken ten aanzien van de verstrekking onder embargo de vrijdag voorafgaand aan Prinsjesdag. Zie voorts het antwoord op vraag 6.

Vraag 6

Wat bedoelde u precies met uw uitspraak bij de wekelijkse persconferentie (vrijdag 21 augustus 2026) dat het embargo eigenlijk steeds minder waarde heeft?

Het is onmiskenbaar dat ieder jaar (delen) van de uitkomsten van de augustusbesluitvorming voortijdig uitlekken. Dit staat een goed debat over de kabinetsplannen, integraal en in samenhang, soms in de weg. Zoals ik ook in mijn persconferentie op 4 september 2026 heb aangegeven ga ik graag na de Algemene Politieke Beschouwingen met de voorzitter van de Tweede Kamer in gesprek over de wijze waarop de Kamer – los van de huidige begroting – in aanloop naar Prinsjesdag goed geïnformeerd kan worden over de begrotingsbesluitvorming.

Vraag 7

Kunt u gelet op bovenstaande antwoorden zo snel mogelijk voldoen aan het verzoek van een Kamermeerderheid om de budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord (dus niet de daadwerkelijke begrotingswetten en Miljoenennota) alsnog met de hele Kamer te delen?

Zie antwoord vragen 1 en 2.

Vraag 8

Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden uiterlijk maandag 7 september om 17:00?

De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Online werd massale overtocht naar Ceuta wekenlang voorbereid en gepromoot; Spaans wantrouwen over rol Marokko», alsmede met overige berichtgeving over de massale, wekenlang online voorbereide en gepromote overtocht van duizenden illegale grensoverschrijders vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta, en met de berichten over Spaans wantrouwen jegens de rol van Marokko daarbij?1 2 3 4

Ja.

Vraag 2

Waren onze diensten op de hoogte van deze voorbereidingen? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet doet vanzelfsprekend in de openbaarheid geen uitspraken over de informatiepositie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat deze ongecontroleerde massale grensdoorbraak vanuit Marokko naar Spanje niet alleen een gevaar vormt voor de Spaanse nationale veiligheid, maar ook voor die van Nederland? Zo nee, waarom niet?

Er is op dit moment geen aanleiding om de gebeurtenissen in Ceuta te verbinden aan onze nationale veiligheid. In algemene zin is bekend dat de instrumentalisering van (irreguliere) migratiestromen wordt gebruikt door statelijke actoren om sociale en politieke stabiliteit te ondermijnen. Of hier sprake van is bij de gebeurtenissen in Ceuta is op dit moment niet bekend. Het kabinet kan geen uitspraken doen over de nationale veiligheid in andere lidstaten.

Vraag 4

Bent u bereid onze diensten vanaf nu structureel deze dreiging in kaart te laten brengen en u wekelijks te laten informeren over de stand van zaken? Zo nee, waarom niet?

De AIVD mag op basis van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 onderzoek verrichten met betrekking tot organisaties en personen die door de doelen die zij nastreven, dan wel door hun activiteiten aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde, dan wel voor de nationale veiligheid of voor andere gewichtige belangen van de staat. De AIVD maakt daarbij zelf de afweging of er aanleiding is tot het starten van onderzoek.

Vraag 5

Heeft u kennisgenomen van mijn bericht op X waarin ik voorstel de NAVO de buitengrenzen van de EU te laten bewaken, ter bescherming van ons continent tegen ongecontroleerde massale immigratie die onze cultuur, collectieve veiligheid en welvaart destabiliseert? Zo nee, waarom niet? Bent u, ongeacht het antwoord, bereid dit verzoek bij de NAVO neer te leggen? Zo nee, waarom niet?

Ja. De NAVO is een politieke en militaire alliantie die middels collectieve verdediging tegen gewapende aanvallen de veiligheid van de bondgenoten waarborgt. De NAVO heeft geen rol in migratiebeheer. Het is de taak van de EU-lidstaten en de EU-agentschappen zoals Frontex om de buitengrenzen van de EU te bewaken tegen, onder andere, irreguliere migratie.

Vraag 6

Kloppen de op sociale media circulerende berichten dat een Marokkaanse illegale immigrant in Ceuta tijdens de onlusten aldaar op klaarlichte dag een Spaanse burger in zijn keel heeft gestoken? Zo ja, wat is de conditie van het slachtoffer, is de dader aangehouden en welke straf staat hem te wachten voor deze moordaanslag? Zo nee, kunt u aangeven wat er feitelijk is voorgevallen?5

Het is verder de Spaanse autoriteiten om onderzoek te doen naar incidenten die hebben plaatsgevonden in Ceuta.

Vraag 7

Kloppen de berichten dat, in tegenstelling tot de Spaanse verklaringen dat vrijwel iedereen zou zijn vertrokken, in werkelijkheid nog een aanzienlijk aantal illegale grensoverschrijders in Ceuta is achtergebleven? Zo ja, om hoeveel personen gaat het?

Spanje heeft, in samenwerking met Marokko, de terugkeer van het overgrote deel van de irreguliere migranten bewerkstelligd en de nieuwe aankomsten door de grens te versterken voorkomen. Het snelle optreden van Spanje was noodzakelijk. Dat betekent niet dat de EU en Spanje de aandacht nu kan laten verslappen. Het is helder dat er grootschalig irreguliere aankomsten zijn geweest en dat deze irreguliere migranten ook op grote schaal zijn vertrokken. De irreguliere migranten zijn, door de chaotische situatie op 30 en 31 juli jl., niet geregistreerd bij binnenkomst van Ceuta. Ook is het niet mogelijk geweest om de terugkeer van al deze irreguliere migranten te registeren. Er bestaat daardoor onduidelijkheid over hoeveel irreguliere migranten zich nog in Ceuta bevinden. Het is van belang dat Frontex de situatie aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele bewegingen nauw monitort en hierover rapporteert. Het kabinet zal daar samen met andere gelijkgezinden lidstaten op blijven aandringen.

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat, indien Spanje ons hierover onvolledig of onjuist informeert, dit het onderlinge vertrouwen ondermijnt waarop verdragen als Schengen en het EU Migratiepact zijn gebaseerd? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van Spaanse incompetentie en onjuiste informatievoorziening?

Het snelle optreden van Spanje, in goede samenwerking met Marokko, was noodzakelijk. Zoals aangegeven lijkt met de nu gepleegde inzet de integriteit van het Schengengebied niet geschonden. Dit wordt ook ondersteund door Frontex. Het is van belang dat Frontex de situatie aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele bewegingen nauw monitort en hierover rapporteert. Het kabinet zal daar samen met andere gelijkgezinden lidstaten op blijven aandringen.

Vraag 9

Welke concrete stappen gaat u zetten om te voorkomen dat illegale grensoverschrijders uit Ceuta via Spanje of andere Schengenlanden Nederland weten te bereiken?

Vraag 1

Herinnert u zich nog dat u op 12 augustus 2026 een bezoek heeft gebracht aan Shell bij de Rotterdamse haven en daarbij ook een rood pak aan heeft getrokken met het logo van Shell?

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat Shell in augustus 2026 een overeenkomst heeft gesloten om zijn volledige Europese portefeuille van duurzame energieprojecten op land aan TotalEnergies te verkopen?

Het kabinet heeft kennisgenomen van berichten over een mogelijke verkoop van Shells Europese duurzame energieprojecten aan TotalEnergies.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het terugtrekken van Shell uit Europese hernieuwbare energieprojecten moeilijk te rijmen is met de voorstelling van Shell als een geloofwaardige partner in de energietransitie? Zo nee, waarom niet?

Bedrijven nemen commerciële besluiten op basis van hun eigen strategie en marktomstandigheden. Het kabinet vindt het belangrijk dat bedrijven transparant zijn over hun plannen en de gevolgen daarvan voor de energietransitie. Indien de verkoop van projecten leidt tot vertragingen of afname van investeringen in Nederland, zal het kabinet dit met Shell bespreken. Daarnaast zal ook Shell haar bestaande portfolio moeten verduurzamen om te voldoen aan de Parijs- en Europese klimaatdoelstellingen.

Vraag 4

Kunt u precies aangeven welke concrete klimaatprestaties van Shell tijdens het bezoek zijn besproken? Wat is daarbij concreet besproken over de verkoop van de Europese duurzame-energieportefeuille, de investeringen van Shell in nieuwe olie- en gaswinning, de klimaatdoelen en emissiereducties van Shell en de fossiele infrastructuur die Shell nog decennia wil blijven exploiteren?

Het werkbezoek aan de Rotterdamse Haven op 12 augustus 2026 bestond uit meerdere onderdelen: een bezoek aan de APM Terminals op de Maasvlakte II, een gesprek met een aantal bedrijven bij Portlantis en een bezoek aan Holland Hydrogen I (HHI). Dit project voor groene waterstof levert een concrete bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. HHI krijgt een elektrolysecapaciteit van 200 MW en zal naar verwachting ongeveer 60 ton hernieuwbare waterstof per dag produceren. Hiermee wordt het t.z.t. één van de grootste groene waterstoffabrieken ter wereld. De installatie wordt gevoed met hernieuwbare elektriciteit, onder meer afkomstig van het offshorewindpark Hollandse Kust Noord. Tijdens mijn bezoek aan HHI is gesproken over de energietransitie in brede zin en de opgave en uitdagingen die Shell, maar ook andere bedrijven, daarin zien. Over de verkoop van Shells Europese duurzame energieportefeuille is geen concrete informatie gedeeld.

Vraag 5

Vindt u het verantwoord om Shell als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitscrisis publiekelijk legitimiteit te verschaffen met uw bezoek en door uzelf in een Shell-pak te hijsen, juist nu het bedrijf zijn activiteiten op het gebied van hernieuwbare energie afbouwt en zijn kernactiviteiten in fossiele brandstoffen voortzet?

Het kabinet begrijpt de zorgen over de impact van fossiele brandstoffen op klimaat en biodiversiteit. Het is juist daarom ook van belang dat het kabinet in gesprek is en blijft met alle partijen die een rol spelen in de transitie, waaronder bedrijven die zowel in fossiele als hernieuwbare energie actief zijn. Shell is daar een voorbeeld van. Daarbij was het project wat werd bezocht, zoals in het antwoord op de vorige vraag is aangegeven, een belangrijk project in de energietransitie in Nederland en de bredere ontwikkeling van de waterstofmarkt. Het dragen van beschermende kleding was een praktische veiligheidseis.

Vraag 6

Vindt u het premierwaardig dat u rondloopt met het Shell-logo en Shell prijst, terwijl het bedrijf bekend staat als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitcrisis en haar bijdrage aan ernstige aantasting van de leefomgeving van mensen en dieren (o.a. in Nigeria)? Zo ja, waarom beloont u fossiel bedrijf dat zich zo heeft misdragen?

Het bezoek aan Shells waterstofproject was gericht op het bespreken van concrete stappen in de Nederlandse energietransitie. Ik zie een dergelijk werkbezoek dan ook niet als beloning. Het kabinet blijft Shell aanspreken op haar verantwoordelijkheid om fossiele activiteiten af te bouwen en versneld te investeren in duurzame oplossingen, in lijn met onze klimaatdoelstellingen.

Vraag 7

Kunt u zich verplaatsen in al die Nederlanders die u hebben leren kennen als voorvechter voor het klimaat, als klimaatdrammer, en nu verbijsterd zijn dat u doodleuk in een Shell-overall op bezoek gaat bij Shell, een van de grootste vervuilers ter wereld, nota bene vlak nadat Shell naar buiten had gebracht zich terug te trekken uit windenergie?

Mijn werkbezoek aan HHI heeft niet geleid tot een ander standpunt met betrekking tot de energietransitie. Zoals afgesproken in het Coalitieakkoord is het kabinet met volle kracht aan het werk om de klimaatdoelen te halen. We gaan vol door met de implementatie en realisatie van maatregelen die reeds zijn afgesproken, lossen knelpunten in de uitvoering op en versnellen doorbraken waar mogelijk. Door in te zetten op lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen. Deze boodschap heb ik ook uitgestraald tijdens het werkbezoek. Het kabinet blijft bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid en blijft ook in gesprek om samen verdere stappen te kunnen zetten waar het gaat om het oplossen van knelpunten om de benodigde investeringen te kunnen doen.

Vraag 8

Wat denkt u dat het doet met het vertrouwen van deze mensen in de politiek als zij zien dat hun premier na de verkiezingen een totaal ander standpunt inneemt dan voor de verkiezingen?

Zie antwoord vraag 7.

Vraag 9

Welk signaal denkt u dat uw afgeeft met uw draai sinds de verkiezingen ten gunste van de rijke vervuiler Shell, juist in een tijd waarin het Sociaal Cultureel Planbureau rapporteert dat mensen uw klimaatbeleid als onrechtvaardig ervaren o.a. doordat vervuilers als Shell te veel worden ontzien ten koste van gewone burgers?

Het kabinet begrijpt de zorgen over de perceptie van rechtvaardigheid in het klimaatbeleid, zoals gerapporteerd door het SCP. De energietransitie moet voor iedereen eerlijk en betaalbaar zijn. Het bezoek aan de Rotterdamse Haven en specifiek aan HH1 was gericht op concrete projecten voor de Nederlandse energietransitie, zoals groene waterstof. Tegelijkertijd blijft het kabinet bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid. De dialoog met bedrijven als Shell is hierbij geen vrijbrief, maar een middel om de transitie te versnellen.

Vraag 10

Welke criteria en afwegingen hanteert het kabinet bij het plannen van werkbezoeken en om te bepalen of een fossiel bedrijf een geloofwaardige gesprekspartner is over beleid?

Als Minister-President krijg ik veel verzoeken tot kennismakingen en werkbezoeken. Elk verzoek vraagt een eigen, individuele afweging en is maatwerk. Afspraken worden vooraf afgestemd en voorbereid met het relevante vakministerie. Het werkbezoek op 12 augustus 2026 betrof een breder werkbezoek aan de Rotterdamse Haven, waarbij een van de onderdelen een bezoek aan HHI was in het kader van de energietransitie. Dit was mijn eerste werkbezoek aan de Rotterdamse Haven in mijn functie als Minister-President.

Vraag 11

Hoe is de keuze gemaakt om u als premier van Nederland Shell te laten bezoeken en u een pak aan te laten trekken met het Shell-logo, terwijl het bedrijf bekendstaat als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitcrisis en bijdragen aan ernstige aantasting van de leefomgeving van mensen en dieren (o.a. in Nigeria)?

Zie antwoord vraag 10.

Vraag 12

Bent u bereid om deze criteria te heroverwegen, zodat u als Minister-President niet langer bijdraagt aan legitimering van de fossiele industrie?

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10 en 11 vraagt elk verzoek een eigen, individuele afweging. Deze maatwerkbenadering blijf ik hanteren.

Vraag 13

Bent u bereid deze vragen één voor één en op tijd te beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Bent u bekend met uw eigen bericht op X van 7 oktober 2026 ter gelegenheid van de derde herdenking van de terreuraanval van Hamas op Israël?1

Vraag 2

Is de tekst van dit bericht vooraf besproken in of voorgelegd aan de ministerraad? Zo nee, waarom niet, gezien de diplomatieke en politieke gevoeligheid van het onderwerp?

Vraag 3

Is de tekst afgestemd met de Minister van Buitenlandse Zaken? Zo nee, waarom niet? Wie heeft het bericht opgesteld en welke rol had de Rijksvoorlichtingsdienst?

Vraag 4

Moet dit bericht worden gezien als het standpunt van het kabinet? Zo nee, waarom niet, en hoe verhoudt een persoonlijke uiting zich tot uw functie als Minister-President? Bent u ermee bekend dat coalitiepartner VVD, bij monde van partijleider Yesilgöz, op dezelfde dag uitsluitend de slachtoffers van de terroristen van Hamas herdacht en het Israëlische optreden in Gaza niet noemde? Deelt u de opvatting van onze fractie dat het kabinet op deze dag niet met één mond sprak? Zo nee, waarom niet?2

Vraag 5

Waarom schrijft u dat bijna 1.200 mensen «om het leven kwamen», terwijl zij doelbewust werden vermoord tijdens een geplande terreuraanval? Deelt u de opvatting van onze fractie dat deze formulering de aard van de aanslag verhult? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Waarom acht u het nodig om op de nationale herdenkingsdag van 7 oktober niet uitsluitend de slachtoffers van de terreur van Hamas en zijn bondgenoten te herdenken, maar in hetzelfde bericht ook de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden te noemen? Noemt u bij herdenkingen van andere terreuraanslagen, zoals 11 september, ook de slachtoffers van het militaire antwoord dat daarop volgde? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Zo nee, waarom bij deze herdenking wel?

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat van de 251 mensen die op 7 oktober 2023 naar Gaza werden ontvoerd, er 85 dood terugkwamen? Waarom ontbreken deze slachtoffers in uw bericht?3

Vraag 8

Hoeveel van deze gijzelaars zijn levend ontvoerd en daarna in gevangenschap omgekomen? Hoeveel van hen zijn door hun ontvoerders van Hamas, Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ) of andere groepen vermoord? Kunt u dit per oorzaak uitsplitsen?4

Vraag 9

U schrijft dat «tienduizenden onschuldige Palestijnen» door het Israëlische leger zijn gedood. Op welke cijfers baseert u dit? Bent u ermee bekend dat het door Hamas geleide Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Gaza geen onderscheid maakt tussen burgers en strijders? Zo ja, waarom gebruikt u dan toch het woord «onschuldig»?5

Vraag 10

Hoeveel strijders van Hamas, PIJ en andere terreurgroepen zijn volgens de informatie van het kabinet sinds 7 oktober 2023 gedood? Waarom laat u hen in uw bericht onvermeld of rekent u hen kennelijk tot de «onschuldige Palestijnen»?

Vraag 11

Bent u ermee bekend dat volgens het Israëlische leger alleen al in de eerste dagen van de oorlog circa 450 raketten van Hamas en PIJ in Gaza zelf neerkwamen, met doden en vernielingen onder de eigen bevolking tot gevolg? Heeft het kabinet een schatting van het aantal Palestijnen dat sinds 7 oktober 2023 door mislukte raketlanceringen van Palestijnse terreurgroepen is omgekomen? Zo nee, waarom niet?6, 7

Vraag 12

Bent u bekend met het onderzoek van Amnesty International naar buitengerechtelijke executies door Hamas en daaraan gelieerde strijders, onder wie acht ongewapende leden van de familie Dughmush die op 13 oktober 2025 in het openbaar werden geëxecuteerd op beschuldiging van samenwerking met Israël? Waarom laat u deze slachtoffers in uw bericht buiten beschouwing?8

Vraag 13

Bent u bekend met het IDF-rapport dat op 7 oktober naast 3.800 Nukhba-strijders circa 2.200 burgers en andere strijders uit Gaza Israël binnendrongen? Hoe beoordeelt u de rol van deze deelnemers aan de aanslag, en waarom ontbreekt dit in uw bericht?9

Vraag 14

Bent u bekend met de officiële Israëlische cijfers, waaruit blijkt dat sinds 7 oktober 2023 1.318 Israëlische militairen en veiligheidsmensen zijn gesneuveld en 1.029 Israëlische burgers door terreur zijn vermoord, samen 2.347 doden?10, 11

Vraag 15

Waarom noemt u wel de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden, maar niet de Israëlische militairen, politieagenten en andere veiligheidsmensen die sindsdien zijn gesneuveld, noch de Israëlische burgers die zijn gedood door raketten en drones uit Iran, Libanon en Jemen?

Vraag 16

Bent u ermee bekend dat volgens dezelfde officiële cijfers ruim 7.150 nabestaanden zijn toegevoegd aan de kring van Israëlische rouwende families, onder wie 2.143 ouders die een kind verloren, 355 weduwen en 880 wezen? Waarom ontbreken zij in uw bericht?

Vraag 17

Erkent u dat Hamas en zijn bondgenoten deze oorlog op 7 oktober 2023 zijn begonnen, de gijzelaars hebben vastgehouden, raketten zijn blijven afvuren en de eigen bevolking als menselijk schild hebben gebruikt? Zo ja, waarom komt dit in uw bericht niet terug? Zo nee, waarom niet?

Vraag 18

Deelt u de opvatting dat een bericht van de Minister-President op een herdenkingsdag voor een terreuraanslag de feiten volledig en zonder eenzijdige weglatingen hoort weer te geven? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Deelt u de opvatting dat uw bericht, door de oorzaak van de oorlog weg te laten en het leed eenzijdig aan Israël toe te schrijven, in feite het narratief van Hamas overneemt? Zo nee, waarom niet?

Vraag 20

Deelt u de opvatting dat een dergelijk eenzijdig narratief van de Minister-President bijdraagt aan het legitimeren van Jodenhaat in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 21

Hoeveel antisemitische incidenten zijn in Nederland sinds 7 oktober 2023 geregistreerd, en hoe heeft dit aantal zich ontwikkeld ten opzichte van de jaren daarvoor?

Vraag 22

Bent u zich ervan bewust dat uw bericht door veel Joodse Nederlanders als kwetsend is ervaren, juist op deze herdenkingsdag? Bent u bereid uw bericht te corrigeren of aan te vullen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 23

Wat zegt u tegen de vele Nederlanders die uw bericht beneden ieder peil vinden, het zien als heulen met terroristen, vinden dat het antisemitisme aanwakkert en ondersteunt en het een premier onwaardig achten? Bent u bereid om afstand te nemen van uw bericht en uw excuses aan te bieden aan de Joodse gemeenschap in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 24

Wilt u deze vragen afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?

Vraag 1

Is de premier bekend met het artikel in de Volkskrant van 8 oktober 2026 getiteld «Jetten informeerde Tweede Kamer onjuist over AI-gebruik»?

Vraag 2

Hoe reageert de premier op de bevinding van deskundigen in dit artikel, namelijk dat de premier wel degelijk op zijn officiële accounts van artificial intelligence (AI) gebruik heeft gemaakt en dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, volgens detectiemodel Pangram, in ieder geval vijf van zijn berichten uit het afgelopen half jaar door AI zijn gegenereerd en dat het volgens twee AI-deskundigen «ondenkbaar» is «dat Pangram ze allemaal ten onrechte als AI bestempelt»?

Vraag 3

Hoe reageert de premier op de vraagtekens die deskundigen in dit artikel plaatsen bij het onderscheid dat de premier maakt tussen zijn «privé» en «officiële» accounts, aangezien de premier zijn posts schreef in zijn hoedanigheid van premier en de berichten daarmee «ambtsgerelateerd» zijn?

Vraag 4

Waarom is deze nieuwe richtlijn minder streng dan de handreiking voor AI-gebruik door de overheid?1

Vraag 5

Kan de premier deze vragen afzonderlijk en voor de behandeling van de begroting van Algemene Zaken op 28 oktober beantwoorden?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht in de Telegraaf «EU-kopstuk Von der Leyen wil vetorecht Nederland fors inperken en vaart maken met nieuwe lidstaten»?1

Vraag 2

Kunt u toelichten in hoeverre u bekend bent met de plannen om het vetorecht van lidstaten te beperken op het gebied van belastingfraude, energiebelasting, sociale zekerheid en tussentijdse besluiten over EU-toetreding?

Vraag 3

Klopt het dat wanneer Europese lidstaten besluiten met gekwalificeerde meerderheid kunnen nemen over sociale zekerheid, dit ertoe leidt dat ze ook zeggenschap over onze pensioenen krijgen? Zo ja, vindt u dat wenselijk. Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Kunt u voor de eerstvolgende bijeenkomst van regeringsleiders in de Europese Unie aan de Tweede Kamer doen toekomen met een kabinetsappreciatie over de voornemens?

Vraag 5

Herinnert u zich dat de Minister van Buitenlandse Zaken in zijn Europatoespraak van 26 augustus 2026 aan de Universiteit Maastricht zei2: «We can make the Union more effective by moving from unanimity to qualified-majority decision-making in some parts of the EU’s common foreign policy. We need to revise our veto system.» Welke onderdelen van het buitenlands beleid bedoelt de Minister precies? Geldt «revise our veto system» uitsluitend voor het buitenlands beleid?

Vraag 6

Is de toespraak van de Minister van Buitenlandse Zaken in Maastricht kabinetsbeleid?

Vraag 7

Herinnert u zich dat u op 3 maart 2026 in Brussel, naar aanleiding van het Hongaarse veto op de lening voor Oekraïne, tegen Euronews3: «The new Dutch government is in favor of less and less decision-making by unanimity on the European level». Bevestigt u deze uitspraak? Op welke terreinen wordt precies gedoeld? En op welke terreinen niet?

Vraag 8

Erkent u dat concessies op het gebied van buitenlandse zaken financiële gevolgen kunnen hebben voor Nederland, als gevolg van besluiten waarmee Nederland niet heeft ingestemd?

Vraag 9

Wil het kabinet het Nederlandse vetorecht op alle terreinen behouden, of is het kabinet bereid dit op sommige terreinen op te geven? Kunt u hierop een duidelijk antwoord zonder voorbehouden geven?

Vraag 10

Indien het kabinet bereid is het veto op sommige terreinen op te geven, kunt u dan per terrein aangeven of het kabinet het Nederlandse veto wil behouden of opgeven, ook in de context van de beleidsterreinen die worden genoemd in het voorstel van Von der Leyen?

Vraag 11

Erkent u dat een veto dat is opgegeven, daarna alleen met unanieme instemming van alle lidstaten kan worden hersteld, en dat het opgeven van een veto in de praktijk dus onomkeerbaar is?

Vraag 12

Hoe verhoudt het opgeven van Nederlandse vetorechten zich volgens het kabinet tot het uitgangspunt dat Nederlandse kiezers via verkiezingen invloed moeten kunnen uitoefenen op de besluiten waaraan Nederland is gebonden, en acht het kabinet dit een versterking of een verzwakking van de Nederlandse democratische zeggenschap?

Vraag 13

Waar ligt voor het kabinet de grens? Indien het kabinet bereid is unanimiteit op aanvullende beleidsterreinen los te laten, welke bevoegdheden moeten volgens het kabinet uiteindelijk altijd nationaal blijven?

Vraag 14

Kunt u daarbij uiteenzetten of het kabinet een verdere politieke integratie richting een «Verenigde Staten van Europa» wenselijk acht, en welke gevolgen dit volgens het kabinet zou hebben voor de Nederlandse democratie en nationale soevereiniteit?

Vraag 15

Bent u bekend met het Frans-Duitse non-paper4 «Strengthening European resilience, addressing global macroeconomic imbalances and market distorting practices», waarin wordt voorgesteld om nieuwe handelsinstrumenten in te voeren die door de Europese Commissie kunnen worden geactiveerd tenzij een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten daartegen bezwaar maakt?

Vraag 16

Acht u het democratisch wenselijk dat de niet-gekozen Europese Commissie vergaande handels- en marktmaatregelen kan opleggen tenzij een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten daartegen stemt? Zo ja, kunt u dit toelichten?

Vraag 17

Zegt u toe dat het kabinet niet instemt met een inperking van bestaande Nederlandse vetorechten, ook niet via politieke afspraken of conclusies van de Europese Raad tijdens de eerstvolgende bijeenkomst van de Europese Raad, voordat de Kamer de concrete voorstellen en juridische gevolgen heeft kunnen bespreken?

Vraag 18

Bent u bereid hier alleen mee in te stemmen na instemming van de Eerste en de Tweede Kamer?

Vraag 19

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en voor de eerstvolgende bijeenkomst van de Europese Raad beantwoorden?

Vraag 1

Herinnert u uw bezoek aan stichting «Ieder Kind een Sint» in Vriezeveen van woensdag 30 september 2026?1

Vraag 2

Welke lessen rond de ondersteuning van kinderen die opgroeien in armoede trekt u naar aanleiding van dit bezoek?

Vraag 3

Vindt u het acceptabel dat het aantal kinderen dat opgroeit in armoede door uw beleid komend jaar waarschijnlijk vrijwel gelijk blijft? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Wat is voor u een acceptabel aantal kinderen dat in Nederland mag opgroeien in armoede? Indien uw antwoord in de lijn ligt dat geen enkel kind in armoede mag opgroeien, waarom is uw beleid hier dan niet op gericht?

Vraag 5

Waarom heeft u geen duidelijk doel geformuleerd rond het terugdringen van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede, zoals het kabinet Rutte 4 dat bijvoorbeeld wel had?

Vraag 6

Deelt u de mening dat met de huidige aanpak van het kabinet blijkt dat nog steeds vrijwel hetzelfde aantal kinderen in armoede leeft en dat het daarom noodzakelijk is dat het kabinet extra maatregelen neemt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke aanvullende stappen neemt het kabinet om het aantal kinderen dat opgroeit in armoede de komende vijf jaar drastisch te laten dalen?

Vraag 7

Hoe rijmt u uw bezoek aan deze stichting met het feit dat uit de begroting blijkt dat het aantal kinderen in armoede door uw beleid ook komend jaar vrijwel gelijk zal blijven?

Vraag 8

Welke stappen neemt u om initiatieven zoals «Ieder Kind een Sint» en andere initiatieven die kinderen in armoede financieel te ondersteunen?

Vraag 9

Deelt u de zorgen van de stijgende brandstofprijs, boodschappenprijzen en andere kosten voor levensonderhoud ervoor zullen zorgen dat het aantal kinderen dat moet opgroeien in armoede komend jaar zal stijgen in plaats van dalen?

Vraag 10

Welke stappen neemt u om ervoor te zorgen dat de stijgende brandstofprijs, boodschappenprijzen en andere kosten voor levensonderhoud er niet voor zorgen dat nog meer kinderen in armoede zullen opgroeien de komende jaren?

Vraag 11

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met de inzet van social media influencers bij campagnes van de Rijksoverheid?

Vraag 2

Acht u het wenselijk dat belastinggeld wordt ingezet voor betaalde beïnvloeding via individuele socialmediapersonen in plaats van via reguliere overheidscommunicatie? Waarom wel of niet?

Vraag 3

Acht u het wenselijk dat de overheid dezelfde beïnvloedingstechnieken gebruikt als commerciële adverteerders richting jongeren?

Vraag 4

Kunt u een volledig overzicht verstrekken van alle overheidscampagnes waarbij sinds 2024 gebruik is gemaakt van influencers, content creators of andere online ambassadeurs?

Vraag 5

Kunt u per campagne aangeven: het verantwoordelijke ministerie; het campagnedoel; de looptijd; de doelgroep en de ingezette influencers?

Vraag 6

Kunt u per influencer aangeven welke vergoeding is betaald?

Vraag 7

Wat was de hoogste vergoeding die een individuele influencer de afgelopen vijf jaar heeft ontvangen vanuit publieke middelen?

Vraag 8

Wat zijn de totale kosten geweest van de inzet van influencers bij overheidscampagnes sinds 2024?

Vraag 9

Kunt u deze kosten uitsplitsen per jaar, per ministerie en per campagne?

Vraag 10

Moeten influencers zich contractueel houden aan bepaalde boodschappen of formuleringen van de overheid? Zo ja, wat zijn deze boodschappen en formuleringen per campagne uitgesplitst?

Vraag 11

Heeft de overheid ooit opdracht gegeven om reacties onder berichten te modereren, verwijderen of te beperken?

Vraag 12

Hoeveel Woo-verzoeken zijn ingediend over influencer-marketing door de overheid?

Vraag 13

Op basis van welke criteria worden influencers geselecteerd voor overheidscampagnes?

Vraag 14

Wordt bij de selectie beoordeeld of influencers zich in het verleden hebben uitgesproken over politieke of maatschappelijke onderwerpen?

Vraag 15

Zo ja, welke criteria worden daarbij gehanteerd?

Vraag 16

Hoeveel campagnes zouden volgens het kabinet zonder influencers niet succesvol zijn geweest?

Vraag 17

Wanneer wordt besloten een influencer niet opnieuw in te zetten wegens tegenvallende resultaten?

Vraag 18

Wat is de laagste gemeten effectiviteit van een influencercampagne die door de overheid is gefinancierd?

Vraag 19

Hoe wordt gewaarborgd dat overheidsgeld niet terechtkomt bij personen die discriminerende, extremistische, gewelddadige of anderszins maatschappelijk ongewenste uitingen hebben gedaan?

Vraag 20

Hoe wordt gemeten of de inzet van influencers daadwerkelijk effectiever is dan andere communicatievormen?

Vraag 21

Zijn er influencers ingezet die ook commerciële opdrachten uitvoeren voor bedrijven waarvan belangen raken aan het onderwerp van de betreffende campagne?

Vraag 22

Zijn er evaluaties uitgevoerd naar de effectiviteit van influencermarketing binnen overheidscampagnes? Zo ja, kunt u deze naar de Kamer sturen?

Vraag 23

Bent u bereid om voortaan jaarlijks inzichtelijk te maken welke influencers door de overheid zijn ingezet en welke publieke middelen daarmee gemoeid zijn?

Vraag 24

Bent u bereid deze vragen afzonderlijk te beantwoorden?

Vraag 1

Welke concrete stappen heeft het kabinet sinds het aannemen van de motie-Ceder c.s. en de uitgesproken excuses van Minister-President Jetten gezet om uitvoering te geven aan de drie onderdelen van de motie: het onafhankelijke onderzoek, het consultatietraject met de Molukse gemeenschap en de verkenning naar een nationale agenda?1

Vraag 2

Kunt u per onderdeel aangeven wie binnen de regering verantwoordelijk is, welke opdrachten zijn uitgezet en welke vervolgstappen gepland staan? Indien nog geen concrete stappen zijn gezet, kunt u toelichten waarom niet?

Vraag 3

Acht u de gestelde deadlines uit de motie (eerste resultaten van het onafhankelijke onderzoek uiterlijk in het eerste kwartaal van 2027 en de verkenning naar een nationale agenda uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027) nog steeds haalbaar? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Is de opdracht tot een onafhankelijk onderzoek reeds verstrekt? Zo ja, aan wie? Kan de onderzoeksopzet met de Kamer worden gedeeld?

Vraag 5

Bent u bereid om voor de begrotingsbehandeling van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een brief naar de Kamer te sturen met een toelichting over de voortgang en stand van zaken van het traject?

Vraag 1

Handhaaft u uw uitspraak over «goed georganiseerde en goed gefinancierde organisaties» die kleine en grote groepen zouden aanvallen om meer macht te verkrijgen en hun eigen zakken te vullen wel, of trekt u die ook in?1, 2

Vraag 2

Welke organisaties bedoelde u en op welke concrete feiten baseerde u deze uitspraak?

Vraag 3

Is er volgens u in de recente onderzoeken door de Universiteit Utrecht of de Universiteit van Amsterdam over homoaccepatie onderzoek naar gedaan? Zo ja, welke organisaties zijn in deze onderzoeken genoemd?

Vraag 4

Welke financieringsstromen bedoelde u precies? Kunt u aangeven wie de financiers zijn, uit welke landen deze afkomstig zijn en welke organisaties deze middelen ontvingen en hoeveel?

Vraag 5

Zijn bij de door u genoemde financieringsstromen buitenlandse overheden of aan hen gelieerde organisaties betrokken? Zo ja, welke en waaruit blijkt hun betrokkenheid?

Vraag 6

Welke «kleinere groep» of «grotere groepen» worden volgens de Minister-President gepakt en door welke organisatie of organisaties? Waaruit blijkt dat zij een strategie volgen waarbij zij achtereenvolgens steeds grotere groepen treffen? Welke groepen zijn dat precies?

Vraag 7

Hoe zagen die «goed georganiseerde en goed gefinancierde» aanvallen er in de praktijk uit? Kunt u per aanval aangeven wat er heeft plaatsgevonden en op welke feiten u de betrokkenheid van de door u bedoelde organisaties baseert?

Vraag 8

Waaruit blijkt dat de door u bedoelde organisaties met deze activiteiten meer macht proberen te verkrijgen? Welke macht betreft dit en in hoeverre zijn zij daarin geslaagd?

Vraag 9

Waarop baseert u uw bewering dat deze organisaties hun eigen zakken vullen? Welke organisaties of personen hebben zich volgens u verrijkt, met welke bedragen en hoe houdt deze verrijking verband met de door u genoemde aanvallen?

Vraag 10

Kunt u dit uitsplitsen per land, per donor en per ontvangende organisatie?

Vraag 11

Doelde u met «aanvallen» op geweld, bedreiging of andere volgens u strafbare feiten? Welke?

Vraag 12

Zitten hier ook uitingen en activiteiten bij die u afwijst maar wel binnen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting vallen? Zo ja, welke?

Vraag 13

Vindt u dat van een Minister-President mag worden verwacht dat hij dergelijke beschuldigingen toelicht en onderbouwt, ook wanneer hij spreekt op een partijcongres? Waarom heeft u daarbij niet duidelijk gemaakt welke organisaties u bedoelde?

Vraag 14

Indien u uw beweringen over georganiseerde aanvallen, machtsverwerving en zelfverrijking niet kunt onderbouwen, bent u dan bereid deze publiekelijk te corrigeren?

Vraag 15

Indien in de antwoorden opgenomen gaat worden dat delen van de gevraagde informatie niet gedeeld kan worden, kunt u dan per onderdeel aangeven waarom er een belemmering bestaat om deze openbaar te delen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 16

Sinds wanneer beschikt het kabinet over de informatie waarop u uw uitspraken baseert?

Vraag 17

Aangezien u de woorden dat u mensen «vol op de bek ging slaan» heeft ingetrokken, hoe kijkt u terug op het enthousiast mee applaudisseren van de D66-leden ter plekke?

Vraag 1

Herinnert u zich uw uitspraken op het D66-congres van 27 september 2026, waar u stelde dat «die aanvallen op de LHBTI-gemeenschap of de aanvallen op vrouwen of de aanvallen op minderheden van kleur of geloof, die komen niet zomaar uit de lucht vallen», dat het gaat om «goed georganiseerde en goed gefinancierde organisaties die proberen eerst een kleine groep te pakken, daarna een steeds grotere groep om alleen maar zelf meer macht te krijgen en de eigen diepe zakken meer te vullen», waaraan u toevoegde: «we gaan die lui niet laten winnen, maar we gaan ze vol op hun bek slaan»?

Vraag 2

Onderschrijft u de opvatting van de Afdeling advisering van de Raad van State dat bewindspersonen «ook politici» blijven, dat «het feit dat bewindspersonen verschillende rollen vervullen» bijzondere eisen aan hen stelt, dat «de mate waarin rolzuiverheid is betracht» een van de factoren kan zijn bij de weging van hun handelen, dat het vertrouwen van het parlement in een bewindspersoon «niet enkel samen[hangt] met het beleid dat de Minister voert, maar ook kan afhangen van de gedragingen van de bewindspersoon in de privésfeer, die losstaan van zijn verantwoordelijkheden als Minister», dat de Kamer daarover kan oordelen, «ook wanneer het gaat om een gedraging die strikt genomen buiten de reikwijdte van de ministeriële verantwoordelijkheid valt», dat de Minister-President in integriteitskwesties een «bijzondere rol» heeft, en dat het van belang is dat hij «niet alleen in woord en gedrag het goede voorbeeld geeft, maar ook collega-bewindspersonen hierin begeleidt, adviseert en zo nodig aanspreekt»?

Vraag 3

Erkent u, in het licht van het voorgaande, dat uw uitspraken op het congres, ongeacht de vraag of u daar als partijleider sprak, onvermijdelijk ook afstralen op uw rol als Minister-President, en dat u daarover verantwoording verschuldigd bent aan de Kamer? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u, in het licht van het voorgaande, uw eigen woorden?

Vraag 5

Rekent u ook maatschappelijke organisaties of in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen die kritiek hebben op het lhbti-beleid van het kabinet, tot de door u bedoelde organisaties? Kunt u een overzicht van de namen van de organisaties die u bedoelde aan de Kamer verstrekken?

Vraag 6

Welke «aanvallen op minderheden» bedoelde u precies? Doelt u daarbij op strafbare aanvallen, zoals geweldpleging of bedreiging, of ook op niet-strafbare «aanvallen», zoals politieke uitingen en (lobby-)activiteiten die binnen de grenzen van de wet vallen?

Vraag 7

Op grond van welke feiten stelt u dat deze aanvallen door de door u bedoelde organisaties worden georganiseerd of gefinancierd? Kunt u per organisatie aangeven welke concrete aanvallen aan haar zijn toe te rekenen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Waaruit blijkt dat deze organisaties een strategie volgen waarbij zij, in uw woorden, «proberen eerst een kleine groep te pakken, daarna een steeds grotere groep»? Welke documenten, onderzoeken of inlichtingen liggen aan die bewering ten grondslag?

Vraag 9

Waaruit blijkt dat het oogmerk van deze organisaties is om «alleen maar zelf meer macht te krijgen en de eigen diepe zakken meer te vullen»? Welke documenten, onderzoeken of inlichtingen liggen aan die bewering ten grondslag?

Vraag 10

Als u de door u bedoelde organisaties niet kunt noemen, of uw beweringen over hun strategie, hun oogmerk en hun betrokkenheid bij aanvallen niet deugdelijk kunt onderbouwen, waarom heeft u deze beweringen dan in het openbaar gedaan?

Vraag 11

Herinnert u zich uw toespraak van 5 augustus 2026 bij de opening van de Human Rights Conference, waarin u stelde dat «achter de façade van vrijheid van meningsuiting» «giftige, goed georganiseerde en stevig gefinancierde groepen» schuilgaan die «haat verspreiden en hun eigen agenda uitrollen»?

Vraag 12

Welke groepen bedoelde u op 5 augustus met de groepen die zich «achter de façade van vrijheid van meningsuiting» verschuilen? Zijn dat dezelfde organisaties als die u op 27 september bedoelde? Waarop baseert u dat wanneer deze groepen zich beroepen op de vrijheid van meningsuiting, sprake is van een «façade», ofwel een bedrieglijke schijn?

Vraag 13

Worden de middelen die u op 5 augustus 2026 aankondigde, waaronder 7,5 miljoen euro per jaar voor de veiligheid van de queergemeenschap en een publiekscampagne gericht op het tegengaan van discriminatie en desinformatie, ingezet tegen de door u bedoelde groepen?

Vraag 14

Wie bepaalt welke uitingen daarbij als «desinformatie» worden aangemerkt? Op basis van welke bronnen wordt bepaald of informatie waar of onwaar is? Is het op basis van die bronnen waar of onwaar dat er twee geslachten zijn (man en vrouw)? Is het op basis van die bronnen waar of onwaar dat mannen zwanger kunnen raken en kunnen bevallen van een baby?

Vraag 15

Oefent het kabinet, nu u stelt dat bedrijven achter social media «nauwelijks nog modereren op haatcontent», druk uit op deze bedrijven om uitingen omtrent de door u bedoelde groepen te verwijderen of minder zichtbaar te maken? Zo ja, op welke wijze en op basis van welke wettelijke grondslag? Hoe verhoudt dat zich tot de uitingsvrijheid en het censuurverbod?

Vraag 16

Wie bedoelde u precies met «die lui»: de door u bedoelde organisaties, de personen die daaraan leiding geven, de personen die aanvallen plegen, of anderen?

Vraag 17

Erkent u dat «iemand op zijn bek slaan» in het normale spraakgebruik betekent dat iemand een harde klap op zijn hoofd krijgt en derhalve fysiek geweld wordt aangedaan?

Vraag 18

Heeft u tijdens het congres opgemerkt dat u niet daadwerkelijk heeft bedoeld wat u letterlijk heeft gezegd en dat u fysiek geweld tegen «die lui» afwijst? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Kunt u uitsluiten dat toehoorders of kijkers uw woorden opvatten als een rechtvaardiging voor fysiek geweld tegen personen die zij tot «die lui» rekenen? Zo ja, hoe kunt u dat uitsluiten?

Vraag 20

Herinnert u zich dat u op 26 mei 2026 in de Tweede Kamer, tijdens het debat over het normaliseren van geweld in politiek en samenleving, verklaarde: «Wat we hier in de Tweede Kamer zeggen, als Kamerleden of als kabinetsleden, maakt heel veel uit. Onze woorden hebben rechtstreeks effect op wat er op straat gebeurt. Als politici oproepen tot verzet, hitsen ze daarmee burgers op tegen het lokale bestuur, tegen hulpverleners en tegen mensen die aan het werk zijn in bijvoorbeeld de asielopvang.»? Erkent u dat, als volgens u al een oproep tot verzet burgers ophitst, dit te meer geldt voor de aankondiging van een Minister-President dat «we» «die lui» «vol op hun bek» gaan slaan? Zo nee, waarom niet?

Vraag 21

Herinnert u zich het Nederlandse Omroep Stichting (NOS) op 3 Verkiezingsprogramma van 1 november 2023, waarin u Thierry Baudet, de toenmalig fractievoorzitter van Forum voor Democratie, voorhield dat «die verschrikkelijke taal die u en uw collega's altijd bezigen over transpersonen in Nederland, die leiden uiteindelijk tot meer homohaat in Nederland»? Herinnert u zich dat u hem en zijn partij verantwoordelijk hield voor homohaat? Herinnert u zich dat de heer Baudet minder dan drie weken later met een bierfles een harde klap tegen zijn hoofd kreeg vanwege zijn kritiek op het lhbti-beleid? Houdt u rekening met de mogelijkheid dat uw uitingen bijdragen aan het klimaat waarin het legitiem wordt geacht om geweld te gebruiken tegen personen die kritiek hebben op het lhbti-beleid? Zo nee, waarom niet?

Vraag 22

Erkent u dat opruiing volgens vaste rechtspraak wordt omschreven als «het bij anderen opwekken van de gedachte aan het plegen van een strafbaar feit, het trachten de mening te vestigen dat dit feit wenselijk of noodzakelijk is en het opwekken van het verlangen om dat feit te bewerkstelligen»? Hoe beoordeelt u uw eigen woorden in het licht van deze jurisprudentie?

Vraag 23

Erkent u dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) hieromtrent heeft geoordeeld dat mede beslissend is of een uitlating werd gedaan tegen een gevoelige maatschappelijke of politieke achtergrond, of in een klimaat van vijandigheid en haat, waarin zij onrechtmatige handelingen kon uitlokken en personen kon blootstellen aan een reële dreiging van fysiek geweld? Erkent u dat u zelf de achtergrond van uw uitspraak omschrijft als een klimaat waarin «uitingen van homohaat steeds openlijker en feller van toon worden»? Hoe weegt u die door u zelf geschetste achtergrond bij de beoordeling van uw eigen woorden?

Vraag 24

Deelt u de opvatting dat de vrijheid van meningsuiting ruim moet worden uitgelegd, voor oppositieleden én voor de Minister-President en dat het strafrecht niet behoort te worden ingezet om politieke tegenstanders te normeren? Deelt u ook de opvatting dat het vertrouwen in de rechtsstaat vereist dat voor iedereen dezelfde maatstaf geldt, ongeacht politieke gezindheid? Zo ja, hoe waarborgt het kabinet dat?

Vraag 25

Blijft u volledig achter uw uitspraken van 27 september 2026 staan? Zo nee, welke onderdelen neemt u terug?

Vraag 26

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en binnen de reguliere termijn beantwoorden?

Vraag 1

Klopt het dat een deel van de Kamer, waaronder fractievoorzitter(s) van de coalitie, door het kabinet op de hoogte is gebracht van de budgettaire wijzigingen ten opzichte van het coalitieakkoord?

In het kader van de begrotingsvoorbereiding hebben gesprekken plaatsgevonden met fractievoorzitters en financieel woordvoerders van diverse partijen; ook van de coalitiepartijen. Deze gesprekken hebben bijgedragen aan de vormgeving van de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan. Deze liggen op dit moment ter advisering voor bij de Raad van State. Ik kan op dit moment niet ingaan op specifieke maatregelen die in de media worden genoemd, aangezien ik daarmee maatregelen zou bevestigen of ontkennen. Zoals toegelicht in de Kamerbrief van de Minister van Financiën van 2 september 2026 ontvangt uw Kamer de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan, zoals gebruikelijk2, in aanloop naar Prinsjesdag op vrijdag 11 september onder embargo.

Vraag 2

Erkent u dat sommige journalisten op de hoogte zijn van de budgettaire wijzigingen ten opzichte van het coalitieakkoord, waaronder journalisten van RTL?1

Zie antwoord vraag 1.

Vraag 3

Erkent u dat de wetsbehandeling van de Wet Werkelijk Rendement Box 3 bij de Eerste Kamer ligt en dat er dus geen enkele reden is waarom het kabinet geheim zou moeten houden wat hierover is besloten?

Op 19 juni 2026 is uw Kamer door de Staatssecretaris van Financiën geïnformeerd over het proces om het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 te verbeteren.3 Uw Kamer zal in lijn met deze Kamerbrief op Prinsjesdag nader worden geïnformeerd.

Vraag 4

Klopt het dat het kabinet voornemens is om informatie te geven inzake budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord aan Kamerleden die voorafgaand aan Prinsjesdag met het kabinet in gesprek gaan?

Zie het antwoord op vragen 1 en 2.

Vraag 5

Klopt het dat het kabinet juridisch is toegestaan om informatie inzake budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord te delen met de hele Kamer? Zo niet, hoe verhoudt dit zich tot de antwoorden bij vraag 1 en vraag 4?

Er is strikt genomen geen verbod om informatie te delen met de hele Kamer over budgettaire wijzigingen. Tegelijkertijd betekent het samenspel van artikel 65 en 105 van de Grondwet, het streven naar ordelijke besluitvormingsmomenten ten aanzien van de overheidsfinanciën en naar een ordelijk wetgevingsproces, waarin ook de Afdeling advisering van de Raad van State adviseert over de Miljoenennota, de ontwerpbegrotingen en het Belastingplan, dat hieraan feitelijk geen gevolg kan worden gegeven zonder dat deze waarden worden ondergraven. Hierom houdt het kabinet vast aan de bestaande afspraken ten aanzien van de verstrekking onder embargo de vrijdag voorafgaand aan Prinsjesdag. Zie voorts het antwoord op vraag 6.

Vraag 6

Wat bedoelde u precies met uw uitspraak bij de wekelijkse persconferentie (vrijdag 21 augustus 2026) dat het embargo eigenlijk steeds minder waarde heeft?

Het is onmiskenbaar dat ieder jaar (delen) van de uitkomsten van de augustusbesluitvorming voortijdig uitlekken. Dit staat een goed debat over de kabinetsplannen, integraal en in samenhang, soms in de weg. Zoals ik ook in mijn persconferentie op 4 september 2026 heb aangegeven ga ik graag na de Algemene Politieke Beschouwingen met de voorzitter van de Tweede Kamer in gesprek over de wijze waarop de Kamer – los van de huidige begroting – in aanloop naar Prinsjesdag goed geïnformeerd kan worden over de begrotingsbesluitvorming.

Vraag 7

Kunt u gelet op bovenstaande antwoorden zo snel mogelijk voldoen aan het verzoek van een Kamermeerderheid om de budgettaire wijzigingen van het coalitieakkoord (dus niet de daadwerkelijke begrotingswetten en Miljoenennota) alsnog met de hele Kamer te delen?

Zie antwoord vragen 1 en 2.

Vraag 8

Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden uiterlijk maandag 7 september om 17:00?

De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de uitspraken «De wereld staat in de fik, er is van alles aan de hand en tegelijkertijd zijn er mensen in ons land die begrafenissen organiseren voor wolf Bram. Totaal wereldvreemd.» en «De activistische ngo’s blokkeren al genoeg, maar ook nog procederen tegen regels die gevaarlijke wolvenaanvallen voorkomen is echt een stap verder. Dat er dan ook nog eens organisaties gaan procederen tegen het tijdstip waarop de probleemwolf is doodgeschoten, vind ik al helemaal onbegrijpelijk» van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een interview aan de Telegraaf?1

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat de Staatssecretaris bij het plenair debat over de wolf in Nederland op 1 september 2026 heeft aangegeven dat het hier gaat om een kabinetsstandpunt?

Ja.

Vraag 3

Ziet u in dat dit soort uitspraken van een bewindspersoon namens het kabinet betrokken mensen die begrafenissen organiseren en mensen die het handelen van de overheid wettelijk getoetst willen zien, heeft gekwetst? Wat gaat u eraan doen om dat gevoel bij mensen weg te nemen?

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft tijdens het plenaire debat over de wolf in Nederland d.d. 1 september 2026 reeds verantwoording afgelegd over zijn uitspraken, mede door te benadrukken dat het kabinet niet tornt aan het recht van burgers om overheidsbeleid te laten toetsen door de rechter.

Vraag 4

Heeft de Staatssecretaris u, dan wel de ministerraad, vooraf geïnformeerd over deze uitspraak en de bewoordingen die hij daarbij zou gebruiken? Zo ja, bent u overeengekomen dat het hierbij gaat om een kabinetsstandpunt? Zo nee, acht u het wenselijk dat bewindspersonen met dit soort boude uitspraken kabinetsstandpunten innemen?

Zie het antwoord op vraag 3 en 5.

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat, indien een Staatssecretaris een dergelijke kwalificatie namens het kabinet inneemt, dit betekent dat het kabinet als geheel verantwoordelijkheid draagt voor de exacte bewoordingen en de gevolgen van deze uitspraak? Zo nee, waarom niet?

Ja.

Vraag 6

Bent u het eens met de exacte kwalificatie «totaal wereldvreemd» die de Staatssecretaris heeft gebruikt?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 7

Indien u het met de kwalificatie eens bent, kunt u toelichten waarom het kabinet het organiseren van een begrafenis voor een wolf, dan wel het voeren van een juridische procedure om het handelen van de overheid wettelijk te toetsen, zou willen kwalificeren als «totaal wereldvreemd»?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 8

Indien u het met de kwalificatie eens bent, realiseert u zich dat u met deze uitspraak mensen die gebruik maken van de rechtsstaat wegzet en extra kwetsbaar maakt voor bedreigingen en geweld?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 9

Indien u het met de kwalificatie eens bent, realiseert u zich dat u mensen bang maakt om te procederen tegen de overheid en u daarmee de democratische rechtsstaat ondermijnt? Wat is uw reactie daarop?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 10

Indien u het niet eens bent met de kwalificatie, neemt u daar dan uitdrukkelijk en ondubbelzinnig afstand van?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 11

Indien u afstand neemt van de kwalificatie, bent u bereid om de Staatssecretaris op te roepen om ook afstand te nemen van zijn uitspraken?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 12

Indien u het niet met de kwalificatie eens bent, kunt u bevestigen dat bewindspersonen zich niet dienen uit te spreken over mensen die het handelen van de overheid wettelijk getoetst willen zien?

Zie het antwoord op vraag 3.

Vraag 13

Bent u bereid om te bevestigen dat iedereen, ook bewindspersonen, zich moeten houden aan de wet, rechterlijke uitspraken en vergunningsvoorschriften, ook als het gaat om de wolf? Zo nee, waarom niet?

Ja.

Vraag 14

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Herinnert u zich nog dat u op 12 augustus 2026 een bezoek heeft gebracht aan Shell bij de Rotterdamse haven en daarbij ook een rood pak aan heeft getrokken met het logo van Shell?

Ja.

Vraag 2

Bent u ervan op de hoogte dat Shell in augustus 2026 een overeenkomst heeft gesloten om zijn volledige Europese portefeuille van duurzame energieprojecten op land aan TotalEnergies te verkopen?

Het kabinet heeft kennisgenomen van berichten over een mogelijke verkoop van Shells Europese duurzame energieprojecten aan TotalEnergies.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het terugtrekken van Shell uit Europese hernieuwbare energieprojecten moeilijk te rijmen is met de voorstelling van Shell als een geloofwaardige partner in de energietransitie? Zo nee, waarom niet?

Bedrijven nemen commerciële besluiten op basis van hun eigen strategie en marktomstandigheden. Het kabinet vindt het belangrijk dat bedrijven transparant zijn over hun plannen en de gevolgen daarvan voor de energietransitie. Indien de verkoop van projecten leidt tot vertragingen of afname van investeringen in Nederland, zal het kabinet dit met Shell bespreken. Daarnaast zal ook Shell haar bestaande portfolio moeten verduurzamen om te voldoen aan de Parijs- en Europese klimaatdoelstellingen.

Vraag 4

Kunt u precies aangeven welke concrete klimaatprestaties van Shell tijdens het bezoek zijn besproken? Wat is daarbij concreet besproken over de verkoop van de Europese duurzame-energieportefeuille, de investeringen van Shell in nieuwe olie- en gaswinning, de klimaatdoelen en emissiereducties van Shell en de fossiele infrastructuur die Shell nog decennia wil blijven exploiteren?

Het werkbezoek aan de Rotterdamse Haven op 12 augustus 2026 bestond uit meerdere onderdelen: een bezoek aan de APM Terminals op de Maasvlakte II, een gesprek met een aantal bedrijven bij Portlantis en een bezoek aan Holland Hydrogen I (HHI). Dit project voor groene waterstof levert een concrete bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. HHI krijgt een elektrolysecapaciteit van 200 MW en zal naar verwachting ongeveer 60 ton hernieuwbare waterstof per dag produceren. Hiermee wordt het t.z.t. één van de grootste groene waterstoffabrieken ter wereld. De installatie wordt gevoed met hernieuwbare elektriciteit, onder meer afkomstig van het offshorewindpark Hollandse Kust Noord. Tijdens mijn bezoek aan HHI is gesproken over de energietransitie in brede zin en de opgave en uitdagingen die Shell, maar ook andere bedrijven, daarin zien. Over de verkoop van Shells Europese duurzame energieportefeuille is geen concrete informatie gedeeld.

Vraag 5

Vindt u het verantwoord om Shell als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitscrisis publiekelijk legitimiteit te verschaffen met uw bezoek en door uzelf in een Shell-pak te hijsen, juist nu het bedrijf zijn activiteiten op het gebied van hernieuwbare energie afbouwt en zijn kernactiviteiten in fossiele brandstoffen voortzet?

Het kabinet begrijpt de zorgen over de impact van fossiele brandstoffen op klimaat en biodiversiteit. Het is juist daarom ook van belang dat het kabinet in gesprek is en blijft met alle partijen die een rol spelen in de transitie, waaronder bedrijven die zowel in fossiele als hernieuwbare energie actief zijn. Shell is daar een voorbeeld van. Daarbij was het project wat werd bezocht, zoals in het antwoord op de vorige vraag is aangegeven, een belangrijk project in de energietransitie in Nederland en de bredere ontwikkeling van de waterstofmarkt. Het dragen van beschermende kleding was een praktische veiligheidseis.

Vraag 6

Vindt u het premierwaardig dat u rondloopt met het Shell-logo en Shell prijst, terwijl het bedrijf bekend staat als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitcrisis en haar bijdrage aan ernstige aantasting van de leefomgeving van mensen en dieren (o.a. in Nigeria)? Zo ja, waarom beloont u fossiel bedrijf dat zich zo heeft misdragen?

Het bezoek aan Shells waterstofproject was gericht op het bespreken van concrete stappen in de Nederlandse energietransitie. Ik zie een dergelijk werkbezoek dan ook niet als beloning. Het kabinet blijft Shell aanspreken op haar verantwoordelijkheid om fossiele activiteiten af te bouwen en versneld te investeren in duurzame oplossingen, in lijn met onze klimaatdoelstellingen.

Vraag 7

Kunt u zich verplaatsen in al die Nederlanders die u hebben leren kennen als voorvechter voor het klimaat, als klimaatdrammer, en nu verbijsterd zijn dat u doodleuk in een Shell-overall op bezoek gaat bij Shell, een van de grootste vervuilers ter wereld, nota bene vlak nadat Shell naar buiten had gebracht zich terug te trekken uit windenergie?

Mijn werkbezoek aan HHI heeft niet geleid tot een ander standpunt met betrekking tot de energietransitie. Zoals afgesproken in het Coalitieakkoord is het kabinet met volle kracht aan het werk om de klimaatdoelen te halen. We gaan vol door met de implementatie en realisatie van maatregelen die reeds zijn afgesproken, lossen knelpunten in de uitvoering op en versnellen doorbraken waar mogelijk. Door in te zetten op lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak doen we alles wat nodig is om de klimaatdoelen voor 2040 en 2050 te halen. Deze boodschap heb ik ook uitgestraald tijdens het werkbezoek. Het kabinet blijft bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid en blijft ook in gesprek om samen verdere stappen te kunnen zetten waar het gaat om het oplossen van knelpunten om de benodigde investeringen te kunnen doen.

Vraag 8

Wat denkt u dat het doet met het vertrouwen van deze mensen in de politiek als zij zien dat hun premier na de verkiezingen een totaal ander standpunt inneemt dan voor de verkiezingen?

Zie antwoord vraag 7.

Vraag 9

Welk signaal denkt u dat uw afgeeft met uw draai sinds de verkiezingen ten gunste van de rijke vervuiler Shell, juist in een tijd waarin het Sociaal Cultureel Planbureau rapporteert dat mensen uw klimaatbeleid als onrechtvaardig ervaren o.a. doordat vervuilers als Shell te veel worden ontzien ten koste van gewone burgers?

Het kabinet begrijpt de zorgen over de perceptie van rechtvaardigheid in het klimaatbeleid, zoals gerapporteerd door het SCP. De energietransitie moet voor iedereen eerlijk en betaalbaar zijn. Het bezoek aan de Rotterdamse Haven en specifiek aan HH1 was gericht op concrete projecten voor de Nederlandse energietransitie, zoals groene waterstof. Tegelijkertijd blijft het kabinet bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid. De dialoog met bedrijven als Shell is hierbij geen vrijbrief, maar een middel om de transitie te versnellen.

Vraag 10

Welke criteria en afwegingen hanteert het kabinet bij het plannen van werkbezoeken en om te bepalen of een fossiel bedrijf een geloofwaardige gesprekspartner is over beleid?

Als Minister-President krijg ik veel verzoeken tot kennismakingen en werkbezoeken. Elk verzoek vraagt een eigen, individuele afweging en is maatwerk. Afspraken worden vooraf afgestemd en voorbereid met het relevante vakministerie. Het werkbezoek op 12 augustus 2026 betrof een breder werkbezoek aan de Rotterdamse Haven, waarbij een van de onderdelen een bezoek aan HHI was in het kader van de energietransitie. Dit was mijn eerste werkbezoek aan de Rotterdamse Haven in mijn functie als Minister-President.

Vraag 11

Hoe is de keuze gemaakt om u als premier van Nederland Shell te laten bezoeken en u een pak aan te laten trekken met het Shell-logo, terwijl het bedrijf bekendstaat als een van de grootste aanjagers van de klimaat- en biodiversiteitcrisis en bijdragen aan ernstige aantasting van de leefomgeving van mensen en dieren (o.a. in Nigeria)?

Zie antwoord vraag 10.

Vraag 12

Bent u bereid om deze criteria te heroverwegen, zodat u als Minister-President niet langer bijdraagt aan legitimering van de fossiele industrie?

Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10 en 11 vraagt elk verzoek een eigen, individuele afweging. Deze maatwerkbenadering blijf ik hanteren.

Vraag 13

Bent u bereid deze vragen één voor één en op tijd te beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Was u op de hoogte van het voornemen van boerenorganisaties LTO en Farmers Defence Force (FDF) om op vrijdag 14 augustus jl. te demonstreren op meerdere snelwegen en is er sprake geweest van een formeel kennisgeving richting de lokale driehoeken?

Mij was bekend dat enkele boerenorganisaties vrijdag 14 augustus jl. zouden protesteren bij de extra vergadering van de Staten van de provincie Noord-Brabant. De gemeente ’s-Hertogenbosch is van de demonstratie in kennis gesteld.

Vraag 2

Waarom is ervoor gekozen om deze demonstraties niet te verplaatsen, een alternatief locatie aan te bieden en/of te verbieden, gelet op het feit dat er duidelijke gronden zijn in de wet openbare manifestaties om in te kunnen grijpen bij een demonstratie in het belang van het verkeer en/of voor de bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden?

De besluitvorming over het verbieden dan wel verplaatsen van demonstraties geschiedt krachtens de Wet openbare manifestaties door de burgemeester, doorgaans na overleg in de lokale driehoek. De gronden voor het verbieden dan wel ontbinden van een demonstratie zijn gelegen in art.2 van de Wom; ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. Het kabinet treedt niet in de afwegingen die het lokale gezag moet maken. De burgemeester legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad.

Vraag 3

Wat waren de instructies voor de politie op het moment dat de demonstranten met trekkers gingen protesteren op meerdere snelwegen en er risico’s waren voor andere burgers op de weg?

Voorafgaand aan de demonstratie heeft overleg plaatsgevonden tussen het lokaal gezag (burgemeester en officier van justitie) en de politie in ‘s-Hertogenbosch. Het beleidsuitgangspunt van de lokale driehoek ’s-Hertogenbosch was duidelijk: indien men in het kader van de demonstratie met een tractor de snelweg op rijdt of de weg blokkeert, en dit evident gevaar oplevert, kan strafrechtelijk worden opgetreden. Afgesproken werd het met de tractor rijden op een snelweg in principe niet te tolereren. Vanzelfsprekend is de beslissing om tot handhaving over te gaan aan de lokale driehoek.

Vraag 4

Zijn er instructies en/of afspraken gemaakt tussen de lokale driehoeken en Rijkswaterstaat over het bovensignaleren van de wegen en/of afsluiten van de wegen? Zo niet, kunt u uiteenzetten waarom dit is niet is gebeurd?

Op 12 augustus jl. is er contact geweest tussen de eenheid Landelijke Expertise en Operaties (LX) van de politie en Rijkswaterstaat, zowel op directieniveau als op operationeel niveau. Op verzoek van de politie heeft Rijkswaterstaat de potentiële impact op het wegverkeer in beeld gebracht en toegelicht wat het handelingskader van Rijkswaterstaat is bij verstoringen van de doorstroming of van de veiligheid op het hoofdwegennet.
Voor het beheer van het hoofdwegennet zijn er vaststaande communicatiestructuren en opschalingsprocedures. De politie staat in verbinding met Verkeerscentrum Nederland (VCNL) van Rijkswaterstaat.
Rijkswaterstaat heeft inmiddels aangifte gedaan van de gepleegde overtreding waarop de vragen betrekking hebben, zoals het rijden met een tractor op de autosnelweg (in strijd met artikel 42 lid 1 Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990). Rijkswaterstaat doet altijd aangifte als een snelweg moedwillig wordt geblokkeerd.

Vraag 5

Op basis van welke jurisprudentie en informatie zijn de lokale driehoeken tot de afweging gekomen dat het is toegestaan om op de snelwegen te demonstreren en zij niet zullen handhaven hierop, gelet op het feit dat dit verboden is volgens de wet? Graag een gedetailleerd overzicht.

De vraag veronderstelt dat de afweging was dat demonstreren op snelwegen is toegestaan en dat op juridische gronden is afgezien van handhaven. Dat is onjuist. Zie daarvoor het antwoord op vraag 3. De snelweg is vanwege verkeersveiligheid en doorstroming geen plek om te demonstreren. Het rijden met een tractor of trekker op de snelweg is in Nederland verboden.

Vraag 6

Welke voorbereidingen worden er getroffen om te voorkomen dat deze protesten nog verder escaleren en leiden tot nog meer (dodelijke) verkeersongelukken en/of ernstige wanordelijkheden? Graag een gedetailleerd overzicht.

De oorzaak van het noodlottige ongeval op de A59 is onderwerp van een lopend strafrechtelijk onderzoek. De politie en OM in Brabant-Oost hebben aangegeven de gebeurtenissen te evalueren.
Daarnaast heb ik de afgelopen weken overleg gehad met de (plv.) korpschef, het College van procureurs-generaal van het OM en de regioburgemeesters, ook in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie. Uit die overleggen is een helder statement gekomen, dat 25 augustus jl. op rijksoverheid.nl is gepubliceerd:
«Het blokkeren van een snelweg of het spoor of het veroorzaken van een file is gevaarlijk. Ook moeten hulpdiensten er altijd door kunnen. Het OM heeft op 19 augustus nogmaals bevestigd dat het demonstratierecht in beginsel niet in de weg staat aan strafrechtelijke vervolging. Gevaarzetting op een snelweg of het spoor is strafbaar, strafrechtelijk handhaven is dan ook aangewezen. Er wordt in beginsel strafrechtelijk opgetreden tegen gevaarzettend gedrag, zoals langzame verplaatsingen of het blokkeren van snelwegen of het spoor».
Bij de bezetting van de A12 door klimaatactivisten 29 augustus jl. is door de lokale driehoek van Den Haag ook overeenkomstig die lijn gehandeld.

Vraag 7

Welke strafrechtelijke stappen worden er ondernomen richting eigenaren van tractoren die bewust hun kenteken hebben afgeschermd gelet op het feit dat dit verboden is volgens de wet?

De kentekenplicht voor motorvoertuigen volgt uit artikel 36 van de Wegenverkeerswet. Daarnaast verbiedt artikel 41 lid 1 van de Wegenverkeerswet onder meer het verhinderen van de herkenning van kentekens, bijvoorbeeld door die af te plakken. Als kentekens worden afgeschermd, dan zal strafrechtelijke handhaving in beginsel aangewezen zijn. Dit uitgangspunt geldt ook voor landbouwvoertuigen die sinds 1 januari 2022 een kentekenplicht kennen. Dit feit is ook opgenomen in de OM-uitgangspunten ten aanzien de strafrechtelijke handhaving van landbouwvoertuigen op de snelwegen bij demonstraties. De vraag of (en zo ja welke) stappen concreet genomen worden, hangt telkens af van de omstandigheden van het geval. Bij het rijden met landbouwvoertuigen op de snelwegen is gezien de gevaarzetting strafrechtelijk handhaving in beginsel aangewezen. Dat geldt ook voor het afplakken van kentekens. Dat is alleen anders als de demonstratie in de vorm van het rijden op de snelweg met landbouwvoertuigen is aangemeld bij de burgemeester en deze het niet heeft verboden.

Vraag 8

Bent u nog in gesprek met organisaties die de stikstofplannen vergelijken met de jodenvervolging?1

De vergelijking die tijdens de demonstratie van 14 augustus jl. is gemaakt door een der voormannen van een boerenorganisatie is totaal ongepast. Een analogie met de holocaust trekken voert vele malen te ver. De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur is thans niet in gesprek met de organisatie wier voorman de aangehaalde uitspraak heeft gedaan.

Vraag 9

Wat vindt u van het feit dat er stickers van davidsterren met het patroon van een rode boerenzakdoek en de letter B uitgedeeld zijn tijdens de protesten?2

De uiting van een davidster met een B erop is een evidente en ongekende schoffering aan het adres van de nabestaanden en slachtoffers van de Jodenvervolging en Holocaust gedurende de Tweede Wereldoorlog. Zoals de Minister-President op 14 augustus jl. heeft gezegd betreft dit een walgelijke en bijzonder ongepaste actie.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht en de foto gepubliceerd op 9 augustus 2026 door onder andere het Centrum Informatie- en Documentatie Israel (CIDI),waaruit blijkt dat een man in een rood shirt, met daarop aan de achterzijde duidelijk bedrukt «October 7», ongemoeid door de Albert Heijn aan de Jan Evertsenstraat in Amsterdam-West kon wandelen en winkelen en zo openlijk steun kon betuigen aan de Hamas-terreuraanslag van 7 oktober 2023, waarbij 1.200 onschuldige Israëlische burgers werden gemarteld, verkracht en vermoord?1

Vraag 2

Bent u het ermee eens dat deze openlijke steun voor de grootste moord op Joden sinds de Holocaust, dan wel verheerlijking van de betrokken islamitische terreurgroepen walgelijk, schandalig en volstrekt ontoelaatbaar is en dat dergelijk virulent islamitisch antisemitisme niet thuishoort in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3

Kunt u uitleggen hoe het kan dat de dader zich blijkbaar onaantastbaar waant en denkt deze daad straffeloos te kunnen plegen? Waarom heeft Albert Heijn niet ingegrepen? Wat zegt dit over Albert Heijn in het algemeen en het betreffende Amsterdamse filiaal in het bijzonder? Waarom hebben de autoriteiten niet onmiddellijk tegen deze islamitische provocatie opgetreden? Zijn ze bereid dat alsnog binnen 24 uur te doen nu?

Vraag 4

Bent u bereid om alle middelen die de Nederlandse staat tot zijn beschikking heeft tegen de dader aan te wenden en om, als dat nog niet is gebeurd, alles op alles te zetten om de dader onmiddellijk te identificeren, op te sporen, te arresteren en te vervolgen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat er voor de dader, die op zo’n schaamteloze wijze de Nederlandse waarden vertrapt, islamitische terreur viert en zich daarmee onmiskenbaar tegen de Nederlandse samenleving keert, geen plek in Nederland is én dat hij na veroordeling onmiddellijk dient te worden gedenaturaliseerd en het land uit moet worden gezet? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Bent u het ermee eens dat de integratie en de opvoeding van dit sujet evident hopeloos is mislukt en dat dit ook onvermijdelijk consequenties moet hebben voor het gezin en familie waar deze dader uit afkomstig is, bestaande uit het deporteren van zijn familie? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Bent u bereid om bij naturalisatie en/of verblijfsrecht steun aan terrorisme of verheerlijking van 7 oktober als absolute uitsluitingsgrond te hanteren en bestaande verblijfsvergunningen op grond daarvan in te trekken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Bent u bereid met Albert Heijn in gesprek te gaan en dit bedrijf mede te delen dat er in Nederland geen plaats is voor bedrijven die niet optreden tegen dit soort walgelijke vormen van terreurverheerlijking

Vraag 9

Welke maatregelen neemt u verder om te voorkomen dat dergelijke openlijke steunbetuigingen aan Hamas en haar terreur in Nederlandse openbare ruimten zich blijven voordoen? Bent u bereid om gerichte instructies te geven aan politie, Openbaar Ministerie (OM), gemeenten en andere autoriteiten om hierop onmiddellijk en hard op te treden, inclusief arrestatie, denaturalisatie en deportatie van dader én gezin? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Bent u ook Minister-President van de joodse Nederlanders? Zo ja, kunt u, mede gelet op het gestelde in de vragen 3 en 4 en het urgente karakter hiervan, deze vragen als Minister-President binnen 48 uur beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Russia-linked accounts spread far-right narrative online during Ceuta migration crisis, analysis finds»?1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het beeld dat dergelijke desinformatiecampagnes rondom migratie in Europa steeds sneller en gecoördineerder verlopen (in zeven talen, honderdduizenden views in enkele uren), zoals ook onderzoekers van Alliance4Europe en 411 stellen? Herkent u dat dit specifiek is te herleiden tot aan Rusland gelieerde netwerken, waaronder het Telegram-kanaal Rybar en het daaraan gekoppelde Pravda-netwerk?

Het kabinet is bekend met de algemene trend dat FIMI-campagnes in toenemende mate worden ingezet door (statelijke) actoren om strategische doelstellingen te bevorderen. FIMI staat voor Foreign Information Manipulation and Interference, buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging. De opkomst van artificiële intelligentie (AI) geeft deze actoren meer geavanceerde mogelijkheden om dergelijke acties te ondernemen. Grootschalige incidenten bij buurlanden en bondgenoten onderstrepen dat deze dreiging reëel is.
In algemene zin geldt dat Rusland al jaren een veelheid aan hybride activiteiten inzet, waaronder FIMI campagnes.

Vraag 3

Erkent u dat de initiële reacties uit de lidstaten – waaronder Nederland – juist bijdragen aan de Europese verdeeldheid die het Kremlin beoogt te creëren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, erkent u dat het kabinet daarmee onbedoeld heeft bijgedragen aan het Kremlin-narratief? Welke lessen trekt u daaruit voor toekomstige crisiscommunicatie?»

Nee, de gebeurtenissen in Ceuta waren zeer zorgelijk, uitzonderlijk en ongekend. De grootschalige irreguliere grensovergang van duizenden mensen naar Ceuta is een schending van de territoriale integriteit van Spanje en daarmee van de Europese Unie. Het snelle optreden van Spanje in samenwerking met Marokko, en de plaatsgevonden EU coördinatie in de Integrated Political Crisis Respone (IPCR) en de extra informele JBZ-raad waren noodzakelijk. Nederland heeft in de brief op 1 augustus jl. aan de Europese Commissie, het Iers Voorzitterschap van de Europese Raad en de Voorzitter van de Europese Raad gezamenlijk met 21 lidstaten hier toe opgeroepen. In lijn met de oproep in de brief heeft Spanje de grenzen versterkt en de op grote schaal terugkeer bewerkstelligd, en vond er een extra JBZ-Raad plaats.

Vraag 4

Deelt u de mening dat social mediabedrijven een rol hebben om dit soort desinformatie-netwerken te identificeren en hun schadelijke desinformatie te mitigeren voordat zij bij een volgend incident weer worden ingezet? Ziet u, gelet op de constatering van 411, dat «That machinery» bij het volgende grensincident aan de Middellandse Zee opnieuw klaarstaat, aanleiding om hier proactief op te anticiperen in plaats van achteraf te reageren? Zo ja, hoe pakt u dit op en met welke mate van spoed?

Het kabinet acht het belangrijk dat sociale mediaplatformen hun verantwoordelijkheid nemen en maatregelen treffen tegen illegale content, niet-authentiek gedrag en FIMI. Onder de Digitaledienstenverordening (DSA) moeten zeer grote onlineplatforms, waaronder Facebook, Instagram, X en TikTok, en zeer grote onlinezoekmachines, waaronder Google, systeemrisico’s identificeren, analyseren en beoordelen. Zij zijn verplicht om tenminste jaarlijks een risicobeoordeling uit te voeren en, waar nodig, maatregelen te nemen om de geïdentificeerde systeemrisico’s te beperken. Factoren zoals opzettelijke manipulatie kunnen deze systeemrisico’s vergroten. Wanneer dat het geval is zijn de bedrijven verplicht maatregelen te nemen om dit tegen te gaan.
Het Kabinet maakt zich al langer zorgen over buitenlandse actoren die, bijvoorbeeld via FIMI-campagnes, proberen onze samenleving en democratie te ondermijnen. Daarom is de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, in nauwe samenwerking met JenV, BZ en Defensie, bezig met het opzetten van een organisatie die FIMI structureel kan detecteren. In december 2026 zal de Minister van Binnenlandse Zaken de Kamer verder informeren over de stand van zaken van deze organisatie.

Vraag 5

Bent u bekend met de signalen die op sociale media circuleren dat op 15 augustus 2026 weer mogelijk een grensoversteek zal plaatsvinden? Zo ja, hoe zet u zich in voor een gezamenlijke solidaire Europese aanpak?

Ja. Zoals inmiddels bekend is een nieuwe grootschalige poging tot grensoversteken uitgebleven. In de Kamerbrief van 3 augustus jl. (nr. 32317–1020) is uiteengezet hoe het kabinet invulling wil geven aan een Europese aanpak in reactie op gebeurtenissen als deze.

Vraag 6

Deelt u de zorg dat, na de minstens 72 doden bij de vorige oversteek, mensen opnieuw het risico lopen te worden ingezet als instrument in een desinformatiecampagne? Welke stappen onderneemt het kabinet, al dan niet in EU-verband richting Marokko, om te voorkomen dat kwetsbare mensen zo worden gebruikt?

Het kabinet betreurt het verlies van deze mensenlevens. Het kabinet blijft zich onverminderd inzetten tegen irreguliere migratie en daarmee gepaard gaande levensbedreigende routes, middels een sterk Europees asiel en migratie systeem en samenwerkingsverbanden met derde landen zoals Marokko. Met de inzet tegen irreguliere migratie beoogt het kabinet ook de mogelijkheid tot instrumentalisatie van kwetsbare migranten als ook mensensmokkel tegen te gaan. Van belang is hierbij de volledige implementatie van de Schengengrenscode. Bovendien vormt het beschermen van kwetsbare migranten een belangrijk onderdeel van de intensieve samenwerking met derde landen zoals Marokko, zowel in bilateraal als in Europees verband. Hiertoe hebben ook de 22 lidstaten opgeroepen in de brief van 1 augustus jl. Verder steunt Nederland de aanpak van de Europese Commissie om FIMI tegen te gaan.

Vraag 7

Kunt u bovenstaande antwoorden één voor één voor 15 augustus 2026 beantwoorden?

De beantwoording is u zo snel mogelijk toegekomen.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nederland online aangeprezen als een groot asielparadijs: «De deur staat open, neem je hele gezin mee»?1

Ja.

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat Nederland inmiddels de populairste bestemming is om asiel aan te vragen bij Palestijnen, Soedanezen en Jemenieten?

Welke landen van herkomst in aantal veel voorkomen in de jaarlijkse instroomcijfers kunnen per jaar verschillen. Dit heeft te maken met een veelvoud aan factoren en het asielbeleid dat Nederland voert heeft daar slechts in beperkte mate invloed op.

Vraag 3

Denkt u dat deze lieden u zullen helpen met het bestrijden van het islamitisch geweld tegen de lhbti-gemeenschap?

Geweld en intimidatie tegen lhbtiq+-personen zijn volstrekt onacceptabel, door wie dan ook gepleegd. Het kabinet zet zich daarom breed in voor de maatschappelijke acceptatie van de lhbtiq+-gemeenschap en voor het tegen gaan van alle vormen van geweld tegen de lhbtiq+-gemeenschap. Nederland moet en wil bescherming bieden aan mensen die hun land ontvluchten om wie ze zijn. Het kabinet verwacht ook van iedereen die naar Nederland komt dat hij de waarden van onze democratische samenleving omarmt, waaronder godsdienstvrijheid, gelijkheid van man en vrouw en acceptatie van lhbtiq+’ers.

Vraag 4

Hoe beoordeelt u de abjecte uitspraken uit het artikel, zoals: «Waar kan ik me melden?», Geweldig nieuws voor Soedanese vluchtelingen», «Je kunt je hele gezin meenemen!», «Het is hier uitstekend. Kom gewoon.»?

Zoals uw Kamer bekend, is het verspreiden van onjuiste of onvolledige informatie via sociale media geen nieuw fenomeen. In deze context kan dit mensensmokkelaars in de kaart spelen, die profiteren van mensen die op zoek zijn naar een veilig heenkomen.

Vraag 5

Wanneer heeft u besloten dat Nederland als het gaat om asiel de gestoorde dorpsgek van Europa moet worden?

Het Europese asielbeleid, zoals recent volledig is herijkt via het Asiel- en Migratiepact, is gebaseerd op individuele toetsing en rechtsstatelijke uitgangspunten die in Europese gezamenlijkheid zijn onderstreept. Bij de verwerking naar het Nederlandse toelatingsbeleid is gekozen voor een zo sober mogelijke implementatie.
De Uitvoerings- en implementatiewet van het Asiel- en migratiepact bevat daarnaast ook maatregelen als de invoering van een tweestatusstelsel, de aanscherping van de voorwaarden voor nareis, het verkorten van de geldigheidsduur van de verblijfstitel en het afschaffen van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd.
Derhalve geeft het kabinet met een breed pakket aan maatregelen, welke vanzelfsprekend verenigbaar zijn met de grondrechten en het Europese en internationale recht en rechtsbeginselen, uitvoering aan maatregelen met als doel de instroom van asielzoekers en nareizigers te verminderen en de asielprocedure efficiënter in te richten.
Kortom, het Nederlandse asielbeleid voldoet aan de minimale Europeesrechtelijke normen en is in lijn met het beleid van andere lidstaten.

Vraag 6

Bent u er trots op dat uw opengrenzenbeleid en het aanbieden aan asielzoekers van gratis opvang, zorg, leefgeld, maaltijden, geen eigen risico, geen eigen bijdrage en het met voorrang geven van sociale huurwoningen aan statushouders – de aantrekkingskracht van Nederland als walhalla voor asielprofiteurs heeft gemaximaliseerd?

Asielzoekers verblijven tijdens de behandeling van hun asielaanvraag tijdelijk in een opvangvoorziening. De voorzieningen die zij daar ontvangen, kunnen niet één-op-één worden vergeleken met de financiële positie en vaste lasten van personen die buiten de opvang wonen. De opvang biedt onderdak en andere basisvoorzieningen, maar gaat gepaard met beperkte keuzevrijheid ten aanzien van onder meer de woonlocatie en de inrichting van het dagelijks leven. Asielzoekers met inkomsten uit arbeid en of vermogen betalen daarnaast een eigen bijdrage aan de opvang.
Personen die buiten de opvang wonen hebben eigen lasten voor huisvesting, zorg en levensonderhoud, maar kunnen afhankelijk van hun situatie aanspraak maken op inkomensondersteunende regelingen en beschikken over rechten en zekerheden, zoals een eigen woonruimte en huurbescherming, die de opvang naar haar aard niet biedt.
Het kabinet onderkent dat de druk op de woningmarkt voor veel mensen groot is en dat betaalbare woonruimte voor veel woningzoekenden moeilijk beschikbaar is. Deze problematiek kent echter meerdere oorzaken en kan niet worden teruggebracht tot de huisvesting van statushouders of de voorzieningen die aan asielzoekers in de opvang worden geboden. Het kabinet zet daarom onverminderd in op zowel het vergroten als het beter benutten van de huidige woningvoorraad.
Tot slot maakt dit kabinet zich hard voor meer grip op migratie door uitvoering te geven aan het Europese Asiel- en Migratiepact, met meer uniformiteit in de wetgeving en beleid omtrent asiel in de EU lidstaten, het versterken van de Europese buitengrenzen, het invoeren van effectievere asielprocedures met kortere behandeltermijnen en het invoeren van een zogeheten solidariteitsmechanisme.

Vraag 7

Realiseert u zich dat onze eigen mensen helemaal niets gratis, krijgen en zich blauw betalen aan huren en boodschappen en geen huis kunnen vinden of betalen?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 8

Deelt u de mening dat dit beleid ongepast en kwaadaardig is? Zo ja, wilt u onmiddellijk aftreden? Zo nee, wilt u ook onmiddellijk aftreden?

Nee.

Vraag 9

Hoeveel Nederlanders moeten nog jarenlang op een woning wachten, hoeveel miljarden aan belastinggeld moeten nog worden verspild aan de asielgekte, hoeveel wijken moeten nog verloederen, hoeveel Nederlanders moeten zich nog vreemde in eigen wijk, dorp of stad voelen, hoeveel homo’s moeten er nog in elkaar worden geslagen en hoeveel meisjes en vrouwen nog aangerand en vermoord, voordat u eindelijk bereid bent de Nederlandse grenzen te sluiten voor asielzoekers en hun gezinsleden en een totale asielstop in te voeren?

Dit kabinet kiest voor meer grip op migratie met als inzet de instroom te verlagen en vertrek van uitgeprocedeerde asielzoekers te verhogen. Zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop. Het Asiel- en migratiepact moet ons meer grip op de instroom in de Europese Unie geven. Om effectieve terugkeer en vertrek van niet-rechtmatig verblijvende vreemdelingen te bevorderen is het streven van het kabinet om met de nieuwe Terugkeerverordening de terugkeerprocedure simpeler, efficiënter en doeltreffender te maken en de samenwerking met landen buiten de Europese Unie te versterken, onder andere via migratiepartnerschappen.
Het wetsvoorstel Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring en de daarbij horende novelle die thans voorligt bij de Eerste Kamer zorgt eveneens voor een verbetering van het terugkeerbeleid en creëert een bestuursrechtelijk kader voor vreemdelingenbewaring. Met deze wet moet terugkeer beter kunnen worden afgedwongen als vreemdelingen moet vertrekken uit Nederland.

Vraag 10

Wilt u deze vragen één voor één en binnen tien dagen beantwoorden?

Ik heb geprobeerd uw vragen zo spoedig mogelijk en waar mogelijk één voor één te beantwoorden.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Timmermans weer op de grill voor jokken», waarin wordt gemeld dat de heer Timmermans in een interview met het Algemeen Dagblad claimde «een paar leerstoelen aan universiteiten in Oxford, Florence en Bologna» te hebben?1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat de Universiteit van Bologna, naar aanleiding van een verzoek van onderzoeksjournalist Arthur van Amerongen, schriftelijk heeft laten weten géén enkele band te hebben (gehad) met de heer Timmermans?2

Dit kan ik niet bevestigen.

Vraag 3

Klopt het dat nader onderzoek, mede met inzet van zoekmachines en AI-hulpmiddelen, heeft uitgewezen dat de heer Timmermans niet voorkomt in de lijsten van hoogleraren, onderzoekers, gastdocenten of bestuurders van de universiteiten van Oxford, Bologna en Florence en evenmin wordt genoemd bij de drie UNESCO Chairs die de Universiteit van Florence huisvest?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Deelt u de opvatting van onze fractie dat deze expliciete, schriftelijke ontkenning door een universiteit zelf een aanmerkelijk zwaarder signaal is dan een enkel ontbreken van documentatie en dat dit een nieuw, zelfstandig voorbeeld vormt van het in mijn eerdere vragen beschreven patroon van feitelijk onjuiste uitspraken van de heer Timmermans? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 5

Verandert deze nieuwe informatie iets aan uw eerdere antwoorden over of de optelsom van deze kwesties zwaarder weegt dan een enkel incident en of het kabinet bereid is een besluit tot intrekking van de titel Minister van staat voor te bereiden? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 6

Bent u bereid formeel bij de universiteiten van Oxford en Florence na te (laten) vragen of zij de bevindingen ten aanzien van Bologna bevestigen? Zo nee, waarom niet?

Nee. Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 7

Bent u bereid ook deze vragen op de meest spoedige termijn en één voor één te beantwoorden?

De vragen zijn zo snel mogelijk beantwoord.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Online werd massale overtocht naar Ceuta wekenlang voorbereid en gepromoot; Spaans wantrouwen over rol Marokko», alsmede met overige berichtgeving over de massale, wekenlang online voorbereide en gepromote overtocht van duizenden illegale grensoverschrijders vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta, en met de berichten over Spaans wantrouwen jegens de rol van Marokko daarbij?1 2 3 4

Ja.

Vraag 2

Waren onze diensten op de hoogte van deze voorbereidingen? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet doet vanzelfsprekend in de openbaarheid geen uitspraken over de informatiepositie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat deze ongecontroleerde massale grensdoorbraak vanuit Marokko naar Spanje niet alleen een gevaar vormt voor de Spaanse nationale veiligheid, maar ook voor die van Nederland? Zo nee, waarom niet?

Er is op dit moment geen aanleiding om de gebeurtenissen in Ceuta te verbinden aan onze nationale veiligheid. In algemene zin is bekend dat de instrumentalisering van (irreguliere) migratiestromen wordt gebruikt door statelijke actoren om sociale en politieke stabiliteit te ondermijnen. Of hier sprake van is bij de gebeurtenissen in Ceuta is op dit moment niet bekend. Het kabinet kan geen uitspraken doen over de nationale veiligheid in andere lidstaten.

Vraag 4

Bent u bereid onze diensten vanaf nu structureel deze dreiging in kaart te laten brengen en u wekelijks te laten informeren over de stand van zaken? Zo nee, waarom niet?

De AIVD mag op basis van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 onderzoek verrichten met betrekking tot organisaties en personen die door de doelen die zij nastreven, dan wel door hun activiteiten aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde, dan wel voor de nationale veiligheid of voor andere gewichtige belangen van de staat. De AIVD maakt daarbij zelf de afweging of er aanleiding is tot het starten van onderzoek.

Vraag 5

Heeft u kennisgenomen van mijn bericht op X waarin ik voorstel de NAVO de buitengrenzen van de EU te laten bewaken, ter bescherming van ons continent tegen ongecontroleerde massale immigratie die onze cultuur, collectieve veiligheid en welvaart destabiliseert? Zo nee, waarom niet? Bent u, ongeacht het antwoord, bereid dit verzoek bij de NAVO neer te leggen? Zo nee, waarom niet?

Ja. De NAVO is een politieke en militaire alliantie die middels collectieve verdediging tegen gewapende aanvallen de veiligheid van de bondgenoten waarborgt. De NAVO heeft geen rol in migratiebeheer. Het is de taak van de EU-lidstaten en de EU-agentschappen zoals Frontex om de buitengrenzen van de EU te bewaken tegen, onder andere, irreguliere migratie.

Vraag 6

Kloppen de op sociale media circulerende berichten dat een Marokkaanse illegale immigrant in Ceuta tijdens de onlusten aldaar op klaarlichte dag een Spaanse burger in zijn keel heeft gestoken? Zo ja, wat is de conditie van het slachtoffer, is de dader aangehouden en welke straf staat hem te wachten voor deze moordaanslag? Zo nee, kunt u aangeven wat er feitelijk is voorgevallen?5

Het is verder de Spaanse autoriteiten om onderzoek te doen naar incidenten die hebben plaatsgevonden in Ceuta.

Vraag 7

Kloppen de berichten dat, in tegenstelling tot de Spaanse verklaringen dat vrijwel iedereen zou zijn vertrokken, in werkelijkheid nog een aanzienlijk aantal illegale grensoverschrijders in Ceuta is achtergebleven? Zo ja, om hoeveel personen gaat het?

Spanje heeft, in samenwerking met Marokko, de terugkeer van het overgrote deel van de irreguliere migranten bewerkstelligd en de nieuwe aankomsten door de grens te versterken voorkomen. Het snelle optreden van Spanje was noodzakelijk. Dat betekent niet dat de EU en Spanje de aandacht nu kan laten verslappen. Het is helder dat er grootschalig irreguliere aankomsten zijn geweest en dat deze irreguliere migranten ook op grote schaal zijn vertrokken. De irreguliere migranten zijn, door de chaotische situatie op 30 en 31 juli jl., niet geregistreerd bij binnenkomst van Ceuta. Ook is het niet mogelijk geweest om de terugkeer van al deze irreguliere migranten te registeren. Er bestaat daardoor onduidelijkheid over hoeveel irreguliere migranten zich nog in Ceuta bevinden. Het is van belang dat Frontex de situatie aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele bewegingen nauw monitort en hierover rapporteert. Het kabinet zal daar samen met andere gelijkgezinden lidstaten op blijven aandringen.

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat, indien Spanje ons hierover onvolledig of onjuist informeert, dit het onderlinge vertrouwen ondermijnt waarop verdragen als Schengen en het EU Migratiepact zijn gebaseerd? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van Spaanse incompetentie en onjuiste informatievoorziening?

Het snelle optreden van Spanje, in goede samenwerking met Marokko, was noodzakelijk. Zoals aangegeven lijkt met de nu gepleegde inzet de integriteit van het Schengengebied niet geschonden. Dit wordt ook ondersteund door Frontex. Het is van belang dat Frontex de situatie aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele bewegingen nauw monitort en hierover rapporteert. Het kabinet zal daar samen met andere gelijkgezinden lidstaten op blijven aandringen.

Vraag 9

Welke concrete stappen gaat u zetten om te voorkomen dat illegale grensoverschrijders uit Ceuta via Spanje of andere Schengenlanden Nederland weten te bereiken?

Vraag 1

Heeft u gezien dat inwoners van Engelen en Bokhoven die steun hebben uitgesproken voor vreedzaam samenleven door middel van een poster slachtoffer zijn geworden van intimidatie, bedreigingen en bekladdingen van woningen en andere eigendommen? Wat is uw reactie daarop?1

Vraag 2

Heeft u gezien dat in Geesteren de auto van een Syrisch gezin in brand is gestoken, nadat eerder tot drie keer toe stenen met intimiderende en bedreigende briefjes door de ruiten van hun woning waren gegooid? Wat is uw reactie daarop?2

Vraag 3

Heeft u gezien dat in Engelen de auto van mensen die een «Samen Leven»-poster hadden opgehangen in het water is geduwd? Wat is uw reactie daarop?3

Vraag 4

Wat vindt u ervan dat inwoners van Engelen zich de afgelopen maanden al niet vrij voelden om hun mening te geven over een opvanglocatie voor kinderen die asiel zoeken in Nederland, omdat ze geïntimideerd werden door tegenstanders, waarbij onder meer hakenkruizen in appgroepen werden verspreid?4

Vraag 5

Deelt u de analyse van onder andere Jelle Postma, voormalig AIVD'er en expert op het gebied van maatschappelijke manipulatie, dat hiermee een nieuwe, zorgelijke fase ingaat, waarbij geweld en intimidatie zich nu niet alleen maar richten op de overheid, maar ook op gewone burgers? Deelt u zijn analyse dat er «blijkbaar een gevoel is ontstaan dat je anderen straffeloos mag intimideren om je zin door te drijven»? Zo nee, wat is dan uw analyse?5

Vraag 6

Erkent u dat een klimaat waarin inwoners zich niet meer vrij voelen zich publiekelijk uit te spreken over de opvang van asielzoekers, uit angst voor intimidatie of geweld, een bedreiging vormt voor de democratische rechtsstaat? Zo ja, welke verantwoordelijkheid ziet u daarin voor het kabinet?

Vraag 7

Erkent u dat u als Minister-President een belangrijke verantwoordelijkheid heeft om u steeds tijdig en duidelijk uit te spreken tegen niet alleen haat en ophitsing richting mensen die asiel zoeken, maar ook tegen het geweld en de intimidatie die steeds meer plaatsvinden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Waarom heeft u of een lid van uw kabinet zich tot nu toe niet helder uitgesproken over wat er in Engelen, Bokhoven en Geesteren heeft plaatsgevonden en waarom heeft het kabinet nog geen actie ondernomen? Gaat u het Syrische gezin en de inwoners van Engelen en Bokhoven die slachtoffer zijn geworden van haat en geweld bezoeken om uw steun en medeleven te betuigen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Bent u bereid om te (laten) onderzoeken of de doelgerichte intimidatie, bedreigingen, brandstichting en vernielingen die in Engelen, Bokhoven en Geesteren hebben plaatsgevonden, mede gelet op het kennelijke doel om angst aan te jagen en maatschappelijke of politieke besluitvorming over de opvang van asielzoekers te beïnvloeden, gedreven zijn door terroristische motieven? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Kunt u deze vragen in elk geval beantwoorden voor de aankomende Algemene Politieke Beschouwingen?

Vraag 1

Bent u bekend met het interview waarin de heer Timmermans uitspraken doet over het conflict tussen Israël en de Palestijnen?1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de uitspraken van de heer Timmermans dat in het Midden-Oosten sprake zou zijn van de «uitroeiing van een volk» en dat Palestijnen «letterlijk in zee worden gedreven»?

De hoedanigheid van «Minister van staat» wordt bij hoge uitzondering verleend en slechts aan iemand die zich op hoog niveau jegens de staat gedurende langere periode verdienstelijk heeft gemaakt. Er geldt geen ministeriële verantwoordelijkheid voor uitspraken die Ministers van staat doen en waarover zij zichzelf kunnen verantwoorden.

Vraag 3

Kan het kabinet reageren op de rapporten en onderzoeken waarnaar onder meer Andrew Fox verwijst en die volgens hem belangrijke onderdelen van de genocidebeschuldigingen tegen Israël weerspreken?2 3 4 5 6

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat deze bevindingen op gespannen voet staan met de uitspraken van de heer Timmermans dat Palestijnen worden «uitgeroeid»? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 5

Acht u deze uitspraken verenigbaar met de bijzondere positie en voorbeeldfunctie die verbonden zijn aan de titel Minister van staat? Zo ja, waarom?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 6

Is voorafgaand aan de benoeming van de heer Timmermans tot Minister van staat meegewogen dat hij zich regelmatig publiekelijk uitlaat over actuele en politiek gevoelige thema’s? Zo ja, op welke wijze?

De hoedanigheid van «Minister van staat» wordt bij hoge uitzondering verleend en slechts aan iemand die zich op hoog niveau jegens de staat gedurende langere periode verdienstelijk heeft gemaakt. Het leidt geen twijfel dat de heer Timmermans hieraan voldoet.

Vraag 7

Kunt u toelichten in hoeverre van Ministers van staat wordt verwacht dat zij boven de dagelijkse partijpolitieke strijd staan?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van mijn eerdere vragen over deze kwestie van 26 juli jongstleden? Zo nee, waarom niet?1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat inmiddels door een grote groep advocaten aangifte is gedaan tegen Timmermans wegens haatzaaien en groepsbelediging? Zo nee, waarom niet? Kunt u bevestigen dat hij daarmee verdachte is in een strafzaak? Zo nee, waarom niet? Vindt u het gepast dat een Minister van staat tevens verdachte is in een strafzaak? Vindt u het gepast dat een Minister van staat antisemitische uitlatingen heeft gedaan?

Ik kan dit niet bevestigen.

Vraag 3

Klopt het dat het Centraal Joods Overleg u heeft opgeroepen publiekelijk en ondubbelzinnig afstand te nemen van de antisemitische uitspraken van Timmermans? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid gehoor te geven aan dat verzoek? Zo nee, waarom niet?2

Het Centraal Joods Overleg heeft mij op 26 juli 2026 aangeschreven over de kwestie.

Vraag 4

Kunt u aangeven of reeds in de ministerraad gesproken is over het feit dat Nederland nu een Minister van staat heeft die door velen als een openlijke Jodenhater wordt beschouwd? Zo nee, waarom niet?

Gelet op de geheimhoudingsplicht, vastgelegd in artikel 26 van het Reglement van orde voor de ministerraad, kan ik geen uitlatingen doen over hetgeen al dan niet besproken is in de ministerraad.

Vraag 5

Kunt u aangeven waarom u er vooralsnog voor lijkt te kiezen een verdachte in een strafzaak, wiens uitspraken door het Centraal Joods Overleg als antisemitisch zijn bestempeld, aan te houden als Minister van staat? Is het niet beter voor het aanzien van uw kabinet en van ons land om deze benoeming zo snel mogelijk in te trekken?

Zie het antwoord op vraag 2 en de antwoorden op de vragen van het lid Markuszower (Groep Markuszower) aan de Minister-President over het interview van Ilja Leonard Pfeiffer met Frans Timmermans (kenmerk: 2026Z16543).