Kamervragen

Alle

14 juli 2026 - 1 september 2026

49 dagen

Tekorten aan parkeerplaatsen nieuwe locatie politie-eenheid Den Haag
	Ingrid Coenradie (PVV)
	David van Weel (VVD)

Vraag 1

Bent u bekend met de grote zorgen onder politiepersoneel over de bereikbaarheid van de nieuwe locatie van de politie-eenheid Den Haag, waar ongeveer 3.000 medewerkers worden gehuisvest terwijl er slechts ongeveer 300 parkeerplaatsen beschikbaar zijn?

Ja, ik ben bekend met de signalen hierover.
Vraag 2

Klopt het dat voor het overgrote deel van de medewerkers geen parkeergelegenheid beschikbaar is en dat van hen wordt verwacht dat zij gebruikmaken van een combinatie van auto, fiets, tram en lange loopafstanden om hun werkplek te bereiken?

Voor het nieuwe eenheidsbureau zijn circa 300 parkeerplaatsen voor woon-werkverkeer beschikbaar. Bij nieuwe gebouwen gelden de gemeentelijke parkeernormen die deel uitmaken van de omgevingsvergunning. Daar wordt op dit moment aan voldaan. Daarnaast is in het kader van de Rapportageverplichting Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM), die ziet op zakelijk verkeer en woon-werkverkeer, gekeken naar het beperken en verduurzamen van vervoersbewegingen.
Bij de planvorming van het nieuwe eenheidsbureau is uitgegaan van de destijds vastgestelde mobiliteitsvisie, de geldende gemeentelijke parkeernorm en het toen geldende landelijke parkeerbeleid. De gemeentelijke parkeernorm is gebaseerd op de toekomstige Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-verbinding in de Binckhorst in Den Haag, waarvan de realisatie is uitgesteld. De politie-eenheid Den Haag is intensief in contact met de gemeente Den Haag om te zoeken naar alternatieve mogelijkheden.
Vraag 3

Hoe rijmt u deze gang van zaken met uw verantwoordelijkheid als werkgever om ervoor te zorgen dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken?

De korpschef en ik vinden het van groot belang dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken. In het vaststellen van de parkeerbehoefte is gebruik gemaakt van gegevens over woon-werkafstanden, operationele noodzaak, dienstroosters en het gebruik van openbaar vervoer.
Vraag 4

Deelt u de opvatting dat het onacceptabel is dat medewerkers die soms al anderhalf uur enkele reis moeten afleggen, vervolgens worden geconfronteerd met extra reistijd door het ontbreken van fatsoenlijke parkeervoorzieningen of goed openbaar vervoer?

De korpschef en ik beseffen dat deze situatie voor veel politiemedewerkers een verandering betekent. De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft. Over het woon-werkverkeer van politiemedewerkers zijn in verschillende arbeidsvoorwaardenakkoorden van de sector politie afspraken gemaakt.
Vraag 5

Klopt het dat eerder werd uitgegaan van een Park & Ride-oplossing, maar dat deze voorziening uiteindelijk niet beschikbaar blijkt te zijn? Zo ja, wanneer is dit duidelijk geworden en waarom zijn medewerkers hierover niet tijdig en transparant geïnformeerd?

Nee, een Park+Ride-voorziening maakte geen deel uit van de oorspronkelijke uitgangspunten van de planvorming.
Vraag 6

Hoe kan het dat een nieuw politiegebouw voor duizenden medewerkers van de politie-eenheid Den Haag in gebruik wordt genomen zonder dat de bereikbaarheid en parkeercapaciteit vooraf afdoende zijn geregeld?

Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 7

Bent u het ermee eens dat dit getuigt van slecht werkgeverschap en dat hiermee het signaal wordt afgegeven dat de belangen van politiemedewerkers ondergeschikt zijn gemaakt aan vastgoed- en huisvestingsplannen?

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 3 aangaf, vind ik het van groot belang dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken. De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft.
Vraag 8

Hoe beoordeelt u het feit dat medewerkers aangeven dat kritiek op deze situatie nauwelijks serieus wordt genomen en dat reactiemogelijkheden op interne communicatie over het parkeerbeleid zijn uitgeschakeld?

De signalen dat politiemedewerkers zich zorgen maken worden door de politie uiterst serieus genomen. Naar aanleiding van de signalen heeft de politie een aanvullende analyse uitgevoerd naar de parkeerbehoefte en zijn verschillende oplossingsrichtingen onderzocht. De medezeggenschap is in het gehele traject betrokken bij het verkennen van alle opties en heeft er ook aan bijgedragen dat er nog extra parkeerplekken gerealiseerd zijn.
In de interne communicatie wordt het uitgangspunt gehanteerd dat het goede gesprek over arbeidsomstandigheden, bereikbaarheid en mobiliteit tussen medewerker en leidinggevende moet plaatsvinden.
Vraag 9

Welke aanvullende kosten en extra reistijd verwacht u dat individuele politiemedewerkers jaarlijks moeten maken als gevolg van het huidige parkeer- en bereikbaarheidsbeleid?

Die vraag kan ik niet eensluidend beantwoorden. De gevolgen verschillen per medewerker en zijn onder meer afhankelijk van woonlocatie en dienstrooster. Voor woon-werkverkeer zijn in verschillende arbeidsvoorwaardenakkoorden van de sector politie afspraken gemaakt over vergoedingen en tegemoetkomingen bij woon-werkverkeer.
Vraag 10

Bent u bereid op zeer korte termijn te zorgen voor voldoende parkeercapaciteit, een volwaardige Park & Ride-voorziening of andere structurele oplossingen, zodat medewerkers niet worden opgezadeld met disproportionele reistijd en onveilige situaties?

De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft.
Vraag 11

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden en daarbij aangeven welke concrete maatregelen u op korte termijn zult treffen om de bereikbaarheid van de nieuwe locatie van de politie-eenheid Den Haag op orde te brengen?

Ja.

14 juli 2026 - 8 september 2026

56 dagen

Het opnieuw weggeven van Nederlands belastinggeld aan Gaza terwijl Hamas eerdere hulpgelden liet verdwijnen
	Gidi Markuszower (PVV)
	Berendsen , Sjoerd Sjoerdsma (D66)

Bronnen

1. Associated Press (AP), «EU rallies dozens of nations to pledge $ 1 billion for recovery fund in Gaza», 13 juli 2026
2. The National, «EU launches $ 1 billion initiative for «Team Gaza» Palestinian recovery efforts», 13 juli 2026
3. Palestinian Media Watch, «Palestinian Authority: Hamas Stole Billions Meant for Gazan Civilians» door Nan Jacques Zilberdik
4. Associated Press (AP), «EU rallies dozens of nations to pledge $ 1 billion for recovery fund in Gaza», 13 juli 2026
5. Palestinian Media Watch, «Palestinian Authority: Hamas Stole Billions Meant for Gazan Civilians» door Nan Jacques Zilberdik
6. The National, «EU launches $ 1 billion initiative for «Team Gaza» Palestinian recovery efforts», 13 juli 2026
7. Palestinian Media Watch, «Palestinian Authority: Hamas Stole Billions Meant for Gazan Civilians» door Nan Jacques Zilberdik

Vraag 1

Hoeveel van de door de Europese Unie (EU) bijeengebrachte circa 883,6 miljoen euro voor Gaza wordt door Nederland opgehoest1 2? Kunt u dit bedrag exact noemen en aangeven op welke begrotingspost dit wordt gedekt?

De EUR 883,6 miljoen van het Team Gaza Initiative van de Europese Unie, is een bundeling van bilaterale bijdragen van individuele lidstaten en de Europese Unie (EU). Deze bijdragen betreffen financiële toezeggingen die ten minste doorlopen tot juli 2026, en geplande bijdragen vanuit ontwikkelingsbegrotingen die gericht zijn op vroegtijdig herstel. De steun moet te scharen zijn onder drie gestelde prioriteiten: 1. herstel van de toegang tot basisvoorzieningen op sociaal en economisch gebied, 2. rehabilitatie van de basisinfrastructuur voor sociale en economische dienstverlening, en 3. ondersteuning van door Palestijnen geleide bestuursinstellingen en -functies. Nederland heeft EUR 71 miljoen bijgedragen vanuit bestaande toezeggingen en reeds lopende programma’s die voldoen aan deze criteria. Dit behelst vanuit de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking: 3 miljoen euro onder artikel 1.2, EUR 4.5 miljoen onder artikel 1.3,EUR 33 miljoen onder artikel 2.2, EUR 5 miljoen onder artikel 4.1 en EUR 24,5 miljoen voor artikel 4.3.
Vraag 2

Bent u bekend met de publieke erkenning van Mahmoud al-Habbash, adviseur van de president van de Palestijnse Autoriteit, Abbas, dat eerdere hulpgelden voor Gaza via Hamas zijn ingezameld en vervolgens gewoon zijn «verdwenen»3?

Ja.
Vraag 3

Erkent u het risico dat het geen hypothetisch scenario is dat ook dit nieuwe pakket van 900 miljoen euro4 in de zakken van Hamas verdwijnt, maar een patroon dat door de eigen topadviseur van Abbas zelf is bevestigd5? Zo nee, op basis van welke harde garantie meent u dat het dit keer wel goed gaat?

Binnen het Team Gaza Initiative zijn individuele lidstaten en de Europese Commissie verantwoordelijk voor due diligencevoor hun eigen projecten en financiering. Alle EU-lidstaten onderschrijven de Europese Consensus over Humanitaire Hulp6, alsook de Good Humanitarian Donorship (GHD) Principles7, waar het belang van deze processen onderschreven wordt.
Na de gebeurtenissen op 7 oktober 2023 zijn de due diligence-processen die ervoor moeten waken dat Nederlands geld niet (in)direct ten goede komt van terroristische organisaties tegen het licht gehouden. Daaruit bleek dat er geen signalen zijn dat geld voor Nederlandse en EU-ontwikkelingshulp voor de Palestijnse Gebieden terecht is gekomen bij onbedoelde bestemmingen en dat de processen op orde zijn, zoals gesteld in de brief die op 11 oktober 2023 met de Kamer is gedeeld, alsook in de beantwoording op de reeds gestelde Kamervragen door Groep Markuszower.8, 9
Het kabinet besluit altijd zorgvuldig om bepaalde organisaties te financieren, waarbij het voltooien van een Organisational Risk and Integrity Assessment (ORIA) essentieel is. Dit assessment toetst onder andere op governance-structuren en de integriteit van organisaties. Organisaties waarmee Nederland samenwerkt doen bovendien controle en screening van alle medewerkers (zowel nationale als internationale staf) en partners aan de hand van onder meer de sanctielijsten van de VN, EU en nationale instanties. Nederlandse hulpgelden kunnen niet zomaar verdwijnen. Er worden afspraken gemaakt over tussentijdse monitoring, (onafhankelijke) evaluatie en audits van activiteiten met Nederlandse steun.
De context in Gaza is bijzonder complex en gevaarlijk voor noodhulporganisaties. De door Israël opgelegde beperkingen bemoeilijken de invoer en distributie van hulp, en de aanwezigheid van Hamas en andere gewapende groepen en criminele bendes vormt een extra complicatie voor de veilige, ordentelijke distributie van hulp. Het kabinet staat in nauw contact met de professionele humanitaire partners over de distributie van hulp en de uitdagingen hierbij. Het kabinet is bekend met signalen dat Hamas een kwalijke rol speelt wat betreft de catastrofale humanitaire situatie in Gaza en dat de organisatie de voedseldistributie verstoort. Zo spreekt de plaatsvervangend VN-coördinator voor het Midden-Oosten Vredesproces, Ramiz Alakbarov, in een statement van intimidatie, geweld en belemmering, waaronder smokkelpogingen en het doelbewust aanvallen en misbruiken van humanitaire operaties.
Robuuste due dilligence procedures moeten ervoor waken dat Nederlands geld niet ten goede komt aan terroristische organisaties. Hoewel deze geen volledige garanties bieden helpen ze wel om risico’s te minimaliseren. Het kabinet heeft daarnaast vertrouwen in het werk van partnerorganisaties waar Nederland mee werkt. Dit zijn professionele organisaties met een bewezen goede staat van dienst, óók in buitengewoon moeilijke omstandigheden, zoals die als Gaza, waar risico’s nooit volledig uit te bannen zijn. Het kabinet hanteert een zero-tolerance for inaction beleid ten aanzien van misbruik van financiële middelen. Als uit het toezicht blijkt dat er mogelijk sprake is van fraude, verduistering of andersoortige malversaties, dan treedt het kabinet daartegen op. Het kabinet informeert de Kamer altijd via de geëigende procedures over malversaties en ontvreemding van hulp.
Vraag 4

Kunt u concreet, met naam en toenaam, aangeven welke «vertrouwde partners» dit geld gaan beheren en welk sluitend controlemechanisme uitsluit dat ook maar één euro bij Hamas of aan Hamas gelieerde structuren terechtkomt6? Zo u dat niet kunt, erkent u dan dat dit pakket in de praktijk een blanco cheque is aan een terreurorganisatie?

Zoals gesteld in vraag 3, neemt het kabinet de beslissing om bepaalde organisaties te financieren altijd zorgvuldig, waarbij de verschillende due diligence-processen gevolgd worden. De bestaande financiering die Nederland heeft aangedragen voor het Team Gaza Initiative, wordt ingezet door vertrouwde partners waarmee Nederland veelvuldig en in verschillende contexten samenwerkt. Het gaat hier o.a. over verscheidene VN-organisaties. Voornaamste lopende bijdragen zijn aan UNICEF, UNDP, Wereldbank en Mercy Corps voor projecten gericht op watervoorziening, landbouw en voedsel en rechtstaatsopbouw.
Vraag 5

Waarom blijft u, ondanks jarenlange en nu ook door de Palestijnse Autoriteit zelf bevestigde verduistering van hulpgelden door Hamas7, keer op keer Nederlands belastinggeld toezeggen aan dit soort ondoorzichtige constructies?

Het kabinet verwerpt de aantijging dat het belastinggeld toezegt aan ondoorzichtige constructies.
Vraag 6

Bent u bereid de Nederlandse bijdrage aan dit pakket per direct stop te zetten nu vaststaat dat eerdere hulpgelden voor Gaza structureel in handen van Hamas zijn verdwenen? Erkent u dat ontwikkelingshulp aan het buitenland direct zou moeten worden afgeschaft en dat Nederlands belastinggeld uitsluitend aan de eigen bevolking moet worden besteed, bijvoorbeeld aan zorg, veiligheid en koopkracht, in plaats van aan buitenlandse bandieten en corrupte regimes? Zo nee, waarom vindt u het financieren van buitenlandse bandieten belangrijker dan het besteden van belastinggeld aan Nederlanders?

Zie bovenstaande beantwoording. Hulp aan mensen in nood is sinds jaar en dag een bepalend onderdeel van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Deze heeft breed draagvlak in de samenleving, uit solidariteit en verlicht eigenbelang.
Gaza verkeert nog steeds in een uiterst ernstige humanitaire crisis, waarbij voedselonzekerheid, gebrekkige toegang tot schoon water, massale ontheemding, de verwoesting van de gezondheidszorg en voortdurende veiligheidsrisico's elkaar versterken. Bijna alle Palestijnen in Gaza zijn afhankelijk van humanitaire hulp. Zonder humanitaire hulp zouden 1,9 miljoen mensen in Gaza te maken krijgen met ernstige voedselnood. Het kabinet gaat deze hulp niet stopzetten.

14 juli 2026 - 21 september 2026

69 dagen

Abortus op sociale indicatie bij 22 of 23 weken zwangerschap
	Diederik van Dijk (SGP)
	Sophie Hermans (VVD)

Bronnen

1. NTOG 26/2, «Zwangerschapsafbreking 22–24 weken: van analyse naar verantwoordelijkheid».

Vraag 1

Bent u ervan op de hoogte dat er een landelijke «pilot» gaande is vanuit de commissie Gynaecoloog en Maatschappij van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) om via de reguliere geboortezorg in ziekenhuizen abortussen op sociale indicatie te gaan uitvoeren bij 22 of 23 weken zwangerschap?

Ja, het kabinet is op de hoogte van de verkenning die de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGvA) samen met ziekenhuizen uitvoeren. Het is goed om op te merken dat de NVOG inmiddels heeft bevestigd dat er geen sprake is van een pilot. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) constateerde in 2021 verbeterpunten in de abortushulpverlening voor vrouwen die tussen de 22 en 24 weken zwanger zijn en heeft de beroepsgroepen hier per brief over geïnformeerd. Voor zwangerschapsafbrekingen vanaf ongeveer 22 weken is, vanwege de aard en duur van de behandeling, doorgaans een ziekenhuissetting nodig. Ziekenhuizen voeren deze behandelingen in beperkte mate uit, waardoor de toegankelijkheid van deze zorg in de praktijk nog niet voor alle vrouwen voldoende is geborgd. Naar aanleiding van dit door de IGJ vastgestelde hiaat, verkennen de NVOG en het NGvA samen met ziekenhuizen hoe de bestaande zorg voor zwangerschapsafbrekingen tussen 22 en 24 weken, regionaal beter kan worden georganiseerd. Deze verkenning is gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg voor vrouwen, en vindt volledig plaats binnen de huidige wettelijke kaders. Er is dus geen sprake van een verruiming van de abortuspraktijk of de wettelijke mogelijkheden voor zwangerschapsafbreking.
Vraag 2

Kunt u aangeven welke ziekenhuizen zich al hebben aangemeld voor deze pilot?

Navraag bij de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) leert dat verschillende ziekenhuizen belangstelling hebben getoond om te verkennen of zij ook kunnen bijdragen aan deze vorm van abortuszorg. De NVOG deelt daarover geen namen van individuele ziekenhuizen.
Vraag 3

Kunt u bevestigen dat het de bedoeling van de NVOG is om dergelijke abortussen (naar verwachting enkele honderden per jaar) via regionale spreiding in meerdere Nederlandse ziekenhuizen uit te gaan voeren?

Naar aanleiding van een signaal van de IGJ verkent de NVOG samen met het NGvA en met ziekenhuizen hoe bestaande zorg voor zwangerschapsafbrekingen tussen 22 en 24 weken beter regionaal kan worden georganiseerd. Het doel daarvan is dat de toegankelijkheid van deze zorg voor vrouwen, die binnen de bestaande wettelijke kaders plaatsvindt en niet nieuw is, wordt verbeterd, en dat de zorg beter regionaal gespreid wordt.
Vraag 4

Deelt u de mening dat dit een zeer onwenselijke ontwikkeling is?

Nee, deze ontwikkeling laat zien dat zorgprofessionals in verschillende ziekenhuizen, naar aanleiding van een signaal van de IGJ, gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande abortuszorg. Dat is de gangbare manier waarop in de zorg continu wordt gewerkt aan verbetering.
Vraag 5

Erkent u dat dit gaat over een verruiming van de abortuspraktijk?

Nee, het gaat hier niet om een verruiming van de abortuspraktijk maar om het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg.
Vraag 6

Erkent u dat dit type abortussen omstreden en beladen zijn?

Abortus is een onderwerp waar uiteenlopend over wordt gedacht. Zeker bij verder gevorderde zwangerschappen is abortuszorg complexer en kunnen opvattingen daarover uiteenlopen.
Vraag 7

Deelt u de mening dat over een dergelijke fundamentele wijziging van de abortuspraktijk eerst een politiek debat moet worden gevoerd, waarbij alle aspecten, zowel ethisch als juridisch, uitgebreid aan bod komen?

Het kabinet is zich er terdege van bewust dat wet- en regelgeving over abortus gevoelig ligt. Bij een fundamentele wijziging kan en moet de Tweede Kamer zich hier vanzelfsprekend over uitspreken. In dit geval is de verkenning gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg. Immers: zwangerschapsafbrekingen tussen 22–24 weken zwangerschap zijn niet nieuw. Deze zorg wordt reeds vele jaren verricht in ziekenhuizen. In de zorg wordt continu hard gewerkt om toegankelijkheid en kwaliteit van bestaande zorg te verbeteren. Het is gebruikelijk dat beroepsgroepen stappen ondernemen na een signaal van de IGJ. Er is hier dus geen sprake van een fundamentele wijziging.
Vraag 8

Bent u bereid om deze ontwikkeling tegen te houden totdat de Kamer zich hierover fundamenteel heeft kunnen uitspreken?

Zoals aangegeven in het vorige antwoord is hier geen sprake van een fundamentele wijziging van de abortuspraktijk. Op het moment dat er wel fundamentele wijzigingen plaatsvinden, zoals verruiming of juist aanscherping van wet- en regelgeving rond abortus, dan is het vanzelfsprekend dat de Tweede Kamer zich daarover moet kunnen uitspreken.
Vraag 9

Sinds wanneer bent u op de hoogte van dit initiatief? Waarom heeft u de Kamer hier niet eerder over geïnformeerd?

Het Ministerie van VWS is in een regulier overleg met bestuurders van abortusklinieken op 1 juni 2026 bijgepraat over de inspanningen om de toegankelijkheid van bestaande zorg te verbeteren. In algemene zin is het vanzelfsprekend dat de Tweede Kamer wordt geïnformeerd over fundamentele wijzigingen in de abortuspraktijk. In dit geval is daar geen sprake van aangezien het gaat over het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg, binnen bestaande wettelijke kaders. Er was daarom geen aanleiding om de Kamer hierover te informeren.
Vraag 10

Kunt u ook de toolkit en het praktische protocol die zijn gemaakt door de betreffende werkgroep vanuit de NVOG met de Kamer delen?

Uit navraag bij de NVOG blijkt dat het werkdocumenten betreft die professionals en zorgteams praktisch, medisch-inhoudelijk en zorg-organisatorisch kunnen ondersteunen bij het (eventueel) aanbieden van deze abortuszorg. Deze documenten zijn in ontwikkeling en kunnen nog worden aangepast op basis van ervaringen en feedback uit de praktijk. De NVOG kiest er om deze reden voor om de documenten niet openbaar te delen.
Vraag 11

Bent u bekend met de brief van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) uit 2021 aan de NVOG en het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGvA) over abortus op sociale indicatie in week 22 en 23? Kunt u deze brief met de Kamer delen?

Ja, ik ben bekend met deze brief, die gericht was aan de beroepsgroepen van gynaecologen (NVOG) en abortusartsen (NGvA). Ik heb de (geanonimiseerde) brief conform uw verzoek toegevoegd (zie bijlage).
Vraag 12

Indien u bekend was met deze brief, waarom heeft u de Kamer hierover nooit geïnformeerd? Indien u niet bekend was met deze brief, hoe is het mogelijk dat de Kamer niet actief betrokken wordt bij een dergelijke ingrijpende wijziging van de abortuspraktijk?

Zwangerschapsafbrekingen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap zijn niet nieuw: deze zorg wordt reeds vele jaren verricht in ziekenhuizen, conform de wettelijke kaders. In de zorg wordt continu hard gewerkt om de toegankelijkheid en kwaliteit van bestaande zorg te verbeteren. Deze verkenning is daar een voorbeeld van, en betreft geen verruiming of wijziging van bestaande wet- en regelgeving. Het is gebruikelijk dat beroepsgroepen stappen ondernemen na een signaal van de IGJ. Er was daarom geen aanleiding om de Kamer hierover te informeren.
Vraag 13

Kunt u aangeven of deze nieuwe werkwijze ook een formele status heeft? Zijn de richtlijnen van de NVOG en het NGvA hierop aangepast? Zo nee, hoe kan het dat deze fundamentele wijziging van de abortuspraktijk doorgevoerd kan worden zonder dat dit in overeenstemming is met geldende richtlijnen? Zo ja, waarom zijn deze aangepaste richtlijnen niet openbaar gemaakt?

De verkenning heeft geen formele status. Naar aanleiding van een signaal van de IGJ verkent de NVOG samen met het NGvA en met ziekenhuizen hoe bestaande zorg voor zwangerschapsafbrekingen tussen 22 en 24 weken beter regionaal kan worden georganiseerd. Het doel daarvan is om de toegankelijkheid van deze zorg, die binnen de bestaande wettelijke kaders plaatsvindt en niet nieuw is, te verbeteren. Er is geen sprake van een aanpassing van richtlijnen.
Vraag 14

Kunt u uitleggen waarom ziekenhuizen tot op heden zich bewust hebben beperkt tot abortussen op grond van medische indicatie (prenatale diagnostiek) en geen tweede trimester abortussen op grond van «sociale indicatie» uitvoeren?

Nederlandse ziekenhuizen verlenen in de huidige praktijk abortuszorg, dus niet alleen als prenatale diagnostiek daar (mede) aan ten grondslag lag. Het is mij niet bekend wat de precieze overwegingen zijn voor individuele ziekenhuizen om bepaalde vormen van abortuszorg wel of niet aan te bieden. In algemene zin zijn er verschillende factoren die mee kunnen spelen, zoals personele capaciteit, werkafspraken en draagvlak onder het personeel.
Vraag 15

Hoe verhoudt deze wijziging van de abortuspraktijk zich tot interne protocollen van ziekenhuizen over medicamenteuze zwangerschapsafbreking gedurende het tweede trimester, waarin duidelijk staat dat zij zich beperken tot abortus op grond van medische indicatie?

Er is geen sprake van een wijziging van de abortuspraktijk. Ziekenhuizen zijn verantwoordelijk voor hun eigen protocollen. Als een ziekenhuis besluit om net als sommige andere ziekenhuizen deze vorm van abortuszorg te gaan verlenen dan worden de interne werkafspraken en protocollen daarop ingericht. Dit vindt plaats binnen het huidige wettelijke kader voor abortuszorg, en binnen de geldende professionele kaders.
Vraag 16

Moet elk ziekenhuis verplicht gaan meewerken aan abortussen op sociale indicatie in week 22 en 23?

Nee. Er bestaat geen verplichting voor ziekenhuizen om deze zorg uit te voeren. Het gaat hier slechts om een verkenning van de NVOG en het NGvA met ziekenhuizen om te kijken of meer ziekenhuizen bij kunnen dragen aan een betere regionale spreiding van deze bestaande abortuszorg, binnen de huidige wettelijke kaders.
Vraag 17

Wat is het standpunt van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen over deze ontwikkelingen?

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen heeft, voor zover ik heb kunnen nagaan, geen standpunt ingenomen over deze ontwikkelingen.
Vraag 18

Kunt u bevestigen dat het feit dat abortusklinieken en ziekenhuizen er tot op heden bewust voor kiezen om geen abortussen in week 22 en week 23 uit te voeren in de twee evaluaties van de Wet afbreking zwangerschap nooit als urgent probleem naar voren is gekomen? Wat zegt dit en waarom zou dit nu wel moeten worden geproblematiseerd?

Abortusklinieken beschikken niet over de klinische voorzieningen die nodig zijn om goede en veilige zorg te bieden bij een zwangerschap van 22–24 weken. Vanaf deze zwangerschapsduur is ziekenhuiszorg aangewezen vanwege de aard van de behandeling en de benodigde observatie en begeleiding. Om die reden verwijzen klinieken voor dergelijke late afbrekingen vrouwen naar ziekenhuizen. De twee eerdere evaluaties van de Wet afbreking zwangerschap zijn uitgevoerd door onafhankelijke onderzoekers. Het is mij niet bekend waarom zij destijds niet meer aandacht hebben besteed aan de toegankelijkheid van abortuszorg tussen 22 en 24 weken. De verkenning is een reactie op een signaal van de IGJ die als toezichthouder toeziet op kwaliteit en toegankelijkheid van abortuszorg binnen bestaande wet- en regelgeving.
Vraag 19

Erkent u de waarde van het ongeboren leven zoals dat tot uitdrukking wordt gebracht in het Wetbroek van Strafrecht? Ziet u ook de waarde in van een wettelijke grens ter bescherming van het leven van het ongeboren kind?

Ja, ik erken de waarde van het beschermen van het ongeboren leven en de levensvatbaarheidsgrens en ik erken ook de keuzevrijheid van de vrouw om binnen de kaders van de wet te beslissen over een eventuele afbreking van haar zwangerschap. In de Wet afbreking zwangerschap is een balans getroffen tussen de beschermwaardigheid van het ongeboren leven en het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw.
Vraag 20

Erkent u dat de wettelijke grens zoals bepaald in het Wetboek van Strafrecht niet automatisch betekent dat de overheid of zorgverleners verplicht zijn om datgene wat binnen de grenzen van de wet ligt in alle gevallen mogelijk te maken?

Ja, ik erken dat individuele zorgverleners en ziekenhuizen niet verplicht kunnen worden om – bijvoorbeeld – abortus tussen 22 en 24 weken uit te voeren. Dat neemt niet weg dat ik het belangrijk vind dat de overheid en zorgverleners zorgdragen voor toegankelijke abortuszorg binnen de kaders van de wet.
Vraag 21

Deelt u de mening dat het juist verstandig is om de grenzen van het strafrecht in dezen niet op te zoeken (zoals tot op heden ook het geval was)?

Er is geen sprake van een wijziging of verruiming van de abortuspraktijk. Het gaat hier om het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg, binnen de kaders van de wet. Er is geen sprake van het opzoeken van de grenzen van het strafrecht.
Vraag 22

Kunt u bevestigen dat in de afgelopen maanden in diverse ziekenhuizen al abortussen op sociale indicatie vanaf week 22 hebben plaatsgevonden?

Ik ben niet op de hoogte van individuele abortuscijfers van ziekenhuizen noch van de (vermeende) indicatie voor een abortus. Abortuszorg tussen 22 en 24 weken is niet iets van de afgelopen maanden; het is bestaande zorg die in verschillende Nederlandse ziekenhuizen wordt aangeboden, binnen de geldende wettelijke kaders. De huidige verkenning van de NVOG, het NGvA en ziekenhuizen is gericht op het verbeteren van de organisatie, regionale spreiding en toegankelijkheid van deze bestaande zorg.
Vraag 23

Bent u ervan op de hoogte dat medewerking aan dit type abortussen door zorgverleners als beladen en controversieel wordt ervaren?

Ja. Ook de NVOG heeft mij laten weten dat de beroepsgroep zich ervan bewust is dat het verlenen van abortuszorg bij 22–24 weken zwangerschap door zorgprofessionals als potentieel beladen kan worden ervaren. Daarom is er aandacht voor goede voorbereiding, scholing en ondersteuning van zorgteams. Een individuele zorgverlener is echter niet verplicht abortuszorg te verlenen.
Vraag 24

Kunt u bevestigen dat zorgverleners op grond van de Wet afbreking zwangerschap nooit gedwongen mogen worden om medewerking te verlenen aan een abortus?

Ja, artikel 20 van de Wafz bepaalt dat niemand verplicht is een vrouw een behandeling te geven gericht op het afbreken van zwangerschap. Echter, zorgverleners zijn ook gehouden aan andere (wettelijk vastgelegde) principes. Zo bepaalt de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) dat de arts altijd moet handelen als goed hulpverlener. Dat kan betekenen dat een zorgverlener wel gehouden is om de vrouw goed te informeren en bijvoorbeeld door te verwijzen.
Vraag 25

Kunt u bevestigen dat gynaecologen en verpleegkundigen in ziekenhuizen die dit type abortussen willen gaan uitvoeren nooit verplicht of onder druk gezet kunnen worden om hieraan mee te werken?

Zie antwoord vraag 24.
Vraag 26

Kunt u aangeven wat het standpunt van de beroepsvereniging van verzorgenden en verpleegkundigen (V&VN) over deze ontwikkelingen is? Hoe wordt V&VN hierbij betrokken?

Er zijn mij geen signalen bekend over drang of dwang, niet bij vrouwen die abortuszorg ondergaan, noch onder artsen of verpleegkundigen die abortuszorg verlenen. De wet afbreking zwangerschap schrijft voor dat een arts zich ervan dient te vergewissen dat de vrouw haar verzoek tot afbreking van haar zwangerschap heeft gedaan in vrijwilligheid. Van drang of dwang mag dus nooit sprake zijn. Daarnaast geldt dat artsen of verpleegkundigen niet kunnen worden verplicht abortuszorg te verlenen.
Vraag 27

Kunt u aangeven hoe binnen de pilot zorgverleners worden voorbereid op de consequenties van deze wijziging van de abortuspraktijk?

De V&VN heeft geen standpunt ingenomen over deze ontwikkelingen en is niet betrokken. Net als de NVOG en het NGvA is de V&VN zich ervan bewust dat het verlenen van abortuszorg tussen 22–24 weken door zorgprofessionals als potentieel beladen kan worden ervaren. Een individuele zorgverlener is niet verplicht deze zorg te verlenen. Hiermee wordt rekening gehouden door de ziekenhuizen waar deze zorg plaatsvindt. De inzet van de werkgroep van de NVOG en het NGvA is erop gericht om verpleegkundigen vanaf het begin te betrekken bij de voorbereiding op een bredere implementatie van deze zorg, onder meer door hen te betrekken bij de ontwikkeling van werkafspraken. De V&VN geeft verder aan het belangrijk te vinden dat er voldoende ruimte is voor gesprek, reflectie en ondersteuning. Daarbij moet voldoende aandacht zijn voor de professionele verantwoordelijkheid van verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten en voor situaties waarin zij gewetensbezwaren of morele spanning ervaren.
Vraag 28

Kunt u uitleggen hoe een abortus bij 22 of 23 weken zwangerschap in zijn werk gaat?

Zoals gezegd is er geen sprake van een pilot maar van een verkenning door de NVOG samen het NGvA en met ziekenhuizen. De verkenning is gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande zorg voor zwangerschapsafbrekingen tussen 22 en 24 weken, onder meer door deze abortuszorg beter regionaal te spreiden. Als een ziekenhuis deze abortuszorg gaat aanbieden, worden protocollen en werkbeschrijvingen gemaakt die met alle betrokken zorgverleners worden besproken voordat ze deze zorg gaan verlenen.
Vraag 29

Klopt het dat hierbij in principe geen gebruik wordt gemaakt van feticide, maar dat de bevalling opgewekt wordt waarna het kindje op een natuurlijke manier geboren wordt?

Een abortus bij 22 of 23 weken zwangerschap, het tweede trimester, kan in principe zowel instrumenteel als medicamenteus worden uitgevoerd. Als abortusklinieken een zwangerschap in het tweede trimester afbreken, gebeurt dat altijd met een instrumentele behandeling, omdat abortusklinieken geen 24-uursvoorziening hebben die nodig is voor de begeleiding van een medicamenteuze zwangerschapsafbreking. In de regel kan een instrumentele behandeling om medisch-inhoudelijke redenen niet meer worden uitgevoerd als een vrouw langer dan 22 weken zwanger is. In die gevallen worden vrouwen geholpen in ziekenhuizen, waarbij de abortus tussen 22 en 24 weken medicamenteus plaatsvindt. Bij een medicamenteuze behandeling krijgt de vrouw eerst mifepriston. Na 24 tot 48 uur wordt de behandeling vervolgd met misoprostol, waarna een bevalling wordt opgewekt. De vrouw wordt gedurende dit proces opgenomen in het ziekenhuis en begeleid door een gespecialiseerd zorgteam. Deze behandelmethode wordt beschouwd als de medisch aangewezen methode als een instrumentele behandeling niet langer verantwoord is.
Vraag 30

Bent u op de hoogte van het feit dat een baby bij een medicamenteuze zwangerschapsafbreking in het tweede trimester volgens gynaecologen «niet zelden» levend ter wereld komt?1 Kunt u uitleggen hoe het kindje vervolgens komt te overlijden?

Ja, een afbreking van de zwangerschap tussen 22 en 24 weken wordt in de regel met geneesmiddelen uitgevoerd, zonder toepassing van foeticide. De vrouw wordt hiervoor opgenomen in het ziekenhuis. De precieze behandeling en begeleiding worden afgestemd op de individuele situatie en vinden plaats binnen de geldende medische professionele standaarden en wettelijke kaders.
Vraag 31

Kunt u aangeven hoe vaak het precies voorkomt dat in dergelijke gevallen een kindje levend ter wereld komt? Wat is hierover bekend in medisch-wetenschappelijke literatuur? Kunt u hierbij specifiek ingaan op medicamenteuze abortussen vanaf 22 weken zwangerschap?

Bij een medicamenteuze zwangerschapsafbreking rond deze zwangerschapsduur kan het voorkomen dat bij de foetus na de geboorte nog kortdurend een teken van leven wordt waargenomen. In zulke situaties wordt zorg verleend waarbij het voorkomen van lijden centraal staat.
Vraag 32

Kunt u aangeven waarom in Nederland de abortuspraktijk vanaf 22 weken nu wordt uitgebreid, terwijl in andere landen zoals Zweden en Duitsland al levensreddend wordt opgetreden bij een vroeggeboorte van 22 weken?

Er zijn geen landelijke gegevens over hoe vaak het voorkomt dat de foetus na een medicamenteuze zwangerschapsafbreking tussen 22 en 24 weken nog een teken van leven vertoont.
Vraag 33

Erkent u dat er dus alle reden is om ook in Nederland een discussie te starten over het verlagen van zowel de behandel- als de abortusgrens naar 22 weken? En zo nee, kunt u dit beargumenteren?

Er is geen sprake van een wijziging of verruiming van de abortuspraktijk. Het gaat hier om het verbeteren van de toegankelijkheid van bestaande abortuszorg. De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en de NVOG hebben in hun medische richtlijn een ondergrens opgenomen voor het bieden van actieve opvang (levensreddend handelen) bij een zwangerschapsduur vanaf 24 weken. Afwijken van een richtlijn kan in overleg met de zwangere, als dat de meest optimale zorg is die past bij de specifieke omstandigheden en context.
Vraag 34

Kunt u aangeven welke complicaties er kunnen optreden bij een abortus in week 22 of week 23? Hoe groot is het risico op die complicaties?

Ik zie op dit moment geen aanleiding een discussie te starten over de behandelgrens of de grens voor abortus. De reden daarvoor is dat er reeds een medische richtlijn is op basis waarvan zorgverleners kunnen bepalen wat voor behandeling het beste past in de context van een specifieke, extreme vroeggeboorte. Die richtlijn is tot stand gekomen na zorgvuldige overwegingen en op basis van de wetenschappelijke stand van zaken.
Vraag 35

Wat is er bekend over de pijnbeleving bij kinderen die bij 22 of 23 weken worden geaborteerd, zowel voor de geboorte als na de geboorte (als kindjes levend ter wereld komen)?

Een medicamenteuze zwangerschapsafbreking wordt door de NVOG en door het NGvA gezien als een veilige medische procedure, waarbij het risico op complicaties gering is. Zoals bij iedere bevalling of medische ingreep kunnen complicaties optreden. Er kan sprake zijn van (enig) bloedverlies en soms blijft (een deel van) de placenta achter, waardoor een aanvullende behandeling noodzakelijk is. Ernstige complicaties komen zelden voor.

14 juli 2026 - 21 augustus 2026

38 dagen

Het rapport van Amnesty International over etnische zuivering op de Westelijke Jordaanoever
	Kati Piri (GroenLinks-PvdA)
	Berendsen

Vraag 1

Erkent u dat Israël etnische zuivering, door u gedefinieerd als «het met geweld of dwang overbrengen of verwijderen van de burgerbevolking», pleegt op de Westelijke Jordaanoever? Zo nee, waarom niet?

Etnische zuivering als zodanig heeft geen eenduidige juridische definitie. Dit geldt wel voor de handelingen die onder deze omschrijving kunnen vallen, waaronder bijvoorbeeld gedwongen verplaatsing. Het Internationaal Gerechtshof (IGH) stelde reeds in zijn advies van 19 juli 2024 dat het beleid van Israël ten aanzien van de Palestijnse Gebieden, waaronder gedwongen uithuiszettingen, grootschalige sloop van huizen en beperkingen in bewegingsvrijheid, de lokale bevolking geen andere keus laat dan te vertrekken. Daarmee druist dat beleid in tegen het verbod op gedwongen verplaatsing zoals vastgelegd in het humanitair oorlogsrecht. Nederland respecteert deze conclusie van het IGH.
Vraag 2

Erkent u dat het kolonistengeweld en het faciliteren daarvan onderdeel zijn van het Israëlische staatsbeleid? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet beschikt niet over eigenstandige informatie die nodig zou zijn om met zekerheid vast te stellen dat het kolonistengeweld onderdeel is van het Israëlische staatsbeleid.
Vraag 3

Erkent u dat Israël de oorlogsmisdaad van onwettige overbrenging begaat? Zo nee, waarom niet?

Naast de vaststelling genoemd in het antwoord op vraag 1 concludeert het IGH in zijn advies van 19 juli 2024 dat Israëlisch beleid en maatregelen indruisen tegen het verbod op gedwongen overbrenging van delen van de eigen burgerbevolking naar het bezette gebied zoals vastgelegd in het humanitair oorlogsrecht. Dit beleid omvat alle maatregelen die door Israël worden genomen om overbrenging van de delen van de eigen bevolking naar het bezette gebied te organiseren of aan te moedigen, waaronder het bieden van (economische) prikkels voor de vestiging van Israëlische personen en bedrijven op de Westelijke Jordaanoever.
Vraag 4

Erkent u dat Israël de misdaad tegen de menselijkheid van gedwongen verplaatsing of deportatie begaat? Zo nee, waarom niet?

Zie het antwoord op vraag 1.
Vraag 5

Bent u voorstander van het uitbreiden van persoonsgerichte sancties tegen Benjamin Netanyahu, Israel Katz en Orit Stock vanwege hun nauwe betrokkenheid bij de etnische zuivering van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet zet zich actief in voor aanvullende maatregelen tegen gewelddadige kolonisten en hun organisaties. Nederland is daarnaast voorstander van het Europees sanctioneren van Israëlische veiligheidsminister Ben-Gvir en Israëlische Minister van Defensie Smotrich. Vooralsnog is voor het sanctioneren van deze personen onvoldoende draagvlak binnen de EU, waarmee dat ook zal gelden voor aanvullende persoonsgerichte sancties tegen Israëlische bewindspersonen.
Vraag 6

Bent u voorstander van een verbod op handel, diensten, investeringen en andere vormen van samenwerking die bijdragen aan de onrechtmatige bezetting, de apartheid en de etnische zuivering van Palestijnen? Zo nee, waarom niet?

Op 22 september 2026 worden de nationale maatregelen van kracht die ervoor zorgen dat goederen afkomstig uit de onrechtmatige nederzettingen in de door Israël bezette gebieden worden geweerd van de Nederlandse markt.1 Het kabinet verwacht uw Kamer op korte termijn te kunnen informeren over de verkenning ten aanzien van diensten en investeringen.
Vraag 7

Bent u voorstander van een verbod op de export van militaire goederen naar Israël die gebruikt kunnen worden ten behoeve van de mensenrechtenschendingen? Zo ja, worden de goederen uitgevoerd onder vergunningen NL0074CDIU0192355 (Delen, gereedschappen en technologie voor F-16 gevechtsvliegtuigen), NL0074CDIU0193354 (Zichtsysteem voor een voertuig), NL0074CDIU0189830 (Delen en technologie voor onderzeeboten) en NL0074CDIU0193376 (Elektronica voor helmen voor gebruik in militaire vliegtuigen) niet gebruikt in de bezette gebieden? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet toetst alle individuele vergunningaanvragen voor de uit- en doorvoer van militaire en dual-use goederen per geval zorgvuldig aan de relevante Europese exportcontrolekaders. Daar waar duidelijke risico’s bestaan dat militaire goederen of dual-use goederen kunnen worden gebruikt voor ernstige schendingen van mensenrechten of het humanitair oorlogsrecht wordt een vergunningaanvraag afgewezen.
In de praktijk betekent dit dat het kabinet alleen vergunningen toewijst voor de uitvoer van militaire goederen die enkel defensief kunnen worden ingezet, zoals onderdelen voor het Iron Dome-luchtafweersysteem, en voor uitvoer van goederen ten behoeve van productie of onderhoud waarbij het eindgebruik niet in Israël ligt. Dat geldt eveneens voor de genoemde vergunningen.
Vraag 8

Bent u voorstander van het opschorten van visumvrij reizen voor kolonisten? Zo nee, waarom niet?

Israëliërs reizen visumvrij naar de EU, dat gaat op basis van nationaliteit.
Vraag 9

Zijn Nederlandse diplomaten sinds uw aantreden op bezoek gegaan bij Palestijnse gemeenschappen die getroffen worden door kolonistengeweld en onwettige overbrenging en/of gedwongen verplaatsing of deportatie door de Israëlische autoriteiten? Zo nee, waarom niet? Bent u voornemens om hen daartoe te instrueren? Zo nee, waarom niet?

Ja, de Nederlandse vertegenwoordiging in Ramallah brengt geregeld bezoeken aan gemeenschappen op de Westelijke Jordaanoever die onder druk staan door nederzettinguitbreidingen en die geraakt worden door kolonistengeweld. Nederland steunt sinds 2023 het West Bank Protection Consortium, een samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties dat is opgericht om de gedwongen verplaatsing van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever te voorkomen. Het consortium biedt deze gemeenschappen materiële en juridische bijstand.

14 juli 2026 - 18 augustus 2026

35 dagen

De economische activiteiten van Spar in Rusland
	Kati Piri (GroenLinks-PvdA)
	Berendsen

Bronnen

1. In Rusland opent de ene na de andere Spar zijn deuren: hoe kan dat? | Nieuws | AD.nl
1. In Rusland opent de ene na de andere Spar zijn deuren: hoe kan dat? | Nieuws | AD.nl

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «In Rusland opent de ene na de andere Spar zijn deuren: hoe kan dat?» in het Algemeen Dagblad d.d. 10 juli 2026?1

Ja.
Vraag 2

Is het voor Nederlandse supermarkten juridisch toegestaan om in Rusland direct, dan wel via licenties economisch actief te zijn?

Het kabinet doet geen uitspraken over individuele gevallen. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat economische activiteiten van Nederlandse bedrijven in Rusland niet verboden zijn. Wel moeten zij volledig voldoen aan de geldende EU-sancties en andere toepasselijke wet- en regelgeving. Er gelden omvangrijke sancties tegen Rusland. Binnen de kaders van de sanctiemaatregelen is het ontplooien van economische activiteiten in Rusland juridisch toegestaan.
Vraag 3

Vindt u het moreel laakbaar als Nederlandse supermarkten in Rusland actief zijn? Zo nee, waarom niet?

Naast de bestaande sanctiemaatregelen hanteert het kabinet een actief ontmoedigingsbeleid voor Nederlandse bedrijven die actief zijn op de Russische markt of dat overwegen, vanwege de voortdurende Russische agressieoorlog in Oekraïne. Het ontplooien van economische activiteiten kan de inkomsten van de Russische regering vergroten en die kunnen worden ingezet om de oorlog tegen Oekraïne te financieren. Daarnaast brengt zakendoen in Rusland aanzienlijke risico’s met zich mee, zoals het aanwenden van de onteigende activa van Europese bedrijven voor de oorlogsvoering en risico op sanctieovertreding. In het geval van onteigening kan de Nederlandse overheid niets voor de betrokken Nederlandse bedrijven doen.
Vraag 4

Bent u bereid zich in te spannen voor een expliciet verbod voor Nederlandse supermarkten om in Rusland direct, dan wel via licenties economisch actief te zijn? Zo ja, welke stappen onderneemt u daartoe? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet spant zich voortdurend in voor het verzwaren van de EU sancties op Rusland. Voor aanvullende sancties is altijd EU-unanimiteit noodzakelijk. Daarbij ligt de prioriteit van het kabinet bij maatregelen met een directe impact op het Russische militair-industrieel complex en het Russische verdienvermogen op mondiale grondstoffen- en energiemarkten. Tot op heden zijn minder sancties aangenomen die de Russische voedselsector raken, mede vanwege het belang dat een groot aantal lidstaten – waaronder Nederland – hecht aan het beperken van de impact van sancties op de mondiale voedselzekerheid. Tegelijkertijd liggen wat het kabinet betreft in principe alle opties op tafel.
Vraag 5

Bent u het eens met sanctierechtadvocaat Yvo Amar, die stelt dat overeenkomsten altijd kunnen worden beëindigd, al kost het «soms alleen wel veel geld en moeite»? Bent u het eens met de observatie in het artikel dat «een vermoeden van mogelijke schending van de sancties tegen Rusland» al een legitieme onderbouwing kan zijn? Zo nee, waarom niet?

Van ondernemingen mag worden verwacht dat zij passende maatregelen treffen om naleving van de sanctieregelgeving te waarborgen en waar nodig risico's op overtredingen zorgvuldig te beoordelen. Of in een concreet geval een vermoeden van een mogelijke schending van sanctieregelgeving een toereikende grond vormt voor het beëindigen van de contractuele relatie is afhankelijk van diverse factoren: de feiten en omstandigheden van het geval, de toepasselijke contractuele afspraken en het geldende recht. Over contractuele afspraken tussen commerciële partijen kunnen door het kabinet geen uitspraken worden gedaan.
Vraag 6

Bent u het eens met sanctierechtadvocaat Heleen over de Linden, die stelt dat Europese bedrijven tegenwoordig steeds beter beschermd zijn tegen claims uit Rusland, waardoor het «voor Russische bedrijven inmiddels «nagenoeg onmogelijk» is om succesvol juridisch verhaal te halen»? Zo nee, waarom niet? Bent u in dat geval bereid zich in te spannen voor nog betere bescherming van Europese bedrijven tegen schadeclaims naar aanleiding van contractbreuk wegens (vermoedens van) sanctieovertredingen?

De EU heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om Europese bedrijven meer rechtszekerheid te bieden bij de naleving van sancties. Zo bevat de EU-sanctieregelgeving onder meer bepalingen die beogen te voorkomen dat claims worden toegewezen voor schade die voortvloeit uit de naleving van EU-sancties. Tegelijkertijd geldt in algemene zin dat de juridische positie van ondernemingen afhankelijk is van de feiten en omstandigheden van het individuele geval, waaronder de inhoud van contracten, het toepasselijke recht en de relevante nationale en internationale regelgeving. Het is aan ondernemingen om, zo nodig met juridisch advies, hun eigen positie te beoordelen.

14 juli 2026 - 25 september 2026

73 dagen

De voortgang van de ontwikkeling van een laagdrempelig meldpunt zoals 116 voor slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties
	Bente Becker (VVD), Hanneke van der Werf (D66), Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA)
	Mirjam Sterk (CDA)

Vraag 1

Wat is er gedaan sinds het in oktober 2024 aannemen van de motie van de leden Van der Werf en Becker over expertise op het terrein van femicide landelijk samenbrengen ter ondersteuning van een laagdrempelige 24/7-hulplijn?

Femicide komt in het grootste deel van de gevallen voort uit situaties van huiselijk geweld. Omdat Veilig Thuis (VT) het landelijke advies en meldpunt is voor huiselijk geweld en kindermishandeling en 24/7 bereikbaar is, heeft de toenmalige Staatssecretaris Langdurige en Maatschappelijke Zorg o.a. in navolging van de motie ervoor gekozen om de positie van VT als landelijke expertisepunt op het terrein van femicide te versterken. Omdat ik het cruciaal vind dat de positie verder wordt versterkt wordt er gewerkt aan de volgende acties:
Vraag 2

Hoe staat het met de toezegging uit de voortgangsbrief van december 2025 dat u de meerwaarde van een onafhankelijke toegang tot hulp en ondersteuning via het Europese nummer 116 verder zou willen verkennen? Waarom is hierover niets terug te vinden in de meest recente voortgangsbrief van 3 juli 2026? Kunt u aangeven welke concrete stappen sinds december 2025 zijn gezet?

In de voortgangsbrief aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling van 18 december 2025 is door de toenmalige Staatssecretaris Langdurige en Maatschappelijke Zorg vermeld dat het invoeren van 116 016 als onafhankelijke front-office voor slachtoffers van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling een meerwaarde zou kunnen bieden voor slachtoffers, mits deze goed aansluit op het landschap van bestaande (hulpverlenings)organisaties, en de backoffice van deze organisaties op orde is. En dat het inrichten van 116 016 verder zou moeten worden verkend op de langere termijn.
Er heeft inmiddels een nadere verkenning plaatsgevonden naar aanleiding van de petitie en aangenomen moties. Daaruit volgen een aantal vraagstukken voor verdere uitwerking. Zoals een scherpe afbakening voor welke doelgroepen/vormen van geweld de hulplijn moet zijn, welke functie (informatie/triage/hulp), de positionering t.o.v. bestaande organisaties en hulplijnen, een 24/7 bezetting met gekwalificeerde hulpverleners, een kwaliteitskader en beproefd crisisprotocol, structurele bekostiging en een kader voor gegevensdeling, privacy en monitoring. Want de schade voor slachtoffers is groter als hij/zij – na het zetten van vaak moeizame een stap naar informatie/hulp – niet goed geholpen worden.
Ik heb daarom de Nationaal Coördinator Geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling gevraagd, om de uitwerking van deze vraagstukken op zich te nemen en de inbedding van deze hulplijn te onderzoeken, inclusief de financiering. Om dit vervolgens in samenhang met haar bredere opdracht te bezien.
Verder is een aantal acties ter versterking van bestaande (hulp)organisaties uitgevoerd dan wel in uitvoering. Voor VT is deze inzet in de beantwoording van vraag 1 toegelicht, waaronder de 24/7 chatfunctie en werkagenda VT. Verder wordt naar aanleiding van de EU-richtlijn 2024/1385 ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld onder andere gekeken naar een ondersteuningsdienst seksueel geweld, waarbij de inzet is om de taken van het Centrum Seksueel Geweld (CSG) wettelijk te verankeren in de Wmo 2015.
Deze ontwikkelingen zijn opgenomen in de voortgangsbrief huiselijk geweld en kindermishandeling van 3 juli 2026, en raken direct aan de benodigde versterking van het landschap. Dit zijn forse opgaven die tijd vergen om tot noodzakelijke verbeteringen te komen. Onze inzet is erop gericht dit alles te realiseren binnen de beschikbare personele en financiële capaciteit.
Vraag 3

Kunt u toezeggen dat u niet gaat wachten op de verdere ontwikkeling van Veilig Thuis en een eventuele landelijke chatfunctie van Veilig Thuis voordat u aan de slag gaat met de verdere ontwikkeling van een laagdrempelig landelijk meldpunt, zoals nummer 116 voor onafhankelijke toegang tot hulp en ondersteuning voor slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties?

Zie antwoord vraag 2.
Vraag 4

Deelt u de mening dat een chatfunctie van Veilig Thuis niet de lading dekt van de verzoeken van de Kamer om een laagdrempelige landelijke hulplijn te realiseren? Zo nee, waarom niet?

Deze mening deel ik niet en ik zal dit toelichten.
In zijn algemeenheid weten we dat mensen die zich in een geweldssituatie bevinden een drempel ervaren om informatie/advies te vragen en/of hulp te zoeken. Het contact zoeken met VT, als de organisatie met een wettelijke meld- en onderzoekstaak, kan voor sommigen als drempel worden ervaren. Om zo laagdrempelig en toegankelijk mogelijk te zijn kunnen mensen nu al, desgewenst anoniem, bij VT terecht voor informatie en advies zonder dat dit tot een melding leidt. Dit kan zowel telefonisch als via de chatfunctie of het online platform. Het platform van VT helpt daarbij zodat mensen zonder live contact eerst anoniem informatie kunnen inwinnen. Het is belangrijk dat we mensen via verschillende contactvormen van informatie voorzien en ondersteunen. VT kan laagdrempelig meedenken en adviseren over passende vervolgstappen. Steeds meer mensen weten VT te vinden en steeds vaker vragen mensen eerst advies bij twijfel of zorgen. Er is namelijk een stijging te zien in het aantal adviesvragen en chats dat bij VT binnenkomt door direct betrokkenen (in 2025 een stijging van 16% t.o.v. het voorgaande jaar). Maar zoals opgenomen in de beantwoording van vraag 2 en 3 heb ik de Nationaal Coördinator gevraagd verdere uitwerking van het vraagstuk 116 016 op zich nemen.
Vraag 5

Beschikt u over landelijke cijfers waaruit blijkt hoeveel slachtoffers die zich in een (acuut) onveilige situatie bevinden zelf contact opnemen met Veilig Thuis? Wordt daarnaast geregistreerd hoeveel van deze slachtoffers voor het eerst over het geweld vertellen en om hulp vragen («first disclosure»)? Zo ja, kunt u deze cijfers met de Kamer delen? Zo nee, waarom niet en bent u bereid deze gegevens structureel te laten monitoren?

In de cijfers van VT is terug te zien wie contact opnemen met Veilig Thuis, inclusief het aandeel direct betrokkenen (personen die te maken hebben met het geweld of mishandeling) – de zelfmelders – dat zelf contact opneemt met VT. Hieruit kan niet inzichtelijk worden gemaakt in welke contacten het een acute onveiligheidssituatie betrof. De informatie van een zgn. «first disclosure» wordt op dit moment niet (landelijk) geregistreerd. Op grond van EU-richtlijn 2024/1385 ter bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld moet Nederland vanaf 14 juni 2027 beschikken over een systeem voor statistieken over geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. Daarin komt onder meer het aantal telefonische contacten met de nationale hulplijnen zoals Veilig Thuis. Ik ben bereid om te verkennen of «first disclosure» in die registratie opgenomen kan worden en wat daarvoor nodig is. Daarbij gelden wel de voorwaarden dat deze registratie geen drempel mag opwerpen in het contact met het slachtoffer en niet mag leiden tot onevenredige administratieve lasten voor Veilig Thuis of andere hulpverleners. Over de uitkomsten van deze verkenning zal ik uw Kamer informeren via de voortgangsbrief huiselijk geweld en kindermishandeling die voor het einde van dit jaar wordt verstuurd.
Vraag 6

Bent u bekend met de voortgangsbrief van december 2025 met daarin een reactie op de petitie van Valente over 116? Op welke wijze zijn de voorstellen uit deze petitie en de daaropvolgende gesprekken met Valente betrokken bij de verdere uitwerking van uw beleid sinds december 2025?

Ja, daarmee ben ik bekend. Ik waardeer de wijze waarop de organisaties dit onderwerp agenderen en de kennis vanuit de praktijk inbrengen. In aanloop naar deze toezegging zijn verschillende gesprekken gevoerd met Valente en ook andere netwerkpartners ter verdere verkenning van de mogelijkheid van het realiseren van 116. Uw kamer is hierover schriftelijk geïnformeerd via de voortgangsbrief waar u naar refereert.1 Ook is een nadere verkenning gedaan naar de benodigde randvoorwaarden. Sindsdien is verder ingezet op het versterken van bestaande (hulp)organisaties en is besloten het vraagstuk van 116 016 bij de Nationaal Coördinator te beleggen voor verdere uitwerking.
Vraag 7

Welke concrete voorwaarden moeten volgens u worden vervuld voordat het besluit tot de verdere ontwikkeling van 116 als onafhankelijke toegang tot hulp en ondersteuning wordt uitgevoerd, en kunt u de Kamer hierover uiterlijk op Prinsjesdag 2026 informeren?

Zoals opgenomen in de beantwoording van vraag 2 en 3 zal de Nationaal Coördinator die per 14 september jl. is gestart, de verdere uitwerking van het vraagstuk 116 016 op zich nemen.
Vraag 8

Bent u bereid om alles op alles te zetten om voor de begrotingsbehandeling in 2026 een laagdrempelige 24/7 hulplijn die ook telefonisch bereikbaar is, bij voorkeur via het nummer 116, operationeel te hebben? Zo nee, waarom niet?

Zoals opgenomen in de beantwoording van vraag 2 en 3 zal de Nationaal Coördinator die per 14 september jl. is gestart, de verdere uitwerking van het vraagstuk 116 016 op zich nemen.
Vraag 9

Kunt u de Kamer inzicht geven in de praktische en financiële consequenties van het realiseren van een hulplijn met daarachter een samenwerkingsverband van bestaande organisaties? Indien u niet van mening bent dat dit haalbaar is, kunt u dit onderbouwen met een overzicht van de belangrijkste knelpunten en de daarbij horende kosten?

Dit is aan de Nationaal Coördinator om mee te nemen in de verdere uitwerking.

13 juli 2026 - 21 september 2026

70 dagen

Het Limburgse spoor
	Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA)
	Bertram

Bronnen

1. Het belang van Limburg, 29 juni 2026, Spoorlijn 20 Lanaken-Maastricht: kostenraming en reddingsplan | HBVL
2. Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2024–2025, nr. 1481

Vraag 1

Kent u het bericht «Eerste Limburgse spooroverleg is een succes: Infrabel wil kostenraming maken voor heropening spoorlijn 20»?1

Hier heb ik kennis van genomen.
Vraag 2

Klopt het dat de spoorbrug, de Sint Servaasbrug en de Wilhelminabrug gezamenlijk bepalend zijn voor zowel de hydraulische doorstroming als bevaarbaarheid van de Maas? En wordt onderzocht welke aanpassingen aan deze drie bruggen noodzakelijk kunnen zijn om de doelstellingen op het gebied van hoogwaterveiligheid en scheepvaart te realiseren?

De Maas heeft de afgelopen decennia op veel plekken meer ruimte gekregen door een combinatie van delfstoffenwinning en hoogwaterbescherming. In Maastricht zelf zijn daarbij geen maatregelen genomen, waardoor de breedte van het rivierbed hier significant kleiner is dan boven- en benedenstroom van de stad. De Sint Servaasbrug, Wilhelminabrug en Spoorbrug Maastricht liggen op het smalste deel van de rivier, waarbij de pijlers van de bruggen voor extra opstuwing zorgen. De pijlers van de Spoorbrug Maastricht zorgen bijvoorbeeld al voor een opstuwend effect van vijf centimeter.
Doordat de Maas in Maastricht relatief smal is ten opzichte van de delen ten noorden en zuiden van de stad nemen bij hogere rivierafvoeren de stroomsnelheden snel toe. Deze hoge stroomsnelheden hebben onder andere een negatief effect op de bevaarbaarheid van dit traject. Schepen hebben dan meer ruimte nodig, waardoor het passeren van andere schepen lastiger wordt. Daarnaast wordt het passeren van de bruggen risicovoller door de beperkte breedte. Specifiek bij de Spoorbrug Maastricht speelt de afwijkende oriëntatie van de beweegbare opening aan de westoever, terwijl de doorgaande vaarroute tussen Julianakanaal en Sint Servaasbrug zich langs de oostoever bevindt. De sloop van de Spoorbrug Maastricht leidt tot een aanzienlijke verbetering van de nautische veiligheid.
In het project Zuidelijk Maasdal wordt onderzocht hoe de waterstanden in het centrum van Maastricht kunnen worden verlaagd met het oog op hoogwaterveiligheid. Daarnaast onderzoekt het project welke maatregelen nodig zijn om de bevaarbaarheid bij hogere afvoeren te verbeteren.
Vraag 3

Wat is de reden dat de besluitvorming over de spoorbrug vooruitlopend op de uitkomsten van deze integrale studie afzonderlijk behandeld wordt?

Het proces voor onttrekking van de spoorlijn en sloop van de Spoorbrug Maastricht liep reeds voor de start van het project Zuidelijk Maasdal. Beide trajecten samenvoegen zou tot vertraging van het proces rondom de besluitvorming van de Spoorbrug Maastricht leiden. Dat is onwenselijk omdat de onderhoudskosten voor de Spoorbrug Maastricht dan langer door zouden lopen waardoor ook de verkenning in omvang zou toenemen. Daarnaast zou het nautisch en waterveiligheidsknelpunt blijven bestaan. Het voorkeursalternatief van de studie Toekomstbeeld Spoorbrug Maastricht betreft de sloop van de Spoorbrug Maastricht in combinatie met de realisatie en een langzaamverkeersverbinding. Dit is als uitgangspunt gehanteerd voor het project Zuidelijk Maasdal.
Vraag 4

Welke alternatieven zijn onderzocht waarbij waterveiligheid, scheepvaart, de langzaamverkeersverbinding en een toekomstige spoorverbinding Maastricht-Hasselt in één integraal ontwerp worden meegenomen?

In het Toekomstbeeld Spoorbrug Maastricht zijn integrale alternatieven onderzocht voor waterveiligheid, scheepvaart, een langzaamverkeersverbinding en de monumentale waarde van de Spoorbrug Maastricht. Een integraal ontwerp met een toekomstige spoorverbinding Maastricht-Hasselt is niet onderzocht vanwege het ontbreken van concrete initiatieven of een realistisch perspectief.
Vraag 5

Klopt het dat de huidige spoorbrug nautische beperkingen kent, onder meer vanwege de ligging van de oostelijke pijler, de positie van het hefdeel en de beperkte doorvaartbreedte?

Dat klopt. De oostelijke pijler van de Spoorbrug Maastricht staat schuin op de huidige stroomrichting in de rivier. Dit geeft een atypische stroming rondom de pijler en daarnaast is het daardoor lastiger de breedte van de doorvaartopening onder de brug in te schatten. Het hefdeel bevindt zich aan de westelijke oever, terwijl de doorvaartopening van de Wilhelminabrug en de invaart van het Julianakanaal zich aan de oostoever bevinden. Dit betekent dat schepen moeten slingeren over de Maas, hetgeen vooral bij hogere afvoeren tot risico’s leidt. Door de afnemende doorvaarthoogte moeten meer schepen dan door het hefdeel varen. Bovendien hebben schepen door de hoge stroomsnelheden meer moeite om de manoeuvre te maken. Ook kunnen er geen schepen tegemoetkomen terwijl andere schepen oversteken of onder het hefdeel varen.
Daarnaast vormt de Spoorbrug Maastricht een obstakel voor schepen die vanuit sluis Bosscherveld naar het Julianakanaal varen en vice versa. Om te voorkomen dat deze bij de splitsing op de landtong worden gedrukt door de stroming, moeten zij een stuk stroomopwaarts varen en dan draaien. Daarvoor is alleen tussen de Spoorbrug Maastricht en de Wilhelminabrug voldoende ruimte. Deze schepen moeten daarom twee keer de Spoorbrug Maastricht passeren.
Vraag 6

Worden in de studie Zuidelijk Maasdal ook varianten onderzocht met behoud van de spoorbrug, met een verhoogde spoorbrug of met een nieuwe spoorbrug zonder pijlers in de hoofdvaarroute? Zo nee, waarom niet?

Het project Zuidelijk Maasdal hanteert het uitgangspunt dat de Spoorbrug Maastricht wordt gesloopt. Zowel in het bepalen van de nautische opgave als in de uitwerking van de oplossingen wordt daarom een situatie zonder Spoorbrug Maastricht beschouwd.
Voorafgaand aan het project Zuidelijk Maasdal is in 2017 door Rijkswaterstaat een onderzoek uitgevoerd naar de nautische veiligheid in Maastricht. Hierin zijn wel eventuele aanpassingen aan de Spoorbrug Maastricht bekeken, namelijk het verhogen van de brug door deze vast te verhogen of beweegbaar te maken. Het vast verhogen van de brug bleek toen niet haalbaar omdat de aansluitingen van het spoor dan ook verhoogd en verlengd moeten worden. Dit was niet in te passen met het stationsemplacement aan de oostzijde omdat de aansluitingen dan te steil zouden worden. Ook het beweegbaar maken van de brug is als technisch zeer ingewikkeld en kostbaar aangemerkt en daarom niet nader uitgezocht.
Vraag 7

Klopt het dat de spoorverbinding Maastricht-Luik momenteel door Arriva wordt geëxploiteerd, terwijl de concessieverantwoordelijkheid nog onder het hoofdrailnet valt? Wat is de stand van zaken en planning van de voorgenomen decentralisatie en welke gevolgen heeft dit voor de geplande frequentieverhoging van de Drielandentrein? Is dit nog te realiseren in deze kabinetsperiode?

De Drielandentrein wordt in samenwerking tussen NS, Arriva en NMBS geëxploiteerd. Enkel het Nederlandse deel van de verbinding tussen Maastricht en Luik valt onder de Hoofdrailnetconcessie. In de Hoofdrailnetconcessie zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot de decentralisatie. Tijdens het BO MIRT van januari 2026 hebben IenW en de provincie Limburg afgesproken dat decentralisatie plaatsvindt vanaf 2028 of als dit redelijkerwijs niet mogelijk blijkt vanaf de volgende regionale concessieperiode (vanaf eind 2031). Hier zijn het ministerie en de provincie dus over in gesprek. De geambieerde frequentieverhoging vereist aan de Nederlandse zijde van de grens veiligheidsverbeteringen aan overwegen bij Eijsden.
Vraag 8

Klopt het dat in de Bestuurlijke Overleggen Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) afspraken zijn gemaakt over de sanering van de spoorwegovergang tussen Maastricht en Eijsden, terwijl nog geen definitieve afspraken zijn gemaakt over de uitvoering van de frequentieverhoging Maastricht-Luik?

Dat klopt.
Vraag 9

Op welke wijze hangen de voorgenomen frequentieverhoging Maastricht-Luik, de sloop van de spoorbrug en de aanleg van de langzaamverkeersbrug bestuurlijk, juridisch en financieel met elkaar samen? Klopt het dat er in de bestuurlijke afspraken geen koppeling is gelegd tussen de sloop van de spoorbrug en het realiseren van de frequentieverhoging van de Drielandentrein Maastricht – Luik en dat deze frequentieverhoging dus ook kan doorgaan als de brug niet wordt gesloopt?

Op het BO MIRT van eind 2025 en begin 2026 hebben IenW en provincie Limburg afgesproken om de AROV-middelen2 te herbestemmen aan een viertal projecten. Dit is een integrale aanpak, waarmee wij afspreken dat al deze projecten worden uitgevoerd. Hieronder vallen onder andere de sloop van de Spoorbrug Maastricht en het verbeteren van overwegen tussen Maastricht en Eijsden ten behoeve van een frequentieverhoging van de Drielandentrein tussen Maastricht en Luik.
Vraag 10

Klopt het dat de rijksbijdrage voor de langzaamverkeersbrug afhankelijk is gemaakt van het tijdig verkrijgen van een vergunning voor de sloop van de spoorbrug? Zo ja, wat is de inhoudelijke onderbouwing van deze afhankelijkheid? Zijn tevens alternatieven onderzocht waarbij de aanleg van de langzaamverkeersbrug niet afhankelijk is van een besluit over de spoorbrug?

Rijkswaterstaat stelt vanuit scheepvaartveiligheid eisen aan de minimale afstand tussen bruggen over de vaarweg. Een nieuwe langzaamverkeersbrug en Spoorbrug Maastricht zouden te dicht op elkaar komen te liggen. De realisatie van een nieuwe langzaamverkeersbrug is daarom enkel mogelijk als de Spoorbrug Maastricht gesloopt is.
Vraag 11

Welke financiële risico's dragen het Rijk, de provincie Limburg en de gemeente Maastricht ieder afzonderlijk indien de huidige planning rond de spoorbrug wordt gewijzigd en/of indien de kosten voor de sloop van de spoorbrug, de aanpassingen van de overwegveiligheid tussen Maastricht en Eijsden of de realisatie van de langzaamverkeersbrug hoger uitvallen dan de genoemde bedragen in de afsprakenlijst Bestuurlijke Overleggen MIRT 6 en 7 november 2024?

IenW en de provincie Limburg leggen de financiële afspraken vast in een nader af te spreken bestuursovereenkomst.
Vraag 12

Welke betekenis kent u toe aan de toezegging van Infrabel om een kostenraming te maken voor de heropening van spoorlijn 20? Bent u bereid dit onderzoek te ondersteunen met kennis van ProRail? Zo nee, waarom niet?

Het traject Maastricht – Lanaken is in 2009 door ProRail gereactiveerd voor goederenvervoer. Helaas heeft er sinds de reactivering slechts één trein gereden. Het traject heeft een lage maximale snelheid en is niet voorzien van bovenleiding. Exploitatie voor reizigersvervoer zal grote investeringen vragen van meerdere tientallen miljoenen. Deze investering weegt niet op tegen de baten. Mede op basis van de beoordeling van ProRail concludeer ik dat heropening van het traject Maastricht – Lanaken niet realistisch is.
Vraag 13

Welke rol ziet het kabinet voor de spoorverbinding Maastricht-Hasselt binnen het grensoverschrijdende mobiliteitsbeleid en de bereikbaarheid van de Euregio Maas-Rijn nu een tramverbinding niet doorgaat en een busverbinding nooit een acceptabele reistijd kan behalen?

IenW ziet geen rol voor spoorvervoer in de grensoverschrijdende mobiliteit tussen de regio Maastricht en de regio Hasselt. Binnen de regio werken de Nederlandse en Belgische partners samen via de huidige OV-verbindingen om reizigers een alternatief te bieden voor spoorvervoer. Dit geschiedt per bus. De Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn rijdt in diverse lijnvoeringen vanuit Vlaanderen naar Maastricht.
Vraag 14

Welke gesprekken voert het kabinet met de Belgische federale overheid, Infrabel en de betrokken Belgische regio’s over de toekomst van de spoorverbinding Maastricht-Hasselt? Bent u bereid gezamenlijk met de Federale en Vlaamse overheid te komen met een visie op het toekomstige openbaar vervoer systeem in de grensregio waarin de spoorlijn Hasselt-Maastricht een centrale rol speelt?

IenW en de Belgische federale overheid hebben middels de gezamenlijke verklaring spoordossiers februari jl. ambities uitgesproken omtrent verbindingen tussen Nederland en België. Hier blijven we over in gesprek. Het staat regionale overheden daarnaast vrij om gezamenlijk een visie op te stellen naar het toekomstig openbaar vervoerssysteem in de grensregio Hasselt-Maastricht.
Vraag 15

Bent u bekend met de ambitie van vervoerder Arriva om het grensoverschrijdende spoorvervoer verder uit te breiden, waaronder een mogelijke spoorverbinding Maastricht-Hasselt? Heeft u hierover overleg gehad met Arriva en andere betrokken partijen en wat waren daarvan de conclusies?

Ja, ik ben bekend met de ambitie van vervoerder Arriva. Het ministerie heeft, naar aanleiding van de reactie van Arriva op de internetconsultatie die in oktober-november 2025 open stond, een gesprek gevoerd met Arriva. In een later gesprek in 2026 heeft Arriva hun toekomstvisie en een rapport van een ingenieursbureau toegelicht. In de rapportage zien adviseurs van een adviesbureau het exploiteren van een treinverbinding als «zeer ambitieus». Grote aanpassingen aan de infrastructuur zijn benodigd in zowel Nederland als België.
Vraag 16

Heeft het kabinet onderzocht welke gevolgen het definitief verwijderen van de bestaande spoorbrug heeft voor de mogelijkheid om op termijn een rechtstreekse spoorverbinding Maastricht-Hasselt te realiseren? Zo ja, wat zijn deze conclusies? Zo nee, waarom niet?

Het traject Maastricht – Lanaken is in 2009 door ProRail gereactiveerd voor goederenvervoer. Helaas heeft er, zoals eerder toegelicht, sinds de reactivering slechts één trein gereden. In 2020 is het spoor aan Nederlandse zijde buiten gebruik gesteld. In 2020 is door de Belgische Minister middels een ministeriële toelating toestemming gegeven aan Infrabel om de spoorlijn aan Belgische zijde van de grens niet meer te onderhouden. De Spoorbrug Maastricht in huidige vorm en staat voldoet niet aan de vereisten voor een rechtstreekse spoorverbinding Maastricht-Hasselt. Zoals aangegeven in de beantwoording op vraag 6, heeft Rijkswaterstaat meerdere scenario’s onderzocht. Eventuele her-ingebruikname van de Spoorbrug Maastricht vraagt dat de constructie wordt verhoogd ten behoeve van de scheepvaart, wat feitelijk nieuwbouw betekent. Dit is zeer lastig in te passen in de omgeving en kostbaar. Zoals aangegeven in de beantwoording op vraag 14, hebben IenW en de Belgische federale overheid ambities uitgesproken omtrent verbindingen tussen Nederland en België. Hier blijven we over in gesprek. Het staat regionale overheden daarnaast vrij om gezamenlijk een visie op te stellen over het toekomstig openbaar vervoerssysteem in de grensregio Hasselt-Maastricht.
Vraag 17

Bent u bekend met het belang dat Nederland, België en Duitsland hechten aan een goede grensoverschrijdende bereikbaarheid van de Euregio Maas-Rijn in het kader van de kandidatuur voor de Einstein Telescope? Op welke wijze worden de verbetering van de internationale spoorverbindingen, waaronder Maastricht-Luik, Maastricht-Aken en een mogelijke heropening van Maastricht-Hasselt, betrokken bij de verdere uitwerking van de Nederlandse bijdrage aan het bidboek?

De Euregio Maas-Rijn onderscheidt zich in Europees perspectief en van andere kandidaat-regio's voor de vestiging van de Einstein Telescope onder meer door het sterke internationale leef- en vestigingsklimaat. Dat maakt de Euregio aantrekkelijk voor onderzoekers en innovatieve bedrijven die willen samenwerken bij de technologieontwikkeling en de exploitatie van de Einstein Telescope. Goede grensoverschrijdende verbindingen en verdere verbeteringen van die verbindingen zijn dus van groot belang voor die grensoverschrijdende samenwerking en daarmee voor de kansen voor de Euregio als vestigingslocatie. Dit is dus een belangrijk onderdeel van de Nederlandse bijdrage aan het Bidbook van de Euregio Maas-Rijn voor de Einstein Telescope. IenW ziet geen rol voor spoorvervoer in de grensoverschrijdende mobiliteit tussen de regio Maastricht en de regio Hasselt.
Vraag 18

Deelt u de opvatting dat onomkeerbare infrastructurele besluiten die de toekomstige internationale spoorbereikbaarheid van de Euregio Maas-Rijn kunnen beperken, zorgvuldig moeten worden afgewogen? Bent u daarom bereid de besluitvorming over de toekomstige spoorfunctie van de Maasovergang expliciet te betrekken bij de bredere visie op de internationale bereikbaarheid en de economische ontwikkeling van de Euregio Maas-Rijn, mede gelet op de recente bestuurlijke afspraken in België om de mogelijkheden voor heropening van spoorlijn 20 verder te onderzoeken?

Ik ben van mening dat onomkeerbare infrastructurele besluiten zorgvuldig moeten worden afgewogen. Om die reden hebben mijn voorganger en ik afgelopen periode een intensief traject doorlopen, waar mijn voorganger middels een internetconsultatie betrokkenen gevraagd heeft hun mening te delen. Vervolgens is mijn voorganger met een groot aantal partijen in gesprek gegaan om deze argumenten te kunnen betrekken in de afweging. Ook hebben mijn voorganger en ik het voorgenomen besluit meermaals besproken met Minister Crucke. Er volgt nog een allesomvattend gesprek tussen Minister Crucke en mij rond verschillende infrastructurele besluiten die genomen moeten worden. Op basis van de argumenten zie ik vooralsnog geen aanleiding om het voorgenomen besluit te heroverwegen en nader onderzoek te doen.
Vraag 19

Deelt u de opvatting dat onomkeerbare besluiten over de bestaande spoorbrug bij voorkeur worden genomen nadat zowel de integrale studie Zuidelijk Maasdal als de aangekondigde Belgische kostenraming voor de heropening van spoorlijn 20 beschikbaar zijn, zodat besluiten over waterveiligheid, scheepvaart, de toekomstige internationale spoorverbinding Maastricht-Hasselt en ruimtelijke ontwikkeling in samenhang kunnen worden genomen? Bent u bereid voorafgaand aan een dergelijk besluit de maatschappelijke, economische en vervoerkundige gevolgen voor een mogelijke toekomstige spoorverbinding Maastricht-Hasselt expliciet in kaart te brengen?

Het project Zuidelijk Maasdal heeft als uitgangspunt dat de Spoorbrug Maastricht gesloopt wordt. Het uitstellen van het besluit over de Spoorbrug Maastricht leidt tot een wijziging van het uitgangspunt voor het project. Dit heeft direct gevolgen voor de planning en het budget van de verkenningsfase, waardoor ook de uitvoering van andere onderdelen van de integrale scope, zoals de verbetering van de waterveiligheid in het gebied, vertraging oplopen.
Vraag 20

Hoe staat het met het oplossen van de problematiek met betrekking tot het nog steeds niet kunnen gebruiken van de ov-chipkaart en OV-pay op het deeltraject Maastricht-Luik van de drielandentrein? Waarom duren deze problemen inmiddels zo lang?

De vervoerders op de Drielandentrein slagen er op dit moment niet in het Nederlandse check-in-check-out-systeem met paaltjes uit te breiden naar de Belgische stations op de Drielandentrein. Daarom kunnen reizigers daar nu geen gebruik maken van zowel de OV-chipkaart en OVpay. Tijdens het implementatietraject is recent gebleken dat in tegenstelling tot eerdere verwachtingen een goede integratie van het Belgische tarievensysteem in het Nederlandse OV-chipkaart-systeem met correcte beprijzing niet mogelijk is. Daarom is door de vervoerders geadviseerd om van een implementatie van in- en uitchecken met de OV-chipkaart op het Belgische deel af te zien tot de volledige migratie naar OVpay in 2027. Dit is namelijk technisch wel compatibel met de integratie van het Belgisch systeem.
Vraag 21

Herinnert u zich de antwoorden van uw ambtsvoorganger van 3 maart 2025 op eerdere schriftelijke vragen d.d. 5 februari 2025 over de problemen met de drielandentrein uit 2025?2 Kunt u aangeven of de destijds genoemde acties om de punctualiteit te verbeteren en de rituitval tegen te gaan duidelijk effect hebben gehad? Zo nee, welke extra acties zijn er noodzakelijk om de uitvoering van deze treindienst te verbeteren?

Ja, dat herinner ik mij. Zoals aangegeven in de beantwoording van de Kamervragen inzake de afspraken met België over spoordossiers4, rijdt de Drielandentrein momenteel in het algemeen zoals beoogd op het gehele traject Aachen-Heerlen-Maastricht-Liège Guillemins en vice versa. Door (geplande) werkzaamheden in Duitsland en door stakingen in België was het de afgelopen periode niet mogelijk zonder hinder te rijden. Behoudens deze (externe) oorzaken is de betrouwbaarheid van de verbinding sinds de start fors verbeterd. De prestaties op het traject van en naar Duitsland voldoen echter niet aan de (Nederlandse) normen, omdat er beperkte capaciteit op dit traject is, waarvoor overbelastverklaringen zijn opgesteld.

13 juli 2026 - 21 september 2026

70 dagen

Het bericht dat Defensie scherfvesten wil afnemen van Chinees-Israëlische makelij
	Judith Buhler (CDA), Maes van Lanschot (CDA)
	Herbert , Derk Boswijk (CDA)

Bronnen

1. Telegraaf, «Defensie zet zinnen op scherfvesten van Chinees-Israëlisc…
2. Kamerstuk 36 410-X, nr. 93
3. Kamerstuk 27 830, nr. 490, bijlage

Vraag 1

Klopt het dat Defensie binnen een bestaande raamovereenkomst met een Israëlisch bedrijf beschermende scherfvesten wil afnemen waarin Chinese vezels zijn verwerkt?1

Nee dat klopt niet. Op 4 juni 2015 is uw Kamer met de D-brief van het project «Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS)» (Kamerstuk 34 000 X, nr. 98) geïnformeerd over de uitkomst van de verwervingsvoorbereidingsfase en het voornemen om met de Israëlische firma Elbit een contract te sluiten voor de levering van het smart vest, met hierin ballistische platen. In juni 2024 heeft Defensie een instandhoudingsovereenkomst getekend met deze leverancier met een looptijd van drie jaar. Binnen deze overeenkomst kan Defensie elk jaar ballistische beschermingsmiddelen afroepen voor de opbouw van haar voorraden.
Defensie heeft momenteel nog geen keuze gemaakt over de afname van extra scherfvesten, maar wacht een nieuw voorstel van Elbit af. In de huidige scherfvesten zijn Nederlandse supervezels verwerkt. Het voorstel van Elbit om Chinese supervezels te gebruiken is van de hand gewezen. Ook bij een toekomstige aanschaf voor de vervanging van de huidige vesten wil Defensie dat Europese of Nederlandse supervezels worden gebruikt. Zodra hierover meer duidelijkheid is, wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.
Defensie doet geen uitspraak over de verdere details uit lopende gesprekken met haar leveranciers en de specifieke gelden die met deze aanschaf zijn gemoeid. Hiermee beschermen we onze onderhandelingspositie en de commerciële belangen van de leverancier.
Vraag 2

Hoe verhoudt deze keuze zich tot het voornemen uit de actieagenda «productie- en leveringszekerheid munitie en Defensiematerieel» van juni 2024, dat het mantra beste product, voor de beste prijs losgelaten wordt en dat de factor tijd en herkomst van het product – bij voorkeur Europees of Nederlands – zwaarder gaan meewegen?2

Het is een keuze van de hoofdleverancier bij welke sub-leverancier opdrachten worden uitgezet. Defensie controleert – naast de kwaliteitskeuring – of de gekozen sub-leverancier aan de contractueel overeengekomen voorwaarden voldoet en kan in voorkomend geval een voorkeur uitspreken over te contracteren sub-leveranciers door de hoofdaannemer. Defensie heeft momenteel nog geen keuze gemaakt over de afname van extra scherfvesten, maar wacht een nieuw voorstel van Elbit af. Hierbij is het uitgangspunt zijn dat gebruik wordt gemaakt van Europese supervezels, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn of er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken. Zodra hierover meer duidelijkheid is, wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.
Het voor deze vraag relevante contract is getekend in juni 2024. In april 2025 lanceerden Defensie en EZK de DSII, binnen deze strategie is smart materials een van de vijf focusgebieden. Defensie ziet noodzaak om controle te kunnen uitoefenen op herkomst en productielocatie van supervezels. In de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse heb ik uw Kamer geïnformeerd over de gekozen beleidslijn: «Defensie heeft, in goede afstemming met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken, Europese herkomsteisen voor supervezels geformuleerd die worden ingezet bij aanbestedingen (of bij lopende contracten) voor militaire producten waar supervezels in verwerkt zijn. Uitgangspunt is gebruik te maken van Nederlandse of Europese leveranciers, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn of er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken.»
Vraag 3

Hoe beoordeelt u de keuze voor Chinese sterke vezels in het licht van het rapport «Chemie en materialen voor Defensie», dat u onlangs met de Kamer heeft gedeeld?3

In de huidige scherfvesten die aan Defensie zijn geleverd zijn Nederlandse supervezels verwerkt. Verder wordt in de Kamerbrief «Kabinetsaanpak chemie en materialen voor Defensie4» het actieplan ter bescherming van de Nederlandse supervezelsindustrie benoemd. In de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie heb ik uw Kamer geïnformeerd over de gekozen beleidslijn: «Defensie heeft, in goede afstemming met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken, Europese herkomsteisen voor supervezels geformuleerd die worden ingezet bij aanbestedingen (of bij lopende contracten) voor militaire producten waar supervezels in verwerkt zijn. Uitgangspunt is gebruik te maken van Nederlandse of Europese leveranciers, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn of er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken.»
Vraag 4

Wat is de totale looptijd van de genoemde raamovereenkomst met de Israëlische leverancier, op welke datum is deze ingegaan en wanneer loopt deze af? Welke verlengingsopties bevat de raamovereenkomst en onder welke voorwaarden kan Defensie daarvan gebruikmaken?

De raamovereenkomst voor de initiële levering van het smart vest is in 2015 getekend. In 2024 heeft Defensie een instandhoudingscontract getekend met de leverancier met een looptijd van drie jaar, dan eindigt het contract maar bestaat de mogelijkheid om het contract twee keer met twee jaar te verlengen. De raamovereenkomst geeft ruimte aan de leverancier om gedurende de looptijd voorstellen te doen om artikelen te verbeteren en door te ontwikkelen.
Vraag 5

Welke juridische mogelijkheden heeft u om deze raamovereenkomst tussentijds te beëindigen, op te schorten of aan te passen wanneer sprake is van nieuwe strategische risico’s, zoals afhankelijkheid van Chinese materialen of onderdelen?

Deze overeenkomst loopt binnen een jaar af met de mogelijkheid om het contract twee keer met twee jaar te verlengen. Het voortijdig opzeggen van de raamovereenkomst zou betekenen dat Defensie niet tijdig kan beschikken over de benodigde scherfvesten om de juiste ballistische bescherming te bieden aan haar militairen en de groei van de krijgsmacht te faciliteren.
Vraag 6

Bevat de raamovereenkomst bepalingen over de herkomst van kritieke materialen, ketentransparantie, leveringszekerheid en uitsluiting van leveranciers of grondstoffen uit risicolanden zoals China? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?

In dit raamcontract was het gebruikmaken van een toeleverancier uit China niet uitgesloten. Defensie heeft momenteel nog geen keuze gemaakt over de afname van extra scherfvesten. Bij een toekomstige aanschaf voor de vervanging van de huidige vesten waar Nederlandse supervezels in verwerkt zijn, wil Defensie dat Europese supervezels worden gebruikt (in lijn met de doelstellingen van de DSII en de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie). Defensie heeft het voorstel van Elbit tot gebruik van Chinese supervezels van de hand gewezen en wacht een nieuw voorstel van Elbit af. Zodra hierover meer duidelijkheid is, wordt uw Kamer hierover geïnformeerd. Strategische autonomie is daarbij het uitgangspunt.
Vraag 7

Is het gebruik van Chinese vezels door de leverancier vooraf aan u gemeld en door u goedgekeurd? Op welk moment bent u hiervan op de hoogte gesteld?

Ja, het voorgenomen gebruik van Chinese vezels – in plaats van de huidige Nederlandse supervezels – in een nog af te nemen hoeveelheid scherfwerende vesten is gemeld. Zoals toegelicht is Defensie in gesprek met Elbit over de herkomst van de door Elbit gebruikte supervezels. Gelet op de Europese herkomsteisen die Defensie samen met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken heeft geformuleerd, wil Defensie dat Europese supervezels worden gebruikt (in lijn met de doelstellingen van de DSII en de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie).
Vraag 8

Herkent u de uitspraak van de Stichting Nederlandse industrie voor defensie en veiligheid (NIDV) dat Nederland juist op dit soort materialen over topbedrijven beschikt?

Ja.
In april 2025 lanceerden Defensie en EZK de DSII, binnen deze strategie is smart materials een van de vijf focusgebieden. Mede vanwege de wens van dit kabinet om Nederland autonomer te maken en ook de Nederlandse defensie-industrie te stimuleren werkt Defensie de implementatie van deze strategie op dit moment nader uit. Daarbij onderzoekt Defensie ook hoe om te gaan met lopende contracten en hoe de betrokkenheid van de Nederlandse en Europese industrie beter kan worden geborgd.
Vraag 9

Zijn de Nederlandse en Europese partijen die de vesten, platen en daarvoor benodigde sterke vezels kunnen leveren benaderd door Defensie om ook mee te dingen naar deze opdracht? Zo nee, waarom niet?

Deze specifieke raamovereenkomst betreft de levering van onderdelen van het bestaande scherfwerende vest. Het gaat hier om een voorstel van de leverancier binnen de bepalingen van de lopende raamovereenkomst. Er heeft daarom geen nieuwe besluitvorming plaatsgevonden en er zijn geen andere partijen benaderd voor een nieuwe opdracht. Defensie onderwerpt het product wel aan nieuwe certificeringsproeven om zeker te stellen dat de kwaliteit van de platen aan de gestelde eisen voldoet. In de oorspronkelijke aanbesteding hebben ook Nederlandse en Europese partijen een offerte ingediend. Op 4 juni 2015 is uw Kamer met de D-brief van het project «Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS)» geïnformeerd over de uitkomst van de verwervingsvoorbereidingsfase en het voornemen om met de firma Elbit een contract te sluiten (Kamerstuk 34 000 X, nr. 98).
Vraag 10

Als deze Nederlandse en Europese partijen niet benaderd zijn, hoe weet u dan dat zij voor de beste oplossing hebben gekozen?

Zie antwoord vraag 9.
Vraag 11

Is het binnen dit project mogelijk om alsnog te kiezen voor vesten en platen van Nederlandse of Europese makelij, met sterke vezels uit Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid de afname van deze beschermende scherfvesten op te schorten totdat duidelijk is welke Nederlandse of Europese alternatieven beschikbaar zijn en welke risico’s kleven aan het gebruik van Chinese vezels?

Defensie is niet bereid om de afname binnen de huidige raamovereenkomst op te schorten, maar is in gesprek met Elbit. Daarbij wordt ook gesproken over de herkomst van de door Elbit gebruikte supervezels. Defensie heeft het voorstel van Elbit tot gebruik van Chinese supervezels van de hand gewezen. Opschorten betekent dat Defensie niet tijdig beschikking heeft over de benodigde scherfvesten om de juiste ballistische bescherming te bieden aan haar militairen en de groei van de krijgsmacht te faciliteren.
Vraag 12

Hoe voorkomt het kabinet in het algemeen dat Nederland voor essentiële defensiematerialen afhankelijk wordt van productielocaties buiten Europa?

Het zekerstellen van leveringszekerheid en waar mogelijk voorkomen én verminderen van ongewenste strategische afhankelijkheden is een belangrijke prioriteit voor het kabinet, omdat deze afhankelijkheid een negatieve impact kan hebben op het voortzettingsvermogen van de krijgsmacht. Daarom werken Defensie en EZK met de DSII aan de versterking van de NLDTIB. In het Nationaal Programma Defensie-Industrie en Innovatie wordt deze strategie verder geconcretiseerd en uitgevoerd.
In de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie heb ik uw Kamer geïnformeerd over de gekozen beleidslijn: «Defensie heeft, in goede afstemming met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken, Europese herkomsteisen voor supervezels geformuleerd die worden ingezet bij aanbestedingen (of bij lopende contracten) voor militaire producten waar supervezels in verwerkt zijn. Uitgangspunt is gebruik te maken van Nederlandse of Europese leveranciers, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn of er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken.»
Vraag 13

Hoe wordt bij grote defensieorders geborgd dat Nederlandse bedrijven kunnen deelnemen aan de toeleveringsketen en dat kennis, innovatie en werkgelegenheid in Nederland behouden blijven?

Bij grote defensieorders kijken Defensie en Economische Zaken in een vroeg stadium naar de mogelijkheden voor deelname van de Nederlandse defensie-industrie, onder meer door marktconsultatie, industriële samenwerking en het betrekken van Nederlandse bedrijven in de toeleveringsketen. Het Industriële Participatiebeleid zorgt ervoor dat, indien we genoodzaakt zijn in het buitenland aan te schaffen, bijvoorbeeld omdat we de betreffende industrie zelf niet in huis hebben, de Nederlandse defensie-industrie en kennisinstituten toch betrokken worden bij de ontwikkeling, productie en instandhouding van deze defensieorders. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar directe levering, maar ook naar de bijdrage aan kennisontwikkeling, innovatie, onderhoud, productiecapaciteit en werkgelegenheid in Nederland. Het kabinet zet zich er daarnaast voor in dat Nederlandse bedrijven kunnen aansluiten bij internationale en Europese defensieprogramma’s, zodat de Nederlandse industriële basis wordt versterkt en de strategische autonomie van Nederland en Europa wordt vergroot.
Vraag 14

Is het kabinet van mening dat de huidige aanbestedingsregels voldoende ruimte bieden om bij defensie-inkopen de strategische autonomie van Nederland en Europa mee te wegen?

Het kabinet zet zich in Europees verband in voor aanpassing van de aanbestedingsregels op defensie- en veiligheidsgebied, zoals aangegeven in de updates over versnellen van het inkoopproces5 en zoals recent verzocht met de motie van lid Peter de Groot (VVD)6.
Binnen de huidige (aanbestedings-)regelgeving laat Defensie bij de aanschaf van materieel, naast kwaliteit, prijs, levertijd ook strategische autonomie en leveringszekerheid van het materieel in toenemende mate meewegen.
In de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie heb ik uw Kamer geïnformeerd over de gekozen beleidslijn: «Defensie heeft, in goede afstemming met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken, Europese herkomsteisen voor supervezels geformuleerd die worden ingezet bij aanbestedingen (of bij lopende contracten) voor militaire producten waar supervezels in verwerkt zijn. Uitgangspunt is gebruik te maken van Nederlandse of Europese leveranciers, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken.»
Vraag 15

Welke mogelijkheden benut u nu al om bij aanbestedingen leveringszekerheid, strategische autonomie en behoud van kritieke productiecapaciteit als gunningscriterium mee te wegen?

Zie antwoord vraag 14.
Vraag 16

Is het kabinet bereid te onderzoeken hoe bij defensie-aanbestedingen meer gewicht kan worden toegekend aan productie, onderhoud en innovatie in Nederland of Europa, binnen de geldende Europese regelgeving?

Ja. Het Nationaal Programma Defensie Industrie & Innovatie zal hier verder invulling aan geven, in lijn met de gekozen focusgebieden in de Defensie Strategie voor Industrie & Innovatie, en conform de ambities uit het coalitieakkoord om 50% in Nederland en Europa aan te besteden. Zoals toegelicht, heb ik in de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie uw Kamer in dat verband geïnformeerd over de gekozen beleidslijn: «Defensie heeft, in goede afstemming met de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Buitenlandse Zaken, Europese herkomsteisen voor supervezels geformuleerd die worden ingezet bij aanbestedingen (of bij lopende contracten) voor militaire producten waar supervezels in verwerkt zijn. Uitgangspunt is gebruik te maken van Nederlandse of Europese leveranciers, tenzij hiervoor juridische belemmeringen zijn of er operationele redenen zijn om hiervan af te zien, waaronder onterechte prijsopdrijving door bedrijven die hier misbruik van maken.»
Vraag 17

Is het kabinet bereid zich in Europees verband in te zetten voor aanpassing van de aanbestedingsregels, zodat lidstaten bij defensie-inkopen meer ruimte krijgen om strategische economische belangen en leveringszekerheid mee te wegen?

Zie antwoord vraag 14.
Vraag 18

In hoeverre biedt de Industrial Accelerator Act ruimte voor bescherming en versterking van de binnenlandse defensie-industrie?

Het Commissievoorstel voor de Industrial Accelerator Act (IAA) bevat geen directe maatregelen voor de defensie-industrie, omdat dit voorstel primair is gericht op het versterken van de Europese industriële capaciteit in strategische (civiele) sectoren, zoals energie-intensieve industrieën, net-zero technologieën en de automotive sector. Het voorstel voor de IAA bevat wel verschillende instrumenten die industrie kunnen versterken, zoals de mogelijkheid om een Europees voorkeursprincipe toe te passen bij overheidsaanbestedingen en subsidieregelingen, strengere voorwaarden voor grote buitenlandse investeringen en versnelde vergunningprocedures, in overeenstemming met de internationale verplichtingen van de EU. Hoewel deze maatregelen niet specifiek op defensie industrie zijn gericht, versterken zij wel de Europese industriële basis en kunnen zij ook de productiecapaciteit van bedrijven vergroten die zowel civiele als militaire producten ontwikkelen (dual-use industrie). Daardoor kan ook de defensiesector indirect profiteren. De ruimte om specifiek de binnenlandse industrie te beschermen blijft echter beperkt, omdat de IAA is gericht op versterking van de Europese industriële basis als geheel, en niet nationaal gericht is.
Vraag 19

Kunt u aangeven welke kansen u ziet om defensie-investeringen sterker te benutten voor de versterking van de Nederlandse maakindustrie en technologische kennisbasis?

De Nederlandse en Europese defensie-industrie en kennisbasis is cruciaal voor het voortzettingsvermogen van de krijgsmacht. Zonder een sterke industriële basis kan Defensie niet tijdig beschikken over voldoende materiaal en onderhoudscapaciteit in een Hoofdtaak 1 scenario. Bovendien is een technologische voorsprong nodig om de tegenstander een stap voor te blijven. Daarom wil het kabinet ten minste 50% van het Defensiematerieel inkopen bij de Nederlandse en Europese industrie. Om hier concreet uitvoering aan te geven, werkt het kabinet aan een Nationaal Programma Defensie Industrie en Innovatie. Dit plan van aanpak wordt in Q4 van dit jaar met uw Kamer gedeeld.

13 juli 2026 - 27 augustus 2026

45 dagen

De financiële onzekerheid van Iraanse studenten
	Don Ceder (CU)
	Bart van den Brink (CDA), Letschert

Bronnen

1. Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2471. …

Vraag 1

Wat vindt u ervan dat het voor Iraanse studenten die afhankelijk zijn van sponsorgelden uit het land van herkomst op dit moment lastig is om aan het middelenvereiste te blijven voldoen, zoals blijkt uit signalen die bij de IND bekend zijn?1

Ik vind dat buitengewoon vervelend voor de desbetreffende Iraanse studenten.
Ik heb instellingen dan ook gevraagd om aandacht te hebben voor de persoonlijke omstandigheden van de student en waar mogelijk maatwerk te bieden.
Vraag 2

Klopt het dat Iraanse studenten door sommige onderwijsinstellingen wordt aangeraden om asiel aan te vragen? Bent u het eens dat dat niet de juiste oplossing is als een financiële regeling het probleem ook zou oplossen?

Ik heb dit nagevraagd bij de koepels van de onderwijsinstellingen (de Vereniging Hogescholen (VH) en Universiteiten van Nederland (UNL)); bij hen zijn geen onderwijsinstellingen bekend die Iraanse studenten aanraden om asiel aan te vragen. Onderwijsinstellingen wijzen bijna-afgestudeerde studenten op de mogelijkheden van een zoekjaar (of verlenging van studie in geval van studievertraging). In een bijeenkomst van het Landelijk Overleg Afdelingshoofden Studentzaken van de onderwijsinstellingen is ondersteuning van Iraanse studenten besproken maar ook daar is zover mij bekend dit advies niet gegeven.
Ik deel de mening dat een asielaanvraag niet de juiste oplossing is voor een financieel probleem.
Vraag 3

Vindt u het wenselijk als onderwijsinstellingen besluiten níet gebruik te maken van de ruimte die ze onder de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) hebben om maatwerk te verzorgen, als dat tot gevolg heeft dat Iraanse studenten worden gedwongen hun studie te stoppen? Zo ja, waarom? Zo nee, wat betekent dit voor uw inzet?

Hogescholen en universiteiten spannen zich waar mogelijk in om te voorkomen dat betalingsproblemen van Iraanse studenten leiden tot uitschrijving. Zij maken hierbij gebruik van de ruimte die de Wet Hoger Onderwijs en Wetenschap (WHW) biedt om voorzieningen te treffen voor de (financiële) ondersteuning van een individuele student. Zij gaan echter zelf over de invulling die zij hieraan geven om zo goed mogelijk aan te kunnen sluiten bij de specifieke situatie van een student. De omstandigheden waaronder Iraanse studenten in Nederland verblijven kunnen per student verschillen. Maatwerk betekent ook dat een instelling kan besluiten dat in individuele gevallen ondersteuning niet passend is.
Vraag 4

Bent u bereid om de financiële regelingen die onderwijsinstellingen hanteren voor Iraanse studenten te inventariseren en de Kamer hierover in september te informeren? Zo nee, waarom niet?

Zoals aangegeven in antwoord 3 betrachten instellingen zorgvuldigheid en maatwerk in het bieden van ondersteuning aan studenten om zo goed mogelijk aan te sluiten bij hun specifieke situatie. Hierdoor lopen de financiële regelingen zodanig uiteen dat een centraal overzicht van welke onderwijsinstellingen financiële ondersteuning bieden en waaruit die getroffen regelingen precies bestaan, lastig in kaart te brengen is. De koepelorganisaties VH en UNL beschikken hier ook niet over. Maatwerk kan bovendien directe financiële ondersteuning betreffen, zoals een betalingsregeling of het openstellen van een noodfonds, maar ook non-financiële ondersteuning, bijvoorbeeld het tijdelijk opheffen van herinschrijfblokkades, (mentale) begeleiding via studentpsychologen, studentendecanen en social workers voor internationale studenten en het organiseren van steunbijeenkomsten voor studenten en medewerkers. Het is dan ook ondoenlijk om uw Kamer te informeren over de ondersteuningsvoorzieningen die specifiek geboden worden aan de betreffende studenten, inclusief de gehanteerde financiële regelingen.
Vraag 5

Bent u bereid om bij Iraanse studenten de vinger aan de pols te houden of de regelingen van de onderwijsinstellingen toereikend zijn en de Kamer over de uitkomsten van deze gesprekken te informeren? Zo nee, waarom niet?

Ik heb momenteel geen apart overleg met Iraanse studenten. Wel spreek ik regelmatig met de formele studentvertegenwoordigende organisaties LSVb en ISO. Zij kunnen de situatie van Iraanse studenten agenderen voor overleg en doen dat ook. Iraanse studenten weten hen te vinden. Verder ben ik met onderwijsinstellingen in gesprek over de situatie van Iraanse studenten in Nederland en de problemen die een deel van de Iraanse studenten in Nederland ervaren gaan ons aan het hart. Ik vraag instellingen om aandacht te hebben voor de persoonlijke omstandigheden van de student en waar mogelijk maatwerk te bieden. Ik zie dat instellingen dit ook doen.
Vraag 6

Welke wettelijke ruimte is er om af te wijken van de regel dat niet-EER-studenten met een studievisum maximaal 16 uur per week mogen werken als de situatie, zoals die van Iraanse studenten, zich daartoe noodzaakt?

Artikel 8.3.c.7 van de Regeling tot uitvoering van de Wet arbeid vreemdelingen biedt internationale studenten de mogelijkheid om 16 uur per week of in de maanden juni, juli en augustus voltijds te werken zonder dat de daarvoor benodigde tewerkstellingsvergunning wordt getoetst op prioriteitgenietend arbeidsaanbod. Er is geen wettelijke ruimte om van deze regel af te wijken.
Vraag 7

Wilt u zich zodanig inzetten dat geen enkele Iraanse student gedwongen wordt zijn of haar studie in Nederland te stoppen en terug te keren naar Iran doordat de student in de praktijk geen toegang meer heeft tot eigen geld of geld van de familie? Zo ja, wat betekent dat voor uw inzet? Zo nee, waarom niet?

Zoals in antwoord 3 aangegeven bepalen instellingen zelf de invulling die zij geven aan de ruimte die de WHW biedt om voorzieningen te treffen voor de (financiële) ondersteuning van een individuele student. Daarnaast geldt dat als een internationale student niet meer voldoet aan de voorwaarden waaronder de verblijfsvergunning is afgegeven, dat in beginsel reden is om de verblijfsvergunning in te trekken. Wel dient Nederland in elk besluit tot intrekking of niet-verlenging van de verblijfsvergunning rekening te houden met de specifieke omstandigheden van het geval en wordt het evenredigheidsbeginsel geëerbiedigd (artikel 21, zevende lid). Voordat de verblijfsvergunning wordt ingetrokken of niet wordt verlengd, beoordeelt de IND per geval of er individuele redenen zijn om van intrekking c.q. niet-verlenging af te zien. Vanwege deze mogelijkheid tot maatwerk zie ik geen reden om het beleid te wijzigen.
Vraag 8

Wanneer bent u wél bereid om aanvullende maatregelen te nemen om Iraanse studenten in Nederland financieel te ondersteunen, bijvoorbeeld door hen te laten studeren tegen het wettelijke collegegeld?

Ik overweeg op dit moment geen aanvullende algemene maatregelen voor studenten en onderwijsinstellingen. Zoals eerder gezegd, het verschilt per student waar behoefte aan is en er zijn op instellingen al mogelijkheden voor maatwerk en financiële voorzieningen. Instellingen kunnen het instellingscollegegeldtarief voor bepaalde groepen studenten verlagen tot minimaal het wettelijk collegegeldtarief. Het is aan de instelling zelf om te bepalen of zij van deze mogelijkheid gebruik maken en in te schatten wat per student nodig en mogelijk is.

13 juli 2026 - 24 augustus 2026

42 dagen

Het bericht “Ondernemers investeren minder door stijgende kosten en onzekerheid”
	Gidi Markuszower (PVV)
	Herbert

Bronnen

1. NOS, 13 juli 2026, «Ondernemers investeren minder door stijgende kost…
2. Nederlands Comité voor Ondernemerschap, Jaarbericht «Staat van het mk…

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Ondernemers investeren minder door stijgende kosten en onzekerheid»?1

Ja.
Vraag 2

Bent u zich ervan bewust dat het midden- en kleinbedrijf (mkb) goed is voor ongeveer twee derde van de toegevoegde waarde en driekwart van de werkgelegenheid in Nederland2, en onderschrijft u dat een kabinet dat dit fundament laat verzwakken daarmee de kern van de Nederlandse economie op het spel zet?

Het kabinet erkent dat het midden- en kleinbedrijf (mkb), dat een cruciale bijdrage levert aan onze welvaart, momenteel kampt met hoge lasten, toenemende regeldruk en beleidsonzekerheid. Uit het in het artikel genoemde onderzoek, overige onderzoeken en signalen uit het veld blijkt dat deze factoren ertoe leiden dat ondernemers investeringen uitstellen.
Het is onze opgave om te zorgen voor een stabiel en stimulerend ondernemings- en investeringsklimaat. Het kabinet is daarom actief bezig met het aanpakken van deze knelpunten en het verbeteren van het ondernemingsklimaat.
Via onder andere de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) en Qredits verbeter ik de toegang tot financiering voor het mkb. Daarnaast houdt het kabinet belangrijke fiscale regelingen, zoals de Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO), stabiel om innovatie te blijven stimuleren. Deze regeling wordt door veel mkb’ers gebruikt. Hiermee versterk ik het fundament van het mkb in Nederland. Ook heb ik oog voor de regeldruk voor mkb’ers.
Het kabinet richt zich ook op het verhogen van de arbeidsproductiviteit van het mkb. Hiervoor wordt bijvoorbeeld, in samenwerking met de provincies en de Europese Commissie, ruim 27 miljoen euro beschikbaar gesteld voor advies en ondersteuning via de European Digital Innovation Hubs (EDIH’s). Daarnaast wordt een Productiviteitsraad ingesteld om verdere stappen te zetten op dit vlak en heeft het kabinet net zijn tweede productiviteitsagenda naar u gestuurd.3 De Productiviteitsraad zal, conform het instellingsbesluit, specifiek aandacht besteden aan het mkb in zijn adviezen.
Het kabinet is zich ervan bewust dat het mkb, boven de bestaande uitdagingen, te maken kan krijgen met extra uitdagingen als gevolg van geopolitieke omstandigheden, zoals hoge brandstofprijzen. Om bedrijven hierbij te ondersteunen, heeft het kabinet tijdelijk de vrachtwagenheffing en de motorrijtuigenbelasting voor vracht- en bestelwagens verlaagd. Om gezonde bedrijven betere toegang tot financiering te bieden, verruimt het kabinet de BMKB, met o.a. een hoger garantiepercentage. Daarnaast introduceert het kabinet voordeligere financieringsmogelijkheden voor duurzame investeringen via Qredits.
Vraag 3

Erkent u dat de combinatie van stapelende regels, milieueisen en een hoge belastingdruk ertoe leidt dat een groep die driekwart van de banen in dit land verzorgt, massaal investeringen uitstelt? Bent u bereid deze regel- en lastendruk substantieel te verlagen? Zo nee, waarom niet?

Ondernemers noemen regeldruk vaak als één van de grootste knelpunten in hun dagelijkse bedrijfsvoering. Hoewel de bedoelingen achter regels goed zijn, kunnen ze in de praktijk te veel worden, ingewikkeld zijn of niet goed op elkaar aansluiten. Dit kost ondernemers tijd en geld, leidt tot frustraties en vermindert het plezier in het ondernemen.
Het kabinet werkt daarom aan een structurele verlaging van de regeldruk. In dat kader heeft het kabinet zichzelf het ambitieuze doel gesteld om jaarlijks minimaal 500 regels voor bedrijven, professionals en burgers te schrappen of te vereenvoudigen. Met het oog op deze inzet heeft het kabinet de ministeriële Taskforce Slagvaardige Overheid ingericht die de noodzakelijke verandering aanjaagt en aanstuurt om met het gehele kabinet te werken aan het fundamenteel vereenvoudigen van beleid en regelgeving. De verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de vereenvoudigingsopgave en daarmee ook voor de coördinatie van deze jaarlijkse doelstelling ligt bij de Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid. Als Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) blijf ik verantwoordelijk voor het verminderen van de regeldruk voor het bedrijfsleven. Daarom voer ik nieuwe MKB-indicatorbedrijvenonderzoeken uit om knelpunten beter in beeld te brengen en gerichter aan te pakken. Zo komen op korte termijn de uitkomsten beschikbaar van de onderzoeken naar de sectoren Groene en Circulaire bedrijvigheid, Maritiem en Schoonmaak. Hierover bent u recent geïnformeerd.4
Bij toekomstige fiscale wijzigingen blijft het kabinet oog houden voor de lastenontwikkeling van het mkb.
Vraag 4

Bent u bereid te (laten) onderzoeken of ondernemen buiten Nederland – in andere EU-lidstaten én daarbuiten – qua belastingdruk, regeldruk en snelheid van vergunningverlening daadwerkelijk aantrekkelijker is geworden, mede gezien signalen van VNO-NCW en MKB-Nederland dat het Nederlandse vestigingsklimaat verslechtert en Nederland is gezakt op de ranglijst van aantrekkelijkste investeringslanden? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 3.
Vraag 5

Bent u bekend met de kritiek dat de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) de afgelopen jaren stapsgewijs is versoberd, waardoor bedrijfsoverdracht aan de volgende generatie fiscaal onaantrekkelijker is geworden, en bent u bereid dit te heroverwegen? Zo nee, waarom niet?

Ik houd al jaarlijks een vinger aan de pols met de Monitor Ondernemingsklimaat. Met deze monitor houd ik onder meer in de gaten hoe ondernemers denken over het ondernemingsklimaat en wat de grootste knelpunten voor ondernemers zijn, in hoeverre bedrijven overwegen om bedrijfsactiviteiten naar het buitenland te verplaatsen en hoe Nederland het doet op belangrijke ranglijsten. De meest recente monitor laat zien dat voor ondernemers de belangrijkste uitdagingen liggen op het gebied van voorspelbaarheid van beleid en politieke stabiliteit, het sentiment over het bedrijfsleven, verschillende vormen van schaarste – waarbij arbeid en energie momenteel het zwaarste wegen – en de ervaren regeldruk. Ik heb u afgelopen 9 december 2025 over de uitkomsten hiervan geïnformeerd.5
Nederland is in de laatste editie van de jaarlijkse World Competitiveness Ranking – een veelgebruikte ranglijst voor het concurrentievermogen van landen, opgesteld door het International Institute for Management Development (IMD) – gestegen van plek 10 naar plek 8. Dat is goed nieuws, maar maakt niet dat we nu minder hard gaan werken aan het verbeteren van randvoorwaarden die voor ondernemers belangrijk zijn.
Vraag 6

Bent u bereid een fundamentele schoning van regels en fiscale lasten voor het mkb door te voeren, in plaats van ondernemers die twee derde van onze welvaart creëren verder te belasten en te reguleren, om te voorkomen dat Nederland hen definitief verliest aan het buitenland? Zo nee, waarom niet?

Het kabinet heeft met verschillende wijzigingen in de BOR de doelmatigheid van de regeling verbeterd en onbedoeld gebruik verkleind, waarbij de regeling voor een belangrijk deel overeind is gebleven. De BOR voorziet nog steeds in een ruime vrijstelling van schenk- en erfbelasting bij de overnemer van een onderneming, zodat voorkomen wordt dat de continuïteit van de onderneming in gevaar komt door belastingheffing, waarvoor mogelijk liquide middelen aan de onderneming zouden worden onttrokken. In het coalitieakkoord is aangekondigd dat de BOR in zijn huidige vorm wordt voortgezet.

13 juli 2026 - 21 september 2026

70 dagen

Het bericht ‘Defensie zet zinnen op scherfvesten van Chinees-Israëlische makelij, en dat schiet Nederlandse industrie in verkeerde keelgat’
	Tamara ten Hove (PVV)
	Derk Boswijk (CDA)

Bronnen

1. https://www.telegraaf.nl/binnenland/defensie-zet-zinnen-op-scherfvest…

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Defensie zet zinnen op scherfvesten van Chinees-Israëlische makelij, en dat schiet Nederlandse industrie in verkeerde keelgat»?1

Ja.
Vraag 2

Kunt u aangeven welke Nederlandse leveranciers vergelijkbare vesten kunnen leveren en wat de eventuele verschillen daartussen zijn? Kunt u daarbij een vergelijking maken in levertijd, kosten, gewicht van de scherfvesten en de functionaliteit tussen de scherfvesten van Nederlandse makelaardij en die van de aangekochte Chinees-Israëlische materialen?

Op 4 juni 2015 is uw Kamer met de D-brief (Kamerstuk 34 000 X, nr. 98) van het project «Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS)» geïnformeerd over de uitkomst van de verwervingsvoorbereidingsfase en het voornemen om een contract te sluiten met de firma Elbit voor de levering van het smart vest. Het smart vest bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder ballistische platen.
Er zijn/waren geen Nederlandse leveranciers bekend die een volledig vest kunnen leveren. Defensie doet geen (openbaar) uitspraak over individuele leveranciers, omdat dit de commerciële belangen van de leverancier schaadt.
Vraag 3

Kunt u aangeven welke verplichting de raamovereenkomst oplegt aan Defensie om nieuwe ballistische beschermingsmiddelen alleen bij deze leverancier af te nemen? Bevat de raamovereenkomst de harde verplichting dit te allen tijde bij deze leverancier te doen?

In juni 2024 heeft Defensie een instandhoudingsovereenkomst getekend met deze leverancier met een looptijd van drie jaar, inclusief de mogelijkheid om het contract twee keer twee jaar te verlengen. De raamovereenkomst omvat de levering van (onderdelen van) het bestaande smart vest. Onderdeel van deze overeenkomst is de juridische verplichting om deze producten gedurende de looptijd van de raamovereenkomst af te nemen bij de leverancier.
Vraag 4

Bent u het ermee eens dat, gelet op de term «kan afnemen», uit de eigen verklaring van Defensie blijkt dat er geen verplichting bestaat om deze materialen bij deze leverancier aan te schaffen? Zo nee, waarom niet?

Nee, Defensie deelt dit beeld niet wat betreft dit scherfwerende vest (zie het antwoord op vraag 3).
De raamovereenkomst omvat de mogelijkheid voor de leverancier om verbetervoorstellen in te dienen, wat hier het geval is. Deze ontwikkeling is nog niet getest en Defensie heeft nog geen keuze gemaakt over de afname van de doorontwikkelde ballistische platen. Voor dit deel geldt geen verplichting om deze doorontwikkelde platen te accepteren. Gedurende de looptijd van het contract kan Defensie wel of niet extra nieuwe producten afnemen; uitbreiding van hetzelfde product dient wel bij dezelfde leverancier te gebeuren. Bij een toekomstige aanschaf voor de vervanging van de huidige vesten waar Nederlandse supervezels in verwerkt zijn, wil Defensie dat Europese supervezels worden gebruikt (in lijn met de doelstellingen van de DSII en de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie). Het uitgangspunt daarbij is het zekerstellen van de strategische autonomie van Nederland.
Vraag 5

Kunt u aangeven op welke gebieden Defensie nog meer raamovereenkomsten heeft waaruit dergelijke besluiten voort kunnen vloeien, terwijl er Nederlandse alternatieven beschikbaar zijn? Zo nee, waarom niet?

Een raamovereenkomst is het resultaat van een genomen inkoopbesluit en wordt gekenmerkt door de mogelijkheid om gedurende de looptijd van de overeenkomst flexibel artikelen af te nemen. Defensie heeft verschillende goed lopende raamovereenkomsten, bijvoorbeeld voor de levering van klein kaliber munitie. In aanloop naar het sluiten van een dergelijke overeenkomst weegt Defensie, in lijn met de doelstellingen uit de DSII, de aspecten prijs, tijd, kwaliteit en herkomst mee.
Vraag 6

Bent u het ermee eens dat bij enige juridische mogelijkheid deze opdracht alsnog aan een Nederlands bedrijf gegund moet worden en zo ja, hoe gaat u dit bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?

Nee, Defensie deelt deze opvatting niet. Dit is omdat Defensie tijdig de beschikking wil kunnen hebben over de benodigde ballistische platen en vesten om ballistische bescherming te bieden aan haar militairen en de groei van de krijgsmacht te faciliteren.
Defensie heeft nog geen keuze gemaakt over de afname van extra scherfvesten, maar wacht een nieuw voorstel van Elbit af. Defensie heeft het voorstel van Elbit tot gebruik van Chinese supervezels van de hand gewezen. Zoals toegelicht wil Defensie dat Europese supervezels worden gebruikt (in lijn met de doelstellingen van de DSII en de Kamerbrief Defensie actieplan Nederlandse supervezelindustrie).
Vraag 7

Welke gevolgen heeft deze deal met China voor de Nederlandse bedrijven die in het kader van het Verbeterd Operationeel Soldaten Systeem (VOSS) ballistische beschermingsmaterialen produceren? Welke gevolgen heeft dit op het VOSS-project zelf?

Er is geen sprake van een deal met China. De leverancier heeft een voorstel gedaan om de bestaande platen te verbeteren en daarbij gebruik te maken van Chinese vezels. Zoals toegelicht is Defensie in gesprek met de leverancier over de herkomst van de gebruikte supervezels.
Vraag 8

Hoe rijmt u de voor Nederlanders nieuwe belastingregels die per 1 juli 2026 van kracht zijn op Chinese aankopen, onder andere om de binnenlandse economie te ondersteunen, met het blijven aankopen van scherfwerende producten uit China, terwijl de Nederlandse industrie hier ook in kan voorzien?

De scherfvesten die Defensie heeft gekocht komen niet uit China. De invoerrechten van 3 EUR per goed voor zendingen onder de 150 EUR gelden voor goederen die via e-commerce worden gekocht. De aanschaf van scherfvesten valt niet onder deze regeling. Bij invoer van scherfvesten zijn de gebruikelijke douane-regels van toepassing.

13 juli 2026 - 20 juli 2026

7 dagen

Het nieuwsbericht “Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: ‘Elke dag wordt er gevochten’”
	Gidi Markuszower (PVV)
	David van Weel (VVD), Bart van den Brink (CDA)

Bronnen

1. De Telegraaf, 11 juli 2026, «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmi…

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het nieuwsbericht «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: «Elke dag wordt er gevochten»»?1

Ja
Vraag 2

Heeft u kennisgenomen van de eerdere schriftelijke vragen die ik over de situatie rond Ter Apel heb gesteld?

Ja
Vraag 3

Waarom moet de Kamer via de media vernemen dat de situatie in Ter Apel zo ernstig is dat zelfs het Rode Kruis en VluchtelingenWerk zich hebben teruggetrokken? Waarom bent u hierover niet uit eigen beweging naar de Kamer gekomen?

Er is in Ter Apel al langere tijd sprake van een aanhoudende overlastproblematiek. Op meerdere momenten heb ik uw Kamer over deze situatie en de inzet van extra maatregelen geïnformeerd.2 In de afgelopen periode is de druk op de opvang verder toegenomen door een landelijk tekort aan opvangplekken. Om die reden heeft het COA op 20 mei jl. moeten besluiten over te gaan tot gecontroleerde toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel. Door deze gecontroleerde toegang is de situatie ontstaan dat asielzoekers die niet in aanmerking komen voor opvang op grond van de kwetsbaarheidstoets tijdelijk op het voorterrein bij de opvanglocatie verblijven. Zij worden wel geregistreerd. Op het voorterrein hebben zich in de afgelopen periode verschillende incidenten voorgedaan, de maatregelen die werden genomen hebben niet gezorgd dat de situatie in Ter Apel structureel verbeterde. Om die reden heb ik aanvullende maatregelen genomen. Over deze maatregelen heb ik uw Kamer op maandag 13 juli jl. geïnformeerd.
Vraag 4

Hoe lang bent u er al mee bekend dat er dit soort ernstige incidenten – geweld, steekpartijen, wapenbezit – spelen in en rond Ter Apel? Sinds welk moment precies?

Er is in Ter Apel al langere tijd sprake van een aanhoudende overlastproblematiek. Op meerdere momenten heb ik uw Kamer over deze situatie en de inzet van extra maatregelen geïnformeerd.3
Vraag 5

Kunt u een volledig overzicht geven van alle geweld- en overlastincidenten in en rond het aanmeldcentrum Ter Apel in 2026, uitgesplitst naar aard van het incident (mishandeling, bedreiging, wapenbezit, steekincident, vernieling, et cetera)?

Jaarlijks publiceert het COA een overzicht van alle incidenten in de opvanglocaties, waaronder Ter Apel Voor een cijfermatig overzicht van het aantal verdachtenregistraties van COA-bewoners en de strafrechtelijke afdoeningen door het Openbaar Ministerie en de Rechtspraak verwijs ik naar de zogeheten Incidentenmonitor van het WODC. Op 2 juli jl. is de rapportage over 2019–2025 door het WODC gepubliceerd en naar de Kamer gestuurd.4
Vraag 6

Hoe is de situatie bij de overige asielzoekerscentra in Nederland? Kunt u per locatie een overzicht geven van het aantal geweld- en overlastincidenten in 2026?

Zie antwoord vraag 5.
Vraag 7

Bent u bereid ervoor te zorgen dat voortaan bij álle strafbare feiten die door asielzoekers worden gepleegd aangifte wordt gedaan en vervolging plaatsvindt? Zo nee, waarom niet?

Indien sprake is van strafbare feiten of vermoedens daarvan, doet het COA melding en/of aangifte bij de politie, of adviseert bewoners zelf om melding en/of aangifte te doen. COA blijft het doen van aangifte stimuleren zodat daadwerkelijk strafrechtelijke opvolging kan plaatsvinden.
Vraag 8

Hoe vaak worden op dit moment strafbare feiten door asielzoekers gepleegd zonder dat daarvan aangifte wordt gedaan? Kunt u dit in cijfers uitdrukken, en zo nee, waarom houdt u dit niet bij?

Voor een cijfermatig overzicht van het aantal verdachtenregistraties van COA-bewoners en de strafrechtelijke afdoeningen door het Openbaar Ministerie en de Rechtspraak verwijs ik naar de zogeheten Incidentenmonitor van het WODC. Op 2 juli jl. is de rapportage over 2019–2025 door het WODC gepubliceerd.5
Vraag 9

Bent u bereid de Kamer voortaan proactief en periodiek te informeren over strafbare feiten die door asielzoekers worden gepleegd? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 8.

13 juli 2026 - 21 september 2026

70 dagen

De noodzaak van grootschalige terugkeer naast een asielstop
	Gidi Markuszower (PVV)
	Bart van den Brink (CDA)

Bronnen

1. NieuwRechts.nl, 11 juni 2026 (https://nieuwrechts.nl/111346-een-asiel…
2. NOS, 8 juli 2026 (https://nos.nl/artikel/2622197-intrekken-van-verbli…

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Een asielstop alleen is niet genoeg», geschreven door het lid Markuszower, waarin wordt gesteld dat Nederland niet alleen de asielinstroom moet stoppen, maar ook werk moet maken van grootschalige terugkeer van mensen die onder valse voorwendselen een verblijfsstatus hebben verkregen?1 Zo nee, waarom niet?

Ja
Vraag 2

Heeft u tevens kennisgenomen van de uitspraak van de Raad van State dat u als minister een verblijfsvergunning mag intrekken zodra blijkt dat een asielzoeker zijn asielmotief heeft verzonnen en op valse verklaringen heeft gebaseerd?2

Ja
Vraag 3

Klopt het dat naar aanleiding van de zaak rond de veroordeelde juridisch adviseur die valse asielverhalen verkocht, ruim honderd al afgegeven verblijfsvergunningen opnieuw zijn onderzocht en dat dit tot nu toe bij twee Iraanse gezinnen (asiel verkregen in 2017) tot intrekking heeft geleid? Waarom zijn dit er tot dusver niet meer, gezien de omvang van de fraude?

Het klopt dat er ruim honderd zaken van Iraanse vreemdelingen zijn onderzocht. Het klopt echter niet dat dit slechts in twee gevallen tot intrekking heeft geleid. Het gaat om een diverse groep, waarvan een enkeling nog in afwachting was op een definitief besluit op de asielaanvraag, anderen in het bezit waren van een verblijfsvergunning en sommigen reeds het Nederlanderschap bezaten. Deze cijfers zijn niet geaggregeerd uit de systemen gehaald maar door middel van handmatig dossieronderzoek binnen deze afgebakende groep zaken.
Als gevolg van de fraudesignalen in deze zaken is de openstaande asielaanvraag afgewezen, zijn er ca. tien vergunningen definitief ingetrokken, loopt de intrekkingsprocedure nog in zo’n zeventig zaken en is er in meer dan tien zaken besloten af te zien van intrekking vanwege nieuwe feiten en omstandigheden die in de intrekkingsprocedure naar voren zijn gekomen. Verder zijn er naar aanleiding van de intrekkingsprocedure een aantal vreemdelingen vrijwillig vertrokken uit Nederland.
Intrekkingsprocedures zijn in het algemeen complex en dienen zorgvuldig te worden doorlopen, wat tijd kost. Daarbij hebben de procedures vertraging opgelopen, omdat een definitief rechterlijk oordeel in de strafzaak tegen de adviseur afgewacht werd. Ook werd de uitspraak van de Afdeling waarnaar het lid Markuszower verwijst afgewacht, omdat niet alleen de beslissing in de individuele zaak, maar ook de werkwijze in het algemeen ter toetsing voorlag. Dat laat onverlet dat de intrekkingsprocedures niet zijn gestaakt. Nu er een uitspraak van de Afdeling is over de werkwijze in deze zaken, kunnen de procedures worden voortgezet en afgerond.
Vraag 4

Bent u van plan om, nu de Raad van State deze mogelijkheid tot intrekking heeft bevestigd, alle overige dossiers binnen deze zaak versneld te herbeoordelen en op welke termijn verwacht u dit onderzoek af te ronden?

Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 3 is er reeds een deel van deze zaken afgerond en is er ook daadwerkelijk tot intrekking overgegaan. In veel andere zaken zijn de mogelijke stappen gezet. De zaken die nog in behandeling zijn zullen conform de kaders in de uitspraak verder worden onderzocht en beoordeeld. Het is mijn inzet de lopende procedures zo snel mogelijk af te ronden.
Vraag 5

Deelt u de conclusie dat decennialang te veel migranten zijn toegelaten en dat er in de praktijk vrijwel geen mensen zijn uitgezet? Zo nee, welke cijfers onderbouwen volgens u een ander beeld?

Ik herken niet dat er vrijwel geen mensen zijn uitgezet. We zien in de jaarlijkse cijfers inzake ketenbreed vertrek over de afgelopen vijf jaar dat er in 2025 23.490, in 2024 22.170, in 2023 23.140, in 2022 19.230 en in 2021 18.480 personen zijn vertrokken. Deze aantallen zijn gebaseerd op de vertrekregistraties van de KMar, politie en DT&V.
Vraag 6

Kunt u aangeven hoeveel personen de afgelopen vijf jaar hun verblijfsstatus hebben verkregen op basis van een asielrelaas dat later onjuist of verzonnen bleek te zijn en in hoeveel van die gevallen de verblijfsvergunning daadwerkelijk is ingetrokken? Zo nee, waarom niet?

Deze gegevens zijn niet geaggregeerd uit de systemen te halen. De wettelijke intrekkingsgrondslag wordt gebruikt bij verschillende situaties en niet enkel in geval van een verzonnen asielrelaas Het is enkel inzichtelijk hoeveel zaken er zijn ingetrokken, maar niet op welke grond dat is gebeurd.
Vraag 7

In hoeveel van de gevallen waarin een verblijfsvergunning is ingetrokken wegens een vals asielrelaas, heeft daadwerkelijk uitzetting plaatsgevonden en wat is de gemiddelde doorlooptijd tussen intrekking en daadwerkelijk vertrek?

Ook deze gegevens zijn niet uit de systemen te halen.
Vraag 8

De Raad van State merkt op dat u bij intrekking opnieuw moet beoordelen of de betrokkene alsnog op andere gronden voor asiel in aanmerking komt: bent u het ermee eens dat deze herbeoordelingsplicht in de praktijk een aanzuigende werking op onterechte asielclaims in stand houdt en bent u bereid bij het kabinet en in Brussel te pleiten voor aanscherping van deze regel? Zo nee, waarom niet?

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in haar uitspraak geoordeeld dat de IND de verleende vergunningen in deze zaken terecht heeft ingetrokken en uiteengezet op welke wijze een herbeoordeling van het asielmotief dient plaats te vinden bij gevallen waarin is gebleken dat er bewust valse verklaringen zijn afgegeven over dit asielmotief. Uit de overwegingen van de Afdeling volgt dat vreemdelingen in dergelijke gevallen niet in grote lijnen geloofwaardig geacht hoeven te worden, dat deze vreemdelingen in beginsel niet langer het voordeel van de twijfel wordt gegund en dat op hen ten aanzien van het eerder naar voren gebrachte asielmotief een verzwaarde bewijslast rust. Het is dan ook zeker geen gegeven dat vreemdelingen ingevolge deze herbeoordeling alsnog in aanmerking zullen komen voor een asielstatus. Ik volg dan ook niet dat een herbeoordeling langs deze lijnen een aanzuigende werking op onterechte asielclaims in stand houdt.
Vraag 9

Bent u bereid het beleid en de uitvoeringspraktijk zo aan te passen dat een verzonnen of frauduleus asielrelaas in de regel leidt tot intrekking van de status én uitzetting? Zo nee, waarom niet?

Uit hoofde van EU regelgeving volgt reeds dat een status enkel verleend mag worden indien er daadwerkelijk een beschermingsbehoefte bestaat. Dit betekent dus ook dat het staande praktijk is dat indien aannemelijk is dat een vreemdeling een asielrelaas heeft verzonnen of heeft gefraudeerd in de aanvraag, de vergunning wordt ingetrokken. Terugkeer is in dergelijke gevallen het logische sluitstuk van de procedure. Er kan echter niet uitgesloten worden dat er in voorkomende gevallen een andere oprechte grondslag kan zijn die tot bescherming leidt. Omdat het verbod op refoulement absoluut is, zullen die aanspraken altijd moeten worden onderzocht. Daarbij geldt, zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 8, wel dat de vreemdeling in beginsel niet het voordeel van de twijfel gegund hoeft te worden en dat ten aanzien van het eerder naar voren gebrachte asielmotief een verzwaarde bewijslast op hem rust.
Vraag 10

Welke concrete maatregelen neemt u, of bent u voornemens te nemen, om de terugkeercapaciteit en -uitvoering (waaronder de samenwerking met landen van herkomst en de inzet van de Dienst Terugkeer en Vertrek) op korte termijn substantieel te vergroten?

Terugkeer van vertrekplichtige vreemdelingen is een prioriteit voor het kabinet.
Het kabinet tracht terugkeer van vertrekplichtige vreemdelingen langs verschillende sporen te bevorderen. Zo heeft het kabinet onder andere ingezet op een snelle herziening van de Europese Terugkeerrichtlijn. Op 1 juni jl. is er een onderhandelingsakkoord overeengekomen door de Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie over de nieuwe terugkeerverordening. De nieuwe Terugkeerverordening moet de terugkeerprocedure simpeler, efficiënter en doeltreffender maken en de lidstaten meer handvatten geven om terugkeer te effectueren.
Daarnaast worden ook nationaal maatregelen getroffen om het terugkeerinstrumentarium te versterken. Enkele van de voorgestelde wijzigingen zijn opgenomen in de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring, welke onlangs is aangenomen in de Tweede Kamer. Zo wordt in deze wet de mogelijkheid voor ongewenstverklaring van vreemdelingen verruimd. Deze wet regelt dat de ongewenstverklaring voortaan ook kan worden opgelegd aan vreemdelingen die onder de Terugkeerverordening vallen; waaronder (afgewezen) asielzoekers. Dit betekent praktisch gezien dat een grotere groep criminele en/of overlastgevende vreemdelingen in de toekomst ongewenst kan worden verklaard. Deze vreemdelingen moeten dan Nederland onmiddellijk verlaten en kunnen strafrechtelijk worden vervolgd als zij dit niet doen. Ook maakt de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring het meewerken aan vertrek verplicht. Een vreemdeling die opzettelijk het terugkeerproces frustreert, kan straks worden gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van maximaal 5.500 euro. Tenslotte wordt, zoals eerder aangekondigd in de brief van 24 april jl.,3 gewerkt aan een nieuw wetsvoorstel voor de strafbaarstelling van terugkeerfrustreerders.
Verder zet het kabinet doorlopend in op het versterken van de terugkeersamenwerking met derde landen. Terugkeersamenwerking met derde landen is immers essentieel voor het realiseren van gedwongen terugkeer. Zo wordt onder andere ingezet op een versterkte samenwerking met belangrijke landen van herkomst en transit, onder meer via migratiepartnerschappen. Ook sluiten Nederland en de EU terug- en overnameovereenkomsten met derde landen waarin concrete afspraken worden vastgesteld m.b.t. de terugkeersamenwerking. Tevens zet Nederland ook in op maatregelen in EU-verband om de terugkeersamenwerking met derde landen te verbeteren. Denk hierbij aan de mogelijkheid om negatieve visummaatregelen te nemen tegen derde landen onder artikel 25bis van de Visumcode.
Vraag 11

Bent u bereid om, naast een asielstop, een concreet plan met tijdpad aan de Kamer voor te leggen voor grootschalige terugkeer van mensen zonder rechtmatig verblijf? Zo nee, waarom niet?

Een asielstop is in strijd met het internationaal recht.
Het uitgangspunt van het Nederlandse terugkeerbeleid is dat alle vertrekplichtige vreemdelingen Nederland moeten verlaten; waaronder ook vertrekplichtige asielzoekers. Het kabinet zet zich dan ook voortdurend in om meer terugkeer te realiseren.
Vraag 12

Op welke termijn kunt u de Kamer hierover nader informeren?

Zoals hierboven benoemd is er op dit moment geen aanleiding – om bovenop de reguliere inzet op terugkeer – een speciaal plan te ontwikkelen en voor te leggen aan de Kamer. Voor de uiteenzetting over de doorlopende inzet van het kabinet op terugkeer verwijs is u naar antwoord 10.

13 juli 2026 - 20 juli 2026

7 dagen

Het nieuwsbericht “Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: ‘Elke dag wordt er gevochten’”
	Gidi Markuszower (PVV)
	David van Weel (VVD), Bart van den Brink (CDA)

Bronnen

1. De Telegraaf, 11 juli 2026, «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmi…

Vraag 1

Deelt u de opvatting dat asielzoekers in Nederland te gast zijn en dat van gasten mag worden verwacht dat zij zich gedragen, zich aan onze regels houden en de veiligheid van anderen niet in gevaar brengen? Zo nee, waarom niet?

Ja.
Vraag 2

Deelt u de opvatting dat mensen die werkelijk op de vlucht zijn voor oorlog en geweld dankbaar behoren te zijn voor de bescherming en opvang die Nederland hun biedt en dat de dagelijkse vechtpartijen, intimidatie en wapengeweld rond Ter Apel daar volstrekt haaks op staan? Zo nee, waarom niet?

Mensen die in Nederland asiel aanvragen hebben recht op opvang. Daarnaast is het bieden van bescherming aan vreemdelingen op de vlucht voor oorlog en geweld een wettelijke en humanitaire verplichting. Dit mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid. Overlast, in welke vorm dan ook, wordt niet getolereerd.
Vraag 3

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: «Elke dag wordt er gevochten»»1, waarin een asielzoeker die zelf in de opvang verblijft verklaart dat er élke dag wordt gevochten? Erkent u dat dit geen incident is, maar de dagelijkse realiteit van de asielopvang is geworden? Zo nee, waarom niet?

Er is in Ter Apel al langere tijd sprake van een aanhoudende overlastproblematiek. Op meerdere momenten heb ik uw Kamer over deze situatie en de inzet van extra maatregelen geïnformeerd2. In de afgelopen periode is de druk op de opvang verder toegenomen door een landelijk tekort aan opvangplekken. Om die reden heeft het COA op 20 mei jl. moeten besluiten over te gaan tot gecontroleerde toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel. Door deze gecontroleerde toegang is de situatie ontstaan dat asielzoekers die niet in aanmerking komen voor opvang op grond van de kwetsbaarheidstoets tijdelijk op het voorterrein bij de opvanglocatie verblijven. Zij worden wel geregistreerd. Op het voorterrein hebben zich in de afgelopen periode verschillende incidenten voorgedaan, de maatregelen die werden genomen hebben niet gezorgd dat de situatie in Ter Apel structureel verbeterde. Om die reden heb ik aanvullende maatregelen genomen. Over deze maatregelen heb ik uw Kamer op 13 juli per brief geïnformeerd.
Vraag 4

Wat is uw reactie op het feit dat de politie de afgelopen week meerdere steekincidenten in Ter Apel meldde en dat er volgens het Rode Kruis ook buiten de hekken opstootjes zijn geweest?

Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen.
Vraag 5

Beseft u dat het Rode Kruis – een organisatie die normaal juist actief is in ramp- en oorlogsgebieden – zich vanwege de onveiligheid heeft teruggetrokken van het voorterrein, en dat kort daarna ook VluchtelingenWerk vertrok? Wat zegt het volgens u over de staat van het Nederlandse asielsysteem dat zelfs een noodhulporganisatie de opvang hier te gevaarlijk vindt? Zo u dit niet veelzeggend acht, waarom niet?

Ik betreur het feit dat de situatie is ontstaan dat de hulpverleners van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk Nederland zich niet langer veilig voelden en hun werk op het voorterrein tijdelijk moesten stopzetten. Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen om de veiligheid van hulpverleners, medewerkers en bewoners te borgen. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang.
Vraag 6

Kunt u aangeven of soortgelijke veiligheidsproblemen – dagelijks geweld, steekincidenten en het terugtrekken van hulporganisaties wegens onveiligheid – zich ook voordoen bij aanmeld- en opvangcentra in andere Europese landen, of is de situatie in Ter Apel uitzonderlijk? Kunt u dit onderbouwen met concrete voorbeelden en cijfers uit vergelijkbare landen?

Overlast en daarmee samenhangende veiligheidsproblemen zijn niet uniek voor Nederland.3 Exacte cijfers per land zijn niet te geven, onder meer vanwege de verschillende wijze van registreren en openbaar rapporteren.
Vraag 7

Indien blijkt dat andere landen met een strenger toelatings-, screenings- en terugkeerbeleid minder van dit soort geweld en overlast kennen, welke conclusie verbindt u daaraan voor het Nederlandse beleid? Zo u daaraan geen conclusie verbindt, waarom niet?

Met de ingang van het Europees Asiel – en Migratiepact op 12 juni jl. zijn nieuwe regels in werking getreden. Het pact is opgesteld om op eenduidige wijze illegale immigratie tegen te gaan en bestaat uit verschillende verordeningen en een richtlijn die zorgen voor een strenger toelatings-, screenings- en terugkeerbeleid binnen de EU-lidstaten. Ik ben ervan overtuigd dat dit meehelpt om te komen tot meer grip op migratie door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen.
Vraag 8

Deelt u de analyse dat het volledig ontsporen van de veiligheid het directe gevolg is van de massale, ongecontroleerde instroom en dat het aanmeldcentrum sinds half mei zó overvol is dat mensen buiten op het voorterrein moeten verblijven? Zo nee, waarom niet?

Nee, het COA heeft op 20 mei jl. het besluit moeten nemen om over te gaan tot gecontroleerde toegang voor de opvanglocatie in Ter Apel, vanwege de aanhoudende druk op deze locatie door het tekort aan opvangplekken. Hierdoor is het niet mogelijk om asielzoekers vanuit Ter Apel voldoende door te laten stromen naar locaties elders in Nederland. Tegelijkertijd blijf ik me inzetten om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen.
Vraag 9

Klopt het dat een deel van de aanwezigen kampt met zware mentale problematiek, zoals in het artikel wordt beschreven, en dat deze personen tussen de overige bewoners worden geplaatst? Kunt u aangeven welke screening op psychische gesteldheid plaatsvindt vóórdat iemand tot de opvang en de asielprocedure wordt toegelaten en hoe vaak dergelijke personen betrokken zijn bij geweld?

Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van maandag 13 juli jl. worden asielzoekers die net aankomen in Ter Apel overdag opgevangen in het (voormalig) DISA-pand van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) op het aanmeldterrein4 5. Hiermee wordt voorkomen dat zij in onveiligheid verkeren vanwege overlast door anderen. Deze dagopvang is daarmee bedoeld voor asielzoekers die als gevolg van de gecontroleerde toegang in Ter Apel nog geen opvangplek bij het COA krijgen. Dit heeft als resultaat dat asielzoekers die aankomen in Ter Apel niet op het voorterrein zullen verblijven, maar in- en bij het DISA-pand dat op een apart deel van het terrein gevestigd is.
Bij aankomst in Nederland vindt, voor de toelating tot de asielprocedure en opvang, geen uitgebreide screening op de algemene psychische gesteldheid plaats. Er wordt wel gescreend op openbare orde/veiligheid (door de IND) en op specifieke infectieziekten zoals tuberculose. Na toelating tot de opvang beoordeelt het COA of acute medische of psychische zorg noodzakelijk is. Er wordt niet bijgehouden hoeveel mensen met een psychische aandoening overlast veroorzaken.
Vraag 10

Wat voor mensen laat Nederland op dit moment eigenlijk binnen? Is er, voordat iemand wordt opgevangen, deugdelijk zicht op identiteit, achtergrond, strafblad en psychische gesteldheid, of gebeurt toelating grotendeels op vertrouwen en op basis van niet-verifieerbare verklaringen? Zo er onvoldoende zicht is, acht u dat aanvaardbaar, en waarom?

De screening van asielzoekers bestaat uit vier hoofdonderdelen: een identiteitsvaststelling en registratie, een veiligheids- en antecedentenonderzoek, een gezondheidscheck en een beoordeling op kwetsbaarheid. De gezondheidscheck wordt uitgevoerd door de Geneeskundige Zorg Asielzoekers (GZA) om de volksgezondheid te beschermen, hierbij valt te denken aan een TBC-onderzoek. Bij de beoordeling op kwetsbaarheid wordt gekeken of de asielzoeker extra zorg of begeleiding nodig heeft tijdens de procedure en opvang. Dit kan gelden voor minderjarigen (alleenstaand of met familie), zwangere vrouwen, slachtoffers van mensenhandel of mensen met zware gezondheidsproblemen. Na toelating tot de opvang beoordeelt het COA of acute medische of psychische zorg noodzakelijk is.
Met invoering van het Migratiepact is de screening van vreemdelingen die in Ter Apel asiel aanvragen bij de IND ondergebracht. Tijdens de screening wordt ook informatie opgehaald ter voorbereiding van de behandeling van de asielaanvraag.
Vraag 11

Wat is uw reactie op de verklaring van een voormalige beveiliger van Ter Apel, die vertelt dat hij aanvankelijk medelijden had, maar na enkele weken concludeerde «dit hoort hier niet thuis», en tijdens een nachtdienst alleen tegenover vijf agressieve bewoners stond? Deelt u de opvatting dat de overheid volstrekt tekortschiet in de bescherming van haar eigen personeel en hulpverleners? Zo nee, waarom niet?

Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. Juist om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen. Uw Kamer is hierover op maandag 13 juli jl. geïnformeerd.
Vraag 12

Als asielzoekers zich nú al, in de allereerste fase van hun verblijf, structureel misdragen met geweld en wapens, wat is dan uw verwachting voor hun gedrag wanneer zij straks in gemeenten en wijken worden gehuisvest? Deelt u de vrees dat dit een voorbode is van problemen die zich via de Spreidingswet over heel Nederland zullen verspreiden? Zo nee, waarom niet?

De overlast op het voorterrein in Ter Apel werd veroorzaakt door een relatief kleine groep mensen, vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef of mensen van elders zonder een asielaanvraag. Het is niet de verwachting dat deze mensen in aanmerking komen voor een inwilliging van de asielaanvraag. Asielzoekers met een afwijzing van de asielaanvraag dienen terug te keren naar het land van herkomst en zullen niet gehuisvest worden in de gemeenten. Asielzoekers met een kansarme aanvraag worden met voorrang afgehandeld in de versnelde asielprocedure.
Vraag 13

Deelt u de conclusie dat de politie er niet in is geslaagd de veiligheid rond Ter Apel te waarborgen? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid onmiddellijk extra ME (Mobiele Eenheid), marechaussee en beveiliging permanent te stationeren? Zo nee, waarom niet?

In de afgelopen zeven weken hebben verschillende incidenten plaatsgevonden op het voorterrein in Ter Apel. De overlast werd veroorzaakt door een kleine groep mensen, vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef of mensen van elders zonder een asielaanvraag.
Er zijn verschillende maatregelen genomen om de veiligheid van de hulpverleners, medewerkers en asielzoekers te kunnen borgen.Dit heeft er helaas niet voor gezorgd dat de situatie in Ter Apel structureel verbeterd is. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen. Uw Kamer is hierover op maandag 13 juli jl. geïnformeerd. Vanzelfsprekend blijf ik hier strak op toezien en staat mijn departement in nauw contact met alle ketenpartners.
Vraag 14

Bent u bereid onmiddellijk een asielstop in te voeren, te beginnen bij Ter Apel, totdat de veiligheid volledig is gegarandeerd en er deugdelijke screening plaatsvindt van wie hier wordt toegelaten? Zo nee, waarom niet?

Bij brief van 13 juli jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de extra maatregelen naar aanleiding van de situatie in Ter Apel. Wanneer asielzoekers onherroepelijk veroordeeld zijn voor een misdrijf, beoordeelt de IND altijd of dit ook verblijfsrechtelijke gevolgen heeft. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de verblijfsduur van de vreemdeling en de duur van de opgelegde gevangenisstraf. Na een weigering of intrekking van de verblijfsvergunning door de IND start de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) het terugkeerproces. Zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop. Dit kabinet kiest ervoor meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen. Daarnaast blijf ik mij inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang.
Vraag 15

Bent u bereid asielzoekers die betrokken zijn bij geweld, wapenbezit of vechtpartijen per direct in vreemdelingenbewaring te plaatsen, hun aanvraag af te wijzen op grond van openbare orde, en hen versneld uit te zetten? Zo nee, waarom niet?

Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek. Voor verdachten moet duidelijk zijn dat het plegen van een misdrijf direct gevolgen heeft in de vorm van lik-op-stuk. De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om de asielprocedures van overlastgevers snel- en slagvaardig af te doen, waarbij de IND na een onherroepelijke veroordeling altijd beziet of intrekking of weigering van een asielvergunning mogelijk is, en de DTenV direct na afwijzing voortvarend inzet op terugkeer naar land van herkomst of overdracht naar de verantwoordelijke lidstaat.
Vraag 16

Hoeveel van de betrokkenen bij deze incidenten verblijven illegaal in Nederland, hebben al een afwijzing gehad, of hadden allang uitgezet moeten zijn? Kunt u dit exact per categorie uitsplitsen?

Die gegevens worden niet als zodanig categorisch geregistreerd bij de aanhouding voor een strafbaar feit en zijn daarom niet systematisch te herleiden. De politie registreert bij een strafbaar feit in de regel identiteitsgegevens (zoals naam, geboortedatum, nationaliteit) en zaakgegevens. De politie registreert hierbij niet of de betreffende persoon een asielzoeker is. Verblijfsrechtelijke informatie wordt geraadpleegd en vastgelegd als dat noodzakelijk is voor het doel van het onderzoek of voor vreemdelingentoezicht. In zulke gevallen wordt de AVIM betrokken en kan afstemming met IND plaatsvinden.
Vraag 17

Bent u bereid deze vragen, gezien de acute veiligheidsdreiging, binnen een week te beantwoorden en op zeer korte termijn een spoeddebat met de Kamer te voeren over de ineenstorting van de openbare orde rond Ter Apel? Zo nee, waarom niet?

De gestelde vragen in deze set zijn zo snel als mogelijk beantwoord.

13 juli 2026 - 18 september 2026

67 dagen

Het artikel 'Russische atleten en ploegen weer welkom op Olympische Spelen na besluit IOC'
	Nicole Maes (VVD)
	Berendsen

Bronnen

1. NOS, 9 juli 2026, «Russische atleten en ploegen weer welkom op Olympi…

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Russische atleten en ploegen weer welkom op Olympische Spelen na besluit IOC»?1

Ja.
Vraag 2

Hoe beoordeelt u het besluit van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) om de schorsing van het Russisch Olympisch Comité (ROC) voorlopig op te heffen, in het licht van de realiteit dat er door de Russische agressie inmiddels meer dan 600 Oekraïense atleten en coaches zijn vermoord, er nog zeker 19 in Russische gevangenschap verkeren en er 13 als vermist staan geregistreerd?

Het kabinet is teleurgesteld in het besluit2 van het IOC van 7 juli jl. waardoor zowel individuele atleten als teams uit Rusland weer onder voorwaarden kunnen deelnemen aan de Olympische en Paralympische Spelen. Het kabinet stelt vast dat het signaal dat hiervan uitgaat haaks staat op het eerder door het kabinet ingenomen standpunt over de onwenselijkheid van deelname door Russische en Belarusissche sporters. Het IOC maakt op een later tijdstip bekend of dit besluit betekent dat atleten en sportteams uit Rusland onder eigen nationale symbolen – zoals een vlag en volkslied – mogen deelnemen.
Het kabinet is tegen deelname van Russische en Belarusische sporters onder nationale vlag of met nationale symbolen aan internationale sportwedstrijden, vanwege de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne en de faciliterende rol die Belarus daarbij speelt. In dat licht beoordeelt het kabinet dit besluit als betreurenswaardig en niet in lijn met het door het kabinet gewenste beleid. Tegelijkertijd is het IOC een internationale autonome sportorganisatie die zelf over de deelname van Russische en Belarusische sporters gaat.
Het kabinet staat hierover ook nauw in contact met Oekraïne, dat volgens het Oekraïense Ministerie van Sport als gevolg van de Russische agressie meer dan 700 sporters heeft verloren en meer dan 900 sportfaciliteiten vernietigd of beschadigd heeft zien worden. Dit mag niet zonder consequenties blijven.
Vraag 3

Hoe duidt u het feit dat het IOC deze schorsing opheft, terwijl de oorspronkelijke reden voor de schorsing (namelijk: het inlijven van regionale sportbonden uit geannexeerde Oekraïense gebieden door het ROC) door Rusland niet ongedaan is gemaakt of gecorrigeerd?

Het IOC geeft als reden voor het opheffen van de schorsing dat het Russisch Olympisch Comité geen sportorganisaties uit gebieden die onder de jurisdictie van het Olympisch Comité van Oekraïne vallen meer als lid heeft. Dit laat onverlet dat het kabinet deelname aan sportevenementen in Nederland van Russische en Belarussische atleten en sportteams onder eigen vlag en nationale symbolen onwenselijk acht. Het kabinet zal daarom binnen de beschikbare mogelijkheden al het mogelijke doen om deelname te voorkomen; dat geldt voor nationale sporters, landenteams en clubteams uit beide landen.
Vraag 4

Hoe beoordeelt u de haalbaarheid van zogenaamd «neutrale» Russische deelnemers of ploegen, wetende dat topsport in Rusland veelal onlosmakelijk verbonden is met de staat en dat veel topsporters direct gelieerd zijn aan het Russische leger en de veiligheidsdiensten?

Binnen die strikte kaders acht het kabinet de deelname van neutrale Russische sporters haalbaar. Historisch is er een sterke verwevenheid tussen sportorganisaties en -clubs en de belangrijkste instituties in Rusland, waaronder het Russische leger en de veiligheidsdiensten. In het geval van neutrale deelname maken sporters echter expliciet en bewust de keuze om de band met hun land in de sportieve context te verbreken, door niet onder de Russische vlag te sporten en zich niet te laten eren met het volkslied van hun land.
Vraag 5

Deelt u de zorg dat het toelaten van Rusland tot het meest prestigieuze sportevenement ter wereld bijdraagt aan het witwassen van Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne en kan bijdragen aan het legitimeren van de Russische staat op het wereldtoneel?

Het kabinet deelt de zorg dat dit besluit een eerste stap kan zijn richting bredere normalisatie en herintegratie in sportieve en niet-sportieve fora. Het kabinet ziet dat Rusland sport inzet voor politieke doeleinden. Het besluiten tot een ander beleid in een context van doorlopende escalatie door Rusland in haar oorlog tegen Oekraïne, kan een bredere en onvoorziene signaalwerking hebben.
Zolang de Russische agressie, mede gefaciliteerd door Belarus, doorzet, blijft druk op Rusland en steun aan Oekraïne een prioriteit voor het kabinet. Het kabinet zal alles binnen de beschikbare mogelijkheden doen om normalisatie van Rusland en Belarus in internationale sportevenementen tegen te gaan.
Vraag 6

Deelt u de opvatting dat het IOC besluit het risico in zich draagt het signaal af te geven, namelijk dat oorlogsmisdaden zonder langdurige of fundamentele consequenties blijven, en daarmee straffeloosheid aanwakkert? Zo ja, wat gaat u hier dan aan doen? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 5.
Vraag 7

Deelt u de zorg dat dit besluit kan dienen als een onwenselijke opmaat naar de bredere politieke rehabilitatie van het regime van Poetin, en bent u het ermee eens dat hiervan geen sprake mag zijn zolang de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne voortduurt?

Zie antwoord vraag 5.
Vraag 8

Hoe schat u de kans in dat er in de huidige Russische context werkelijk onafhankelijke dopingcontroles worden uitgevoerd?

In de huidige Russische context hebben het IOC en het Wereld Anti-Doping Agentschap WADA maatregelen genomen waarbij er streng toezicht wordt uitgeoefend op de Russische antidopingorganisatie RUSADA en de uitvoering van dopingcontroles wordt gedelegeerd aan het International Testing Agency (ITA). Het kabinet vindt het goed dat deze organisaties waarborgen inbouwen zodat er daadwerkelijk onafhankelijke dopingcontroles kunnen worden uitgevoerd op Russische sporters.
Vraag 9

Wat vindt u van de verklaringen van onder meer Estland en Litouwen, waarin dit besluit van het IOC stevig wordt veroordeeld en de oproep is gedaan om Europese financiering aan het IOC op te schorten, omdat sport geen achterdeur mag zijn voor het normaliseren van agressie?

Het kabinet steunt deze verklaringen. Daarom heeft de Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, op initiatief van Estland, een brief ondertekend gericht aan de verantwoordelijk EU-commissaris. Deze brief is ondertekend door acht andere EU-sportministers.
Aanleiding voor de brief was dat meerdere internationale sportfederaties atleten uit Rusland en Belarus weer volledig toelieten tot sportevenementen, dus onder eigen vlag en nationale symbolen. In de brief wordt benadrukt dat Rusland en Belarus internationale sport nog steeds gebruiken voor politieke doeleinden, dat Oekraïense sporters door de oorlog niet onder gelijke omstandigheden kunnen trainen en deelnemen, en dat sport niet los kan worden gezien van politiek wanneer het door Russische en Belarusische regimes wordt ingezet.
De brief benadrukt verder dat de Russische agressieoorlog een schending is van het internationaal recht en van fundamentele waarden van de internationale sport.
De Eurocommissaris wordt in de brief verzocht om aanvullende stappen te nemen door EU-financiering en toegang tot EU-platforms op te schorten voor sportorganisaties, zoals het IOC, die niet handelen in lijn met principes als respect voor mensenrechten, de rechtsstaat en vreedzame betrekkingen tussen landen.
Vraag 10

Bent u bereid om zich aan te sluiten bij de inzet van Estland en Litouwen, en in Europees verband de mogelijkheid te verkennen om EU-subsidies en -financieringsprogramma's (zoals het Erasmus+-programma) aan het IOC op te schorten of te bevriezen totdat deze beslissing wordt teruggedraaid? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 9.
Vraag 11

Ziet u mogelijkheden om, in overleg met de gastlanden van de komende Spelen (de Verenigde Staten voor de Zomerspelen van 2028 en Frankrijk voor de Winterspelen van 2030), te spreken over de inzet van gerichte visumrestricties om deelname van Russische sporters met aantoonbare staats- of legerbanden te voorkomen?

Het kabinet zet zich binnen de beschikbare mogelijkheden in om deelname van Russische en Belarusische sporters onder eigen vlag en nationale symbolen tegen te gaan. Het onderwerp staat geagendeerd op Europees niveau, en het kabinet pleit voor een gezamenlijke, gecoördineerde aanpak binnen het Schengengebied. Het visumbeleid van derde landen, waaronder de Verenigde Staten, valt onder hun eigen nationale bevoegdheid. Het Nederlandse kabinet heeft daarop geen directe invloed, maar voert wel, onder andere in EU-verband, gesprekken met de VS over visumbeleid.
Vraag 12

Bent u bereid om er op korte termijn voor te zorgen dat er een krachtig en eenduidig Nederlands geluid richting het IOC gaat, met als inzet dat de rehabilitatie van Rusland onbespreekbaar is zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt?

Het kabinet zal zich binnen Europese en internationale gremia blijven inzetten om tot een gezamenlijke reactie te komen op de deelname van Russische en Belarusische sporters onder eigen vlag en nationale symbolen.

13 juli 2026 - 4 september 2026

53 dagen

Storingen op het spoor
	Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA)
	Bertram

Bronnen

1. NOS.nl, 7 juli 2026, «Treinen rijden weer bij Rotterdam, spoor na rui…

Vraag 1

Kunt u toelichten wat tot nu toe bekend is over de grote stroomstoring tussen Rotterdam en Zwijndrecht waardoor het treinverkeer op dit drukke traject ruim een week stilgelegen heeft?1

Op maandagochtend 29 juni ontstond er een storing in de stroomvoorziening ter hoogte van Rotterdam Stadion. Kort daarna bleek er een brand te zijn uitgebroken in een kabelgoot langs het spoor. In de kabelgoot liggen 299 kabels; hiervan bleek uiteindelijk circa tachtig procent door de brand beschadigd te zijn. Omdat deze kabels essentieel zijn voor de aansturing van seinen, wissels, telecom- en andere spoorgebonden systemen heeft ProRail direct het treinverkeer moeten staken. Als gevolg hiervan kon geen treinverkeer plaatsvinden tussen Rotterdam en de zuidzijde richting Barendrecht, Dordrecht, Kijfhoek en de HSL richting Breda.
Tijdens de herstelwerkzaamheden bleek de schade aanzienlijk groter en complexer dan aanvankelijk gedacht, waardoor de prognose een aantal keer moest worden bijgesteld. Door de brand waren kabellabels weggeschroeid, waardoor het een ingewikkelde klus was om de kabeleinden bij elkaar te zoeken. Ook de laswerkzaamheden waren zeer omvangrijk en complex. Pas toen alle systemen volledig hersteld en getest waren, kon het treinverkeer na ruim een week weer worden opgestart.
Vraag 2

Kunt u toelichten wat tot nu toe bekend is over de (vermoedelijke) oorzaak van de brand?

Het onderzoek naar de oorzaak van de brand is nog niet afgerond. Daarom kan ProRail op dit moment geen definitieve oorzaak vaststellen. Op basis van de voorlopige onderzoeksresultaten lijkt de brand te zijn ontstaan door een defect aan een voedingskabel van de bovenleiding, waardoor kortsluiting is ontstaan. De kabelbreuk bevond zich onder een kabelgoot met 299 kabels, waarna de brand zich naar deze kabelgoot heeft uitgebreid en een groot aantal kabels is beschadigd.
Vraag 3

Kunt u uitsluiten dat achterstallig onderhoud heeft bijgedragen aan het verergeren van de gevolgen van de brand? Zo nee, welk achterstallig onderhoud heeft hierbij een rol gespeeld?

Het onderzoek naar de oorzaak van de brand is nog niet afgerond. Zodra het onderzoek naar de oorzaak van de brand is afgerond, kan er een definitieve conclusie getrokken worden.
Vraag 4

Wat is de reden dat, toen duidelijk was dat de storing langer zou gaan duren, geen pendeltreinen zijn ingezet tussen Rotterdam en Dordrecht over een van de sporen?

Tijdens het incident was geen sprake van een gedeeltelijke stremming, maar van een volledige uitval van de spoorinfrastructuur op het getroffen traject. Om de brand veilig te kunnen blussen, zijn de tractievoeding, het onderstation Rotterdam Zuid en de 23 kV-voedingskabels uitgeschakeld. Hierdoor vielen zowel de energievoorziening als de bediening van seinen en wissels uit en kon het spoor niet veilig worden bereden.
Vervolgens was het gehele gebied langdurig buitendienst gesteld ten behoeve van het veilig uit kunnen voeren van de herstelwerkzaamheden. Omdat er gedurende de herstelperiode geen veilig berijdbaar spoor beschikbaar was, was het niet mogelijk om op één van de sporen een pendeldienst tussen Rotterdam en Dordrecht te laten rijden. Gedurende de stremming zijn reizigers vervoerd met vervangende stop- en snelbussen.
Vraag 5

Klopt het dat de Eurostar naar Londen, anders dan die naar Parijs, niet is omgeleid via Utrecht-Breda? Wat was hiervan de reden en welke afwegingen zijn hierbij gemaakt?

Eurostar geeft aan dat het in de eerste fase van de verstoring niet mogelijk was om de Londendiensten om te leiden via Utrecht en Breda. Voor de internationale Londendiensten zijn specifieke veiligheids- en exploitatiegoedkeuringen vereist. Deze waren aan het begin van de verstoring nog niet beschikbaar voor de beoogde omleidingsroute. Nadat de benodigde goedkeuringen door ProRail en de betrokken veiligheidsautoriteiten waren verleend, kon de alternatieve route later in de week alsnog worden ingezet.
Vraag 6

Klopt het dat reizigers naar Londen niet actief gewezen zijn op de mogelijkheid van een vervangende trein op het traject Brussel-Londen, terwijl zij volgens de regels wel recht hadden om in Brussel in de trein naar Londen te stappen? Zo ja, waarom niet?

De rechten van treinreizigers bij verstoringen zijn vastgelegd in de Europese passagiersrechtenverordening (EU) 2021/782. Op grond van artikel 18 van deze verordening dient een vervoerder reizigers bij een gemiste aansluiting of annulering de keuze te bieden tussen terugbetaling van het ticket, voortzetting van de reis of vervoer via een alternatieve route naar de eindbestemming. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de naleving van deze verordening, en onderzoekt momenteel of reizigers door Eurostar voldoende zijn geïnformeerd over eventuele alternatieven en of in dit geval aan de verplichtingen uit de verordening is voldaan.
Eurostar geeft aan gedurende de verstoring verschillende mogelijkheden te hebben aangeboden aan de getroffen reizigers, waaronder het omboeken naar een latere reisdatum, restitutie van het ticket, en waar operationeel mogelijk, een alternatieve reisroute.
Bij het informeren van reizigers heeft Eurostar rekening gehouden met de beschikbare capaciteit op stations, in treinen en bij de grens- en veiligheidscontroles. Door de uitval van de verbindingen van en naar Amsterdam en Rotterdam moesten enkele duizenden reizigers worden omgeboekt. Het actief verwijzen van alle reizigers naar één specifieke route had volgens Eurostar kunnen leiden tot overbelasting van stations en vervoersdiensten en daarmee tot verdere verstoringen.
Vraag 7

Klopt het dat reizigers niet geïnformeerd zijn, omdat de incheckbalie in Brussel niet toereikend was voor de extra passagiers die afkomstig waren uit Nederland? Zo ja, waarom is er dan niet voor gekozen om juist de Eurostar naar Londen wel te laten rijden via de omreisroute Utrecht-Breda?

Eurostar geeft aan dat ze in hun afwegingen in het informeren van reizigers rekening hebben gehouden met zowel de beschikbare capaciteit in treinen als met de capaciteit voor veiligheids-, grens-, en douanecontrole op de betrokken stations. Hoewel station Brussel-Zuid over aanzienlijke capaciteit beschikt om reizigers naar Londen te verwerken, is deze capaciteit niet onbeperkt. Tijdens de verstoring moest Eurostar rekening houden met grote aantallen extra reizigers die via alternatieve routes wilden reizen. Het geconcentreerd doorverwijzen van alle getroffen reizigers naar één station of één route zou het risico op congestie en verdere operationele knelpunten hebben vergroot.
Zoals bij vraag 5 omschreven, was het aan het begin van de week niet mogelijk om de Londendiensten om te leiden via Utrecht en Breda doordat de benodigde goedkeuringen nog niet waren gegeven. Nadat die goedkeuringen waren verleend, kon de alternatieve route alsnog worden ingezet.
Vraag 8

Wat is de reden dat reizigers tussen Nederland en Londen met hun Eurostar-ticket geen gebruik konden maken van de Eurocity Direct tussen Nederland en Brussel (en vice versa)? Deelt u de mening dat dit wel logisch zou zijn nu reizigers zoveel hinder ondervonden van de storing? Zo nee, waarom niet?

De Eurocity Direct wordt geëxploiteerd door NS en NMBS. Binnen de spoorsector bestaan afspraken die bedoeld zijn om reizigers bij verstoringen zo goed mogelijk in staat te stellen hun reis voort te zetten (zoals de Agreement on Journey Continuation (AJC) en de Hop on the Next Available Train (HOTNAT) afspraak tussen hogesnelheidstrein-maatschappijen). Dit betekent echter niet dat reizigers automatisch met een Eurostarticket gebruik kunnen maken van treinen van een andere vervoerder. Eurostar heeft toegelicht dat het direct na het ontstaan van de verstoring niet mogelijk was Eurostarreizigers structureel toe te laten op de Eurocity Direct. Op dat moment bestond onvoldoende inzicht in de beschikbare capaciteit op de treinverbindingen tussen Nederland en België en in het aantal reizigers dat hiervan gebruik zou willen maken. Het zonder voorafgaande afspraken toelaten van grote aantallen reizigers had kunnen leiden tot overvolle treinen en verdere hinder voor zowel Eurostar- als reguliere reizigers.
Naarmate meer duidelijkheid ontstond over de beschikbare capaciteit, hebben de betrokken vervoerders afspraken gemaakt over de toelating van Eurostarreizigers op de Eurocity Direct. Via de stationsorganisaties zijn reizigers vervolgens gecontroleerd naar deze treinen begeleid, zodat zij hun reis alsnog konden voortzetten.
Ik deel de opvatting dat het voor reizigers logischer en eenvoudiger is wanneer zij bij verstoringen hun reis met zo min mogelijk belemmeringen kunnen voortzetten. De Europese Commissie heeft onlangs het zogenoemde Passenger Package gepubliceerd, met daarin onder meer voorstellen tot wijziging van de passagiersrechten voor treinreizigers. Deze voorstellen beogen de bescherming van reizigers gedurende de gehele reis te verbeteren. Het kabinet heeft zijn standpunt hierover onlangs met de Kamer gedeeld via een BNC-fiche2 en staat positief tegenover voorstellen die de positie van reizigers bij verstoringen versterken.
Vraag 9

Bent u bereid om met de vervoerders, ProRail en de KMAR in gesprek te gaan over hoe in de toekomst bij een dergelijke verstoring de hinder voor reizigers naar Londen kan worden beperkt, juist omdat reizigers op deze route zo afhankelijk zijn van de grenscontroles en de incheckfaciliteit in Amsterdam nu een week ongebruikt is gebleven? Zo nee, waarom niet?

Er vinden al gesprekken plaats om te kijken hoe hinder bij een dergelijke verstoring kan worden beperkt. Daarbij blijft gelden dat bij de internationale verbinding naar Londen rekening gehouden moet worden met de beschikbare capaciteit op stations, in treinen en bij de grens- en veiligheidscontroles. Voor reizigers naar Londen geldt bovendien dat alleen gebruik kan worden gemaakt van stations met de vereiste veiligheids-, douane- en grenscontrolefaciliteiten. Eurostar heeft nu de benodigde goedkeuringen voor de route via Utrecht en Breda, die omleiding is dus juridisch mogelijk. ProRail en vervoerders zijn in gesprek om te kijken hoe een omleiding er praktisch gezien uit zou zien, aangezien dat ook gevolgen heeft voor de binnenlandse treindienst.
Vraag 10

Wat zegt het feit dat door een brand langs het spoor een belangrijk traject zo lang buiten dienst gesteld moest worden over de weerbaarheid en robuustheid van het Nederlandse spoor?

Hoewel het Nederlandse spoor behoort tot de veiligste en meest betrouwbare spoorsystemen ter wereld, laat dit incident zien dat uitval van een relatief klein onderdeel van de spoorinfrastructuur op een strategische locatie grote maatschappelijke gevolgen kan hebben voor reizigers, goederenvervoerders en de bereikbaarheid van Nederland. Het versterken van de weerbaarheid en robuustheid van het spoorsysteem kan helpen om het spoor minder kwetsbaar te maken en de impact van verstoringen te verkleinen. Daarbij is het van belang te benadrukken dat investeringen in weerbaarheid niet betekenen dat technische incidenten, zoals kortsluiting, kunnen worden voorkomen. Wel kunnen dergelijke investeringen de kans op verstoringen verkleinen, de impact ervan beperken en bijdragen aan sneller herstel.
Vraag 11

Deelt u de zorgen over de kwetsbaarheid van de spoorinfrastructuur? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is er volgens u extra nodig om de spoorinfrastructuur weerbaarder te maken tegen dit soort grote storingen?

Ja, het kabinet deelt de zorgen en wil het spoorsysteem minder kwetsbaar maken. Het versterken van de weerbaarheid van onze infrastructuur is in de beleidsbrief van IenW als één van de prioriteiten benoemd. Het belang van de spoorsector wordt onder meer onderstreept door haar aanwijzing onder de aanstaande Wet Weerbaarheid Kritieke Entiteiten (Wwke). Deze wet is gericht op het verhogen van de weerbaarheid van entiteiten in essentiële sectoren, waaronder de spoorsector. Bij het invullen van deze verplichtingen neemt het Kabinet, in samenwerking met de spoorsector, ook de aanbevelingen uit het rapport van het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL)3 mee. Zo heeft ProRail de belangrijkste kwetsbaarheden geïnventariseerd en geprioriteerd en werkt samen met IenW, Defensie en veiligheidspartners aan een risicogestuurde aanpak.
Ook is het van belang te benadrukken dat investeringen in weerbaarheid niet betekenen dat technische incidenten, zoals kortsluiting, kunnen worden voorkomen. Wel kunnen dergelijke investeringen de kans op verstoringen verkleinen, de impact ervan beperken en bijdragen aan sneller herstel. Het OFL-rapport roept op om aan te slag te gaan met een startpakket van minimaal € 600 miljoen aan investeringen, waarvan € 250 miljoen is bedoeld voor maatregelen die gericht zijn op het verhogen van de weerbaarheid van het spoor. Het Kabinet betrekt deze financiële opgave in het lopende traject van prioritering binnen het Mobiliteitsfonds.
Vraag 12

Kunt u schetsen welke concrete maatregelen er volgens u noodzakelijk zijn om te voorkomen dat als gevolg van bijvoorbeeld een bermbrand, kortsluiting of anderszins relatief kleine verstoring in de nabije toekomst opnieuw een belangrijk baanvak langdurig gestremd is?

Op dit moment kan nog geen conclusie getrokken worden over specifieke maatregelen. De technische oorzaak wordt nog verder onderzocht en ProRail zal een analyse doen om te kijken op welke andere plekken risico is op een grote verstoring door een relatief kleine oorzaak. Op basis van dit onderzoek kunnen we een conclusie trekken over eventuele passende maatregelen.
Vraag 13

Deelt u de mening dat het van groot belang is voor de weerbaarheid van de Nederlandse spoorinfra dat de aanbevelingen uit het rapport van dhr. Van der Maat spoedig moeten worden opgevolgd? En welke concrete maatregelen worden nu al genomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u een tijdpad geven voor de uitvoering van de aanbevelingen uit dit rapport?

Ja, het Kabinet onderschrijft een spoedige opvolging van het OFL-rapport. Waar mogelijk zijn de aanbevelingen van het rapport, in samenwerking met de spoorsector, al in gang gezet. Zo wordt er reeds gewerkt aan een weerbaarheidsstrategie met ProRail waarin het ambitieniveau wordt bepaald en de priortering wordt uitgewerkt.
Tegelijkertijd vraagt de volledige uitvoering van de aanbevelingen om een heroriëntatie op de inrichting van het Nederlandse spoor. Het spoorsysteem is nu ingericht op efficiëntie, betrouwbaarheid en kosteneffectief beheer. Daarmee beschikt Nederland over één van de best presterende spoorstelsels ter wereld, en kent het kwetsbaarheden in de redundantie. Echter, het structureel verhogen van de weerbaarheid vraagt om een andere manier van kijken naar deze inrichting. Dit kan niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd.
Vraag 14

Kunt u schetsen wat de potentiële gevolgen en maatschappelijke kosten zijn, wanneer er onvoldoende wordt geïnvesteerd in de weerbaarheid en robuustheid van het Nederlandse spoor?

Het spoorsysteem vormt de ruggengraat van de dagelijkse mobiliteit van mensen en goederen. Dit belang wordt onder andere onderstreept door de aanwijzing van de spoorsector onder de aanstaande Wet Weerbaarheid Kritieke Entiteiten (Wwke). Het huidige basiskwaliteitsniveau (BKN) spoor biedt continuïteit onder normale omstandigheden maar onvoldoende garantie voor robuustheid bij verhoogde dreigingsniveaus.
Onvoldoende investeringen in de weerbaarheid en robuustheid van het Nederlandse spoor vergroten het risico dat verstoringen een grotere maatschappelijke impact hebben en dat herstel van de dienstverlening meer tijd vergt. Dat betekent niet noodzakelijkerwijs dat storingen vaker optreden, maar wel dat de gevolgen van storingen op kritieke locaties groter kunnen zijn. Dergelijke verstoringen kunnen niet alleen de mobiliteit van mensen en goederen, maar ook de militaire mobiliteit en de Nederlandse economie schaden. Tegelijkertijd is het van belang te benadrukken dat investeringen in weerbaarheid en robuustheid niet betekenen dat technische incidenten, zoals kortsluiting, kunnen worden voorkomen.
Vraag 15

Kunt u schetsen welke personele en materiële problemen er in de spoorsector zijn waardoor onderhoud en herstel langer duren dan wenselijk? Kunt u hierbij specifiek ingaan op het tegengaan van verdere personeelstekorten (bij aannemers) en op tekorten aan noodzakelijk materieel? Deelt u de mening dat het goed zou zijn als er meer cruciale onderdelen in voorraad worden gebracht, zodat bij een verstoring leveringsproblemen zoveel mogelijk worden beperkt? Zo nee, waarom niet?

De spoorsector heeft op dit moment beperkt last van personele en materiele problemen, maar voorziet wel dat het een groter probleem wordt in de komende jaren. Volgens ProRail krijgt de sector de komende jaren te maken met een aanzienlijke uitstroom van technisch personeel, waarbij er ook specialistische capaciteit verdwijnt. Voor ProRail is de beschikbaarheid van personeel daarom een belangrijk aandachtspunt. ProRail werkt samen met marktpartijen aan verschillende initiatieven om de spoorsector aantrekkelijk te houden en voldoende vakmensen beschikbaar te houden voor de groeiende vervangings- en vernieuwingsopgave. In het Masterplan 2028–2032 van ProRail valt meer te lezen over de aanpak.
Naast personeel vraagt ook de beschikbaarheid van kritieke onderdelen en materialen aandacht. Uit de eerste uitkomsten van de evaluatie van dit incident lijkt de beschikbaarheid van specifieke onderdelen een mogelijke invloed te hebben op de snelheid van herstel. Dit moet echter nader worden onderzocht, daarom betrekt ProRail dit punt in de verdere evaluatie en opvolging van de aanbevelingen.
Vraag 16

Kunt u toezeggen dat de benodigde middelen om het Basis Kwaliteitsniveau Spoor goed uit te kunnen voeren beschikbaar zijn voor ProRail? Zo nee, waarom niet?

Met de vaststelling van het BKN spoor eind 2024 zijn de instandhoudingsbehoefte en de beschikbare middelen op het Mobiliteitsfonds in balans gebracht. De benodigde middelen om het BKN spoor meerjarig goed uit te voeren zijn daarmee beschikbaar voor ProRail en staan apart gereserveerd voor instandhouding van het spoor op artikelonderdeel 13.02 van het Mobiliteitsfonds. In de periode sinds de vaststelling van het BKN spoor hebben zich ontwikkelingen voorgedaan waar eind 2024 nog geen rekening mee kon worden gehouden. Onder vraag 17 ga ik hier nader op in.
Vraag 17

Kunt u toezeggen dat de indexatie van de bedragen die ProRail ontvangt voldoende zijn om de stijgende kosten van het onderhoud te ondervangen? Zo nee, hoe garandeert u dan dat het noodzakelijke onderhoud kan worden uitgevoerd?

Voor het BKN van het spoor is het tekort € 3,1 mld. in de periode 2026–2040, waarvan € 2,1 mld. samenhangt met indexatiespanning. Het besluit om de prijscompensatie over 2026 slechts gedeeltelijk uit te keren vergroot deze spanning. Daarnaast wordt de indexatiespanning beïnvloed door de feitelijke prijsontwikkelingen in de spoormarkt. Voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing is afgesproken dat het indexatieverschil wordt betrokken bij de jaarlijkse voorjaarsbesluitvorming, zodat schommelingen in loon- en prijsontwikkelingen geleidelijk worden opvangen en niet in één keer voor de hele looptijd van het Mobiliteitsfonds. Bovendien wordt hiermee mogelijke over- en ondercompensatie zo veel mogelijk voorkomen omdat rekening gehouden kan worden met de jaarlijkse ontwikkeling van lonen en prijzen in de markt. Als bij de voorjaarsbesluitvorming middelen voor indexatie voor het komende jaar worden toegekend, kunnen de instandhoudingswerkzaamheden worden uitgevoerd. Als dit niet gebeurt dan kan dit leiden tot een oplopende druk op de instandhoudingsopgave. Het dekkingsvraagstuk van de instandhoudingsopgave dat exclusief indexatiespanning bestaat is onderdeel van de nu lopende herprioritering, waarin nog keuzes moeten worden gemaakt.
Vraag 18

Deelt u de mening dat het nu uitstellen van noodzakelijk onderhoud en noodzakelijke investeringen op de langere termijn meer kosten met zich mee zal brengen? Zo nee, waarom niet en, zo ja, hoe borgt u dan de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van het spoor nu en in de toekomst?

Uitstel van onderhoud verhoogt de kosten op de langere termijn.
Het BKN spoor is in het leven geroepen om een stabiel, langjarig en robuust instandhoudingsniveau van de Nederlandse spoorinfrastructuur vanaf 2026 te bewerkstelligen. Het BKN Spoor is haalbaar en maakbaar is en zorgt dat een constructief veilig en betrouwbaar spoornetwerk onverminderd wordt geborgd.
Vraag 19

Is de rijksbrede taakstelling ook van invloed op ProRail? Zo ja, wat zijn de precieze financiële gevolgen voor ProRail? En welke gevolgen heeft de taakstelling voor het noodzakelijke onderhoud en voor het Basis Kwaliteitsniveau Spoor?

De rijksbrede taakstelling uit het coalitieakkoord «Aan de Slag. Bouwen voor een beter Nederland» is, net als bij het kerndepartement IenW en RWS, van invloed op ProRail. Over de financiële gevolgen van de taakstelling voor ProRail wordt u in de Ontwerpbegroting 2027 geïnformeerd. Deze taakstelling staat niet op zichzelf maar valt samen met de opgave rondom prijsontwikkelingen, de vervangingsopgave en de inzet van ProRail om het BKN Spoor te realiseren. ProRail is door IenW gevraagd om voor het eind van 2026 een voorstel voor de inpassing van de taakstelling en mogelijke gevolgen gereed te hebben.
Vraag 20

Kunt u uitsluiten dat een taakstelling gevolgen heeft voor de robuustheid en weerbaarheid van het spoor?

ProRail heeft aangegeven dat de taakstelling gevolgen heeft voor de organisatiekracht die nodig is om het spoor robuust en weerbaar te houden. ProRail is door IenW gevraagd om voor het eind van 2026 een voorstel voor de inpassing van de taakstelling en de mogelijke gevolgen daarvan gereed te hebben. Ik wacht dat voorstel af.
Vraag 21

Kunt u voorgaande vragen één voor één beantwoorden?

Ja.

13 juli 2026 - 20 juli 2026

7 dagen

De vechtpartijen op het voorterrein van Ter Apel na het vertrek van het Rode Kruis
	Gidi Markuszower (PVV)
	Bart van den Brink (CDA), David van Weel (VVD)

Bronnen

1. NOS, 12 juli 2026, «Vechtpartijen op voorterrein Ter Apel op eerste a…
2. NOS, 11 juli 2026, «Rode Kruis: «Genant dat onveilige situatie in Ter…
3. NOS, 10 juli 2026, «Rode Kruis stopt hulpverlening op voorterrein aan…

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten over de vechtpartijen op voorterrein Ter Apel op de eerste avond zonder Rode Kruis?1 2 3

Ja.
Vraag 2

Kunt u bevestigen dat er op de eerste avond nadat het Rode Kruis en VluchtelingenWerk hun hulpverlening op het voorterrein van Ter Apel hebben gestaakt, meerdere opstootjes en vechtpartijen hebben plaatsgevonden tussen een groep mannen en vluchtelingen uit het aanmeldcentrum?

De afgelopen weken, ook voordat het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk op vrijdagavond 10 juli hun hulpverlening op het voorterrein van Ter Apel tijdelijk hebben neergelegd, hebben zich helaas verschillende incidenten voorgedaan.
Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Veiligheid is de eerste voorwaarde om hulp te kunnen verlenen. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen om te komen tot een situatie waarin iedereen op een veilige manier zijn werk en taken kan uitvoeren, waar ik uw Kamer bij brief van 13 juli over heb geïnformeerd.4
Vraag 3

Bent u het eens met de stelling dat het feit dat er, direct na het vertrek van hulporganisaties, al vechtpartijen uitbreken, precies bevestigt waarvoor al langer werd gewaarschuwd, namelijk dat de veiligheidssituatie in Ter Apel volstrekt onhoudbaar is geworden? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 2.
Vraag 4

Kunt u bevestigen of beveiligers en agenten bij elke confrontatie hebben ingegrepen, en zo niet, waarom niet in alle gevallen is ingegrepen?

In de eerste twee weken van juli zijn elf aanhoudingen verricht. Een deel van de verdachten waren eerder bekend bij de politie.
Vraag 5

Zijn er naar aanleiding van deze vechtpartijen arrestaties verricht? Zo nee, waarom niet, en bent u bereid dit alsnog te (laten) onderzoeken?

Zie antwoord vraag 4.
Vraag 6

Bent u het eens met de stelling dat de beslissing van het Rode Kruis en VluchtelingenWerk om zich terug te trekken, na twee steekincidenten in twee dagen tijd, een ernstig signaal is dat het kabinet al veel eerder had moeten oppakken? Zo nee, waarom niet?

Overlast, intimidatie en bedreiging door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Om te komen tot structurele oplossingen zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang. Het is hierbij cruciaal dat eenieder in veiligheid het werk uit kan voeren.
Vraag 7

Kunt u aangeven welke concrete maatregelen er sinds het vertrek van deze hulporganisaties zijn genomen om de veiligheid van medewerkers, beveiligers en asielzoekers op het voorterrein te waarborgen?

Voor wat betreft de concrete maateregelen die ik heb genomen verwijs ik naar mijn brief5 aan uw Kamer van 13 juli jl. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet.
Vraag 8

Bent u het eens met de stelling dat het onacceptabel is dat een kleine groep mensen met weinig kans op asiel, zoals VluchtelingenWerk zelf aangeeft, verantwoordelijk is voor een dusdanig onveilige situatie dat hulporganisaties zich genoodzaakt zien te vertrekken? Zo nee, waarom niet?

Ja.
Vraag 9

Bent u bereid deze groep overlastgevers met voorrang uit te zetten of in vreemdelingenbewaring te plaatsen, in plaats van het probleem te laten voortduren op kosten van de veiligheid van al het personeel op het voorterrein?

Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek. Voor verdachten moet duidelijk zijn dat het plegen van een misdrijf direct gevolgen heeft in de vorm van lik-op-stuk. De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om de asielprocedures van overlastgevers snel- en slagvaardig af te doen, waarbij de IND na een onherroepelijke veroordeling altijd beziet of intrekking of weigering van een asielvergunning mogelijk is, en de DTenV direct na afwijzing voortvarend inzet op terugkeer naar land van herkomst of overdracht naar de verantwoordelijke lidstaat.
Vraag 10

Erkent u nu eindelijk dat er sprake is van een asielcrisis, en bent u bereid de grenzen te sluiten? Zo nee, waarom niet?

De inzet van de aanpak van overlast is helder: negatief gedrag niet tolereren en normerend optreden. Dit kabinet kiest ervoor meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen. Daarbij ben ik bereid om alle juridische ruimte te gebruiken, maar zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte om de grenzen te sluiten.

13 juli 2026 - 20 juli 2026

7 dagen

Het feit dat de minister het bezoek aan aanmeldcentrum Ter Apel om veiligheidsredenen heeft afgeblazen
	Geert Wilders (PVV), Marina Vondeling (PVV)
	Bart van den Brink (CDA)

Bronnen

1. WesterwoldeActueel.nl, 8 juli 2026 (https://www.westerwoldeactueel.nl…

Vraag 1

Klopt het dat u uw bezoek aan het aanmeldcentrum in Ter Apel heeft afgezegd vanwege veiligheidsredenen?1

Nee. Vorige week woensdag en donderdag heb ik een bezoek gebracht aan Ter Apel. Ik heb onder andere meegelopen met de boa’s van de flexpool boa’s in het centrum van Ter Apel en op het voorterrein van het AZC. Ook ben ik in gesprek gegaan met de burgemeesters van Westerwolde en Emmen en heb ik gesprekken gevoerd net verschillende ondernemers in het centrum van Ter Apel en Nieuw – Weerdinge. Ook heb ik bewoners gesproken. Op woensdagavond toen ik meeliep met de BOA’s en we onderweg waren naar het voorterrein van het AZC om daar met medewerkers van het Rode Kruis te spreken was het onrustig op het voorterrein door een vechtpartij, waardoor we even hebben gewacht. De politie is ter plaatste geweest en heeft een arrestatie verricht. Daarna ben ik op het voorterrein van het AZC geweest en heb daar met verschillende medewerkers van het Rode Kruis gesproken. Ik merk hierbij op dat een bezoek aan het aanmeldcentrum geen onderdeel van het programma was.
Vraag 2

Welke veiligheidsincidenten of dreigingsinformatie maakten dat uw eigen veiligheid tijdens het bezoek niet kon worden gegarandeerd?

Zie antwoord vraag 1.
Vraag 3

Hoe beoordeelt u het feit dat de veiligheidssituatie bij het aanmeldcentrum in Ter Apel kennelijk zo ernstig is, dat zelfs een ministerieel werkbezoek niet verantwoord werd geacht?

Het werkbezoek heeft plaatsgevonden. Dat neemt niet weg dat in de afgelopen zeven weken verschillende incidenten hebben plaatsgevonden op het voorterrein in Ter Apel. Er was sprake van opstootjes, vechtpartijen, intimidatie en tweemaal een steekincident. De overlast werd veroorzaakt door een kleine groep mensen, vaak met een kansarme asielaanvraag, die op de locatie Ter Apel verbleef of mensen van elders zonder een asielaanvraag. Zoals ik op maandag 13 juli jl. met de Kamer heb gedeeld zijn en worden hier de nodige maatregelen op genomen en ingezet.
Vraag 4

Hoeveel veiligheidsincidenten hebben zich in en rondom het aanmeldcentrum in Ter Apel voorgedaan in de afgelopen twaalf maanden? Kunt u daarbij een uitsplitsing geven naar geweldsincidenten, bedreigingen, vernielingen, diefstallen, steekincidenten en overige strafbare feiten?

In de afgelopen zeven weken hebben verschillende incidenten plaatsgevonden op het voorterrein in Ter Apel. Er was sprake van opstootjes, vechtpartijen, intimidatie en tweemaal een steekincident.
Jaarlijks publiceert het COA een overzicht van alle incidenten in de opvanglocaties, waaronder Ter Apel. 3 De cijfers over 2026 worden volgend jaar openbaar gemaakt. Voor een cijfermatig overzicht van het aantal verdachtenregistraties van COA-bewoners en de strafrechtelijke afdoeningen door het Openbaar Ministerie en de Rechtspraak verwijs ik naar de zogeheten Incidentenmonitor van het WODC. Op 2 juli jl. is de rapportage over 2019–2025 door het WODC gepubliceerd en naar de Kamer gestuurd.
Vraag 5

Hoe kunt u het tegenover omwonenden van asielzoekerscentra nog verantwoorden dat u vasthoudt aan de Spreidingswet en dat u blijft inzetten op het openen van nieuwe asielopvanglocaties, terwijl zelfs uw eigen veiligheid bij een bezoek aan Ter Apel niet kon worden gegarandeerd?

Het werkbezoek heeft plaatsgevonden. Daarnaast is een aantal aanvullende maatregelen genomen in Ter Apel. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang. Het is hierbij cruciaal dat eenieder in veiligheid het werk uit kan voeren.
Vraag 6

Deelt u de oproep dat gemeenten vanaf nu lak kunnen hebben aan de Spreidingswet en uw abjecte wanbeleid? Zo ja, en trouwens ook zo nee, waarom treedt u niet af?

Nee.

13 juli 2026 - 9 september 2026

58 dagen

‘Private ordehandhaving en boetes op festivals’
	Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA)
	David van Weel (VVD)

Bronnen

1. NRC, 26 juni 2026, «Drugs op zak bij een festival? Dan betaal je een …

Vraag 1

Bent u bekend met de inzet van private bedrijven op festivals, waarbij bezoekers die drugs bij zich hebben een private boete of schadevergoeding moeten betalen?1

Ja.
Vraag 2

Op welke wettelijke grondslag mogen private bedrijven boetes of schadevergoedingen opleggen wegens drugsbezit op festivals en acht u het wenselijk dat dergelijke sancties worden opgelegd door commerciële partijen in plaats van door politie of justitie? Zo ja, waarom?

Het staat private partijen, gelet op het beginsel van contractvrijheid, vrij om in een overeenkomst of in de algemene voorwaarden een boetebeding op te nemen. Daarbij benadruk ik dat het hier niet gaat om een strafrechtelijke boete, maar om een civielrechtelijk boetebeding. Artikel 6:91 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een boetebeding een beding is waarbij is bepaald dat de schuldenaar, indien hij in de nakoming van zijn verbintenis tekortschiet, gehouden is een geldsom of een andere prestatie te voldoen, ongeacht of zulks strekt tot vergoeding van schade of enkel tot aansporing om tot nakoming over te gaan. Het is uiteindelijk aan de civiele rechter om geschillen tussen private partijen te beslechten. Ik heb als Minister van Justitie en Veiligheid geen rol in hoe partijen hun onderlinge verhouding regelen.
Laat ik vooropstellen dat drugsbezit en drugsgebruik op festivals niet normaal zou moeten zijn. Zoals eerder aan uw Kamer gemeld over de inzet van politiecapaciteit bij evenementen, is de beschikbare capaciteit schaars en moet deze gericht worden ingezet op de meest veiligheidsrelevante taken. In het coalitieakkoord 2026–2030 is onder andere daarom vastgelegd dat grote festivals een drugspreventieplan opstellen2. Ter ondersteuning heb ik middelen verstrekt voor de pilot implementatie van de leidraad «Denormalisering drugs bij evenementen» in Oost-Brabant, waarbij het denormaliseren van drugsgebruik op evenementen centraal staat. De leidraad biedt handvatten voor gemeenten, vergunningverleners, organisatoren en veiligheidspartners om gezamenlijk te sturen op het denormaliseren van drugs bij evenementen. De pilot wordt uitgevoerd in een aantal gemeenten in Oost-Brabant. Gemeenten worden hierbij ondersteund in de praktijktoepassing en handhaving van de leidraad. Uit de pilot kunnen lessen worden gebundeld ten behoeve van landelijke kennisdeling. Deze pilot is gestart voordat het coalitieakkoord 2026–2030 tot stand kwam.
Festivals kiezen er veelal voor om in de algemene voorwaarden op te nemen dat drugs niet zijn toegestaan op het evenement. Sommige organisatoren kiezen ervoor om een private dienstverlener in te zetten die toeziet op de naleving van hun algemene voorwaarden, waaronder drugsbezit. Deze algemene voorwaarden zijn onderdeel van de preventieafspraken in de vergunningsvoorwaarden. Dit is aanvullend op, en niet ter vervanging van, de publieke taak tot opsporing van strafbare feiten. Uitsluitend de politie handhaaft op de Opiumwet en is verantwoordelijk voor opsporing. Het in het artikel benoemde bedrijf ThinkTwice richt zich op de naleving van de algemene voorwaarden. ThinkTwice neemt hiermee geen politietaken over. Dat festivalorganisaties zich actief bezighouden met het tegengaan van drugsgebruik, is in lijn met het streven van het kabinet om drugsgebruik terug te dringen.
Vraag 3

Deelt u de opvatting van hoogleraar Joep Lindeman van de Universiteit Utrecht dat private ordehandhaving alleen aanvaardbaar kan zijn wanneer duidelijke wettelijke kaders en toezicht bestaan om willekeur te voorkomen? Zo ja, welke kaders en vormen van toezicht bestaan er momenteel voor dit soort bedrijven? Indien geen, bent u van mening om die met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op te stellen?

Zoals ook aangeven in het antwoord op vraag 2 staat het partijen in beginsel vrij om zelf hun rechtsverhouding en wederzijdse rechten en verplichtingen vorm te geven. Aangezien het om een civielrechtelijke overeenkomst gaat, is er geen sprake van toezicht op de hoogte van de bedragen. Als iemand het aangeboden bedrag te hoog vindt of meent slachtoffer te zijn van willekeur dan kan diegene medewerking weigeren. Daarnaast kan de boete worden aangevochten bij de civiele rechter. Het is aan de rechter voorbehouden of het boetebeding en de oplegging van de boete toelaatbaar zijn. De rechter kan de boete bovendien matigen indien hij deze disproportioneel acht (artikel 6:94 BW).
Dit laat onverlet dat gemeenten vanzelfsprekend in het kader van de vergunningverlening voorwaarden kunnen opleggen aan organisatoren van festivals.
Op dit moment bestaat ook de leidraad «Alcohol, drugs en roken op evenementen»3. Deze leidraad is gepubliceerd door het Trimbos en wordt in veel gevallen al gevolgd door gemeenten. De kaders vanuit het civielrecht voldoen naar mijn mening op dit moment en daarom zie ik voor nu geen reden om nieuwe of aanvullende regels op te stellen.
Vraag 4

Wie controleert of de hoogte van de door dit soort bedrijven opgelegde bedragen proportioneel is, op welke wijze wordt vastgesteld wat een «eenheid» drugs is en welke mogelijkheden hebben bezoekers om bezwaar te maken tegen een opgelegde boete?

Zie antwoord vraag 3.
Vraag 5

Hoe beoordeelt u signalen dat bezoekers onder druk kunnen worden gezet om een overeenkomst te tekenen doordat wordt gewezen op mogelijke overdracht aan de politie en een vermeend risico op een strafblad, terwijl bij kleine gebruikershoeveelheden doorgaans geen strafblad volgt?

Het signaal dat bezoekers onder druk worden gezet door te wijzen op overdracht aan de politie en «een strafblad zullen krijgen» neem ik serieus. Voor gebruikershoeveelheden (maximaal 0,5 gram, 1 pil of 5 ml GHB4) volgt doorgaans geen strafrechtelijke vervolging en dus geen aantekening in de justitiële documentatie5. Pas bij een strafrechtelijke vervolging, zoals een strafbeschikking die wordt aanvaard/betaald, wordt een aantekening gemaakt. Door te wijzen op een vermeend risico op een strafblad zou een onjuiste voorstelling van zaken kunnen ontstaan. Het is aan de gemeenten om hier als vergunningsverlener duidelijke afspraken over te maken en feitelijke communicatie te waarborgen. Er mag verder geen sprake zijn van druk om een civiele overeenkomst zoals de hier bedoelde aan te gaan.
Vraag 6

Acht u het risico reëel dat festivalbezoekers minder snel naar een EHBO-post of medische hulpverlening gaan wanneer zij vrezen daar te worden geconfronteerd met handhaving of een private boete, en bent u bereid dit veiligheidsrisico te laten onderzoeken?

De veiligheid en toegankelijkheid van medische hulpverlening op evenementen staan voorop. Voor zover mij bekend zijn er geen signalen ontvangen dat EHBO-posten of andere medische hulpverleners bezoekers attenderen op of doorverwijzen naar private afdoeningstrajecten; evenmin dat medische hulp wordt vermeden uit vrees voor handhaving of een private boete. Op dit moment acht ik dit risico dus niet reëel. Zorgverleners werken onder het medisch beroepsgeheim en hulpverlening gaat altijd vóór handhaving.
Verder wordt er in de eerder genoemde leidraad «Alcohol, drugs en roken op evenementen», gepubliceerd door het Trimbos-instituut, benadrukt dat het wenselijk is om op locaties waar zorg wordt verleend, geen politie en beveiliging direct aanwezig te hebben, zodat bezoekers onder invloed van drugs niet terughoudend zijn in het zoeken van hulp. Zoals beschreven bij vraag 4 wordt deze leidraad in vele gevallen al gevolgd.
Vraag 7

Deelt u de zorg dat gemeenten door via vergunningen een zerotolerance beleid voor te leggen feitelijk politietaken uitbesteden aan private partijen, waardoor festivals een «proeftuin voor private ordehandhaving» worden zonder dat dezelfde regels en waarborgen gelden als voor de politie? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om de rechtsbescherming van bezoekers te waarborgen?

Private partijen hebben geen publiekrechtelijke bevoegdheden. Opsporing en strafrechtelijke vervolging blijven exclusief bij politie en OM. In dit geval gaat het om het handhaven van algemene voorwaarden bij een evenement, dit staat los van eventuele strafrechtelijke interventies. Bij de eerder benoemde pilot van de implementatie van de leidraad «Denormalisering drugs bij evenementen» in Oost-Brabant (vraag 2), pakken verschillende partijen hun rol; de gemeente via vergunningverlening, het evenement via het opstellen en naleven van de algemene voorwaarden en de naleving van de vergunningsvoorwaarden, en de politie door het handhaven van de openbare orde en opsporing van strafbare feiten.

13 juli 2026 - 21 augustus 2026

39 dagen

De berichten ‘As reports of anti-Christian incidents in Israel increase, advocates press police to act’ en ‘Jerusalem Patriarchate: Silwan Land Grab Violates Church Rights and Jerusalem’s Historic Christian Presence’
	Don Ceder (CU)
	Berendsen

Bronnen

1. https://religionnews.com/2026/06/23/as-reports-of-anti-christian-inci…
2. https://en.jerusalem-patriarchate.info/articles-speeches/jerusalem-pa…
3. Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1662. …
4. Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 876

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichten «As reports of anti-Christian incidents in Israel increase, advocates press police to act»1 en «Jerusalem Patriarchate: Silwan Land Grab Violates Church Rights and Jerusalem’s Historic Christian Presence»?2

Ja.
Vraag 2

Hoe luidt uw reactie op deze berichten?

Het kabinet vindt de signalen over toenemende druk op christenen in Oost-Jeruzalem en christelijke gemeenschappen in Israël zorgelijk.
Vraag 3

Bent u het eens met het Orthodoxe Patriarchaat van Jeruzalem over de classificatie van het incident gericht op kerkelijk eigendom in Silwan op 15 juni jongstleden als «een onrechtmatige en illegitieme inbeslagname van gevestigd kerkelijk eigendom in het hart van Jeruzalem»?

Het Orthodoxe Patriarchaat van Jeruzalem heeft een rechtszaak aangespannen tegen de gemeente Jeruzalem om de werkzaamheden van de gemeente Jeruzalem te stoppen. In navolging daarop zijn het Patriarchaat en de gemeente in juni reeds tot een overeenkomst gekomen waarbij het land het kerkelijk eigendom blijft.
Vraag 4

Herkent u de trend van een toename van antichristelijke intimidatie in Israël, zoals te zien is in de toename van het aantal gerapporteerde incidenten door het Religious Freedom Data Center? Welke oorzaken liggen hier volgens u aan ten grondslag?

De afgelopen jaren neemt de druk op christelijke gemeenschappen in Israël toe. Zo ondervinden religieuze minderheden, waaronder christenen, beperkingen bij het betreden van de Oude Stad van Jeruzalem, vooral tijdens religieuze feestdagen. In maart dit jaar werd het Latijns Patriarchaat van Jeruzalem de toegang tot de Heilige Grafkerk ontzegd door de Israelische politie. Dit zijn zorgelijke ontwikkelingen, die in het licht kunnen worden gezien van verdere uitbreiding van Israëlische controle in Oost-Jeruzalem.
Vraag 5

Herinnert u zich uw eerdere antwoorden op Kamervragen over de positie van (christelijke) minderheden in Jeruzalem, evenals de antwoorden van uw ambtsvoorganger?3 4 Welke extra stappen gaat u, eventueel in EU-verband, zetten gezien de trend en de toename van het aantal incidenten?

Nederland zet zich wereldwijd actief in voor de bescherming van de vrijheid van religie en levensovertuiging als een fundamenteel mensenrecht. Dit doet Nederland onder andere via het Mensenrechtenfonds, het werk van de Speciaal Gezant voor Religie en Levensovertuiging en de Mensenrechtenambassadeur, bilaterale diplomatie en in multilaterale gremia. Daarbij komt Nederland op voor de rechten van alle religieuze groepen, met speciale aandacht voor kleine en of kwetsbare geloofsgemeenschappen.
Nederland en de EU spreken Israël consequent aan op zijn verantwoordelijkheden onder internationaal recht en de mensenrechtenverdragen, waaronder op het gebied van godsdienstvrijheid. Tijdens het bezoek van de Mensenrechtenambassadeur aan Israël en de Palestijnse Gebieden in november 2025 is expliciet aandacht besteed aan de krimpende ruimte voor christenen, met name in de Oude Stad van Jeruzalem. In dat kader is onder meer gesproken met de Grieks-Orthodoxe Kerk. Ook staat de Nederlandse vertegenwoordiging in de Palestijnse Gebieden regulier in contact met de verschillende religieuze instellingen in Jeruzalem.
Vraag 6

Bent u bereid om in gesprek te gaan met kerkelijke autoriteiten in Jeruzalem over de extra inzet die Nederland kan doen, eventueel in EU-verband, ter bescherming van de positie van religieuze minderheden en kerkelijk erfgoed in Jeruzalem? Zo ja, wanneer kunt u de Kamer hierover informeren? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 5.

Titel

Status

Indiener (persoon)

Indiener (partij)

Onderwerpen

42085 kamervragen gevonden

beantwoord onbeantwoord uitgesteld

Alle

14 juli 2026 - 1 september 2026

49 dagen

Ingrid Coenradie (PVV)

David van Weel (VVD)

Vraag 1

Vraag 2

Vraag 3

Vraag 4

Vraag 5

Vraag 6

Vraag 7

Vraag 8

Vraag 9

Vraag 10

Vraag 11

14 juli 2026 - 8 september 2026

56 dagen

Gidi Markuszower (PVV)

Berendsen , Sjoerd Sjoerdsma (D66)

Bronnen

Vraag 1

Vraag 2

Vraag 3

Vraag 4

Vraag 5

Vraag 6

14 juli 2026 - 21 september 2026

69 dagen

Diederik van Dijk (SGP)

Sophie Hermans (VVD)

Bronnen

Vraag 1

Vraag 2

Vraag 3

Vraag 4

Vraag 5

Vraag 6

Vraag 7

Vraag 8

Vraag 9

Vraag 10

Vraag 11

Vraag 12

Vraag 13

Vraag 14

Vraag 15

Vraag 16

Vraag 17

Vraag 18

Vraag 19

Vraag 20

Vraag 21

Vraag 22

Vraag 23

Vraag 24

Vraag 25

Vraag 26

Vraag 27

Vraag 28

Vraag 29

Vraag 30

Vraag 31

Vraag 32

Vraag 33

Vraag 34

Vraag 35

14 juli 2026 - 21 augustus 2026

38 dagen

Kati Piri (GroenLinks-PvdA)

Vraag 1

Vraag 2