Het bericht ‘Massadonor Simon al bijna tien jaar bekend bij instanties, maar niemand greep in’ |
|
André Poortman (CDA) |
|
Sophie Hermans (VVD) |
|
|
|
|
Wat is uw reactie op het bericht dat massadonor Simon al bijna tien jaar bekend is bij instanties, maar dat niemand ingreep?1
Het kabinet betreurt het feit dat in 2017 een signaal over donor S. bij het Ministerie van VWS bekend werd, maar dat pas in 2025 kon worden vastgesteld dat bij deze specifieke donor sprake was van een overschrijding van het maximumaantal nakomelingen bij vrouwen die in fertiliteitsklinieken behandelingen met zijn sperma hebben ondergaan. Dit kon toen pas worden vastgesteld omdat per 1 april 2025 een wijziging van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) in werking trad en een systeem van centrale monitoring werd ingevoerd. Nadat werd vastgesteld dat donor S. een overschrijdingsdonor is – een donor die vaker dan toegestaan is ingezet voor fertiliteitsbehandelingen in klinieken – zijn de moeders die in die klinieken behandelingen met zijn donorsperma hadden ondergaan hierover geïnformeerd (zonder bekendmaking van de identiteit van de donor). Donor S. wordt niet meer ingezet in klinieken voor nieuwe behandelingen4.
In de beantwoording op de Kamervragen hieronder wordt zo goed mogelijk gereconstrueerd welke informatie over deze donor op welk moment beschikbaar was en hoe de besluitvorming is verlopen binnen het Ministerie van VWS.
Kunt u uitleggen hoe dit heeft kunnen gebeuren, ondanks dat meerdere instanties van deze situatie al in 2017 op de hoogte waren en hierover acuut overlegd hebben, en de wet stelt dat een donor binnen klinieken bij maximaal 12 gezinnen mag doneren en dat daarvoor een maximum van 25 kinderen per donor gold?
Met de hierboven geschetste passages is zo goed mogelijk gereconstrueerd welke informatie over deze donor op welk moment beschikbaar was en hoe de besluitvorming is verlopen binnen het Ministerie van VWS. Het kabinet betreurt het feit dat de betrokken ouders zo lang in onwetendheid en onzekerheid hebben verkeerd.
Op welke wijze is bij uw ministerie in 2017 bekend geworden dat deze persoon een massadonor was?
Zie antwoord vraag 2.
Klopt het dat uw ministerie overwoog om naar aanleiding van de signalen groter onderzoek te doen naar massadonoren die bij meerdere klinieken hebben gedoneerd? Zo ja, kunt u uitleggen waarom hier vanaf is gezien ondanks het zwaarwegende belang voor donorkinderen en moeders?
Het signaal over donor S. kwam kort na het eerste signaal over donor Jonathan M. Zoals bij het antwoord op vraag 2 en 3 is toegelicht, ontving het Ministerie van VWS in de zomer van 2017 achtereenvolgens 3 signalen over 3 donoren van wie werd vermoed dat zij de toenmalige norm van 25 donorkinderen overschreden hadden. Naar aanleiding van de eerste twee signalen is destijds een analyse van het aantal geregistreerde zwangerschappen uitgevoerd. Een van die signalen betrof Jonathan M. en hij bleek inderdaad het destijds geldende maximumaantal van 25 donorkinderen te hebben overschreden. De andere donor bleek het maximum niet te hebben overschreden. De (wens)moeders zijn destijds via de klinieken geïnformeerd over Jonathan M.
Naar aanleiding van het derde signaal, over donor S., is overwogen om een algehele analyse uit te voeren van het aantal geregistreerde behandelingen. Die analyse is niet uitgevoerd vanwege het feit dat inmiddels was gebleken dat er geen wettelijke grondslag was voor het uitvoeren van die analyse. Het kabinet betreurt het feit dat de betrokken ouders zo lang in onwetendheid en onzekerheid hebben verkeerd.
Hoe kan het dat deze massadonor ondanks deze informatie in 2019 lid kon zijn van een evaluatiecommissie van de donorwet? Is hierover contact geweest tussen het ministerie en ZonMw?
ZonMw stelt dergelijke commissies zelfstandig samen. Er is destijds geen contact geweest tussen ZonMw en het Ministerie van VWS over de samenstelling van de begeleidingscommissie. Het signaal over donor S. was destijds niet bekend bij ZonMw. Helaas kan niet meer worden achterhaald waarom het Ministerie van VWS destijds niet heeft gehandeld om te voorkomen dat deze persoon in de begeleidingscommissie kon komen. Het kabinet betreurt dit. Ook ZonMw betreurt de deelname van donor S. aan de begeleidingscommissie van de wetsevaluatie van de Wdkb.
Klopt het dat deze persoon als lid van deze commissie heeft gepleit voor het loslaten of versoepelen van het maximumaantal? In hoeverre is deze inbreng overgenomen door de evaluatiecommissie en heeft het de uitkomsten beïnvloed?
ZonMw heeft laten weten dat uit de beschikbare stukken blijkt dat donor S. in de begeleidingscommissie heeft gepleit voor het loslaten van het maximumaantal nakomelingen. Dit voorstel is niet overgenomen in de conclusies of aanbevelingen van de wetsevaluatie. In begeleidingscommissies van ZonMw geldt dat de inbreng van individuele commissieleden met andere leden moet worden besproken en gewogen. Ook is van belang dat een begeleidingscommissie niet treedt in de onafhankelijke uitvoering van het onderzoek door de evaluatoren van de wet. Het trekken van onafhankelijke, wetenschappelijk verantwoorde conclusies blijft te allen tijde de verantwoordelijkheid van de onderzoekers. Dat laat onverlet dat zowel het kabinet als ZonMw de deelname van donor S. aan deze begeleidingscommissie betreuren. Het kabinet is van mening dat deelname aan een begeleidingscommissie van een wetsevaluatie van de Wdkb door donoren zoals donor S. in de toekomst moet worden voorkomen. Het Ministerie van VWS heeft dit onder de aandacht gebracht bij ZonMw. ZonMw zal bij de samenstelling van commissies in de toekomst alert zijn bij de selectie.
Klopt het dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ook al in 2017 op de hoogte was van deze situatie? Zo ja, wat heeft de IGJ met deze informatie gedaan?
Het klopt dat de IGJ (destijds nog IGZ) het signaal net als de beroepsgroep voor gynaecologen (NVOG) op 22 augustus 2017 ontving. De IGJ houdt toezicht op de naleving van de Wdkb door fertiliteitsklinieken en ziet er dus op toe dat zij zich houden aan de daarin opgenomen regels die massadonatie via klinieken moeten voorkomen. Sinds 1 april 2025 is wettelijk vastgelegd dat het sperma van één donor in Nederland bij maximaal twaalf vrouwen mag worden gebruikt. Het Cdkb monitort dit in de landelijke registratie. De IGJ houdt toezicht op de correcte registratie van donoren bij de klinieken. Momenteel bezoekt de IGJ fertiliteitsklinieken en zij richt zich daarbij onder meer op de zorgvuldigheid van de registratie van moeder- en donorcodes.
Daarnaast heeft de IGJ een signalerende functie ten aanzien van risico’s. Zo heeft de IGJ in 2016 gewezen op het ontbreken van een landelijke mogelijkheid om te controleren of een donor bij meerdere klinieken actief was, wat uiteindelijk heeft geleid tot aanpassing van de Wdkb. Spermadonatie in de privésfeer valt buiten de reikwijdte van de Wdkb. De IGJ houdt hier dan ook geen toezicht op.
Welke rol heeft het IGJ in het toezicht op massadonoren, zowel via klinieken als in de privésfeer?
Zie antwoord vraag 7.
Zijn alle betrokken ouders ervan op de hoogte dat zij een of meerdere kinderen van deze massadonor hebben? Zo nee, hoe worden zij op de hoogte gesteld en wat is uw rol hierbij?
Vrouwen die in Nederlandse fertiliteitsklinieken een fertiliteitsbehandeling hebben ondergaan met het sperma van een van de 85 overschrijdingsdonoren, waaronder donor S., hebben in 2025 een brief gekregen van hun fertiliteitskliniek met de informatie dat hun donor een overschrijdingsdonor bleek te zijn. Hierbij is het recht op niet-weten in acht genomen. Als vrouwen informatie wilden ontvangen (over het aantal nakomelingen van de donor), konden zij contact opnemen met de kliniek.
Op verzoek van de beroepsgroep van gynaecologen (NVOG) heeft het Ministerie van VWS de afgelopen weken meegedacht over het informeren van betrokkenen over het nieuwe signaal met betrekking tot de veelvuldige donaties in de privésfeer door donor S. Het Ministerie van VWS heeft de beroepsgroep geïnformeerd over de mogelijkheden die klinieken hebben om moeders te informeren6.
Deelt u dat dit nieuws een grote impact heeft op de betrokken ouders en donorkinderen, zeker als zij (nog) niet wisten van het feit dat deze persoon een massadonor is? Zo ja, hoe heeft u hier aandacht voor?
Ja, de recente media-aandacht voor spermadonor S. heeft opnieuw duidelijk gemaakt dat donorconceptie diep kan ingrijpen in de levens van donorkinderen, ouders en andere betrokkenen. Het kabinet realiseert zich dat het nieuws veel emoties kan oproepen en onzekerheid met zich meebrengt voor de direct betrokkenen: ouders en donorkinderen. Ik ben graag bereid te bezien hoe ik met de betrokken ouders in gesprek kan gaan over hun ervaringen en over wat zij nodig hebben. Ik heb hiertoe reeds contact gelegd met Fiom.
Voor informatie, ondersteuning en een luisterend oor kunnen ouders en donorkinderen terecht bij Fiom, dat per doelgroep (donorkinderen, ouders en donoren) informatie en handreikingen aanbiedt. Tevens biedt Fiom één of twee gesprekken aan voor het beantwoorden van vragen over de impact van een groot verwantschapsnetwerk op een kind, het gezin of andere betrokkenen en voor emotionele ondersteuning. Indien behoefte bestaat aan meer langdurige hulp of behandeling, kan Fiom doorverwijzen naar reguliere hulpverlening of de GGZ.
Daarnaast is Fiom dit jaar gestart met de voorbereidingen voor nader onderzoek naar grote verwantschapsnetwerken en de psychosociale gevolgen daarvan voor donorkinderen. Fiom verwacht dat de eerste resultaten in 2028 beschikbaar komen.
Hoe staat het met het voornemen om in internationaal verband te werken aan maatregelen om te voorkomen dat donorzaad van dezelfde donor in meerdere landen wordt gebruikt?
Nederland zet zich actief in voor internationale afspraken om grote internationale verwantschapsnetwerken als gevolg van grensoverschrijdende donorconceptie tegen te gaan. Nederland pleit in Europese gremia voor een Europees maximum voor het gebruik van het sperma van één donor. Bij de totstandkoming van de Europese SoHO-verordening7 bleek hiervoor in het verleden onvoldoende draagvlak. Recentelijk is de aandacht voor dit onderwerp in Europa echter toegenomen en is er meer draagvlak ontstaan voor het onderzoeken van een Europees maximumaantal nakomelingen per spermadonor. Nederland neemt deel aan de hiervoor ingestelde Europese werkgroep. De eventuele ontwikkeling van een Europees maximum, en een systeem voor toezicht daarop, zal echter nog geruime tijd vergen.
Deelt u dat inzet op internationale maatregelen onvoldoende is, omdat hiermee geen zicht is op donatie in de privésfeer? Zo ja, welke aanvullende maatregelen wilt u nemen?
Het klopt dat ook met internationale maatregelen niet kan worden voorkomen dat misstanden rond donatie in de privésfeer ontstaan. Donaties in de privésfeer vallen immers buiten de reikwijdte van de Wdkb en buiten het zicht van de overheid en klinieken.
Het kabinet drukt wensouders op het hart zich goed te laten informeren voorafgaand aan de keuze voor donorconceptie, en daarbij de belangen van het toekomstige kind voorop te stellen. Het kabinet vindt het bovendien belangrijk dat wensouders goede afspraken maken met donoren. (Wens)ouders moeten toegang hebben tot betrouwbare informatie over de implicaties en risico’s van donorconceptie – of dat nou plaatsvindt met een bekende («eigen») donor, een donor van een buitenlandse spermabank, of een donor die zichzelf op internet aanbiedt. Voor deze informatie kan iedereen terecht bij het Landelijk Informatiepunt Donorconceptie (LIDC) en bij Fiom.
Als gekozen wordt voor donatie in de privésfeer, verdient het aanbeveling om als wensouder(s) goede afspraken te maken met de donor. Afspraken tussen wensouders en een donor kunnen privaatrechtelijk worden vastgelegd in een donorcontract, zo nodig gecombineerd met een boetebeding, om te voorkomen dat een donor (vaker dan afgesproken) elders gaat doneren. Als de donor het contract schendt, kunnen wensouders privaatrechtelijke stappen tegen de donor overwegen.
Acht u het stellen van een maximum aan het aantal donaties in de privésfeer nog steeds een te ingrijpende maatregel in relatie tot geboortebeperking, ondanks dat telkens nieuwe gevallen opduiken van personen willens en wetens honderden kinderen verwekken via zaadceldonatie?
Het reguleren van spermadonaties in de privésfeer door donoren die het binnen de klinieken toegestane maximum hebben overschreden, is helaas niet mogelijk en wenselijk. Deze vorm van donorconceptie in de privésfeer valt buiten de reikwijdte van de Wdkb en het zicht van de overheid. Dat betekent dat er geen toezicht kan worden gehouden op (bijvoorbeeld) het aantal nakomelingen per donor.
Hoe weegt u hiertegenover de impact op de persoonlijke levenssfeer van ouders en kinderen, die bijvoorbeeld te maken hebben met grote verwantschapsnetwerken en psychische belasting?
Het kabinet realiseert zich dat grote verwantschapsnetwerken voor donorkinderen en hun ouders ingrijpende gevolgen kunnen hebben. Uit sociaalwetenschappelijk onderzoek blijkt dat het aangaan en onderhouden van contact met grote aantallen halfbroers en -zussen tijd en emotionele energie kan kosten. De voortdurende uitbreiding van een verwantschapsnetwerk (als er meer halfbroers en -zussen bekend worden) kan daarnaast stress en onzekerheid met zich meebrengen.8
Spermadonaties die in de privésfeer worden gedaan zijn niet wettelijk gereguleerd. Het strafbaar stellen van spermadonaties in de privésfeer door donoren die het binnen de klinieken toegestane maximum hebben overschreden, zou een vorm van geboortebeperking zijn die diep ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen. Dergelijke maatregelen moeten niet alleen noodzakelijk en proportioneel zijn, maar ook handhaafbaar. Toezicht op spermadonaties in de privésfeer is niet mogelijk.
Als wensouders kiezen voor een privédonor, verdient het aanbeveling goede afspraken te maken met de donor. Afspraken tussen wensouders en een donor kunnen privaatrechtelijk worden vastgelegd in een donorcontract, zo nodig gecombineerd met een boetebeding, om te voorkomen dat een donor (vaker dan afgesproken) elders gaat doneren. Als de donor het contract schendt, kunnen wensouders privaatrechtelijke stappen tegen de donor overwegen.
Afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het geval kan er bij misleiding van wensouders door donoren sprake zijn van een strafbaar feit. Dat is aan de politie en het Openbaar Ministerie om te beoordelen. Het kabinet ziet geen aanvullende mogelijkheden om het strafrecht of andere wetgeving aan te passen.
Welke mogelijkheden ziet u om via wet- en regelgeving, bijvoorbeeld het strafrecht, grenzen te stellen aan zaadceldonatie in de privésfeer en de aansprakelijkheid bij de donor te leggen?
Zie antwoord vraag 14.
Het sluiten van cellencomplexen in de politie-eenheid Rotterdam |
|
Marjolein Faber (PVV) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
U geeft aan dat door de sluiting van de cellencomplexen er capaciteit en financiën vrijkomen, die kan worden ingezet voor de versterking van de basisteams en de opsporing; zijn enkel arrestantenbewaarders werkzaam in de cellencomplexen? En zijn zij geschikt voor het werk in de basisteams en de opsporing? Kunnen zij één op één over?
Het openhouden van een cellencomplex kost veel personeelscapaciteit, door het maken van deze keuze kunnen de opsporing en basisteams verder op sterkte komen, aangezien hier anders vacatures voor zouden moeten worden aangehouden. Arrestantenbewaarders die de benodigde competenties bezitten beschikken over de mogelijkheid om door te stromen naar de opsporing of basisteams. Arrestantenbewaarders die niet over de juiste bevoegdheden beschikken kunnen voor een andere functie kiezen, ofwel kiezen voor een interne opleiding.
Deelt u de mening dat juist de langere aanrijtijden extra beslag leggen op de inzetbaarheid van de politie? Hoe kunnen langere aanrijtijden een positief effect hebben op meer blauw op straat? En dus op de veiligheid van de burgers en de collega politieagenten?
Nee, ik deel deze mening niet. De eenheid Rotterdam neemt naast het sluiten van de cellencomplexen ook mitigerende maatregelen. Het doel van deze mitigerende maatregelen is eventuele negatieve gevolgen zo veel mogelijk te beperken. Deze maatregelen worden gemonitord en geëvalueerd en indien noodzakelijk worden aanvullende maatregelen getroffen om de dienstverlening op peil te houden.
Enkele maatregelen moeten zorgen voor minder lange aanrijtijden en blijvende inzetbaarheid in de gebieden. Dat gaat bijvoorbeeld om het openen (of open houden) van voorlopige arrestantenverblijven op de basisteams, voor kortdurend verblijf van verdachten; waardoor kleine zaken afgehandeld kunnen worden in het eigen gebied. Maar bijvoorbeeld ook dat herkenbare politievoertuigen strategisch (her)verdeeld worden gedurende de diensten als een rijdende eenheid een lange aanrijtijd heeft naar een cellencomplex. De politie doet ook meer aan televerhoren en teleconsultatie, waardoor de politie op straat beschikbaar blijft en inzetbaar is voor de veiligheid van burgers.
Kunt u de impactanalyse zo spoedig mogelijk met de Kamer delen? Worden in deze analyse de langere aanrijtijden benoemd?
Het besluit om het cellencomplex te sluiten genomen is genomen in het Regionaal Veiligheidsoverleg, bestaande uit de burgemeesters, de hoofdofficier van justitie en de politiechef uit de eenheid Rotterdam. De verschillende betrokken gemeenteraden in de eenheid Rotterdam zijn per brief geïnformeerd (geweest) over de kwestie en de bevindingen uit de impactanalyse.1 Als Minister van Justitie en Veiligheid heb ik geen rol in dergelijke lokale besluiten en beschik ik derhalve ook niet over de impactanalyse.
Volgens gewisselde documenten blijft de celcapaciteit in de eenheid met drie arrestantencomplexen toereikend, nemen de aanrijtijden in de afhandeling van incidenten iets toe, maar is dit binnen de norm en kan dit met maatregelen ondervangen worden. Reisbewegingen kunnen bij de opsporing met speciale maatregelen zelfs verminderen, waardoor de afhandeling van heterdaadarrestanten efficiënter wordt dan nu het geval is.
Kunt u uitleggen hoe ervoor wordt gezorgd dat er altijd een politievoertuig beschikbaar is, nu de aanrijtijden zijn verlengd?
De politie is een 24-uurs organisatie. Voor «prio 1- en 2-meldingen» zijn er altijd politievoertuigen beschikbaar om ingezet te worden. Indien nodig zal een aangrenzend basisteam of district de melding oppakken. Als politiemedewerkers met een arrestant een langere rit hebben naar een arrestantencomplex zal het operationeel centrum waar nodig politievoertuigen herpositioneren.
De Algemene Rekenkamer concludeerde dat in Rotterdam het percentage van afgewezen aangiften relatief gezien het hoogste is. Deelt u de mening dat dit percentage nog hoger wordt als de cellencomplexen gesloten worden, daar er geen politiecel beschikbaar is om opvolging te kunnen geven aan een aangifte?
Nee, ik deel uw mening niet. Om opvolging te geven door de politie aan een aangifte is geen één op één relatie met het aantal beschikbare politiecellen te leggen. Ik verwijs u ook graag naar mijn antwoord op vraag 2.
Deelt u de mening dat verlenging van de maximale duur van 10 dagen voor het verblijf in een politiecel gewenst is, gezien het enorme tekort aan cellen? Bij verlenging van de maximale verblijfsduur, zouden cellen toch ingezet kunnen worden voor veroordeelden met een korte opgelegde gevangenisstraf?
De maximale duur van tien dagen in een politiecel nadat is vastgesteld dat er voor deze persoon geen plaats is in een inrichting, is vastgelegd in de Penitentiaire beginselenwet, artikel 15a. De grens is daarmee wettelijk vastgelegd. Daarnaast is verblijf in een politiecel in praktische zin niet ingericht op een langdurig verblijf. Er is in de politiecellen geen sprake van een dagprogramma zoals in de penitentiaire inrichtingen, er wordt enkel een uur luchten aangeboden. De politie geeft daarnaast aan dat de politiecellen niet ingericht zijn om ingeslotenen langer te laten verblijven omdat faciliteiten, zoals die in gevangenissen beschikbaar zijn, ontbreken. De politie ziet dat de aangehouden veroordeelde bij langer verblijf in de politiecel hinderlijk gedrag gaat vertonen en de rust in een cellencomplex verstoort. Ik vind het dan ook noodzakelijk dat een veroordeelde naar een van de instellingen van de Dienst Justitiële Instellingen (DJI) wordt overgebracht.
Gezien de bovenstaande stellingen en vragen, is het dan niet wenselijk om de cellencomplexen in de eenheid Rotterdam en Assen niet te sluiten?
Ik verwijs u naar mijn antwoorden op de overige vragen.
De gebeurtenissen in Overasselt |
|
Claire Martens-America (VVD), Ulysse Ellian (VVD) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Deelt u de mening dat de gebeurtenissen in Overasselt, waarbij een 51-jarige man om het leven kwam en twee politieagenten gewond raakten, opnieuw laten zien hoe gewelddadig en nietsontziend de georganiseerde criminaliteit in Nederland is en daarmee een nieuwe aanval op onze democratische rechtsstaat?
Dat de georganiseerde misdaad extreme vormen van geweld niet schuwt, is niet nieuw in Nederland. We weten inmiddels door verschillende incidenten in het recente verleden dat criminelen bij het gebruiken van geweld nietsontziend kunnen zijn. De gebeurtenissen in Overasselt zijn hier helaas een nieuw voorbeeld van. Wat het incident in Overasselt bijzonder maakt is de ongekend grote groep die bereid is geweest met zware vuurwapens op pad te gaan en kennelijk een aantal van hen ook bereid is geweest deze vuurwapens te gebruiken.
Het enorme geweld en machtsvertoon raakt het veiligheidsgevoel in Overasselt in het bijzonder, maar ook breder in de samenleving. Het Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland laat duidelijk zien dat de schadelijke effecten van deze vorm van criminaliteit breed en in de haarvaten van onze samenleving neerslaan en een ernstige bedreiging kunnen vormen voor belangrijke fundamenten van onze democratische rechtsstaat. Daarom doe ik er samen met de ministeriële Taskforce Ondermijning alles aan om de georganiseerde criminaliteit vanuit verschillende kanten hard te bestrijden.
Wat vindt u ervan dat een crimineel samenwerkingsverband een klein legertje op de been kan brengen?
Het onderzoek van politie en Openbaar Ministerie (OM) naar de gebeurtenissen in Overasselt is in volle gang. Uw vraag ziet op aspecten die mogelijk onderdeel uit (gaan) maken van dit onderzoek. Het is niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om uitspraken te doen over lopende onderzoeken, omdat dit het onderzoek kan schaden. Wanneer er meer informatie gedeeld kan worden, is het aan politie of OM om dat te doen.
Wat vindt u ervan dat er Fransen, Belgen en Algerijnen zijn aangehouden? Wat zegt dat over de omvang en het karakter van het criminele samenwerkingsverband?
Het is niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om uitspraken te doen over aspecten die mogelijk onderdeel zijn van lopende strafrechtelijke onderzoeken.
Over het algemeen weten we dat criminelen zich niet houden aan landsgrenzen; ze opereren wereldwijd. Daarom is de internationale aanpak één van mijn speerpunten in de aanpak van ondermijning. In Europees en breder internationaal verband werken we nauw samen met buitenlandse partners om deze vorm van criminaliteit aan te pakken. Ik focus mij hierbij op West-Afrika, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en op landen die geprioriteerd zijn in de aanpak van criminele geldstromen, zoals de Verenigde Arabische Emiraten, Marokko en Turkije.
Op welke wijze is deze groep volgens u geronseld?
Het is niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om uitspraken te doen over aspecten die mogelijk onderdeel zijn van lopende strafrechtelijke onderzoeken.
Bent u bekend met het feit dat de foto van Jan G. afgelopen week veel werd gedeeld op telefoons in de onderwereld? Welke informatie was bij politie, het Openbaar Ministerie (OM) en andere betrokken diensten beschikbaar over de dreiging rond de woning, de bewoner en diens omgeving voorafgaand aan het incident?
Het niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om uitspraken te doen over aspecten die mogelijk onderdeel zijn van lopende strafrechtelijke onderzoeken.
Voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten geldt dat er in het openbaar geen uitspraken gedaan kunnen worden over de informatiepositie van de diensten.
Hoe kan het dat het organiseren van deze geweldsactie buiten het beeld van de inlichtingendiensten is gebleven?
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft de taak, op basis van de Wet op Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) 2017, onderzoek te doen naar personen of organisaties die (aanleiding geven tot een ernstig vermoeden dat zij) een dreiging vormen voor de nationale veiligheid. Er kunnen in het openbaar geen uitspraken gedaan worden over al dan niet lopende onderzoeken van de AIVD.
Hoe kwalificeert u de dreigvideo die is opgedoken in de zaak Overasselt waarin wordt gedreigd iedereen die Jan G. liefheeft of heeft geholpen te vermoorden indien 1.283 kilo drugs niet binnen 12 uur wordt teruggegeven?
Het is niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om uitspraken te doen over aspecten die mogelijk onderdeel zijn van lopende strafrechtelijke onderzoeken.
Hoe beoordeelt u het feit dat Jan G. de sluiting van zijn woning door de burgemeester effectief heeft kunnen aanvechten bij de rechter? Bent u van mening dat de burgemeester over voldoende bevoegdheden beschikt en beschikte om zijn woning te sluiten?
Het sluiten van een woning is een ingrijpende maatregel, maar kan noodzakelijk zijn om de openbare orde te herstellen. In dit geval is niet de oorspronkelijke sluiting aangevochten, maar wel enkele verlengingen daarvan. Daarmee stond vooral de voortduring van de sluiting ter discussie en is de aanvankelijke noodzaak van de sluiting ogenschijnlijk niet in twijfel getrokken. Naarmate de openbare orde is hersteld en/of de overtreding is beëindigd en herhaling is voorkomen, neemt de grond voor voortzetting van de sluiting af en vereist een verlenging een actuele onderbouwing van de noodzaak. Bij de latere verlengingen oordeelde de rechter echter dat de gevolgen voor de betrokkenen niet langer in verhouding stonden tot het daarmee te dienen doel.
Ik ben daarmee van mening dat de burgemeester over voldoende bevoegdheden beschikt om een woning te sluiten, mits de noodzaak daarvan zorgvuldig wordt gemotiveerd, minder ingrijpende maatregelen niet volstaan en voldoende rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden en belangen van de betrokkenen.
Klopt het dat het vermeende doelwit Jan G. na veroordeling zijn hoger beroep in vrijheid af heeft mogen wachten? Zo ja, hoe beoordeelt u het feit dat G. zijn woning eerder doelwit is geweest van schietaanvallen en explosieven en dat G. toch in vrijheid zijn hoger beroep af heeft mogen wachten?
In algemene zin volgt uit het Wetboek van Strafvordering dat straffen in beginsel pas ten uitvoering worden gelegd nadat de uitspraak onherroepelijk is geworden. Dat betekent dat zolang hoger beroep of cassatie openstaat of is ingesteld, een straf normaal gesproken niet wordt uitgevoerd. Het kan wel voorkomen dat de rechter op vordering van het OM beslist dat iemand in afwachting van het hoger beroep in voorlopige hechtenis gaat of blijft. In dat geval wacht diegene het hoger beroep niet in vrijheid af. De beslissingen en afwegingen hierover zijn voorbehouden aan de rechter.
Op welke wijze is het gevaar dat G. vanwege de uitgaande dreiging voor zijn omgeving vormde meegewogen bij de beslissing om het hoger beroep in vrijheid af te wachten?
Zie antwoord vraag 9.
Klopt het dat niet duidelijk is hoe G. aan zijn vermogen komt? Waarom wordt er geen financieel onderzoek ingesteld als iemand zijn huis wordt beschoten?
Over individuele zaken doe ik geen uitspraken. Als daartoe aanleiding is vanwege het vermoeden van strafbare feiten kan het OM een strafrechtelijk onderzoek starten. Insteek van een dergelijk onderzoek kan financieel zijn.
Bent u bereid om alles op alles te zetten om de mogelijke aanstichter(s) van dit geweld op te pakken? Hoe gaat u de moties Ellian uitvoeren over het substantieel verhogen van het beloningsgeld voor tips ten aanzien van personen op de Nationale Opsporingslijst?1, 2
Beslissingen in het kader van het strafrechtelijk onderzoek zijn aan het OM voorbehouden. In zijn algemeenheid benadruk ik met klem dat criminelen die verantwoordelijk zijn voor dit soort ernstig geweld moeten worden opgespoord en voor de rechter worden gebracht. Dat geldt voor de feitelijke uitvoerders van het geweld, maar ook voor personen en netwerken die opdracht geven daartoe.
Op uw vraag ten aanzien van de moties Elian (VVD) over het substantieel verhogen van het beloningsgeld voor tips ten aanzien van personen op de Nationale Opsporingslijst antwoord ik u dat het lid Ellian over dit onderwerp een nieuwe motie heeft ingediend met het verzoek aan de regering om de circulaire bijzondere opsporingsgelden zo aan te passen dat de Minister van Justitie en Veiligheid zelf bij voortvluchtigen op de Nationale Opsporingslijst het tipgeld kan vaststellen. De motie is op 22 september 2026 aangenomen en ik zal u uiterlijk begin 2027 informeren over de wijze waarop de motie zal worden uitgevoerd.
De veiligheid van kinderen in gezinshuizen |
|
Marijke Synhaeve (D66) |
|
Mirjam Sterk (CDA) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Kinderen uit Fries gezinshuis gehaald na veroordeling gezinshuisvader voor kindermisbruik»?1
Ja.
Hoe kijkt u naar het feit dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft aangegeven geen veiligheidsrisico’s te zien voor kinderen die nog in het gezin verbleven zoals beschreven in bovenstaand artikel, terwijl de betrokken jeugdbeschermer hier – naar oordeel van de kinderrechter – terecht veel zorgen over had?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft na de melding van deze casus meegekeken met de jeugdhulpaanbieder en beoordeeld dat de aanbieder de situatie voldoende heeft laten onderzoeken en daarnaast dat de continuïteit van de zorg voldoende is geborgd. Daarbij heeft de IGJ gesteld dat de gezinshuisvader, ook na zijn detentie, geen contact mag hebben met cliënten en niet op het terrein aanwezig mag zijn. Er waren destijds geen andere signalen bekend bij de IGJ, anders dan de verdenking van de gezinshuisvader.
Onderschrijft u de oproep van onder andere de IGJ dat er beter toezicht moet komen op de inmiddels meer dan duizend gezinshuizen waar zorg wordt geboden aan kinderen die vaak zwaar getraumatiseerd zijn en ernstige opvoed- en/of gedragsproblemen hebben?
Ja.
In de Jeugdwet worden kwaliteitseisen gesteld aan aanbieders van jeugdhulp. Elke jeugdhulpaanbieder moet hieraan voldoen, dus ook (zelfstandige) gezinshuizen. De sector is verantwoordelijk voor de uitwerking van deze kwaliteitseisen: de aanbieders van gezinshuiszorg (hoofdaannemers, franchiseorganisaties en jeugdhulpaanbieders) hebben een belangrijke rol om de door de sector opgestelde kwaliteitseisen te bewaken. Gemeenten hebben verantwoordelijkheid voor de kwaliteit bij inkoop en plaatsing/verwijzing. Ik herken het signaal dat het van gemeenten veel vraagt om de kwaliteit van de geboden zorg goed in de gaten te houden, zeker waar het zelfstandige gezinshuizen betreft. Het is aan gemeenten om hier eisen in de inkoop aan te stellen.
Ik ben met gemeenten en de gezinshuissector in gesprek over de wijze waarop we de kwaliteit en veiligheid van gezinshuizen verder kunnen verbeteren, ook/juist bij de zelfstandigen. Hierin is een belangrijke rol voor gemeenten weggelegd, bijvoorbeeld door sturing via contracten. Daarnaast heeft ook de IGJ als taak om toe te zien op de kwaliteit van jeugdhulpaanbieders. De sector is zelf aanvullend aan de slag met een professionaliseringsslag, door het herzien en het steviger verankeren van de kwaliteitscriteria bij de gezinshuizen.
Daarbij wil ik opmerken dat toezicht fungeert als een sluitstuk op de rest van het stelsel. Er is op dit moment geen centrale registratie van gezinshuizen, waardoor toezicht houden lastig is op gezinshuizen die nog niet in beeld zijn bij de IGJ. Nieuwe aanbieders van gezinshuiszorg moeten zich op grond van de Wtza melden bij het CIBG als nieuwe toetreder. Daarnaast wordt er een wetsvoorstel voorbereid om een vergunningplicht voor jeugdhulpaanbieders in te voeren, die ook voor gezinshuizen zal gelden. Daarmee wordt de mogelijkheid beter zicht te houden op kwaliteit sterk verbeterd.
Bent u het met de indiener eens dat de kwaliteitscriteria voor gezinshuizen minimaal zo streng, maar bij voorkeur nog strenger moeten zijn dan de kwaliteitscriteria voor pleegzorg, aangezien de complexiteit van de problematiek waar kinderen die in gezinshuizen worden opgevangen complexer is dan bij pleegzorg?
We hebben geconstateerd dat het kader in pleegzorg (meer) uniform is vastgelegd en wordt toegepast dan het kwaliteitskader voor gezinshuizen. Dit heeft onder meer te maken met het feit dat de pleegzorgsector met een meer uniform georganiseerd landschap te maken heeft dan de gezinshuissector. Onderdeel van de herziening van de kwaliteitscriteria gezinshuizen is daarom om uniformiteit steviger te verankeren en te zorgen voor daadwerkelijke implementatie van de kwaliteitscriteria. Ik heb geen reden om aan te nemen dat de huidige status van de kwaliteitscriteria ernstige veiligheidsrisico’s oplevert voor kinderen die op dit moment in gezinshuizen verblijven. Wel deel ik de wens om de kwaliteitscriteria aan te scherpen en steviger te verankeren.
Hoe beoordeelt u de huidige situatie waarbij bovenstaande niet het geval is?
Zie antwoord vraag 4.
Bent u het met de indiener eens dat dit ernstige veiligheidsrisico’s kan opleveren voor de kinderen die op dit moment in gezinshuizen verblijven?
Zie antwoord vraag 4.
Kunt u toelichten of het klopt dat bij de screening van gezinshuisouders alleen een Verklaring Omtrent Gedrag opgevraagd kan worden, terwijl pleegouders een Verklaring van geen bezwaar moeten aanleveren, een zwaarder instrument waar ook onderzoeken zonder veroordelingen in staan?
Gezinshuisouders zijn professionals, voor hen gelden dezelfde eisen als voor andere jeugdhulpaanbieders. Zij moeten desgevraagd een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) kunnen overleggen. Voor pleeggezinnen gelden andere eisen.
Alle pleeggezinnen2 moeten beschikken over een door de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) afgegeven Verklaring van geen bezwaar (VGB). De RvdK doet een justitiële screening en beziet of er sprake is van bezwarende feiten of omstandigheden die het afgeven van een VGB in de weg staan. Hiervoor raadpleegt de RvdK zowel het Justitieel Documentatie Systeem (waar alleen veroordelingen in worden opgenomen) als het eigen systeem. Na deze justitiële screening voert de pleegzorgorganisatie vervolgens de inhoudelijke screening uit, waarbij deze beoordeelt of een pleeggezin geschikt is om een pleegkind te verzorgen en op te voeden.
Hoe beoordeelt u de signalen over aspirant pleegouders die afgewezen worden vanwege een negatieve Verklaring van geen bezwaar, maar zij dus wel op een andere plek in Nederland door de screening van gezinshuisouder kunnen komen omdat ze wel een Verklaring Omtrent Gedrag kunnen voorleggen?
Ik ben niet bekend met signalen over aspirant pleegouders die afgewezen worden vanwege een negatieve VGB, maar zij wel op een andere plek in Nederland door de screening van gezinshuisouder kunnen komen omdat ze wel een VOG kunnen voorleggen. Ik kan deze signalen dan ook niet beoordelen.
Bent u het met de indiener eens dat dit hoogst onwenselijk is en tot hoge veiligheidsrisico’s voor kinderen kan leiden?
Zie antwoord vraag 8.
Wanneer verwacht u dat de herziening van de huidige kwaliteitscriteria voor gezinshuizen afgerond zal zijn en vanaf wanneer zullen deze herziene kwaliteitscriteria van kracht zijn?
De herziening van de huidige kwaliteitscriteria voor gezinshuizen loopt op dit moment. Er wordt gewerkt aan het bij elkaar brengen en wegen van de inbreng vanuit de sector. Ik verwacht in het najaar een update van de werkwijze en de planning waarmee tot hernieuwde kwaliteitscriteria gekomen wordt. De sector wordt bij de herziening begeleid door Kwaliteit en Blijvend Leren (KBL) en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi). Ik volg dit proces nauwlettend en zal de Kamer voor het WGO van dit najaar informeren over de voortgang.
Bent u het met de indiener eens dat de inzet gericht moet zijn op het strenger maken van deze kwaliteitscriteria, juist ook gezien de misstanden die aan het licht komen?
Ja, onderdeel van de herziening van de kwaliteitscriteria gezinshuizen is hoe deze steviger verankerd kunnen worden. De sector is hier zelf mee aan de slag gegaan, omdat zij de noodzaak en urgentie van een professionaliseringsslag delen.
Kunt u garanderen dat in de kwaliteitscriteria die worden herzien minimaal wordt opgenomen dat vanaf de start van het gezinshuis een relevant hbo-diploma én een SKJ-registratie vereist is?
Zoals ik in mijn antwoord onder 10 aangaf, is de sector nu eerst aan zet voor de herziening van de kwaliteitscriteria. Over de voorgenomen inhoudelijke wijzigingen van de kwaliteitscriteria kan ik nu geen uitspraak doen.
Bent u het met de indiener eens dat er in de herziening van de kwaliteitscriteria ook een maximumaantal kinderen vastgesteld moet worden die in een gezinshuis mogen verblijven?
Zie antwoord vraag 12.
Kunt u aangeven hoeveel gezinshuizen momenteel meer dan zes kinderen (inclusief biologische kinderen) opvangen?
Het is niet bekend hoeveel gezinshuizen momenteel meer dan zes kinderen (inclusief biologische kinderen) opvangen.
Hoe kijkt u naar de signalen dat er momenteel gezinshuizen zijn waar tien of meer kinderen worden opgevangen, soms zelfs allemaal vanuit een crisisplaatsing?
Ik ben niet bekend met signalen dat er momenteel gezinshuizen zijn waar tien of meer kinderen worden opgevangen, soms zelfs allemaal vanuit een crisisplaatsing. In de huidige kwaliteitscriteria gezinshuizen zijn overwegingen opgenomen voor het aantal in-huisgeplaatste kinderen in gezinshuizen. Hierin staat dat het totale aantal kinderen in een gezinshuis doorgaans niet groter is dan acht kinderen, inclusief de eigen kinderen. Daarbij wordt opgemerkt dat omstandigheden en samenstelling alsmede ruimte en organisatie per gezinshuis kunnen variëren. Het uitgangspunt hierbij is «pas toe of leg uit». Onderdeel van de herziening kwaliteitscriteria gezinshuizen is onder andere het gesprek over de overwegingen rondom het aantal in-huisgeplaatste kinderen in een gezinshuis. Over de voorgenomen inhoudelijke wijzigingen van de kwaliteitscriteria kan ik nu geen uitspraak doen.
De IGJ deed in 2025 een analyse over 33 bezochte gezinshuizen in 2023 en 2024.3 In 5 van de 33 bezochte gezinshuizen zijn zeven of meer jeugdigen woonachtig. De IGJ ziet dat gezinshuizen met zeven of meer jeugdigen over de breedte gezien lagere kwaliteit jeugdhulp bieden dan gezinshuizen met zes of minder jeugdigen. Een gezinshuis waar (te) veel jeugdigen wonen met complexe problematiek, is een risico voor de kwaliteit van de zorg. Bijvoorbeeld omdat er vrijheidsbeperkende maatregelen worden toegepast.
Wel wil ik opmerken dat gezinshuisouders vaak aanvullend hulp en expertise invliegen. Bijvoorbeeld een gedragswetenschapper, traumatherapie of hulp in het huishouden. Sommige aanbieders maken zelf onderscheid tussen gezinshuis en gezinsgroep, met meer kinderen en meer hulpverleners verbonden aan het «gezin».
Op welke wijze kan kwalitatief goede zorg gegarandeerd worden door twee gezinshuisouders wanneer zij zorg dienen te leveren aan tien kinderen in crisis?
Zie antwoord vraag 15.
Hoe beoordeelt u het feit dat we in de kinderopvang in de wet een beroepskracht-kindratio vastleggen en we momenteel geen beroepskracht-kindratio vastleggen voor gezinshuizen?
De sectoren kinderopvang en gezinshuiszorg verschillen dusdanig van elkaar dat het niet vanzelfsprekend is om ook een beroepskracht-kindratio vast te leggen. Gezinshuizen moeten zich houden aan de norm verantwoorde werktoedeling zoals uitgewerkt in het Kwaliteitskader Jeugd. Zoals in mijn antwoord onder 16 aangegeven, is onderdeel van de herziening kwaliteitscriteria gezinshuizen onder andere het gesprek over de overwegingen rondom het aantal in-huisgeplaatste kinderen in een gezinshuis. Over de voorgenomen inhoudelijke wijzigingen van de kwaliteitscriteria kan ik nu geen uitspraak doen.
Bent u het met de indiener eens dat er grote risico’s bestaan in de bedragen die gezinshuisouders ontvangen voor de zorg voor deze kinderen waardoor ook foute aanbieders en criminelen aangetrokken worden die primair geld willen verdienen ten koste van kwetsbare kinderen?
Gezinshuizen bieden plek aan jeugdigen met een (vaak) zware zorgvraag, wat van gezinshuisouders veel inzet vraagt. Dat moeten we waarderen en behouden. Er bestaat een risico dat personen en/of aanbieders aangetrokken worden die primair geld willen verdienen. Het is daarom belangrijk dat gemeenten als inkopers hier goed op toe te zien. Ik ben met gemeenten en de gezinshuissector in gesprek over de wijze waarop we de kwaliteit en veiligheid van gezinshuizen verder kunnen verbeteren, bijvoorbeeld door sturing via contracten. Daarnaast heeft ook de IGJ als taak om toe te zien op de kwaliteit van jeugdhulpaanbieders.
Bent u het met de indiener eens dat het wenselijk zou zijn om één erkend keurmerk en één landelijk kwaliteitsregister te hebben van gezinshuizen die aan kwaliteitscriteria voldoen?
Ik ben het ermee eens dat het is wenselijk om één erkend keurmerk en één landelijk kwaliteitsregister te hebben van gezinshuizen.
Gezinshuizen kunnen op dit moment al gebruik maken van het Keurmerk Gezinshuizen. Bij het Keurmerk Gezinshuizen zijn de bouwstenen van de landelijke kwaliteitscriteria uit 2019 vertaald naar 3 pijlers, de 3 hoofdprocessen van het gezinshuis. Het keurmerk maakt hierbij gebruik van de ISO 9001-systematiek.4 De herziening van de kwaliteitscriteria spelen hier een belangrijke rol in en kunnen worden benut als startpunt om te komen tot één erkend keurmerk. Ik vind het verder doorontwikkelen van het keurmerk een goede ontwikkeling.
Bent u het met de indiener eens dat het onwenselijk zou zijn als deze toetsing op kwaliteit zou gebeuren door een branchevereniging die (ook financieel) baat heeft bij een stijging van het aantal gezinshuizen?
Nee, niet per se. Onder goede/strenge voorwaarden kan toetsing op kwaliteit door een branchevereniging geschieden, als dat als meest wenselijke optie naar voren komt. Dat is op dit moment niet aan de orde.
Kunt u garanderen dat, ook in lijn met de eerder aangenomen motie Synhaeve c.s. om jeugdaanbieders en hun medewerkers altijd vooraf te screenen, ook voor gezinshuizen geldt?2
Nee, dit heeft te maken met de verschillende verschijningsvormen van gezinshuizen. Gezinshuizen in loondienst bij een jeugdhulpaanbieder worden door gescreend hen gescreend, in lijn met motie Synhaeve. Verschillende franchiseorganisaties screenen gezinshuisouders, variërend in intensiteit. Gemeenten stellen eisen aan gezinshuizen die zij inkopen, screening (door een aanbieder of franchiseorganisatie) kan daar een onderdeel van zijn.
Kunt u garanderen dat deze screening wordt gedaan door een onafhankelijk instituut zoals de IGJ?
Nee.
Kunt u deze vragen beantwoorden voorafgaand aan het Jeugddebat van 30 september aanstaande?
Ja.
Wat is uw reactie op het bericht «Verplichte rijhulpsystemen zitten ambulances in de weg: «Onnodige noodstop kan levensgevaarlijk zijn»»?1
Ik heb kennis genomen van het bericht.
Om de verkeersveiligheid te vergroten, verplicht de Europese regelgeving2 autofabrikanten om nieuwe voertuigen in de EU uit te rusten met bepaalde geavanceerde rijhulpsystemen. Het gaat hier om systemen zoals geavanceerde afleidings- en vermoeidheidswaarschuwing (DDAW en ADDW), lane keeping systeem (ELKS) en het autonome noodremsysteem (AEB). Het gebruik van rijhulpsystemen wordt gemonitord, de resultaten hiervan zijn opgenomen in de Monitor Smart Mobility 20263. Hierin is te zien dat mede door de verplichtingen vanuit de regelgeving het aantal voertuigen in Nederland verder groeit met deze rijhulpsystemen.
Hoewel ambulances voor andere verplichte zaken zoals veiligheidsgordels, gordelbevestigingspunten en specifieke verlichting wel uitgezonderd zijn, geldt er geen uitzondering op de verplichting van de in de regelgeving benoemde rijhulpsystemen. Het moet niet zo zijn dat rijhulpsystemen voor ambulances een averechts effect hebben. De Europese regelgeving geeft de mogelijkheid om het geavanceerde afleidingswaarschuwingsysteem (DDAW en ADDW) en het lane keeping systeem (ELKS) na het starten van het voertuig tijdelijk uit te zetten.
Hoe reageert u op de kritiek op de verplichting van Advanced Driver Distraction Warning systemen voor ambulances?
Het is onwenselijk als er situaties ontstaan waarin rijhulpsystemen de hulpverlening door ambulances hinderen. Zoals gezegd biedt de Europese regelgeving de mogelijkheid om het geavanceerde afleidingswaarschuwingsysteem (DDAW en ADDW) en het lane keeping systeem (ELKS) na het starten van het voertuig tijdelijk uit te zetten. Met de RDW, Rijkswaterstaat en Ambulancezorg Nederland is daarom contact over de mogelijkheden om bepaalde systemen waar nodig uit te kunnen zetten bij ambulances.
Deelt u de analyse dat automatische rijhulpsystemen, die bijvoorbeeld automatisch remmen of bijsturen, ongeschikt zijn voor ambulances, omdat die in spoedgevallen juist vaak harder en op ongebruikelijke manieren moeten rijden? Zo ja, bent u bereid ervoor te zorgen dat deze systemen niet in ambulances worden ingezet? Zo nee, waarom niet?
De verplichte rijhulpsystemen hebben naar verwachting een positief effect op de verkeersveiligheid. Ambulances kennen een afwijkend verkeersgedrag zodat de rit zo snel en voor de patiënt comfortabel mogelijk gemaakt kan worden. Door de extra rijvaardigheidsopleidingen voor de ambulancechauffeurs weten zij hoe ze om moeten gaan met de diverse verkeerssituaties. Ik deel de analyse dat sommige rijhulpsystemen niet bijdragen aan effectief spoedvervoer en een comfortabele patiëntrit; deze technologieën zijn niet voor het doel van dringende hulpverlening ontworpen.
Zoals hiervoor aangegeven is er contact met RDW, Rijkswaterstaat en Ambulancezorg Nederland over de mogelijkheden om bepaalde systemen waar nodig uit te kunnen zetten bij ambulances.
Hoe moeten ambulances omgaan met dit soort systemen in drukke verkeerssituaties, zoals in binnensteden, waar al snel automatisch kan worden ingegrepen wanneer er bijvoorbeeld voetgangers in de buurt zijn?
Het is onwenselijk als er situaties ontstaan waarbij rijhulpsystemen belemmerend werken tijdens de ambulanceritten waar er sprake is van spoed en zorgvuldig vervoer noodzakelijk is.
Heeft u signalen ontvangen dat er vergelijkbare problemen spelen bij andere hulpdiensten, zoals de brandweer en de politie? Zo ja, hoe wordt er daarbij omgegaan met dit soort systemen? Zo nee, bent u bereid om na te gaan in hoeverre dit daar ook speelt?
Ook bij andere hulpverlenersdiensten zoals politie lijkt (in mindere mate) een zelfde soort problematiek te spelen. Voor hen geldt echter al een uitzonderingsplicht voor het autonome noodremsysteem en lane keeping systeem. Naar aanleiding van deze signalen doet het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) onderzoek naar het gebruik van rijhulpsystemen door hulpverleningsdiensten en de eventuele problemen die daarmee worden ervaren. De resultaten worden meegenomen in verdere vervolgacties.
Bent u bereid om u in te zetten voor uitzonderingen voor ambulances als het gaat om verplichtingen voor dit soort systemen?
Het Ministerie van IenW gaat samen met de RDW en RWS kijken of en hoe hulpverlenersdiensten, waaronder ambulancediensten, uitgezonderd kunnen worden van de verplichting van bepaalde rijhulpsystemen. Omdat het gaat om Europese regelgeving wordt dit ook op Europees niveau besproken.
Bent u bereid om in gesprek te treden met ambulancepersoneel over welke problemen zij ervaren met verplichte waarschuwings- en rijhulpsystemen?
Hierover is al contact met Ambulancezorg Nederland en ik geef hier graag een vervolg aan.
Het bericht 'Boeren rijden met tientallen trekkers door Amersfoort en laten op meerdere plaatsen hooibalen achter' |
|
Mahjoub Mathlouti (D66), Anne-Marijke Podt (D66) |
|
van Essen , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Wat vindt u van de actie waarbij boeren strobalen hebben achtergelaten bij de ingang van Staatsbosbeheer?1
Demonstraties gaan, zeker als het gaat om onderwerpen die mensen diep raken, soms gepaard met krachtige uitingen. Binnen de wettelijke kaders is ruimte voor vreedzame protesten en het is belangrijk dat mensen hun stem kunnen laten horen. Tegelijkertijd is het van groot belang dat demonstraties op een respectvolle manier verlopen, zonder dat anderen daardoor worden geïntimideerd of geweld of schade ondervinden. Het achterlaten van strobalen bij de ingang van Staatsbosbeheer is ook geen passende manier om zorgen te uiten. Staatsbosbeheer is een publieke organisatie die uitvoering geeft aan het natuurbeleid van de overheid. De medewerkers van Staatsbosbeheer zijn niet verantwoordelijk voor de politieke keuzes die over landbouw en stikstof worden gemaakt.
Of in een specifiek geval sprake is van een strafbaar feit, is primair aan het Openbaar Ministerie (OM) om te beoordelen. Mocht een zaak aan de rechter wordt voorgelegd, dan is het uiteindelijk aan de rechter om hier een oordeel over te vellen.
Bent u ervan op de hoogte dat bij deze zelfde actie ook de leus «Blijf van onze grond af» is achtergelaten bij het kantoor van Natuurmonumenten?2
Ja, daar zijn wij van op de hoogte.
Bent u bekend met het feit dat medewerkers van diverse organisaties, waaronder Staatsbosbeheer, de laatste weken zijn bedreigd door boeren, en dat eigendommen van deze organisatie zijn vernield?3
Ja, wij hebben kennisgenomen van deze berichten en vinden het zorgwekkend en onacceptabel om te horen dat medewerkers van organisaties, waaronder Staatsbosbeheer, te maken krijgen met bedreigingen of vernielingen.
Kunt u zich voorstellen dat dit soort acties voor maatschappelijke organisaties niet alleen vervelend, maar ook intimiderend kunnen zijn?
Wij kunnen ons goed voorstellen dat medewerkers van organisaties die te maken krijgen met dit soort acties zich onveilig of geïntimideerd voelen. Bedreigingen, haatdragende uitingen of vernielingen kunnen een enorme impact hebben op mensen, zowel professioneel als persoonlijk. Het is belangrijk dat iedereen zich veilig kan voelen in zijn of haar werk en dat organisaties hun taken kunnen uitvoeren zonder angst voor represailles.
Organisaties en medewerkers die te maken krijgen met bedreigingen, intimidatie of vernielingen kunnen hiervan aangifte doen. Het Openbaar Ministerie (OM) bepaalt vervolgens of er tot vervolging wordt overgegaan. Daarnaast is het van belang dat er ruimte blijft voor dialoog, zodat verschillende belangen en zorgen op een constructieve manier kunnen worden besproken.
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Veiligheidsrisico reden voor milieuclub om weg te blijven bij boerendebat» (Omroep Brabant)? Hoe duidt u dit bericht?4
Ja, wij hebben van beide berichten kennisgenomen. Het kabinet veroordeelt iedere vorm van intimidatie, bedreiging, vernieling en haatdragende uitingen, ongeacht tegen wie deze zijn gericht. Dergelijk gedrag hoort geen plaats te hebben in onze samenleving.
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Boze boeren bedreigen Ger Koopmans met castratie» (L1 Nieuws) Hoe duidt u dit bericht?5
Zie antwoord vraag 5.
Deelt u de mening dat dit soort zaken een gezond, democratisch debat in de weg staan, enerzijds doordat niet alle maatschappelijke partijen zich nog vrij voelen deel te nemen aan het debat en anderzijds omdat het negatief afstraalt op die boeren die wel op een normale manier het debat willen voeren?
In een democratische rechtsstaat is het van het grootste belang dat iedereen zijn mening kan uiten en deel kan nemen aan het publieke debat. Dat personen of organisaties zich dusdanig bedreigd voelen dat zij het gevoel hebben niet meer deel te willen of kunnen nemen aan het publieke debat, vinden wij heel zorgwekkend. Als er sprake is van strafbare gedragingen waaronder bedreiging of intimidatie dan kan men daarvan aangifte doen, zodat vervolging kan plaatsvinden.
Wat doet u en dit kabinet in brede zin om te voorkomen dat álle mensen en maatschappelijke organisaties op een vrije en veilige manier kunnen deelnemen aan bijeenkomsten en debatten die de komende tijd zullen plaatsvinden rond de uitwerking van het stikstofpakket?
Het waarborgen van een veilige en respectvolle deelname aan maatschappelijke debatten en bijeenkomsten, vindt het kabinet van groot belang. Het kabinet houdt de ontwikkelingen goed bij, zeker waar het gaat om maatschappelijk gevoelige thema’s, waaronder het stikstofbeleid.
Het is de verantwoordelijkheid van het lokaal gezag, in het bijzonder de burgemeester, om demonstraties zoveel mogelijk te faciliteren en waar nodig preventieve maatregelen te nemen of in te grijpen.
Deelt u de mening dat boeren(organisaties) die zich met intimiderende tactieken bezighouden geen plaats aan tafel horen te krijgen bij de uitwerking van de plannen?
Het pakket met maatregelen is nodig om stilstand en onzekerheid te doorbreken. Maar het kabinet realiseert zich ook dat we veel vragen en dat er verschillende meningen in de sector zijn, dit wordt ook geuit in protest. Bij de uitwerking van de plannen blijft het kabinet uiteraard in gesprek met alle betrokken partijen. Tegelijkertijd geldt dat er duidelijke grenzen zijn: intimidatie en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag zijn niet acceptabel. Partijen die zich daaraan schuldig maken, kunnen niet rekenen op een plek aan de overlegtafel.
Bent u bereid om in gesprek te gaan met natuur- en milieuorganisaties én boerenorganisaties over dit thema, om ook van hen te horen wat er de komende tijd nodig is om het democratisch debat en de veiligheid van mensen en organisaties te borgen?
De Minister van LVVN is zeer regelmatig in gesprek met natuur- en milieuorganisaties over dit thema als ook over andere onderwerpen. Het is van groot belang dat we samen verkennen wat er nodig is om een veilig, respectvol en constructief democratisch debat te waarborgen.
Hierin verdienen zowel het recht op vrije meningsuiting als het demonstratierecht bescherming. Het is de verantwoordelijkheid van het lokaal gezag, in het bijzonder de burgemeester, om demonstraties zoveel mogelijk te faciliteren en waar nodig preventieve maatregelen te nemen of in te grijpen. De burgemeester legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad.
Moslimhaat aan de Universiteit van Utrecht. |
|
Doğukan Ergin (DENK) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht dat een stilteruimte van de Universiteit Utrecht is achtergelaten met bier en Korans onder een tafelpoot?1
Ja.
Wat is u bekend over de toedracht van deze haatactie en heeft u hierover contact gehad met de Universiteit Utrecht?
Naar aanleiding van dit incident heb ik contact opgenomen met de Universiteit Utrecht (hierna: UU). Zij heeft met mij gedeeld dat de stilteruimte respectloos is achtergelaten. Zij geeft aan dit onacceptabel te vinden, ervan geschrokken te zijn en zich te kunnen voorstellen dat studenten hier ook erg van geschrokken zijn.
De UU heeft mij laten weten dat zij van de situatie heeft vernomen via de instagrampost van de Islamitische Studentenvereniging INSAN op de betreffende dinsdagmiddag. Daarop is direct actie ondernomen. Medewerkers van de UU zijn bij de stilteruimte gaan kijken. Daar troffen zij een rommelige ruimte aan met de Korans inmiddels weer opgeborgen in de kast. De UU heeft ervoor gezorgd dat de stilteruimte de ochtend erna weer was opgeruimd zodat de ruimte weer in gebruik kon worden genomen. Voorts heeft de UU contact gezocht met INSAN en een gesprek met hen over deze gebeurtenis wordt op korte termijn ingepland.
Deelt u de mening dat het ontheiligen van religieuze geschriften onacceptabel is?
Ja, dat vind ik verwerpelijk.
Kunt u zich voorstellen dat het plaatsen van Korans onder een tafelpoot en het achterlaten van bier(resten) door islamitische studenten als moslimhaat en intimidatie wordt ervaren?
Ik vind het van groot belang dat we in onze samenleving, en daarmee ook in het onderwijs, respectvol met elkaar omgaan. Hier was dat niet het geval, dit was een onacceptabele en respectloze actie. Dit soort incidenten horen zich niet voor te doen.
Wordt onderzocht of sprake was van een islamofoob motief? Zo nee, bent u bereid hier bij de Universiteit Utrecht op aan te dringen?
De UU heeft mij laten weten dat zij dit incident serieus neemt en bekijkt of zij kan achterhalen wat er precies gebeurd is. Het is tegelijkertijd ook lastig omdat de stilteruimte een vrij toegankelijke ruimte is zonder een reserverings- of boekingssysteem en er geen camera’s in of rondom de stilteruimte zijn (in verband met onder meer de privacy).
De UU doet navraag bij gebruikers van het gebouw of men iets gezien heeft, en vraagt aan gebruikers van het gebouw om alert te zijn op oneigenlijk gebruik van de stilteruimte en te melden wanneer dit gebeurt. Ook vraagt zij haar facilitair medewerkers UU-breed om de stilteruimtes vaker te controleren. Tot slot gaat zij over deze gebeurtenis in gesprek met de Islamitische Studentenvereniging INSAN, die hierover als eerste aan de bel heeft getrokken via sociale media.
Het is goed dat de UU gedegen opvolging geeft aan deze acties.
Welke maatregelen neemt de Universiteit Utrecht om herhaling te voorkomen en de veiligheid van islamitische studenten te waarborgen?
Zie antwoord vraag 5.
Heeft u zicht op de omvang van islamofobie en discriminatie van moslims binnen het hoger onderwijs? Zo ja, kunt u de beschikbare cijfers hierover met de Kamer delen?
Onderzoek laat zien dat er moslimdiscriminatie plaatsvindt in de Nederlandse samenleving.2 Ondanks dat er geen sectorspecifieke monitor is die islamofobie en moslimdiscriminatie uitsluitend binnen het hoger onderwijs meet, geven bredere onderzoeken een beeld van de omvang van islamofobie en moslimdiscriminatie binnen het (hoger) onderwijs.3
Zo rapporteert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) met betrekking tot alle onderwijsrichtingen dat 45–55% van de moslimstudenten discriminatie ervaart in het onderwijs.4 Uit dit rapport blijkt ook dat 44% van de studenten met een Marokkaanse achtergrond stagediscriminatie ervaart.5 Stagediscriminatie in het hoger onderwijs kan voorkomen tijdens het sollicitatieproces en gedurende de stage zelf. Dit kan expliciet zijn, zoals het afwijzen van moslimstudenten vanwege een hoofddoek of via stereotyperende opmerkingen en micro-agressie.6
Moslimstudenten uit het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs geven aan, onder andere op basis van een eigen enquête7, dat (gebrek aan) thuisgevoel in het onderwijs een belangrijk issue voor hen is.
Bent u bereid met universiteiten en hogescholen afspraken te maken over het voorkomen, registreren en aanpakken van moslimhaat?
Moslimhaat is onacceptabel en een probleem dat aangepakt dient te worden. Ik verwacht van instellingen dat zij hier aandacht voor hebben vanuit hun verantwoordelijkheid voor een veilige leer- en werkomgeving. In het kader van de integrale aanpak sociale veiligheid voor alle studenten en medewerkers in het hoger onderwijs voer ik hierover regulier overleg met de sector. In dat gesprek zal ik ook aandacht vragen voor dit type incidenten bij instellingen. Vanuit OCW betrekken we de moslimgemeenschap bij relevante beleidsdossiers om te horen wat er leeft binnen de gemeenschap en om ervoor te zorgen dat alle Islamitisch Nederlandse jongeren zich veilig, gezien en gehoord voelen op de onderwijsinstellingen.8
Het delen van gevoelige persoonsgegevens tussen Europol en de Israëlische politie |
|
Kati Piri (GroenLinks-PvdA), Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) |
|
Berendsen , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Kent u het bericht «Europese politiedienst Europol wil data delen met Israël»?1
Ja.
Waarom onderhandelt de Europese Commissie met Israël om dat land toegang te geven tot data van de Europese politiedienst Europol?
De Europese Commissie heeft sinds de inwerkingtreding van verordening 2016/794 (Europol) en conform de procedure van artikel 218 VWEU de exclusieve bevoegdheid om namens de EU te onderhandelen over internationale overeenkomsten met derde landen die de samenwerking met Europol en dergelijke derde landen aangaan. Dit gebeurt veelal op initiatief van de raad van bestuur van Europol, wanneer er sprake is van een operationele noodzaak voor nauwere samenwerking met een partner buiten de EU om de taken van Europol effectief uit te kunnen voeren.
Onderhandelingen tussen de Europese Commissie en Israël in het kader van een overeenkomst met Europol zijn formeel gestart in 2021, na mandaat van de Raad in 2018. De Commissie voert de onderhandelingen uit in overleg met de Raad. De onderhandelingen van de Europol-Israël data exchange agreement staan stil sinds eind 2022, naar aanleiding van zorgen over de bepalingen inzake de territoriale werkingssfeer in het ontwerpakkoord. Er hebben sindsdien geen onderhandelingsronden plaatsgevonden, en deze zijn in dit stadium ook niet gepland. Lidstaten zullen via de Raad worden geïnformeerd bij eventuele toekomstige ontwikkelingen.
Worden er op dit moment politiegegevens tussen Nederland en Israël uitgewisseld? Zo ja, wat is de aard en de omvang daarvan en hoe wordt voorkomen dat deze gegevens worden misbruikt voor onrechtmatige doeleinden?
Er worden voor verschillende doeleinden politiegegevens uitgewisseld tussen Nederland en Israël. Bij politiële rechtshulp wordt, wanneer er sprake is van verstrekking van persoonsgegevens, te allen tijde een derde-landen-afweging gemaakt. In een dergelijke afweging worden de proportionaliteit, subsidiariteit en mogelijke negatieve impact van de gegevensdeling gewogen. Deze afweging is de verantwoordelijkheid van de officier van justitie. In het geval van Israël wordt deze afweging gemaakt door de politie en het OM en, indien nodig, in samenspraak met het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De risico’s voor personen die genoemd worden, de mensenrechten en het afbreukrisico voor de Nederlandse strafzaak worden daarin expliciet gewogen. Indien het nodig is om gegevens te verkrijgen/verstrekken met het oog op het gebruik voor justitiële doeleinden, dan zal dit plaatsvinden middels justitiële rechtshulp, binnen de daarbij horende kaders. Daarnaast geldt ook het internationaal strafrechtelijk specialiteitsbeginsel, dat inhoudt dat materiaal uitsluitend mag worden gebruikt voor de feiten waarvoor het gevraagd en verstrekt is.
Kan Israël de uit te wisselen gegevens gebruiken «als inlichtingen ter ondersteuning van beslissingen om Palestijnen aan te vallen en te doden» of kunnen die gegevens eraan bijdragen dat mensen van hun vrijheid worden beroofd en worden «onderworpen aan systematische mishandeling onder helse omstandigheden in detentie»? Zo ja, deelt u dan de mening dat dit meer dan genoeg redenen zijn om af te zien van het uitwisselen van die gegevens? Zo nee, waarom kan dat niet en welke garanties kunt u daar voor geven?
De Europolverordening stelt dat een internationale overeenkomst gesloten met een derde land passende waarborgen moet bevatten voor de bescherming van de privacy en de fundamentele rechten en vrijheden van burgers.
De Raad is duidelijk in het standpunt dat enige toekomstige overeenkomst over het uitwisselen van persoonsgegevens tussen Europol en Israël een hoog niveau van bescherming voor fundamentele rechten moet garanderen, waaronder met betrekking tot dataprotectie. En dat deze het EU-standpunt over territoriale toepassing moet respecteren, en daarom enkel van toepassing kan zijn in Israël binnen de grenzen van 1967. Daarnaast moet een eventueel toekomstige overeenkomst stroken met het EU en internationale recht. Zoals benoemd in het antwoord op vraag 2 liggen de onderhandelingen tussen Europol en Israël stil sinds eind 2022.
Zoals benoemd in het antwoord op vraag 3 wordt er daarnaast voor bilaterale verstrekking aan Israël voorafgaand aan de verstrekking een risicoafweging gemaakt om te voorkomen dat de verstrekte informatie kan leiden tot oneigenlijk gebruik c.q. worden gebruikt voor genoemde omstandigheden, en geldt daarbij bovendien het internationale specialiteitsbeginsel. Dit zijn naar mijn mening voldoende waarborgen om er zorg voor te dragen dat de uit te wisselen gegevens niet worden (mis-)bruikt voor de in de vraag genoemde doelen.
Kunt u aangeven wat na het tekenen van een conceptovereenkomst de ontwikkelingen over gegevensuitwisseling tussen Europol en Israël zijn geweest, welke juridische en inhoudelijke bezwaren er leven? Wat is de stand van zaken op dit moment?
Ik verwijs u naar het antwoord op vraag 2.
Gaat u in Europees verband uw zorgen uiten over de plannen dat Europol gegevens met Israëlische autoriteiten zou gaan uitwisselen dan wel deze uitwisseling voorkomen? Zo ja, wanneer en op welke wijze gaat u dat doen? Zo nee, waarom niet?
Het is uiteindelijk aan de Raad, na goedkeuring van het Europees Parlement, om te besluiten over de goedkeuring van deze samenwerkingsovereenkomst. Voor het kabinet is het van belang dat de overeenkomst voldoende waarborgen biedt voor de bescherming van de fundamentele rechten van burgers en daarom zal het de ontwerpovereenkomst op dit punt kritisch beoordelen voorafgaand aan de mogelijke goedkeuring daarvan in de Raad.
De boerenprotesten op de snelwegen |
|
Laura Bromet (GroenLinks-PvdA), Fatihya Abdi (GroenLinks-PvdA) |
|
Pieter Heerma (CDA), Rob Jetten (D66), Vincent Karremans (VVD), David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Was u op de hoogte van het voornemen van boerenorganisaties LTO en Farmers Defence Force (FDF) om op vrijdag 14 augustus jl. te demonstreren op meerdere snelwegen en is er sprake geweest van een formeel kennisgeving richting de lokale driehoeken?
Mij was bekend dat enkele boerenorganisaties vrijdag 14 augustus jl. zouden protesteren bij de extra vergadering van de Staten van de provincie Noord-Brabant. De gemeente ’s-Hertogenbosch is van de demonstratie in kennis gesteld.
Waarom is ervoor gekozen om deze demonstraties niet te verplaatsen, een alternatief locatie aan te bieden en/of te verbieden, gelet op het feit dat er duidelijke gronden zijn in de wet openbare manifestaties om in te kunnen grijpen bij een demonstratie in het belang van het verkeer en/of voor de bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden?
De besluitvorming over het verbieden dan wel verplaatsen van demonstraties geschiedt krachtens de Wet openbare manifestaties door de burgemeester, doorgaans na overleg in de lokale driehoek. De gronden voor het verbieden dan wel ontbinden van een demonstratie zijn gelegen in art.2 van de Wom; ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. Het kabinet treedt niet in de afwegingen die het lokale gezag moet maken. De burgemeester legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad.
Wat waren de instructies voor de politie op het moment dat de demonstranten met trekkers gingen protesteren op meerdere snelwegen en er risico’s waren voor andere burgers op de weg?
Voorafgaand aan de demonstratie heeft overleg plaatsgevonden tussen het lokaal gezag (burgemeester en officier van justitie) en de politie in ‘s-Hertogenbosch. Het beleidsuitgangspunt van de lokale driehoek ’s-Hertogenbosch was duidelijk: indien men in het kader van de demonstratie met een tractor de snelweg op rijdt of de weg blokkeert, en dit evident gevaar oplevert, kan strafrechtelijk worden opgetreden. Afgesproken werd het met de tractor rijden op een snelweg in principe niet te tolereren. Vanzelfsprekend is de beslissing om tot handhaving over te gaan aan de lokale driehoek.
Zijn er instructies en/of afspraken gemaakt tussen de lokale driehoeken en Rijkswaterstaat over het bovensignaleren van de wegen en/of afsluiten van de wegen? Zo niet, kunt u uiteenzetten waarom dit is niet is gebeurd?
Op 12 augustus jl. is er contact geweest tussen de eenheid Landelijke Expertise en Operaties (LX) van de politie en Rijkswaterstaat, zowel op directieniveau als op operationeel niveau. Op verzoek van de politie heeft Rijkswaterstaat de potentiële impact op het wegverkeer in beeld gebracht en toegelicht wat het handelingskader van Rijkswaterstaat is bij verstoringen van de doorstroming of van de veiligheid op het hoofdwegennet.
Voor het beheer van het hoofdwegennet zijn er vaststaande communicatiestructuren en opschalingsprocedures. De politie staat in verbinding met Verkeerscentrum Nederland (VCNL) van Rijkswaterstaat.
Rijkswaterstaat heeft inmiddels aangifte gedaan van de gepleegde overtreding waarop de vragen betrekking hebben, zoals het rijden met een tractor op de autosnelweg (in strijd met artikel 42 lid 1 Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990). Rijkswaterstaat doet altijd aangifte als een snelweg moedwillig wordt geblokkeerd.
Op basis van welke jurisprudentie en informatie zijn de lokale driehoeken tot de afweging gekomen dat het is toegestaan om op de snelwegen te demonstreren en zij niet zullen handhaven hierop, gelet op het feit dat dit verboden is volgens de wet? Graag een gedetailleerd overzicht.
De vraag veronderstelt dat de afweging was dat demonstreren op snelwegen is toegestaan en dat op juridische gronden is afgezien van handhaven. Dat is onjuist. Zie daarvoor het antwoord op vraag 3. De snelweg is vanwege verkeersveiligheid en doorstroming geen plek om te demonstreren. Het rijden met een tractor of trekker op de snelweg is in Nederland verboden.
Welke voorbereidingen worden er getroffen om te voorkomen dat deze protesten nog verder escaleren en leiden tot nog meer (dodelijke) verkeersongelukken en/of ernstige wanordelijkheden? Graag een gedetailleerd overzicht.
De oorzaak van het noodlottige ongeval op de A59 is onderwerp van een lopend strafrechtelijk onderzoek. De politie en OM in Brabant-Oost hebben aangegeven de gebeurtenissen te evalueren.
Daarnaast heb ik de afgelopen weken overleg gehad met de (plv.) korpschef, het College van procureurs-generaal van het OM en de regioburgemeesters, ook in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie. Uit die overleggen is een helder statement gekomen, dat 25 augustus jl. op rijksoverheid.nl is gepubliceerd:
«Het blokkeren van een snelweg of het spoor of het veroorzaken van een file is gevaarlijk. Ook moeten hulpdiensten er altijd door kunnen. Het OM heeft op 19 augustus nogmaals bevestigd dat het demonstratierecht in beginsel niet in de weg staat aan strafrechtelijke vervolging. Gevaarzetting op een snelweg of het spoor is strafbaar, strafrechtelijk handhaven is dan ook aangewezen. Er wordt in beginsel strafrechtelijk opgetreden tegen gevaarzettend gedrag, zoals langzame verplaatsingen of het blokkeren van snelwegen of het spoor».
Bij de bezetting van de A12 door klimaatactivisten 29 augustus jl. is door de lokale driehoek van Den Haag ook overeenkomstig die lijn gehandeld.
Welke strafrechtelijke stappen worden er ondernomen richting eigenaren van tractoren die bewust hun kenteken hebben afgeschermd gelet op het feit dat dit verboden is volgens de wet?
De kentekenplicht voor motorvoertuigen volgt uit artikel 36 van de Wegenverkeerswet. Daarnaast verbiedt artikel 41 lid 1 van de Wegenverkeerswet onder meer het verhinderen van de herkenning van kentekens, bijvoorbeeld door die af te plakken. Als kentekens worden afgeschermd, dan zal strafrechtelijke handhaving in beginsel aangewezen zijn. Dit uitgangspunt geldt ook voor landbouwvoertuigen die sinds 1 januari 2022 een kentekenplicht kennen. Dit feit is ook opgenomen in de OM-uitgangspunten ten aanzien de strafrechtelijke handhaving van landbouwvoertuigen op de snelwegen bij demonstraties. De vraag of (en zo ja welke) stappen concreet genomen worden, hangt telkens af van de omstandigheden van het geval. Bij het rijden met landbouwvoertuigen op de snelwegen is gezien de gevaarzetting strafrechtelijk handhaving in beginsel aangewezen. Dat geldt ook voor het afplakken van kentekens. Dat is alleen anders als de demonstratie in de vorm van het rijden op de snelweg met landbouwvoertuigen is aangemeld bij de burgemeester en deze het niet heeft verboden.
Bent u nog in gesprek met organisaties die de stikstofplannen vergelijken met de jodenvervolging?1
De vergelijking die tijdens de demonstratie van 14 augustus jl. is gemaakt door een der voormannen van een boerenorganisatie is totaal ongepast. Een analogie met de holocaust trekken voert vele malen te ver. De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur is thans niet in gesprek met de organisatie wier voorman de aangehaalde uitspraak heeft gedaan.
Wat vindt u van het feit dat er stickers van davidsterren met het patroon van een rode boerenzakdoek en de letter B uitgedeeld zijn tijdens de protesten?2
De uiting van een davidster met een B erop is een evidente en ongekende schoffering aan het adres van de nabestaanden en slachtoffers van de Jodenvervolging en Holocaust gedurende de Tweede Wereldoorlog. Zoals de Minister-President op 14 augustus jl. heeft gezegd betreft dit een walgelijke en bijzonder ongepaste actie.
Bent u bekend met het bericht «Politie geeft «niet thuis» bij gezamenlijke aanpak winkeldiefstal, ondernemers voelen zich in de steek gelaten»?1
Ja.
Deelt u de mening dat winkeldiefstal en interne fraude niet onbestraft mogen blijven?
We vinden het essentieel dat winkeliers ruimte hebben om te ondernemen, burgers geen strafbare feiten plegen en dat het publiek veilig kan winkelen. Voor ondernemers vormen winkeldiefstal en interne fraude hardnekkige vraagstukken, die kunnen leiden tot financiële schade en gevoelens van onveiligheid en frustratie. Ook het winkelend publiek ervaart negatieve gevolgen, zowel door de impact op het ervaren winkelklimaat als in de doorberekening in productprijzen.
Winkeldiefstal en interne fraude hebben geen plek in een veilig winkelgebied en een positief ondernemersklimaat. (Winkel)diefstal, verduistering, valsheid in geschrifte en oplichting zijn strafbare feiten en het is dan ook van essentieel belang dat dit zoveel mogelijk wordt voorkomen en effectief wordt aangepakt.
Hoe beoordeelt u de voortgang van het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023–2026?
Het monitoren van de voortgang van het Actieprogramma Veilig Ondernemen (AVO) 2023–2026 gebeurt binnen het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing (NPC). Het NPC-overleg wordt tweemaal per jaar georganiseerd, waarbij met de top van publieke en private partijen gesproken wordt over de criminaliteit tegen het bedrijfsleven. In het NPC van april jl. heeft de Minister van Justitie en Veiligheid positief over de voortgang van het Actieprogramma gerapporteerd: van de 36 acties lopen er 32 acties op schema of zijn afgerond. Het verdere vervolg op deze acties zal worden meegenomen in de invulling van het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2027–2030 (AVO 27–30).
Een belangrijk onderdeel van het proces richting het AVO 27–30 betreft de uitvoering van de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven (MCB) door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De MCB richt zich op het schetsen van een betrouwbaar en nauwkeurig beeld van de aard en omvang van criminaliteit tegen ondernemers in het midden- en kleinbedrijf in Nederland. In december zal de MCB voor het eerst sinds 2010 weer verschijnen, en daarmee essentiële input geven voor het AVO 27–30. Middels een cyclus van twee jaar wordt er beoogd ontwikkelingen en trends in criminaliteit tegen het bedrijfsleven blijvend te monitoren.
Klopt het dat de politie nieuwe werkinstructies hanteert voor het verstrekken van gegevens aan ondernemers voor de aanpak van winkeldiefstal? Zo ja, wat houden deze nieuwe werkinstructies in, wat is de reden voor deze wijziging en is hierover richting ondernemers duidelijk gecommuniceerd?
Ja, de politie heeft het landelijke kader voor de verstrekkingen van politiegegevens geactualiseerd. Sinds februari 2026 wordt gewerkt met een nieuwe werkinstructie «Verstrekking van politiegegevens aan winkeliers ten behoeve van civiele afdoening». Voorheen werden de gegevens deels geautomatiseerd verstrekt. De politie is hier in 2024 mee gestopt vanwege onder andere privacy risico’s en heeft een nieuwe werkinstructie tot stand gebracht.
De werkwijze gaat in op individuele verzoeken (vanuit winkeliers) en bulkverzoeken (vanuit gemachtigde uitvoeringsorganisaties waaronder Service Organisatie Directe Aansprakelijkstelling (SODA)) en de uitgangspunten voor het verstrekken van gegevens. Daarnaast wordt er beschreven aan welke kwaliteitseisen de ingediende verzoeken moeten voldoen zodat de politie deze in behandeling kan nemen.
De werkwijze is uitvoerig gecommuniceerd richting ondernemers en uitvoeringsorganisaties van de directe aansprakelijkstelling.
Wat zijn volgens u de gevolgen van de nieuwe werkinstructies voor de effectiviteit van de aanpak van winkeldiefstal? Indien deze gevolgen negatief zijn, welke maatregelen gaat u nemen om dit te voorkomen?
De aanpak van winkeldiefstal bevindt zich niet in een vacuüm, maar moet zich verhouden tot de aanpak van andere vormen van criminaliteit en moet voldoen aan de geldende juridische kaders. Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 4 heeft de politie het landelijk kader geactualiseerd in verband met privacy risico’s. De capaciteit van de politie (en het Openbaar Ministerie) is beperkt. Dit betekent dat er prioriteiten moeten worden gesteld, en de politie wordt ingezet op de plekken en de momenten waar dat het meest urgent wordt geacht. Het is aan de burgemeester, het Openbaar Ministerie en de politie om te komen tot een zo goed mogelijke inzet van de schaarse capaciteit.
We nemen verschillende maatregelen om in samenwerking met private partijen te komen tot een effectieve afdoening van winkeldiefstal. We geven uitvoering aan het plan van aanpak winkeldiefstal, conform de motie Michon-Derkzen2. Zo is er tijdens het NPC van april jl. expliciet gesproken over knelpunten binnen de uitvoering van directe aansprakelijkheid met publieke en private partners, waaronder vertegenwoordigers van ondernemers. Het knelpunt rondom gegevenslevering van de politie voor de civiele schadevergoeding kwam hierbij ook expliciet naar voren voor onder andere winkeldiefstal. Het knelpunt rondom gegevenslevering is als prioriteit opgepakt en er wordt verkend of het mogelijk is om een third thrusted party in te schakelen die de druk van de verzoeken op de politie vermindert, nu de geautomatiseerde verstrekking is beëindigd. Ik zal uw Kamer in het voorjaar van 2027 over de voortgang hiervan informeren.
Overigens is in het coalitieakkoord opgenomen dat de mogelijkheden voor de politie om overtredingen en lichte misdrijven – bijvoorbeeld (winkel)diefstal – af te doen, worden uitgebreid. Het doel hiervan is om deze strafbare feiten sneller en eenvoudiger af te handelen. Momenteel is er vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid in overleg met onder meer de politie en het Openbaar Ministerie om te onderzoeken op welke wijze hieraan uitvoering kan worden gegeven. De Minister van Justitie en Veiligheid zal u over de uitkomst informeren.
Deelt u het in het artikel geschetste knelpunt voor een effectieve aanpak van interne fraude, namelijk dat voor de aanpak aangifte bij de politie nodig is, maar het doen van aangifte moeizaam verloopt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u daaraan doen?
Fraude is een breed maatschappelijk probleem en veroorzaakt grote schade voor ondernemers en hun klanten, dit is ook onderkend in het AVO 2023–2026. Fraude is overigens een breed begrip. Interne fraude wordt bijvoorbeeld gepleegd door zowel bestuurders, werknemers en/of door de ondernemer gecontracteerde derde partijen. Het gaat om criminele, strafbare handelingen zoals diefstal, verduistering, valsheid in geschrifte en oplichting. Naar aanleiding van de brieven die de politie van de Stichting Fraude Aanpak Detailhandel (FAD) heeft ontvangen, zal de politie binnenkort nader in gesprek gaan met de Stichting FAD over de wijze waarop ondernemers aangifte kunnen doen en terugkoppeling kunnen krijgen over interne fraude.
Hoe heeft de omvang van interne fraude, waarnaar in het artikel wordt gerefereerd, zich volgens u de afgelopen jaren ontwikkeld? En hoe heeft de pakkans zich volgens u ontwikkeld?
We hebben geen inzicht in de ontwikkeling of de omvang van interne fraude aan de hand van officiële registratiedata bij de politie, gezien interne fraude niet als apart delict wordt geregistreerd.
De instroom en de uitstroom van horizontale fraude (fraude tussen burgers en bedrijven onderling) worden in de tweejaarlijkse Fraudemonitor door het Openbaar Ministerie wel toegelicht3. In 2024 ging het voor de categorie overige fraudevormen, waaronder algemene fraudedelicten vallen, om 2.575 parketnummers. Dit is een stijging ten opzichte van 2022 (1.986) en een afname ten opzichte van 2023 (2.628). Welbeschouwd zeggen deze veranderingen in de categorie overige fraudevormen echter niets over de ontwikkeling van de vormen van interne fraude waarnaar in het artikel specifiek wordt verwezen. Voor fraudedelicten zijn geen specifieke minimum streefnormen voor de politie in de Veiligheidsagenda afgesproken. Voor afhandeling via het strafrecht moeten keuzes worden gemaakt, mede in relatie tot de inzet van schaarse capaciteit.
We vinden het belangrijk dat het bedrijfsleven inzet op preventieve maatregelen. Er is voor en door het bedrijfsleven een waarschuwingsregister ontwikkeld dat wordt beheerd door de Stichting Fraude Aanpak Detailhandel (FAD). Daarnaast heeft deze stichting een overzicht van het aantal screenings en «treffers» die uit controles uit het register komen in hun jaarverslag.4 We vinden dit een goed voorbeeld van hoe het bedrijfsleven zichzelf kan beschermen tegen het in dienst nemen van fraudeurs en oplichters.
Klopt het dat ondernemersorganisaties contact hebben geprobeerd te leggen over de aanpak van winkeldiefstal en interne fraude, maar dat dit contact tot dusver niet heeft plaatsgevonden? Zo ja, waarom is dit contact niet tot stand gekomen en bent u bereid ervoor te zorgen dat politie, ondernemersorganisaties en andere betrokken partijen hierover op korte termijn met elkaar in gesprek gaan?
We nemen signalen en zorgen vanuit ondernemers(organisaties) zeer serieus en herkennen ons niet in het ontbreken aan contact. De Minister van Justitie en Veiligheid spreekt structureel twee maal per jaar met vertegenwoordigers van ondernemers, politie, Openbaar Ministerie en andere relevante partijen in het eerder genoemde NPC. Hier komt de thematiek rondom geweld- en vermogenscriminaliteit, waaronder winkeldiefstal en fraude, veelvuldig aan bod.
De partijen die uitvoering geven aan het plan van aanpak winkeldiefstal (waaronder vertegenwoordigers van ondernemers), onder het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023–2026, voeren doorlopend gesprekken over de aanpak, de inzet en acties.
Momenteel zijn we samen met de partners in het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing bezig met de invulling van het nieuwe AVO, zoals hierboven benoemd. Naast de leden van het NPC worden breder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven uitgenodigd om mee te denken en input te leveren. Dit betreft onder andere de Stichting FAD, zoals u kunt teruglezen in de Kamerbrief Reactie FAD inzake aanpak van fraude, winkeldiefstal en criminaliteit binnen de detailhandel.5
De politieke activiteiten en uitlatingen van politie-inspecteur Angelo Delsen |
|
Annelotte Lammers (PVV) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht in Het Parool over de 30-jarige politie-inspecteur Angelo Delsen, die is gekozen tot lijsttrekker van de SP in Amsterdam?1
Ja, voor zover u verwijst naar het bericht uit 2025.
Deelt u de opvatting dat de politie volstrekt politiek neutraal en onpartijdig dient te zijn en dat iedere burger, ongeacht zijn politieke overtuiging, erop moet kunnen vertrouwen dat hij gelijk wordt behandeld?
Van politiemedewerkers wordt verwacht dat zij zich bij hun optreden in uniform en in contact met het publiek neutraal opstellen en niet laten leiden door persoonlijke opvattingen van (levens)overtuiging, religie of politieke voorkeur. Dit is conform de beroeps- en gedragscode van de politie.
Bent u bekend met de uitspraken van de heer Delsen over «radicaal socialisme» en zijn oproep om te «strijden tegen extreemrechts»? Deelt u de opvatting dat een politieambtenaar niet behoort te «strijden» tegen een politieke stroming, maar uitsluitend tegen concrete strafbare feiten en bedreigingen van de openbare orde?
Ik heb kennisgenomen van de uitspraken in het genoemde artikel. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2, wordt van politiemedewerkers verwacht dat zij zich bij hun optreden in uniform en in contact met het publiek neutraal opstellen en dat ze geen uitingen doen van (levens)overtuiging, religie of een andere vorm van levensstijl.
De uitspraken van de heer Delsen zijn gedaan vanuit zijn politieke functie als volksvertegenwoordiger en niet als politiemedewerker.
Deelt u de opvatting dat politieke activiteiten en publieke uitlatingen van de heer Delsen strijdig zijn met de Gedragscode Politie 2021? Zo ja, welke consequenties worden hieraan verbonden? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Voor politiemedewerkers geldt de beroeps- en gedragscode. Tegelijkertijd heeft een politiemedewerker, net als iedere burger in Nederland, het recht op de vrijheid van meningsuiting. Ook een politiemedewerker mag daarom in privétijd deelnemen aan het maatschappelijk of politiek debat. De uitspraken in het genoemde artikel zijn daarom niet strijdig met de gedragscode.
De uitspraken in het genoemde artikel zijn bovendien niet zomaar gedaan door een burger, maar gedaan in de hoedanigheid als lijsttrekker van de SP in de gemeenteraad van Amsterdam. Voor volksvertegenwoordigers geldt in nog sterkere mate dat zij zich in die rol moeten kunnen uitspreken, ook als het politieke debat op het scherpst van de snede wordt gevoerd. In Nederland is heel bewust gekozen voor het gemeenteraadslidmaatschap als nevenfunctie naast een andere rol in de maatschappij. Met dit zogenaamde lekenbestuur wordt verzekerd dat decentrale volksvertegenwoordiging geworteld zijn in de samenleving die zij vertegenwoordigen. Dat is een groot goed, en draagt bij aan het vertrouwen van burgers in de overheid.
Bent u bereid de politieorganisatie te verzoeken de publieke politieke uitlatingen van de heer Delsen en de combinatie van zijn politieambt en politieke functie te laten toetsen aan de geldende regels en de Gedragscode Politie 2021, en de Kamer over de uitkomst te informeren?
Ik zie daartoe geen aanleiding. De uitspraken van de heer Delsen zijn gedaan vanuit zijn politieke functie als volksvertegenwoordiger en niet als politiemedewerker.
Het bericht van een man met 7 oktober shirt in de Albert Heijn in Amsterdam |
|
Geert Wilders (PVV) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht en de foto gepubliceerd op 9 augustus 2026 door onder andere het Centrum Informatie- en Documentatie Israel (CIDI),waaruit blijkt dat een man in een rood shirt, met daarop aan de achterzijde duidelijk bedrukt «October 7», ongemoeid door de Albert Heijn aan de Jan Evertsenstraat in Amsterdam-West kon wandelen en winkelen en zo openlijk steun kon betuigen aan de Hamas-terreuraanslag van 7 oktober 2023, waarbij 1.200 onschuldige Israëlische burgers werden gemarteld, verkracht en vermoord?1
Ja, daarmee ben ik bekend.
Bent u het ermee eens dat deze openlijke steun voor de grootste moord op Joden sinds de Holocaust, dan wel verheerlijking van de betrokken islamitische terreurgroepen walgelijk, schandalig en volstrekt ontoelaatbaar is en dat dergelijk virulent islamitisch antisemitisme niet thuishoort in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Het bagatelliseren, bespotten of zelfs verheerlijken van aanslagen zoals deze op 7 oktober 2023 hebben plaatsgevonden zijn misplaatst en absoluut afkeurenswaardig. Het verheerlijken van terroristische misdrijven en het in het openbaar betuigen van steun aan terroristische organisaties zijn gedragingen die volledig haaks staan op uitgangspunten van onze democratische rechtsstaat.
Kunt u uitleggen hoe het kan dat de dader zich blijkbaar onaantastbaar waant en denkt deze daad straffeloos te kunnen plegen? Waarom heeft Albert Heijn niet ingegrepen? Wat zegt dit over Albert Heijn in het algemeen en het betreffende Amsterdamse filiaal in het bijzonder? Waarom hebben de autoriteiten niet onmiddellijk tegen deze islamitische provocatie opgetreden? Zijn ze bereid dat alsnog binnen 24 uur te doen nu?
De handhaving van de openbare orde is een verantwoordelijkheid van de politie onder gezag van de burgemeester. Strafrechtelijke handhaving is aan politie onder het gezag van het Openbaar Ministerie (OM). Zij maken, op basis van wet- en regelgeving en beschikbare informatie, een zelfstandige afweging of en hoe wordt opgetreden. Winkels bepalen zelf hun huisregels en kunnen klanten aanspreken of wegsturen als dat nodig is voor orde en veiligheid. Het is niet aan mij om te treden in operationele keuzes van een specifiek filiaal of om vooruit te lopen op eventuele handhavingsstappen binnen een bepaalde termijn.
Bent u bereid om alle middelen die de Nederlandse staat tot zijn beschikking heeft tegen de dader aan te wenden en om, als dat nog niet is gebeurd, alles op alles te zetten om de dader onmiddellijk te identificeren, op te sporen, te arresteren en te vervolgen? Zo nee, waarom niet?
Waar sprake is van strafbare feiten, wordt opgetreden binnen het bestaande juridische kader. Identificatie, opsporing, aanhouding en vervolging zijn aan politie en OM. Zij handelen onafhankelijk en op basis van feiten en het wettelijk bewijsstelsel. De Rijksoverheid ondersteunt dit met kaderstelling, prioritering op fenomenenniveau en middelen, maar treedt niet in individuele zaken.
Bent u het ermee eens dat er voor de dader, die op zo’n schaamteloze wijze de Nederlandse waarden vertrapt, islamitische terreur viert en zich daarmee onmiskenbaar tegen de Nederlandse samenleving keert, geen plek in Nederland is én dat hij na veroordeling onmiddellijk dient te worden gedenaturaliseerd en het land uit moet worden gezet? Zo nee, waarom niet?
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op vraag 3 en 4 is het aan de politie en het OM om eventuele strafbare feiten te onderzoeken en, waar mogelijk, te vervolgen. De identiteit, en daarmee nationaliteits- en verblijfsrechtelijke status, van de drager van het T-shirt is mij onbekend. Voor personen met de Nederlandse nationaliteit geldt dat het Nederlanderschap in specifieke, wettelijk geregelde gevallen kan worden ingetrokken. Zo kan op grond van artikel 14, tweede lid, Rijkswet op het Nederlanderschap bij personen die onherroepelijk zijn veroordeeld voor een misdrijf met een terroristisch oogmerk intrekking van het Nederlanderschap plaatsvinden als er – naast de Nederlandse – sprake is van een tweede nationaliteit. Per casus wordt een zorgvuldige afweging gemaakt op basis van alle relevante omstandigheden. De intrekking van het Nederlanderschap gaat in de meeste gevallen gepaard met het opleggen van een terugkeerbesluit en een inreisverbod door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Hierna dient de persoon Nederland te verlaten. Waar mogelijk wordt ingezet op (al dan niet gedwongen) terugkeer.
Bent u het ermee eens dat de integratie en de opvoeding van dit sujet evident hopeloos is mislukt en dat dit ook onvermijdelijk consequenties moet hebben voor het gezin en familie waar deze dader uit afkomstig is, bestaande uit het deporteren van zijn familie? Zo nee, waarom niet?
Naar de processen van integratie (voor zover aan de orde) en opvoeding is het slechts gissen omdat de identiteit van de T-shirtdrager niet bekend is. Het gebruik van het woord «deporteren» acht ik gezien de historische connotatie ongepast. Voor daden van een individu kunnen het gezin of de familie niet verantwoordelijk worden gemaakt, tenzij een gezins- of familielid zelf een onrechtmatige daad heeft begaan of dat er sprake is van juridische aansprakelijkheid van ouders voor schade veroorzaakt door kinderen tot 16 jaar.
Bent u bereid om bij naturalisatie en/of verblijfsrecht steun aan terrorisme of verheerlijking van 7 oktober als absolute uitsluitingsgrond te hanteren en bestaande verblijfsvergunningen op grond daarvan in te trekken? Zo nee, waarom niet?
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op vraag 3 en 4 is het wanneer sprake is (van verdenking) van strafbare feiten aan de politie en het OM om deze te onderzoeken en, waar mogelijk, te vervolgen. De IND beziet vervolgens bij een (onherroepelijke) veroordeling voor een misdrijf of dit gevolgen heeft voor het verblijfsrecht van een vreemdeling. Voor houders van een reguliere verblijfsvergunning is daarbij onder meer de glijdende schaal van toepassing. De IND beoordeelt aan de hand van de relatie tussen verblijfsduur en de zwaarte van een onherroepelijk opgelegde vrijheidsbenemende straf, en vervolgens aan de hand van het evenredigheidsbeginsel, of de verblijfsvergunning kan worden ingetrokken. Voor asielzoekers en statushouders is een EU-specifiek rechtelijk kader van toepassing, dat grotendeels is bepaald door jurisprudentie van het Hof van Justitie van de EU over de EU Kwalificatierichtlijn. Dit kader bepaalt dat er sprake moet zijn van een ernstig misdrijf (bij subsidiair beschermden) of een zeer ernstig misdrijf (bij verdragsvluchtelingen), wil de verblijfsvergunning worden ingetrokken of geweigerd. Ook indien de IND vaststelt dat er sprake is van een gevaar voor de nationale veiligheid, of artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag kan worden tegengeworpen, kan dit gevolgen hebben voor het verblijfsrecht van een vreemdeling. Als de vreemdeling niet (meer) in het bezit is van verblijfsrecht moet de betrokkene Nederland verlaten. Waar mogelijk wordt ingezet op (al dan niet gedwongen) terugkeer.
In mijn antwoord op vraag 5 lichtte ik reeds toe in welke specifieke, wettelijk geregelde gevallen sprake kan zijn van nationaliteitsrechtelijke consequenties.
Bent u bereid met Albert Heijn in gesprek te gaan en dit bedrijf mede te delen dat er in Nederland geen plaats is voor bedrijven die niet optreden tegen dit soort walgelijke vormen van terreurverheerlijking
Een supermarkt is een publieke ruimte. Hier geldt de Nederlandse wet- en regelgeving en eventueel extra huisregels. Winkels hebben eigen verantwoordelijkheid om een veilige omgeving te waarborgen en kunnen daarop worden aangesproken. Het is niet aan de overheid om een bedrijf uit Nederland te weren vanwege het handelen of nalaten in een individuele casus; wel kunnen we sectorbreed afspraken en good practices stimuleren.
Welke maatregelen neemt u verder om te voorkomen dat dergelijke openlijke steunbetuigingen aan Hamas en haar terreur in Nederlandse openbare ruimten zich blijven voordoen? Bent u bereid om gerichte instructies te geven aan politie, Openbaar Ministerie (OM), gemeenten en andere autoriteiten om hierop onmiddellijk en hard op te treden, inclusief arrestatie, denaturalisatie en deportatie van dader én gezin? Zo nee, waarom niet?
Ik onderstreep wederom dat ik het gebruik van het woord «deportatie» ongepast vind, gezien de historische connotatie. Voor het reces heb ik uw Kamer een wetsvoorstel gestuurd in verband met de strafbaarstelling van het verheerlijken van terrorisme en het in het openbaar betuigen van steun aan terroristische organisaties (strafbaarstelling verheerlijken van terrorisme en openbare steunbetuiging aan terroristische organisaties).2 De veranderende handelwijze van terroristische organisaties, de toenemende mogelijkheden van online en de toename van verheerlijking in het openbaar (bijvoorbeeld bij demonstraties) waren reden voor het tegen het licht houden van het huidig wettelijk instrumentarium. De voorgestelde strafmaat bij de zwaarste vormen betreft een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de derde categorie. Daarnaast verwijs ik naar mijn eerdere antwoorden op vragen 3 en 4 over het aan de bevoegde autoriteiten voorbehouden strafrechtelijke optreden, en bij vragen 5 en 7 over eventuele nationaliteits- en vreemdelingrechtelijke consequenties die kunnen volgen op begane strafbare feiten.
Bent u ook Minister-President van de joodse Nederlanders? Zo ja, kunt u, mede gelet op het gestelde in de vragen 3 en 4 en het urgente karakter hiervan, deze vragen als Minister-President binnen 48 uur beantwoorden?
De Minister-President is er voor alle Nederlanders en dus ook voor Joodse Nederlanders. De beantwoording binnen 48 uur was niet mogelijk.
Rellen op de kermis in Purmerend |
|
Geert Wilders (PVV), Ráchel van Meetelen (PVV), Marjolein Faber (PVV) |
|
Herbert , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Herinnert u zich uw antwoord op de Kamervragen naar aanleiding van de rellen op de kermis in Purmerend waarin u zei dat de huidige aanpak voldoende handvatten biedt? Hoe verklaart u dan de nieuwe massale ongeregeldheden op de kermis in Dreumel?1
Ja. Zoals eerder toegelicht bij de vragen over Purmerend is de handhaving van de openbare orde primair een verantwoordelijkheid van de burgemeester. De lokale driehoek en andere partners bereiden zich bij (grote) evenementen voor met risico-inschattingen en passende maatregelen. Ook bij Dreumel zijn lokaal maatregelen getroffen. Helaas kunnen incidenten ondanks een goede voorbereiding niet altijd volledig worden voorkomen.
Bent u nu eindelijk bereid incidenten op kermissen en volksfeesten landelijk te registreren want tot op heden had u geen overzicht van soortgelijke incidenten? Zo nee, waarom niet?
Registratie van incidenten vindt plaats binnen de bestaande systemen van politie en OM en is niet specifiek gericht op het type evenement. Een aparte landelijke registratiesystematiek past niet in de huidige werkwijze. Op dit moment zie ik geen aanleiding om hier van af te wijken.
Wanneer komt er een landelijke aanpak in plaats van alleen lokaal maatwerk na wederom grootschalig geweld waarbij opnieuw ondernemers en bezoekers de dupe zijn geworden?
Op grond van artikel 172 van de Gemeentewet is de burgemeester belast met de handhaving van de openbare orde. De beoordeling van risico’s en de inzet van maatregelen vindt dan ook plaats op lokaal niveau. Landelijk ondersteunen wij de lokale inzet, zo is in 2023 een wegwijzer gemeentelijk kermisbeleid opgesteld met financiering van het Ministerie van EZK en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Hiermee worden gemeenten ondersteund bij het organiseren van een kermis en in de samenwerking met onder meer exploitanten en omwonenden. In deze handleiding staan ook enkele voorbeelden en overwegingen hoe om te gaan met overlast en geweldplegers. Op 2 juli 2025 heb ik de wegwijzer bij het Strategisch Beraad Veiligheid onder de aandacht gebracht. Daaruit bleek geen behoefte aan aanvullende maatregelen.
Deelt u de mening dat bij ordeverstoringen, zoals de eerdere sluiting van de kermis in Purmerend en het afgelasten van festiviteiten door een ondernemer in Dreumel, de financiële gevolgen nu vooral voor de ondernemers zijn en niet voor de relschoppers? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen dat de kosten zoveel mogelijk worden verhaald op de relschoppers die verantwoordelijk zijn voor deze schade?
Ja.
Een beslissing tot eventuele compensatiemaatregelen is aan het lokaal bestuur in overleg met de kermisbranche.
Wanneer komt u met landelijke maatregelen tegen notoire ordeverstoorders, zoals gebiedsverboden, betere informatie-uitwisseling en het verhalen van schade op daders?
Hiervoor verwijs ik in de eerste plaats naar mijn eerdere antwoorden op Kamervragen gesteld door u, die ik op 22 juni jl. met uw Kamer heb gedeeld. Er zijn reeds diverse instrumenten beschikbaar. Zo kan de burgemeester op grond van artikel 172a van de Gemeentewet en lokale verordeningen gebiedsontzeggingen opleggen en bevelen geven ter voorkoming van ordeverstoringen. Ook de officier van justitie kan op basis van relevante feiten, omstandigheden en bewijzen besluiten tot vervolging van personen. Daarbij kan eventueel schadevergoeding worden gevorderd.
Daarnaast is dit voorjaar het wetsvoorstel Wet gegevensvergaring openbare orde voor advies aan de Afdeling advisering van de Raad van State voorgelegd. Het wetsvoorstel geeft de politie twee extra bevoegdheden om online gegevens te verzamelen uit publiek toegankelijke bronnen. Het gaat om het verzamelen van persoonsgegevens uit publiek toegankelijke bronnen en online gegevens verzamelen van personen en hun openbare accounts voor zover dat noodzakelijk is om een ernstige verstoring van de openbare orde te voorkomen, te beletten of te beëindigen. Van deze personen moet het vermoeden bestaan dat zij een belangrijke rol spelen bij een (mogelijk) ernstige verstoring van de openbare orde. Met het wetsvoorstel wordt beoogd de politie en het lokaal gezag beter toe te rusten om snel over voldoende informatie te beschikken om een dreigende ernstige verstoring van de openbare orde tijdig te kunnen voorkomen, beletten of beëindigen. Zo kan de politie bij aanwijzingen dat rellen dreigen uit te breken de noodzakelijke gegevens online verzamelen om tijdig in te grijpen en de verstoring te voorkomen of te stoppen. De burgemeester kan de bevoegdheden alleen inzetten na een voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris. Na deze machtiging geeft de burgemeester een bevel aan de politie, die de bevoegdheden onder zijn gezag uitvoert.
Hoeveel incidenten zijn er nog nodig voordat u erkent dat dit geen op zichzelf staande voorvallen meer zijn, maar een landelijk veiligheidsprobleem rondom kermissen en volksfeesten?
Elk incident is er één te veel. Ieder incident wordt serieus genomen en waar nodig wordt opgetreden. Tegelijkertijd verloopt het overgrote deel van kermissen en volksfeesten ordelijk en veilig. Op dit moment is er geen aanleiding om te spreken van een landelijk veiligheidsprobleem.
Wanneer gaat u werkelijk benoemen dat dit geen «jongeren» zijn, maar allochtone jongeren, in dit geval Syriërs, variërend in leeftijden van 10 tot 20+ jaar die georganiseerd elke keer deze ellende veroorzaken?
De politie en het Openbaar Ministerie registreren geen migratieachtergrond of verblijfsstatus van verdachten. Indien bekend kan nationaliteit worden geregistreerd, maar alleen wanneer dit noodzakelijk is voor opsporing of vervolging binnen de kaders van de wet. Deze gegevens worden dan ook niet categorisch verwerkt, omdat de verwerking niet voor alle situaties noodzakelijk zal zijn. Het is aan het lokaal gezag om passende maatregelen te treffen en herhaling te voorkomen.
Kunt U deze vragen met de grootst mogelijke spoed beantwoorden, aangezien het hoogseizoen voor de kermissen is en iedere dag uitstel ertoe kan leiden dat kermisondernemers opnieuw worden geconfronteerd met ordeverstoringen, schade en omzetverlies en goedwillende bezoekers niet langer de dupe zijn?
Ja.
Het artikel 'Palantir betaalt amper belasting door ‘agressieve strategie’, tot woede van Europese vakbonden' |
|
Laurens Dassen (Volt) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het Follow the Money-artikel «Palantir betaalt amper belasting door «agressieve strategie», tot woede van Europese vakbonden»1?
Ja.
Wat vindt u ervan dat Palantir gebruik maakt van «allerlei geitenpaadjes», die ervoor zorgen dat in Europa behaalde winsten neerslaan in de Verenigde Staten, waar zij niet of nauwelijks worden belast?
In zijn algemeenheid geldt dat lichamen die tot dezelfde groep behoren verplicht zijn hun onderlinge transacties vorm te geven met inachtneming van het at arm’s-lengthbeginsel. Het arm’s-lengthbeginsel beoogt dat de voorwaarden en prijzen van transacties tussen gelieerde entiteiten niet afwijken van de voorwaarden en prijzen die tussen ongelieerde entiteiten zouden zijn overeengekomen in vergelijkbare omstandigheden. Het zou daarom in beginsel niet moeten uitmaken voor de te realiseren winst of een bepaalde transactie plaatsvindt tussen gelieerde entiteiten die deel uitmaken van een multinationaal concern of tussen entiteiten die niet aan elkaar gelieerd zijn. Door conform het arm’s-lengthbeginsel zakelijke prijzen te betalen aan de juiste entiteiten binnen het concern, krijgen de entiteiten die op basis van hun functies, activa en risico’s verantwoordelijk zijn voor de gecreëerde waarde van het product of dienst ook hun daarbij passende arm’s-lengthbeloning. Nederland past het arm's-lengthbeginsel toe, beschikt over uitgebreide documentatieverplichtingen en wisselt landenrapporten uit met andere belastingdiensten. In voorkomende gevallen kan toepassing van het arm’s-lengthbeginsel bijvoorbeeld betekenen dat een in Nederland gevestigd lichaam voor fiscale doeleinden wordt verondersteld rente te betalen indien onafhankelijke partijen onder vergelijkbare omstandigheden dit ook zouden doen. Dat kan leiden tot een neerwaartse aanpassing van de fiscale winst. Een dergelijke neerwaartse aanpassing van de fiscale winst kon tot 1 januari 2022 – vooral bij grensoverschrijdende transacties – leiden tot mismatches. In dat verband zijn de maatregelen in de vennootschapsbelasting relevant die voortvloeien uit de Wet tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel, die met ingang van 1 januari 2022 in werking is getreden. Deze maatregelen bewerkstelligen namelijk dat bij belastingplichtige voor de vennootschapsbelasting een neerwaartse aanpassing van de winst op grond van het zakelijkheidsbeginsel wordt beperkt voor zover bij het andere lichaam dat bij de transactie betrokken is geen of een te lage corresponderende opwaartse aanpassing in de belastinggrondslag wordt betrokken. Deze maatregelen raken structuren met zogenoemde informele kapitaalstortingen en verkapte winstuitdelingen, en zijn ook van toepassing op bestaande onderlinge rechtsverhoudingen tussen een vennootschapsbelastingplichtige en een gelieerd lichaam. Met deze maatregelen worden mismatches door toepassing van het zakelijkheidsbeginsel bestreden. Tot slot kan ik vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht van artikel 67 AWR niet ingaan op individuele fiscale dossiers, eventuele contacten tussen belastingplichtigen en de Belastingdienst of de fiscale beoordeling van specifieke transacties.
Hoe beoordeelt u het feit dat het effectieve belastingpercentage voor Palantir in 2025 slechts 1,4% van de totale winst bedroeg, ver onder de internationale OESO-norm?
De OESO heeft met de wereldwijde minimumbelasting een systeem ontwikkeld dat beoogt te waarborgen dat grote multinationale ondernemingen effectief ten minste 15% belasting betalen over hun winsten. De berekeningswijze van het «effectieve» belastingpercentage in het rapport waar het genoemde artikel naar verwijst, verschilt van de methodiek die wordt gebruikt in de OESO-modelregels voor de berekening van de wereldwijde minimumbelasting. In het rapport wordt uitgegaan van een wereldwijd «effectief» tarief, waarbij factoren zoals verrekenbare verliezen, aftrekposten en belastingkredieten niet of slechts gedeeltelijk worden meegenomen. Het geschetste beeld is daardoor niet volledig. De OESO-modelregels stellen het effectieve tarief per jurisdictie vast en houden wel rekening met deze factoren. Door met dergelijke factoren rekening te houden, is er minder neerwaartse druk op het effectieve tarief. Het in het rapport genoemde effectieve belastingpercentage laat zich daarom lastig vergelijken met de internationale OESO-norm.
Kunt u motiveren waarom het Palantir, een bedrijf dat notabene antidemocratische retoriek verspreidt, wordt toegestaan hun diensten te verkopen aan overheidsinstanties in Europa, waaronder Nederland, maar vervolgens niet bij te dragen aan de maatschappij door belastingen te ontwijken?
Zoals in eerdere beantwoording van Kamervragen is aangegeven, is het kabinet van mening dat vrijheid van gedachten een recht is dat mensen toekomt, en dat bedrijven niet als zodanig politieke visies kunnen hebben. Het is niet aan het kabinet om opvattingen van het bestuur van een bedrijf van een oordeel te voorzien.2
Nederland heeft de afgelopen jaren veel maatregelen tegen belastingontwijking genomen, zowel internationaal als nationaal. Het kabinet is ervan overtuigd dat het belastingstelsel door al deze maatregelen robuuster is geworden tegen internationale belastingontwijking. Ook uit de beschikbare cijfers blijkt dat deze maatregelen effect sorteren. In het antwoord op vraag 6 ga ik nader op deze maatregelen in. In zijn algemeenheid kan ik opmerken dat mede met de ingevoerde maatregelen wordt voorkomen dat bedrijven die winst maken geen belasting betalen. De ingevoerde maatregelen dragen eraan bij dat bedrijven over hun winsten een passend niveau aan belasting betalen en dat mogelijkheden om belastingheffing door belastingontwijking te voorkomen worden beperkt. Sinds 1 januari 2021 heeft Nederland een conditionele bronbelasting op rente- en royaltybetalingen aan een gelieerd lichaam dat gevestigd is in een laagbelastende jurisdictie en in misbruiksituaties. Nederland stelt jaarlijks deze laagbelastende jurisdicties vast in de Regeling laagbelastende staten en niet-coöperatieve rechtsgebieden voor belastingdoeleinden. Er blijkt bijvoorbeeld al een aanzienlijke daling van rente-, royalty-, en dividendstromen naar laagbelastende jurisdicties van € 37 miljard in 2019 naar € 7 miljard in 2024.3 Verder zijn de eerste en tweede Europese anti-belastingontwijkingsrichtlijnen (ATAD1 en ATAD2) geïmplementeerd, die onder meer hebben geleid tot beperkingen op het gebied van de renteaftrek en het tegengaan van structuren die gebruik maken van verschillen tussen belastingwetgeving van landen (hybride mismatches). Een belangrijke stap in de aanpak van het verschuiven van winsten naar laagbelastende staten is de wereldwijde minimumbelasting. Hierbij is relevant dat alle EU-lidstaten de wereldwijde minimumbelasting verplicht zijn in te voeren op basis van de EU-richtlijn minimumniveau van belastingheffing. Als gevolg hiervan wordt de wereldwijde minimumbelasting op een coherente en gecoördineerde wijze toegepast binnen de EU. In Nederland is de wereldwijde minimumbelasting in de Wet minimumbelasting 2024 geïmplementeerd.
Bent u van mening dat het extreem lage effectieve belastingpercentage bestaande en op te richten Europese alternatieven belemmert in hun concurrentie met Palantir? Zo ja, hoe gaat u dat probleem aanpakken? Zo nee, waarom niet?
Onder verwijzing naar het antwoord op vraag 3 kan op basis van de beschikbare informatie niet worden vastgesteld of het effectieve belastingtarief volgens de OESO-modelregels voor de wereldwijde minimumbelasting in de verschillende jurisdicties waar zich groepsentiteiten van Palantir bevinden, «extreem laag» zou zijn. Ik deel daarom de mening niet dat de wereldwijde minimumbelasting de concurrentiepositie van Europese multinationals zou belemmeren. Daarbij merk ik op dat de wereldwijde minimumbelasting weliswaar een ondergrens stelt aan belastingconcurrentie maar dat niet belemmert dat nationale wetgevers buiten die ondergrens gunstige fiscale regimes in de winstbelasting kunnen invoeren. Zoals ik uw Kamer eerder heb geïnformeerd, heeft het Inclusive Framework (IF) als onderdeel van het Side-by-Side-akkoord van de wereldwijde minimumbelasting afgesproken dat eventuele substantiële risico’s met betrekking tot het gelijke speelveld of grondslaguitholling en winstverschuiving zullen worden geadresseerd om de gemeenschappelijke beleidsdoelstellingen te waarborgen. Een toekomstige evaluatie («stocktake»), die het IF in 2029 wil afronden, is hiervoor voorzien. Het kabinet blijft daarnaast in gesprek met het bedrijfsleven om tijdig signalen van mogelijke concurrentieverstoring op te vangen.
Bent u van mening dat als het kabinet geloofwaardig wil inzetten op afbouw van samenwerking met Palantir, en Europese alternatieven wil stimuleren, deze geitenpaadjes gedicht moeten worden? Waarom wel of niet?
Nederland heeft de afgelopen jaren veel maatregelen tegen belastingontwijking genomen, zowel internationaal als nationaal. Het kabinet is ervan overtuigd dat het belastingstelsel door al deze maatregelen robuuster is gemaakt tegen internationale belastingontwijking. Ook uit de beschikbare cijfers blijkt dat deze maatregelen effect sorteren. In het antwoord op vraag 4 ga ik nader op deze maatregelen in. In zijn algemeenheid kan ik opmerken dat, mede als gevolg van de ingevoerde maatregelen, wordt voorkomen dat bedrijven die winst maken geen belasting betalen. De ingevoerde maatregelen dragen eraan bij dat bedrijven over hun winsten een passend niveau aan belasting betalen en dat mogelijkheden om belastingheffing door belastingontwijking te voorkomen worden beperkt. Vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) kan ik niet ingaan op de individuele fiscale positie van een belastingplichtige.
Bent u voornemens met uw Europese collega's in gesprek te treden om Palantir eerlijk te laten bijdragen en te leren van het Franse voorbeeld?
In het artikel van Follow The Money wordt vermeld dat een onderzoeksrapport is verschenen, gericht op de belastingstructuur van Palantir. In dat rapport is aangegeven dat er geen financiële gegevens beschikbaar zijn van de Nederlandse activiteiten van genoemd bedrijf. Gelet op de geheimhoudingsverplichting van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) kan ik hier verder niet op ingaan, evenmin hoe de Belastingdienst in het specifieke geval toezicht houdt. In algemene zin geldt dat de Belastingdienst risicogericht toezicht houdt. Hierbij worden zowel interne als externe signalen meegenomen. De Belastingdienst hanteert voor het toezicht verschillende toezichtsinstrumenten, waaronder controles en boekenonderzoeken. Daarnaast werkt Nederland op Europees en internationaal niveau samen met andere landen om belastingontwijking tegen te gaan en een eerlijke belastingheffing te bevorderen. Daarbij wordt ook informatie van andere landen betrokken en besproken. Indien daartoe aanleiding bestaat, kunnen belastingautoriteiten tevens samenwerken via multilaterale belastingcontroles.
Kunt u aangeven waarom het Frankrijk wel lukt om de winst van Palantir, grotendeels behaald met publieke gelden, eerlijk te belasten?
In het eerdergenoemde onderzoeksrapport wordt melding gemaakt van een controle van Palantir door Franse belastingautoriteiten. De achtergrond en uitkomsten van dit onderzoek blijken niet uit het rapport en zijn evenmin openbaar. Daardoor kan door de onderzoekers niet worden vastgesteld welke betekenis hieraan moet worden toegekend of wat de relevantie daarvan zou zijn voor de Nederlandse belastingheffing. Gelet op de geheimhoudingsplicht van artikel 67 AWR kan ik bovendien niet ingaan op de fiscale positie van genoemd bedrijf in Nederland.
Bent u bereid om een soortgelijke ingreep als de Franse belastingdienst te doen om te zorgen dat Palantir ook in Nederland een eerlijke belasting betaald? Waarom wel of waarom niet?
Gelet op de geheimhoudingsverplichting op grond van artikel 67 AWR kan ik niet ingaan op de fiscale positie van genoemd bedrijf. Zie ook het antwoord op vraag 8.
Bent u bereid een overzicht te geven van de overheidsinstellingen die contracten hebben met Palantir en welke onderneming van Palantir daar de contractspartner is, bijvoorbeeld de Amerikaanse moeder, de Britse- of de Nederlandse tak?
Er is geen centraal overheidsbreed overzicht van dergelijke contracten. Departementen en decentrale overheden zijn zelf verantwoordelijk voor hun bedrijfsvoering, waaronder ICT-beheer en dienstverlening. In antwoord op diverse Kamervragen van het lid Van Houwelingen (FvD), evenals van de leden Van Vroonhoven en Six Dijkstra (beiden NSC) en van de leden Jagtenberg en El Boujdaini (beiden D66) is aangegeven dat op dit moment binnen de Rijksoverheid de politie en Defensie gebruik maken van Palantir.
Kunt u deze vragen apart en binnen de termijn beantwoorden?
Ja.
De opname van aangiftes van slachtoffers die zich hebben verdedigd na een geweldsincident |
|
Annelotte Lammers (PVV) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Lizzy (21) uit het niets zwaar mishandeld door getinte spierbundel: «Hij stormde op me af en begon me in mijn gezicht te slaan»»?1
Ja.
Hoe vaak is sinds 1 januari 2026 geweigerd dan wel afgeraden een aangifte van een geweldsslachtoffer op te nemen omdat de politie meende dat sprake was van een conflict tussen beide partijen, wederzijds geweld of noodweer/zelfverdediging? Wordt dit geregistreerd? Zo nee, waarom niet?
Wanneer er vermoedens zijn van een strafbaar feit, wordt er altijd aangeraden en aangemoedigd om hiervan aangifte te doen bij de politie.
De politie is verantwoordelijk voor toegankelijke en zorgvuldige dienstverlening aan iedere burger. Aangiften worden, ongeacht de ernst van het misdrijf, opgenomen wanneer zij aan de wettelijke vereisten voldoen. Dit wordt niet geregistreerd, omdat de politie geen gegevens vastlegt over aangiftes die niet zijn opgenomen.
Kunt u aangeven op grond van welke wettelijke bepalingen, beleidsregels of werkinstructies de politie kan besluiten een aangifte van een geweldsincident niet op te nemen? Op basis van welke criteria beoordeelt de politie of een aangifte wel of niet wordt opgenomen?
Eenieder die kennis draagt van een strafbaar feit mag hiervan aangifte doen. Aangiften worden, ongeacht de ernst van het misdrijf, opgenomen wanneer zij aan de wettelijke vereisten voldoen. Bij de verdere opvolging en prioritering van zaken weegt de politie onder meer de ernst van het misdrijf, de situatie van het slachtoffer en het belang van eventueel opsporingsonderzoek mee.
Het maken van keuzes in de opsporing behoort standaard tot het werk van het Openbaar Ministerie en de politie en vindt plaats onder gezag van het Openbaar Ministerie.
Deelt u de opvatting dat slachtoffers die zich hebben verdedigd, niet ontmoedigd mogen worden om aangifte te doen? Zo nee, waarom niet?
Slachtoffers hebben altijd recht om aangifte te doen. De politie moedigt het juist aan om aangifte te doen wanneer er sprake is, of vermoedens zijn van een strafbaar feit. Er zijn verschillende manieren voor slachtoffers om aangifte te doen.
Zo ontwikkelt de politie haar dienstverlening steeds meer in een omnichannel-vorm, ook voor het doen van aangifte. Dat houdt in dat burgers, afhankelijk van de aard van hun melding, via de juiste route worden geholpen, zodat het contact aansluit bij hun situatie en behoefte. Voor het doen van aangifte zijn politie.nl en 0900-8844 in principe de primaire ingangen. Via deze kanalen kan voor een aantal strafbare feiten direct aangifte worden gedaan. In andere gevallen adviseert en verwijst de politie bijvoorbeeld om telefonisch aangifte te doen of een afspraak te maken voor een aangifte op het bureau.
Op welke wijze wordt de politie geïnstrueerd om onderscheid te maken tussen een aanvaller en iemand die uit noodweer of zelfverdediging heeft gehandeld?
De opleiding BOA Intake en Service van de Politieacademie leidt de deelnemers op als eerste aanspreekpunt voor burgers aan de telefoon of aan de balie. Wat betreft de opname van aangiftes wordt van de politiemedewerkers verwacht dat zij de richtlijnen volgen, maar hier ook beargumenteerd van kunnen afwijken als de situatie daarom vraagt.
De politiemedewerkers worden getraind om bij het opnemen van aangiftes gesprekstechnieken toe te passen en de hulpvraag en de situatie te verduidelijken, zodat de feitelijke gegevens zo goed mogelijk op papier komen. Het is aan het OM om op basis van alle verklaringen in het proces-verbaal te beoordelen of er sprake is van noodweer of zelfverdediging.
Acht u het wenselijk dat de politie slachtoffers actief informeert over de mogelijkheid om aangifte te doen, ook wanneer zij zich tijdens het incident hebben verdedigd? Zo nee, waarom niet?
Zie het antwoord op vraag 4.
Deelt u de mening dat slachtoffers nooit de indruk mogen krijgen dat zij geen aangifte kunnen doen omdat zij zich tegen een aanval hebben verdedigd? Welke maatregelen neemt u om dit te waarborgen?
Zie antwoord vraag 6.
Bent u bereid de werkinstructies voor de politie aan te scherpen, zodat slachtoffers van geweld niet worden ontmoedigd aangifte te doen en aangiften in beginsel altijd worden opgenomen?
De politie heeft voldoende handvatten om aangiftes goed en professioneel op te pakken. Er zijn mij geen signalen bekend die vragen om aanscherping van de werkinstructies van de politie.
Kunt u deze vragen afzonderlijk en zo spoedig mogelijk, in ieder geval vóór 9 september 2026 beantwoorden?
Ja.
Camerabrillen, privacy en sociale veiligheid |
|
Jeltje Straatman (CDA), Jantine Zwinkels (CDA) |
|
Aerdts , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met de berichtgeving over de snelle opkomst van AI-brillen met ingebouwde camera’s en microfoons en met incidenten waarbij mensen, onder wie vrouwen in toiletruimten, zonder hun medeweten zijn gefilmd?1 2
Ik ben bekend met deze berichtgeving.
Deelt u de zorg dat camerabrillen zich onderscheiden van mobiele telefoons en reguliere camera’s, omdat de opnameapparatuur vrijwel onzichtbaar in een alledaags montuur is verwerkt en omstanders daardoor moeilijk kunnen vaststellen of zij worden opgenomen?
Ja, die zorg deel ik. Wanneer van een smartphone of reguliere camera gebruik wordt gemaakt om opnamen te maken, is dit in de regel zichtbaar door de wijze waarop het apparaat wordt vastgehouden. In het geval van de camerabrillen is dat in mindere mate het geval, omdat de enige indicatie voor opname een lampje op de bril is.
Deelt u de opvatting dat het op grote schaal gebruikelijk worden van dergelijke brillen gevolgen kan hebben voor de sociale veiligheid en de vrijheid waarmee mensen zich in de openbare ruimte en tijdens sociale gelegenheden bewegen?
Ja, de mogelijkheid dat er opnames worden gemaakt op een openbare plek, kan ertoe leiden dat mensen zich minder vrij voelen.
Welke Nederlandse wet- en regelgeving is van toepassing wanneer gebruikers met een camerabril herkenbare personen filmen, geluidsopnamen maken, deze gegevens via de servers van een technologiebedrijf verwerken of de beelden publiceren?
Indien beelden niet voor louter persoonlijk of huishoudelijk gebruik zijn bedoeld, kunnen er al naar gelang de situatie verschillende rechtsregels van toepassing zijn. Allereerst geldt het recht op privacy en gegevensbescherming, zoals artikel 10 van de Grondwet, artikelen 7 en 8 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (Handvest) en artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), waarin het recht op de bescherming van het privé en familieleven, de woning en communicatie is vervat. Het gegevensbeschermingsrecht is in de Europese Unie (EU) nader uitgewerkt in onder andere de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Verder worden productveiligheidseisen gesteld in nationaal en Europees consumentenrecht.
In een situatie waarin iemand schade ondervindt doordat hij of zij zonder toestemming wordt gefilmd, kan sprake zijn van een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Daarbij kan het portretrecht een rol spelen. Artikel 21 van de Auteurswet bepaalt dat dat publicatie van een portret (dat kan ook een video-opname zijn) dat zonder toestemming is gemaakt ongeoorloofd kan zijn indien een «redelijk belang» van de geportretteerde zich tegen die publicatie verzet. Tot slot zijn er bepalingen (art. 139a-b en f en 441b) in het wetboek van Strafrecht die het heimelijk en wederrechtelijk maken van opnamen of afbeeldingen strafbaar stellen, al dan niet in niet-publiek toegankelijke plaatsen.
Wie is juridisch verantwoordelijk voor de verwerking van de persoonsgegevens van omstanders: de drager van de bril, de aanbieder van de technologie of beide partijen? Is dit voor gebruikers en omstanders voldoende duidelijk?
Voor gebruikers en omstanders is nu niet altijd duidelijk wie er wanneer verantwoordelijk is voor het beeldmateriaal dat wordt gemaakt, en welke gegevens voor welk doel worden verwerkt. De juridische verantwoordelijkheid hangt af van wie het doel en de essentiële middelen van de verwerking van persoonsgegevens bepaalt. In de praktijk zijn dat vaak zowel de drager als de aanbieder van de camerabril, voor verschillende delen van de verwerking. Zo kan de gebruiker verantwoordelijk zijn voor het vastleggen van beeld- en geluidsmateriaal waar mensen op te zien zijn en kan een andere partij (zoals de aanbieder van de technologie) verantwoordelijk zijn voor het verdere gebruik van het beeldmateriaal op het moment dat de gebruiker de beelden deelt. Dat kan uitmonden in een afzonderlijke verwerkingsverantwoordelijkheid voor beide partijen óf een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Klopt het dat foto’s en video’s die met de Meta-AI-bril worden gemaakt via de systemen of servers van Meta worden verwerkt? Welke beeld-, geluids- en metagegevens ontvangt Meta daarbij en voor welke doeleinden mogen deze worden gebruikt?
Het klopt dat foto’s en video’s via de systemen van Meta kunnen worden verwerkt. Uit openbare informatie van Meta volgt dat foto’s en video’s die worden gemaakt met de Meta-AI-bril in beginsel op de bril zelf worden opgeslagen.3 Pas op het moment dat de gebruiker ervoor kiest om gegevens te delen, kunnen verdere verwerkingen worden gedaan.
Informatie over welke verwerkingen plaatsvinden voor welke doeleinden, staat in het (aanvullende) privacybeleid van Meta Platform Technologies.4 Voor zover Meta persoonsgegevens verwerkt, geldt dat Meta gehouden is aan de AVG. Of Meta hieraan voldoet voor wat betreft de camerabril, is ter beoordeling van de bevoegde toezichthouder.
Kan worden uitgesloten dat beelden, geluidsopnamen of andere gegevens van omstanders zonder hun uitdrukkelijke toestemming worden gebruikt voor het trainen, testen of verbeteren van AI-systemen? Zo nee, welke bescherming hebben deze omstanders?
Nee, dat kan niet worden uitgesloten. Beelden, geluidsopnamen en andere gegevens van omstanders die worden gemaakt met de camerabrillen kunnen persoonsgegevens zijn. Het verwerken daarvan voor het trainen, testen en verbeteren van AI-systemen is alleen toegestaan als daarvoor een rechtsgrond bestaat. De AVG biedt ruimte om ook zonder toestemming van de betrokkene op basis van de verwerkingsgrondslag «gerechtvaardigd belang» persoonsgegevens te verwerken (artikel 6, eerste lid onder f AVG). Als daarvoor wordt gekozen, dan moet het belang van de verwerkingsverantwoordelijke worden afgewogen tegen de belangen en/of fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene. De AVG bevat bepalingen om de risico’s van de verwerking van persoonsgegevens van betrokkenen (in dit geval de omstanders) te beperken. Zo moet de verwerkingsverantwoordelijke voldoen aan bepaalde informatieverplichtingen richting de betrokkenen, waarborgen treffen om de impact op de grondrechten van de betrokkenen te beperken en zich houden aan de algemene beginselen zoals dataminimalisatie Het Europees Comité voor Gegevensbescherming (European Data Protection Board, EDPB), waarin de Europese gegevensbeschermingstoezichthouders samenwerken, heeft op 17 december 2024 een advies aangenomen over het gebruik van persoonsgegevens bij het ontwikkelen en in gebruik nemen van AI-modellen. Het is aan de toezichthouders om te beoordelen of de AVG wordt nageleefd.
Bent u bekend met berichten dat medewerkers van een door Meta ingeschakelde onderneming toegang zouden hebben gehad tot zeer intieme opnamen? Heeft de Autoriteit Persoonsgegevens hierover contact gehad met Meta of met andere Europese privacytoezichthouders?
Ik ben bekend met deze berichten en als de berichtgeving juist is, baart mij dit zorgen. De AP heeft laten weten in contact te staan met andere Europese privacytoezichthouders en intensief met hen samen te werken aan dossiers met betrekking tot camerabrillen.
Omdat de EU-vestiging van Meta in Ierland zit, is de Ierse toezichthouder de primaire toezichthouder. De Ierse toezichthouder heeft zich voor het eerst in 2021 uitgelaten over het toezicht op de camerabrillen.5
Bent u bekend met de opvatting van de Hamburgse privacytoezichthouder dat slimme brillen mogelijk kunnen worden aangemerkt als in alledaagse voorwerpen verborgen opnameapparatuur en daarom onder Duits recht verboden zouden kunnen zijn? Hoe beoordeelt u deze ontwikkeling en bent u bereid te onderzoeken welke betekenis deze juridische benadering kan hebben voor de Nederlandse en Europese regelgeving rond camerabrillen?3
Ja, ik ben hiermee bekend.7 Het verbod dat in Duitsland geldt, verbiedt kort gezegd het aanbod en bezit van telecommunicatie-apparatuur die de vorm heeft van een alledaags gebruiksobject en die geschikt is om ongemerkt gesprekken op te nemen of beelden op te nemen. Of camerabrillen onder dit verbod vallen, is blijkens de berichtgeving hierover in Duitsland nog geen uitgemaakte zaak. In Nederland kennen wij niet een zodanig verbod. In antwoorden 14–15 ga ik nader in op de afwegingen voor en tegen een verbodsbepaling. Daarnaast komt de European Data Protection Board (EDPB), waarin de gezamenlijke Europese privacytoezichthouders vertegenwoordigd zijn, later dit jaar met een rapport over de slimme brillen.8 De bevindingen en eventuele aanbevelingen van de EDPB in het rapport wacht het kabinet met belangstelling af. Zie ook het antwoord op vraag 14.
Hoeveel meldingen, klachten of signalen hebben de politie, het Openbaar Ministerie en de Autoriteit Persoonsgegevens ontvangen over mensen die met camerabrillen zonder hun medeweten zijn gefilmd of van wie dergelijke beelden zijn gepubliceerd?
De AP heeft tot op heden zes signalen en één klacht binnengekregen over camerabrillen. Het Openbaar Ministerie beschikt niet over cijfers met betrekking tot aangiften.
Acht u het huidige kleine indicatielampje op camerabrillen voldoende duidelijk om omstanders te informeren dat zij worden opgenomen, mede gezien het feit dat dit lampje moeilijk zichtbaar kan zijn?
Op dit moment is het is voor veel mensen niet vanzelfsprekend dat een lampje op een bril betekent dat er gefilmd wordt. Daarbij is het mogelijk om het lampje te missen in drukke of fel verlichte omgevingen. Ook spelen visuele beperkingen, kleurwaarneming (bijv. kleurenblindheid) en kijkhoek mee.
Bent u bekend met de online aangeboden stickers, aanpassingen en instructies waarmee het opname-indicatielampje kan worden afgedekt of omzeild zonder dat de camera wordt uitgeschakeld? Bent u bereid te onderzoeken of de verkoop van dergelijke hulpmiddelen kan worden verboden?
Ja, ik ben ermee bekend dat er online stickers, aanpassingen en instructies circuleren om het opname indicatielampje op camerabrillen af te dekken of te omzeilen. Het is onwenselijk dat er middelen, instructies en zelfs diensten worden aangeboden die het doelbewust onmogelijk maken voor omstanders om te zien dat er wordt opgenomen.
Tegelijkertijd is een verkoopverbod op dergelijke hulpmiddelen juridisch kwetsbaar, eenvoudig te omzeilen, moeilijk handhaafbaar en onevenredig ingrijpend en kostbaar ten opzichte van het beperkte effect. De meeste materialen en accessoires hebben een legaal karakter. Het afbakenen van wat wel en niet mag is zeer lastig. Meta zelf geeft aan dat de camera automatisch wordt uitgeschakeld zodra de bril detecteert dat het led-lampje voor opname is bedekt, fysiek is gemanipuleerd of is vernietigd.9
Bent u bereid in Europees verband te pleiten voor bindende ontwerpeisen voor camerabrillen, waaronder een duidelijk en niet te omzeilen visueel en hoorbaar signaal tijdens het maken van foto-, video- of geluidsopnamen?
Nee, op dit moment niet. Ik acht het wenselijk om de bevindingen van het onderzoek van de EDPB af te wachten.
Bent u bereid te onderzoeken of het mogelijk is om het dragen van deze brillen (deels) te verbieden in publieke ruimtes?
Een (gedeeltelijk) verbod op het dragen camerabrillen in publieke ruimtes is een ingrijpende maatregel. Dat kan alleen als er geen minder zwaarwegende alternatieven mogelijk zijn. Het gebruik van de camerabrillen is niet intrinsiek onwenselijk. Wat vooral belangrijk is, is dat wordt opgekomen tegen ongewenst gebruik van de brillen. Daarvoor zijn al mogelijkheden binnen het huidige wettelijke kader, waaronder het gegevensbeschermingsrecht.
Ik acht het voor nu verstandig om de bevindingen van de EDPB af te wachten, alvorens zelf een onderzoek te starten. De bevindingen van de EDPB kunnen ook relevant zijn voor de of het juridisch mogelijk is om te verplichten dat de drager van een camerabril deze afzet of de opnamefunctie uitschakelt.
Bent u bereid te onderzoeken of het juridisch mogelijk is om te verplichten dat de drager van een camerabril deze afzet of de opnamefunctie uitschakelt wanneer iemand in de directe omgeving aangeeft niet gefilmd of opgenomen te willen worden?
Zie antwoord vraag 14.
Welke beperkingen gelden voor het gebruik van gezichtsherkenning in combinatie met camerabrillen? Bent u bereid zich in Europees verband uit te spreken tegen realtime gezichtsherkenning van willekeurige omstanders door particuliere gebruikers?
Het gebruik van gezichtsherkenning in combinatie met camerabrillen is aan strikte beperkingen onderhevig. Zonder een specifieke wettelijke grondslag en naleving van de waarborgen uit de AVG en de AI verordening is identificatie van willekeurige omstanders in de openbare ruimte door particuliere gebruikers niet toegestaan. Gelet op het reeds geldende EU en nationale kader acht het kabinet aanvullend oproepen tot actie in Europees verband niet nodig; de inzet blijft gericht op strikte toepassing en effectieve handhaving van de bestaande regels.
Hebben organisatoren van evenementen, horecagelegenheden, scholen, zorginstellingen, zwembaden en andere organisaties voldoende juridische mogelijkheden om camerabrillen te weren? Bent u bereid hiervoor duidelijke landelijke richtlijnen op te stellen?
Ja. Organisatoren en beheerders hebben in de regel voldoende juridische mogelijkheden om camerabrillen te weren of het gebruik daarvan te beperken via huisregels, contractvoorwaarden en toegangsbeleid.
Bij vergunningsplichtige evenementen kan de gemeente aanvullende voorwaarden stellen. Exploitanten van private of semi publieke locaties (horeca, winkels, musea, zwembaden, sportscholen, evenemententerreinen) mogen een verbod of beperking op camerabrillen als huisregel of in algemene voorwaarden opnemen, mits zij kenbaar, niet discriminatoir en proportioneel zijn. Bij niet naleving kan de toegang worden geweigerd of beëindigd; bij weigering te vertrekken kan uiteindelijk strafrechtelijk worden opgetreden wegens lokaalvredebreuk (art. 138 Sr).
Scholen en zorginstellingen hebben een bijzondere zorg en veiligheidsverantwoordelijkheid richting leerlingen, patiënten en bezoekers. Vanuit die plicht is een vergaand verbod in onderwijs en zorgomgevingen (en zeker in kleed-, behandel- en rustruimten) goed te rechtvaardigen. In niet publieke ruimten zoals kleedkamers en toiletten is heimelijk filmen strafbaar.
Gelet op het bestaande wettelijk kader, dat voldoende duidelijke mogelijkheden biedt, acht ik een nieuwe landelijke richtlijn niet noodzakelijk.
Bent u bereid de Autoriteit Persoonsgegevens te vragen onderzoek te doen naar het gebruik van camerabrillen in Nederland, de gegevensstromen naar technologiebedrijven en mogelijke juridische lacunes, en de Kamer hierover vóór het einde van het jaar te informeren?
De AP heeft aangegeven bezorgd te zijn en de maatschappelijke ophef over de camerabril te begrijpen. Samen met andere Europese privacy-toezichthouders wordt daarom gekeken naar de impact van camerabrillen op privacy van mensen. Naar verwachting komt daar dit najaar meer duidelijkheid over. De AP heeft daarnaast momenteel een aantal klachten over camerabrillen in behandeling. Zoals vermeld in antwoord 9 verwacht de EDPB, waarin ook de AP vertegenwoordigd is, daarnaast dit najaar nog bevindingen te publiceren over camerabrillen. We zullen de zorgen rondom de camerabrillen met de AP in ons reguliere contact met de AP aankaarten. Het is aan de AP, als onafhankelijke toezichthouder, of zij hier nader onderzoek zal doen.
Het bericht ‘Drugs stromen via doodnormale post Nederland binnen: ‘Criminelen gebruiken meerdere routes tegelijk’ |
|
Claire Martens-America (VVD) |
|
Eerenberg , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Drugs stromen via doodnormale post Nederland binnen: «Criminelen gebruiken meerdere routes tegelijk»»?1
Ja.
Herkent u het beeld dat de drugssmokkel via (pakket)post zich steeds meer verplaatst van uitgaande naar inkomende en doorvoerzendingen, terwijl de bestaande aanpak van het Hit en Run Postteam (HARP), vooral op de uitgaande stroom is gericht en zo ja, deelt u de conclusie dat hier een blinde vlek in de huidige aanpak zit?
Het toezicht door de Douane vindt ook plaats op inkomende en doorvoerzendingen van pakketten. Op basis van risicoprofielen worden pakketten die binnenkomen via de luchtvracht op Schiphol en andere luchthavens gecontroleerd. Er worden significante vangsten gedaan, waaronder grote hoeveelheden marihuana en cocaïne. Er vindt ook opsporing en vervolging plaats. Op Schiphol gebeurt dat bijvoorbeeld door het Cargo HARC-team, een samenwerkingsverband van de Douane, de Koninklijke Marechaussee en de FIOD.
Daarnaast verricht de politie onder andere opsporingsonderzoeken naar verdachten die drugs vanuit het buitenland naar Nederland versturen. Het betreft hier niet een verplaatsing van uitgaand naar inkomend. De uitgaande stroom neemt niet af, maar lijkt eerder te groeien en professionaliseren. Daarnaast is er een trend ontstaan waarbij met name cannabisproducten per post binnenkomen. Een oorzaak ligt hier vooral in de (gedeeltelijke) legalisering van marihuana in delen vanuit Noord-Amerika. Binnen de EU is vrij verkeer van goederen. Hierdoor is relatief weinig toezicht op stromen binnen de EU.
Wat is volgens u de verklaring voor de forse stijging van respectievelijk 2.184 kilo marihuana, 212 kilo ketamine en 38 kilo crystal meth en welke aanvullende maatregelen treft u naar aanleiding van deze drie trends?
De Douane ziet de smokkel van marihuana via pakketten en postzendingen als een vast onderdeel van het verdienmodel van criminelen. Om deze reden heeft de Douane in 2025 de risicoprofielen op marihuana aangescherpt. Daarnaast is de samenwerking gezocht met andere landen om de aanpak van deze smokkel te versterken. De Douane heeft op 2 juni 2026 samen met België, Frankrijk en Canada een intentieverklaring voor nauwere samenwerking tegen internationale drugshandel ondertekend.
De stijging van ketamine is een wereldwijde trend. Ketamine is in veel landen geen lijst 1 drugs maar een geneesmiddel, zo ook in Nederland. Dit maakt ketamine kwetsbaar voor misbruik en weglek naar het illegale circuit, o.a. door het gebruik van bedrijfsconstructies waarmee de handel als legitiem wordt gepresenteerd.
De Douane heeft specifiek in de post- en pakketstroom de registratie van vangsten verdovende middelen verder verbeterd. Ook dit kan een reden zijn voor hogere geregistreerde vangsten in de eerste helft van dit jaar vergeleken met voorgaande jaren. De Douane blijft de vangsten ketamine en methamfetamine monitoren.
In hoeverre worden post- en pakketbedrijven verplicht of aangespoord om adresvalidatie toe te passen bij internationale zendingen en overweegt u aanpassing van regelgeving om dit te bereiken?
Een adresvalidatie is niet verplicht en het kabinet acht het niet proportioneel om de regelgeving aan te passen gelet op het totale volume, de inbreuk op de privacy en de verzwaring van de administratieve lasten.
Welke aanvullende afspraken bent u voornemens te maken in EU-verband om beter samen te werken om drugsverzendingen per post tegen te gaan en bent u bereid in dit kader analoog aan de Europese Havenalliantie ook een Europese Postalliantie te verkennen?
Op dit moment is er geen Europese Postalliantie zoals deze voor de havenautoriteiten bestaat, maar de Europese Commissie heeft voorgesteld een samenwerkingsverband op dit thema op te richten als onderdeel van de uitwerking van één van de acties onder het EU-actieplan2 tegen drugshandel dat afgelopen voorjaar door de Raad omarmd is. Het betreft het opzetten van een EU-forum door de Europese Commissie dat post- en pakketdiensten samenbrengt met nationale overheden, douane en rechtshandhaving. Het doel is de samenwerking te versterken om drugshandel en de stroom van verboden goederen via post- en pakketketens beter te detecteren en te verstoren. Daarbij is extra aandacht voor intra-EU-post- en pakketstromen.
Nederland staat positief tegenover deze actie, die overigens nog wel verder moet worden uitgewerkt door de Europese Commissie.
Daarnaast wordt binnen het European Customs Alliance for Borders (EUCAB) expertteam op het gebied van training in kaart gebracht waar de behoeftes bij lidstaten liggen; een daarvan is scan en detectie binnen het postproces. Eveneens worden er vanuit CEPOL trainingen aangeboden met betrekking tot drugs via de post.
Kunt u aangeven of de motie Michon-Derkzen inmiddels volledig is uitgevoerd en zo niet, of u dan bereid bent de motie alsnog uit te voeren en bijvoorbeeld de jaarlijkse inbeslagname per postbedrijf openbaar te maken?2
De motie van het lid Michon-Derkzen (VVD) c.s. over een integraal plan om de verzending van drugs per post of pakket een halt toe te roepen, is bij Kamerbrief van 21 juni 2024 afgerond (bijlage bij Halfjaarbrief aanpak georganiseerde, ondermijnende criminaliteit).
In het bericht wordt gesteld dat PostNL volledige medewerking verleent aan controles en investeert in preventie en samenwerking; geldt dit ook voor de andere grote post- en pakketbedrijven en kunt u de Kamer hierover per bedrijf informeren?
De post- en pakketdiensten doen waartoe ze verplicht zijn en ze zijn daarmee richting de opsporingsdiensten voldoende compliant.
Bent u bereid naast de antwoorden op deze vragen de Kamer voorafgaand aan het commissiedebat Criminaliteitsbestrijding, ondermijning en georganiseerde criminaliteit van 15 oktober 2026 een geactualiseerde integrale voortgangsrapportage te sturen over drugs per (pakket)post?
Een dergelijke voortgangsrapportage heeft in de dagelijkse praktijk te weinig meerwaarde en het maken ervan kost veel capaciteit. De Staatssecretaris van Financiën en ik nodigen u daarom in plaats daarvan graag uit voor een werkbezoek, dat meer inzicht biedt dan in cijfers alleen.
Het uitblijven van een volledige strafrechtelijke afhandeling van de bestorming van de Utrechtse gemeenteraad |
|
Shanna Schilder (PVV) |
|
Pieter Heerma (CDA), David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Aangifte Utrechts raadslid Yvonne Hessel tegen XR-/Palliebestormers stadhuis verdwenen»?1
Ja.
Deelt u de mening dat het binnendringen van een gemeenteraad, het verstoren van een raadsvergadering en het intimideren van gekozen volksvertegenwoordigers een frontale aanval vormen op onze democratische rechtsorde en daarom keihard en maximaal moeten worden aangepakt? Zo nee, waarom niet?
Het opzettelijk verstoren van een raadsvergadering is niet voor niets verboden. Het is immers van groot belang dat gekozen volksvertegenwoordigers hun ambt kunnen vervullen en vrij van oneigenlijke druk besluiten kunnen nemen. Het intimideren van volksvertegenwoordigers is tevens volstrekt onacceptabel. De Minister van BZK heeft daarom het afgelopen jaar in totaal zes miljoen euro beschikbaar gesteld om de veiligheid van openbare vergaderingen van de volksvertegenwoordiging te bevorderen.
Het is aan het OM om de afweging te maken om tot vervolging over te gaan en het is vervolgens aan de rechtspraak om te bepalen hoe de verstoring van de raadsvergadering bestraft dient te worden.
Hoe kan het dat ruim een jaar na de bestorming van de Utrechtse gemeenteraad, terwijl de gebeurtenissen volledig op beeld zijn vastgelegd en de identiteit van meerdere betrokkenen bekend is, nog altijd geen volledige strafrechtelijke afhandeling heeft plaatsgevonden?
Op 22 juli 2025 is aangifte gedaan tegen de personen die probeerden te voorkomen dat de burgemeester (in haar rol als voorzitter van de gemeenteraad) zou terugkeren naar de raadszaal tijdens de raadsvergadering op 17 juli 2025. Een paar weken later deed mevrouw Hessel aangifte voor het verstoren van diezelfde raadsvergadering.
Dit zijn twee aparte strafbare feiten waar verschillende straffen op staan. Op het verstoren van een raadsvergadering (art. 144 Sr) staat maximaal twee weken gevangenisstraf en op de verhindering van de voorzitter om terug te keren (art. 124 Sr) staat maximaal negen jaar gevangenisstraf.
Na onderzoek heeft het Openbaar Ministerie destijds besloten alleen de personen te vervolgen die probeerden te voorkomen dat de burgemeester zou terugkeren naar de raadszaal. Onderdeel van dat besluit was de overweging om geen opsporingscapaciteit in te zetten op het identificeren van de grote groep personen die de vergadering hadden verstoord.
De vier verdachten zijn gedagvaard en de zitting zou op 24 november 2025 plaatsvinden. Door een verzoek van de verdediging van de vier verdachten, vlak vóór de zitting, is besloten om de zaak op dat moment niet inhoudelijk te behandelen en zijn de zaken van die zitting ingetrokken. De verwachting is dat binnen enkele weken nadere informatie over de voortgang bekend zal worden.
Hoe beoordeelt u het feit dat de burgemeester van Utrecht geen aangifte heeft gedaan van de ordeverstoring in de raadszaal zelf, de betrokken actievoerders publiekelijk voor de camera van RTV Utrecht in bescherming nam en later samen optrok met de organisator van het protest? Deelt u de mening dat hierdoor de burgemeester de ernst van deze aanval op de democratie enorm heeft gebagatelliseerd en dat dit een enorm dieptepunt is voor onze democratie?
Het is niet aan mij om de bestuurlijke keuzes en het optreden van de burgemeester in dezen te beoordelen.
Klopt het dat raadslid Yvonne Hessel wél aangifte heeft gedaan van de ordeverstoring in de raadszaal, dat de politie deze aangifte heeft onderzocht en vervolgens heeft doorgestuurd naar het Openbaar Ministerie, terwijl het Openbaar Ministerie later heeft aangegeven deze aangifte niet te hebben ontvangen? Hoe kan een aangifte in een zaak van deze ernst in hemelsnaam verdwijnen? Bent u hierover al in gesprek geweest met het Openbaar Ministerie? Zo ja, wat is daarbij besproken?
Een paar weken na de aangifte van de burgemeester heeft het raadslid Hessel aangifte gedaan van het verstoren van diezelfde raadsvergadering. Dit betreft een ander strafbaar feit dan de aangifte van de burgemeester, Op het verstoren van een raadsvergadering (art. 144 Sr) staat maximaal twee weken gevangenisstraf en op de verhindering van de voorzitter om terug te keren (art. 124 Sr) staat maximaal negen jaar gevangenisstraf.
Na onderzoek heeft het Openbaar Ministerie destijds besloten alleen de personen te vervolgen die probeerden te voorkomen dat de burgemeester zou terugkeren naar de raadszaal. Onderdeel van dat besluit was de overweging om geen opsporingscapaciteit in te zetten op het identificeren van de grote groep personen die de vergadering hadden verstoord. In het opgestelde dossier was daarom niet de aangifte van mevrouw Hessel opgenomen. De communicatie hierover richting mevrouw Hessel is niet goed geweest en daardoor is verwarring ontstaan met als gevolg dat het beeld is ontstaan dat de aangifte was verdwenen.
Inmiddels is er contact geweest met mevrouw Hessel. Haar is uitleg van de situatie gegeven en namens het Openbaar Ministerie en de politie zijn excuses aangeboden.
Er is dus geen sprake van een verdwenen aangifte.
Heeft de burgemeester van Utrecht vóór, tijdens of na de aangifte op enig moment contact gehad met het Openbaar Ministerie over de strafrechtelijke afhandeling van deze zaak? Zo ja, wanneer, met wie en wat is daarbij concreet besproken?
Het besluit om vier personen te vervolgen voor het verhinderen van de voorzitter om terug te keren, is gedeeld met de burgemeester. Zij is immers aangever in deze zaak. Zij heeft uiteraard geen enkele betrokkenheid gehad bij de vervolgingsbeslissing.
Bent u bereid volledig en onafhankelijk te laten onderzoeken hoe deze aangifte heeft kunnen verdwijnen, wie daarvoor verantwoordelijk is, of daarbij fouten, nalatigheid, beïnvloeding of belemmering een rol hebben gespeeld en welke consequenties hieraan verbonden worden en de Kamer hierover zo spoedig mogelijk te informeren? Zo nee, waarom niet? . Deelt u de mening dat burgemeesters bij strafbare feiten die worden gepleegd tijdens een gemeenteraadsvergadering altijd aangifte behoren te doen om de lokale democratie te beschermen? Bent u bereid hierover landelijke afspraken of een richtlijn op te stellen? Zo nee, waarom niet?
Zie het antwoord op vraag 5. Er is geen sprake van een verdwenen aangifte.
Waarom heeft het Openbaar Ministerie niet uit eigen beweging strafrechtelijk opgetreden tegen de personen die de Utrechtse gemeenteraad hebben bestormd en de vergadering hebben verstoord, terwijl deze gebeurtenissen uitgebreid op beeld zijn vastgelegd en publiekelijk bekend waren? Hoe rijmt u dit met de taak van het Openbaar Ministerie om strafbare feiten op te sporen en te vervolgen?
Het kabinet roept politieke ambtsdragers op om normerend op te treden en altijd aangifte te doen van intimidatie of van handelingen die de lokale democratie onder druk zetten. Het is aan de ambtsdrager zelf om daarbij alle omstandigheden af te wegen en een besluit te nemen.
Acht u het aanvaardbaar dat personen die een democratisch gekozen gemeenteraad hebben bestormd, de vergadering hebben verstoord en hiermee de democratie frontaal hebben aangevallen mogelijk geheel of gedeeltelijk buiten vervolging blijven? Zo nee, bent u bereid alles in het werk te stellen om ervoor te zorgen dat de verantwoordelijken alsnog zo spoedig mogelijk strafrechtelijk worden vervolgd met maximale strafeisen?
Zie het antwoord op vraag 3. Het OM heeft ervoor gekozen om voor de zwaarste feiten vervolging in te stellen.
Indien uit onderzoek blijkt dat de burgemeester van Utrecht op welke wijze dan ook betrokken is geweest bij het verdwijnen van de aangifte of het frustreren van de strafrechtelijke afhandeling van deze aanval op de lokale democratie, deelt u dan de mening dat zij per direct niet langer houdbaar is als burgemeester en dat niet alleen een procedure tot schorsing en ontslag onmiddellijk in gang moet worden gezet, maar ook strafrechtelijke vervolging? Zo nee, waarom niet?
Zie het antwoord op de vragen 3 en 9. Het is aan het Openbaar Ministerie om te bepalen voor welke feiten vervolging wordt ingesteld.
Het bericht 'Privacy terreurverdachte Muhammed K. (19) volgens rechter ontzettend belangrijk: ’Telefoon maximaal twaalf keer per jaar gecontroleerd’' |
|
Shanna Schilder (PVV) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Privacy terreurverdachte Muhammed K. (19) volgens rechter ontzettend belangrijk: «Telefoon maximaal twaalf keer per jaar gecontroleerd»»?1
Ja.
Wat is, los van de beleidstechnische inhoud, uw persoonlijke reactie op dit bericht? Zakt bij u ook de moed in de schoenen over de prioriteiten en capaciteiten van de overheid (en haar aanhangende organisaties) bij het lezen van dergelijke berichten?
Ik begrijp goed dat deze berichtgeving gevoelens van onbegrip kan oproepen. Dat iemand die eerder is veroordeeld voor een terroristisch misdrijf opnieuw is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een terroristisch misdrijf, is buitengewoon ernstig en zorgelijk.
De recente aanhoudingen onderstrepen de bevindingen in het meest recente Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland dat de jihadistische dreiging de belangrijkste en meest bepalende factor voor de terroristische dreiging is in Nederland. Alleen door een onverminderde inzet op zowel lokaal als nationaal niveau kunnen we de veiligheid blijven waarborgen. De politie en de inlichtingendiensten continueren hun inzet om potentiële dreigingen direct te verstoren, met als recent voorbeeld meerdere aanhoudingen van terrorismeverdachten de afgelopen maanden.
Tegelijkertijd kan geen enkele aanpak het risico op terroristisch geweld of recidive volledig uitsluiten. Dat mag echter nooit een reden zijn om daarin te berusten. Nieuwe signalen moeten steeds opnieuw worden beoordeeld en waar blijkt dat de aanpak, het toezicht of de samenwerking kan worden versterkt, moeten daar concrete lessen en maatregelen uit volgen.
Deelt u de mening dat in deze casus, en helaas veel vaker, de overheid tekortschiet in het beschermen van haar burgers en dat dit tekortkomen bij dit soort incidenten pijnlijk aan het licht komt? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord vraag 2.
Hoeveel terroristen (in wording) staan momenteel onder toezicht van de reclassering met een dergelijke beperking in het toezicht zoals bij Muhammed K.?
Reclassering Nederland draagt met een landelijk team van gespecialiseerde reclasseringsprofessionals, het zogeheten TER-team, bij aan het verkleinen van de dreiging die uitgaat van volwassen verdachten of veroordeelden van strafbare feiten die zij pleegden vanuit extremistische, terroristische en/of geradicaliseerde overtuigingen.
Het TER-team houdt momenteel toezicht op in totaal 26 volwassen personen aan wie de voorwaarde «meewerken aan controle gegevensdragers» is opgelegd. Hieronder vallen ook personen met links- en rechts-extremistische overtuigingen en personen die zich soeverein hebben verklaard.
Bij de Raad voor de Kinderbescherming staan 30 jeugd-CTER zaken geregistreerd. Er zit geen specifiek kenmerk op bijzondere voorwaarden in de registratie van Toezicht en Begeleidingszaken binnen Gecertificeerde Instellingen (GI’s) vanuit de jeugdreclassering.
Deelt u de mening mening dat dergelijke deradicaliseringstrajecten juist door deze terroristen misbruikt kunnen worden om hun dossier te verschonen door goed gedrag te vertonen? Zo nee, waarom niet?
Het is niet uit te sluiten dat iemand bij een begeleidingstraject sociaal wenselijk gedrag vertoont of probeert de betrokken professionals te misleiden. Sociaal wenselijk of strategisch gedrag in dit werkveld is een bekend en onderkend fenomeen, hierin zijn de professionals die dergelijke trajecten uitvoeren dan ook getraind De beoordeling wordt daarom niet uitsluitend gebaseerd op wat een betrokkene tijdens gesprekken verklaart of op gedurende korte tijd vertoond positief gedrag, er wordt ook gekeken naar objectieve informatie en gebruikgemaakt van objectieve criteria. De ontwikkeling wordt over een lange periode bezien, waarbij verschillende waarnemingen, informatiebronnen en professionele inzichten worden betrokken. Daarbij kan onder meer worden gekeken naar de naleving van opgelegde voorwaarden, concrete gedragsveranderingen, relevante contacten, risico- en beschermende factoren en eventuele nieuwe signalen.
Daarbij is van belang dat onderscheid wordt gemaakt tussen deradicalisering en disengagement. Deradicalisering is gericht op het afstand nemen van extremistisch gedachtegoed en een verandering in waarden, attitudes en opvattingen, terwijl disengagement ziet op het beëindigen van extremistisch of terroristisch gedrag en het verbreken van banden met extremistische personen of netwerken. Een verandering van overtuigingen is niet altijd volledig vast te stellen en is ook niet in alle gevallen (direct) haalbaar. Daarom wordt in de praktijk tevens ingezet op concrete en duurzame gedragsverandering en op het verminderen van het risico op (extremistisch) geweld.
Een deradicaliserings- of disengagementstraject is bovendien geen op zichzelf staande garantie en komt niet in de plaats van strafrechtelijk optreden, reclasseringstoezicht of de inzet van politie en veiligheidsdiensten wanneer daar aanleiding voor bestaat. Volledige zekerheid over iemands overtuigingen en toekomstig gedrag kan niet worden gegeven. Nieuwe of afwijkende signalen kunnen daarom aanleiding geven om het risicobeeld opnieuw te beoordelen en de inzet waar nodig aan te passen of te intensiveren.
Deelt u de mening dat toezicht op mobiele apparaten totaal nutteloos is indien dit slechts één keer per maand plaatsvindt en de betreffende terrorist ook nog vrijuit andere toestellen kan gebruiken en chats/gegevens kan wissen voorafgaand aan de controle? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen? Zo nee, waarom niet?
De rechtbank bepaalt welke voorwaarden of vorm(en) van controle nodig zijn en in sommige gevallen ook hoe vaak. De partij die belast is met het uitvoeren van controles, bepaalt wanneer deze worden uitgevoerd. Deze controles kunnen onaangekondigd worden uitgevoerd. Dit vergroot de kans dat iemand zich structureel zal conformeren aan een opgelegde voorwaarde. Tegelijkertijd ben ik, zoals in mijn brief van 22 mei 20262 vermeld, met de reclassering in gesprek over de mogelijkheden om een vergelijkbare methodiek te ontwikkelen voor controle inzake online terrorisme en (gewelddadig) extremisme delicten, zoals de reclassering die heeft ontwikkeld om te controleren of een justitiabele zich houdt aan de bijzondere voorwaarde «vermijden digitale omgevingen seksueel kindermisbruik».
Daarnaast is het de taak van reclasseringswerkers om cliënten te motiveren om zich uit eigen beweging te houden aan opgelegde voorwaarden. Daarbij zijn de voorwaarden onderdeel van het kader om het gesprek aan te gaan over gedragsverandering. De reclassering zet zich immers in voor duurzame gedragsverandering en niet enkel het naleven van een tijdelijke voorwaarde.
Bent u van mening dat rechters bij hun aanstelling voldoende zijn toegerust om dit soort terrorismezaken met voldoende oog voor de bescherming van de samenleving te beoordelen? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, waar schiet het huidige kader tekort?
Rechters doorlopen een strenge selectie en een langdurig en intensief inwerktraject voordat zij zelfstandig als rechter aan het werk gaan. Een rechter in opleiding wordt opgeleid in verschillende rechtsgebieden met een daarbij passend cursusaanbod. Rechters in opleiding worden opgeleid en begeleid door ervaren collega’s. Ook na deze opleiding zijn rechters verplicht trainingen en cursussen te volgen. Door permanente educatie worden kennis en vaardigheden actueel gehouden en verder uitgebreid. SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie, biedt cursussen aan op het gebied van terrorisme en terrorismebestrijding zodat rechters goed in staat zijn om zaken op dit gebied aan te pakken en te beoordelen. Binnen het cursusaanbod is ook aandacht voor de verschillende fasen van het terrorismeonderzoek.
Wij zijn ons ervan bewust dat u geen harde kritiek op de Rechtspraak wilt leveren, maar kunt u zich ook niet aan de indruk onttrekken dat er in deze casus, en wellicht vaker, sprake is van flinke naïviteit bij de Rechtspraak? Zo nee, waarom niet?
De rechter kijkt bij de behandeling van iedere zaak naar alle relevante feiten en omstandigheden van de zaak. Bij het opleggen van bijzondere voorwaarden bij een (deels) voorwaardelijke straf weegt de rechter steeds zorgvuldig of die voorwaarden noodzakelijk, geschikt en proportioneel zijn. Als een voorwaarde een inbreuk maakt op grondrechten – zoals de privacy – is het aan de rechter om de proportionaliteit te bewaken. Een begrenzing, zoals een maximumaantal controles, kan daarbij dienen om de inbreuk niet verder te laten gaan dan nodig is. Het past mij als bewindspersoon niet om te oordelen over overwegingen en afwegingen die door rechters worden gemaakt in rechterlijke uitspraken.
De ondermijning van het vuurwerkverbod |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
Bertram , David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het interview van burgemeester Pechtold in de Volkskrant van 3 juli 2026, waarin hij aangeeft dat inwoners ondanks het verbod de ruimte krijgen om wat vuurwerk af te steken en dat het verbod onmogelijk te handhaven is?1
Ja.
Bent u bekend met de uitspraak van de burgemeester dat mensen soms de rand moeten kunnen opzoeken en dat hij mensen die ruimte wil geven ook als het betekent dat er af en toe wat vuurwerk wordt afgestoken?
Ja.
Deelt u de mening dat uitlatingen van een burgemeester, waarin hij aankondigt een landelijk vastgestelde wet niet te zullen handhaven en aankondigt dat hij «wat vuurwerk» zal toelaten, de wet ondermijnt en daarmee ook het draagvlak en de duidelijkheid van de nieuwe norm worden aangetast? Zo nee, wat is dan de boodschap die burgers volgens u met zulke uitspraken meekrijgen?
De Wet veilige jaarwisseling die per 1 augustus in werking is getreden, regelt het landelijk vuurwerkverbod voor consumenten, met uitzondering van F1-vuurwerk. Dit betekent dat het bezit van vuurwerk en het afsteken daarvan door consumenten is verboden, tenzij er sprake is van een door de burgemeester verleende ontheffing. Dit is een duidelijke landelijke norm, die voor alle burgers geldt. Uitspraken in de media doen niet af aan de gelding van die norm. Het niet naleven van deze norm is strafbaar. Hierop kan worden gehandhaafd, zowel door boa’s als politie onder de verantwoordelijkheid van het lokaal gezag.
Deelt u de zorg dat de uitspraken van de burgemeester de autoriteit van buitengewone opsporingsambtenaren (boa's) en politieagenten kunnen ondergraven, doordat overtreders zich in de praktijk kunnen beroepen op zijn woorden? Zo nee, waar baseert u zich op? Zijn hier gesprekken over gevoerd met boa's en de politie?
Het is niet vast te stellen of burgers zich in de praktijk op dergelijke uitspraken zullen beroepen. De bevoegdheden van boa’s en politie vloeien voort uit de wet en worden hierdoor niet aangetast. Eenduidige communicatie in lijn met het landelijke vuurwerkverbod is echter wel wenselijk en van belang. Het draagt bij aan een heldere normstelling en ondersteunt boa’s en politie bij de uitvoering van hun handhavingstaak. Naar aanleiding van deze specifieke uitspraken zijn geen afzonderlijke gesprekken gevoerd met boa’s of de politie.
Deelt u de mening dat het door de uitspraken van de burgemeester van Delft mogelijk moeilijker wordt voor omliggende gemeentes om goed te handhaven, omdat de norm vager is doordat de burgemeester van Delft zegt dat in Delft wel «wat vuurwerk» afgestoken kan worden? Zo nee, wat is dan de boodschap die burgers volgens u met zulke uitspraken meekrijgen bij het vuurwerkverbod?
Nee. Het landelijke vuurwerkverbod geldt in alle gemeenten en vormt daarmee een landelijke en duidelijke norm. Het is echter van belang dat alle betrokken overheden hierover eenduidig communiceren. Daarnaast is het aan elk lokaal gezag om te bepalen of er ontheffingen worden verleend aan verenigingen of stichtingen voor het afsteken van vuurwerk.
Deelt u de vrees dat de uitspraken van burgemeester Pechtold andere burgemeesters kunnen aanmoedigen om het vuurwerkverbod eveneens minder streng te handhaven, met als gevolg groeiende verschillen tussen gemeenten en afnemende naleving door inwoners? Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Zo nee, waarom niet?
Er geldt een duidelijk wettelijk kader. De inzet en prioritering van handhaving is en blijft wel een verantwoordelijkheid van het lokaal gezag. In de lokale driehoek worden afspraken gemaakt over de inzet van de politie, lokale prioriteiten en de strafrechtelijke handhaving. Gemeenten bepalen dan ook zelf hoe zij toezicht en handhaving organiseren, rekening houdend met de lokale situatie en beschikbare capaciteit. De burgemeester legt hiervoor verantwoording af aan de gemeenteraad. Daarnaast is het aan de burgemeester om te bepalen hoe er in zijn/haar gemeente met de ontheffingsmogelijkheid wordt omgegaan.
Is er vanuit het kabinet contact geweest met burgemeester Pechtold naar aanleiding van zijn uitspraken? Zo nee, gaat u het gesprek alsnog voeren met het doel om te zorgen dat de nieuwe norm bij alle burgers duidelijk landt?
Nee, er is naar aanleiding van de uitspraken geen contact geweest met burgemeester Pechtold. Overleg met burgemeesters en gemeenten omtrent de uitwerking van de Wet veilige jaarwisseling vindt plaats via reguliere overlegstructuren. Zo is er regelmatig overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), wordt op ambtelijk en bestuurlijk niveau via een expert- en regiegroep afgestemd over de uitwerking van het handhavingsplan waarin gemeenten en andere partners zijn vertegenwoordigd en vindt regulier overleg plaats binnen het Strategisch Beraad Veiligheid (SBV). Met de relevante partners wordt gewerkt aan het zo goed en eenduidig mogelijk laten landen van de nieuwe regelgeving, bijvoorbeeld door het uitwerken van handreikingen voor gemeenten en het ontwikkelen van duidelijke communicatie richting burgers.
Kunt u een volledig overzicht geven, inclusief een tijdlijn, van alle acties die het kabinet onderneemt om de nieuwe norm dat consumenten geen vuurwerk meer mogen afsteken, goed te laten landen, in lijn met adviezen van politie en (gedrags)wetenschappers? Kunt u per actie uitgebreid toelichten wat deze precies inhoudt en hoe deze precies wordt ingevuld? Wat houdt de publiekscampagne precies in en hoe lang loopt die? Is dat het enige wat wordt gedaan om de nieuwe norm goed te laten landen bij mensen?
Zie het antwoord op vraag 9.
Hoe worden gemeenten door het kabinet precies geholpen om de nieuwe norm goed te laten inbedden onder burgers dat consumenten geen vuurwerk meer mogen afsteken, in lijn met adviezen van politie en (gedrags)wetenschappers? Kunt u hier zo precies mogelijk in zijn, met een volledige opsomming van acties (inclusief tijdlijn) die het kabinet hiervoor heeft ondernomen en nog gaat ondernemen? Kunt u per actie uitgebreid toelichten wat deze precies inhoudt en hoe deze exact wordt ingevuld?
Hiervoor verwijs ik naar het handhavingsplan dat op 16 maart jl. met uw Kamer is gedeeld en de onlangs verzonden Verzamelbrief vuurwerk van 1 juli jl.2 In deze stukken wordt een overzicht gegeven welke acties zijn uitgevoerd en welke nog volgen om de nieuwe norm goed te laten landen en om gemeenten en uitvoeringspartners te ondersteunen richting de jaarwisseling, inclusief een tijdspad. Bij de totstandkoming en uitvoering van het handhavingsplan is nauw samengewerkt met onder meer VNG, gemeenten, politie, OM, ILT en gedragswetenschappers, zowel van het Ministerie van Justitie en Veiligheid als voor het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. Ook is input opgehaald bij onder andere het jongerenpanel van HALT, het jongerenpanel van de politie en via de online community «Nederland denkt mee» van de dienst Publiek en Communicatie via het Ministerie van Algemene Zaken. Acties uit het handhavingsplan zien op communicatie, preventie, handhaving, opsporing en de aanpak in de grensregio’s en internationaal. Deze richten zich onder meer op verschillende risicofactoren en dragen bij aan een duurzame gedragsverandering zoals beoogd met de Wet veilige jaarwisseling. Onderdeel hiervan is een landelijke communicatiecampagne, gebaseerd op gedragsinzichten. Van 17 augustus tot en met 9 oktober loopt de landelijke campagne en deze heeft als boodschap dat burgers vuurwerk, anoniem en straffeloos, kunnen inleveren tijdens georganiseerde inleveracties, omdat het bezit, afsteken en vervoeren van vuurwerk3 vanaf 1 augustus voor consumenten verboden is. De landelijke campagne behelst een onlinevideo, een radiospot, online communicatie, gerichte media en praktische informatie over de inleverdagen op www.leverjevuurwerkin.nl. De inleveracties zelf zijn verspreid door het hele land georganiseerd, in ruim 30 gemeenten, en vinden plaats van 1 september tot 9 oktober 2026. Hiermee worden burgers herinnerd aan de nieuwe norm en wordt de kans geboden hun vuurwerk in te leveren.
Op basis waarvan heeft het kabinet de afweging gemaakt dat de acties onder antwoorden op vraag 8 en 9 voldoende zijn?
Het handhavingsplan is één van de drie voorwaarden waaraan diende te worden voldaan voor inwerkingtreding van de Wet veilige jaarwisseling. De daarin opgenomen acties zien toe op communicatie, preventie, handhaving, opsporing en de aanpak in de grensregio’s en internationaal. Deze richten zich onder meer op verschillende risicofactoren en dragen bij aan een duurzame gedragsverandering zoals beoogd met de Wet veilige jaarwisseling. De acties uit het handhavingsplan zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking met een breed scala aan partijen, waaronder de VNG, gemeenten, politie, OM, Halt, ILT. De betrokken partijen hebben ieder vanuit hun eigen deskundigheid en verantwoordelijkheid een bijdrage geleverd aan de uitwerking van deze thema’s en het effectief laten landen van de nieuwe norm in de samenleving. Het handhavingsplan dient daarbij als handreiking voor gemeenten, politie en andere betrokken partijen bij de voorbereiding op en uitvoering van hun lokale aanpak. Daarmee is sprake van een breed gedragen plan dat aansluit bij de uitvoeringspraktijk. Daarbij geldt dat de eerste jaarwisselingen onder het nieuwe regime nadrukkelijk in het teken staan van leren, evalueren en waar nodig bijstellen van de aanpak. Op 16 maart jl. is het geactualiseerde handhavingsplan ook aan uw Kamer aangeboden,4 waarna het Inwerkingtredingsbesluit in het kader van de voorhang op 8 mei jl.5 aan de Eerste en Tweede Kamer is aangeboden. De Eerste Kamer heeft op 2 juni jl. besloten in te stemmen met de uitwerking van de voorwaarden en daarmee met de inwerkingtreding van de Wet op 1 augustus 2026. Ook in de voorhangprocedure van de Tweede Kamer is geen bezwaar gekomen tegen de inwerkingtreding van de wet.
Overweegt het kabinet om de vuurwerkregels kort na de aankomende jaarwisseling te evalueren en mogelijk aan te scherpen, waarbij ook de mogelijkheid om ontheffingen te verlenen wordt geschrapt, gezien alle kritiek van burgemeesters op de ontheffingen en de besluiten van ondertussen al een kwart gemeentes om geen ontheffingen af te geven?2
Net zoals de afgelopen jaren, zal de jaarwisseling worden gemonitord, en wordt de Tweede Kamer kort na de jaarwisseling geïnformeerd over het landelijk beeld van de afgelopen jaarwisseling. Het Besluit veilige jaarwisseling, waarin op initiatief van de Tweede Kamer de ontheffingsmogelijkheid voor burgemeesters is uitgewerkt, zal in samenhang met de Wet veilige jaarwisseling na drie jaar worden geëvalueerd. Zoals toegezegd wordt de Kamer nader geïnformeerd over het tijdspad van de evaluatie.7 In deze brief, die in het najaar aan de Kamer zal worden verstuurd, zal tevens worden ingegaan op de wijze van monitoring.
Kunt u deze vragen zo snel mogelijk en één voor één beantwoorden?
Ja.