De voortgang van de Wet Werkelijk Rendement |
|
Luc Stultiens (GroenLinks-PvdA) |
|
Eerenberg |
|
|
|
|
Klopt het dat er stukken zijn bij het Ministerie van Financiën waaruit blijkt dat snelle invoering van een vermogenswinstbelasting toch een optie is?1 Kunt u deze stukken delen met de Kamer?
Ja. Deze besluitvormingsstukken zijn reeds gedeeld als bijlage bij de op Prinsjesdag naar de Eerste en Tweede Kamer verstuurde Kamerbrief over box 3.
Zoals in de op 29 september jl. verstuurde Kamerbrief over box 3, koopkracht werkenden en sociale zekerheid2 aangegeven kiest het kabinet, mede naar aanleiding van de motie Eerdmans/Bikker3 en als invulling van de motie-Vermeer4 voor de snelste route om zoveel mogelijk vermogen onder vermogenswinst te laten vallen. Op het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 wordt daarom een novelle ingediend. Hiermee wordt per 2028 de vermogenswinstbelasting uitgebreid naar alle financiële instrumenten (onder andere aandelen, obligaties en opties). Daardoor geldt voor het overgrote deel (circa 90%) van het vermogen met waardeontwikkeling in box 3 een vermogenswinstbelasting. In 2030 wordt de overstap gemaakt naar een volledige vermogenswinstbelasting voor de overige vermogensbestanddelen. De route middels een novelle betekent een ambitieus tijdpad voor het wetgevingsproces, omdat de novelle voor 31 december aangenomen moet zijn in de Eerste Kamer. In het eerste jaar van invoering wordt een groot beroep op het doenvermogen van belastingplichtigen gedaan, omdat banken tenminste in het eerste jaar geen gegevens kunnen aanleveren voor de vooraf ingevulde aangifte. Het kabinet zal proberen de gevolgen van deze risico’s zoveel mogelijk te beperken en daarbij beroep doen op de inzet van alle betrokken partijen.
Klopt het dat u en uw voorgangers eerder aangaven dat het invoeren van een vermogenswinstbelasting zou leiden tot meerdere jaren vertraging? Per wanneer is het volgens u wél mogelijk om een vermogenswinstbelasting in te voeren, waarbij wordt voldaan aan belangrijke randvoorwaarden zoals uitvoerbaarheid, controleerbaarheid, handhaving en juridische houdbaarheid?
Dat klopt. Het invoeren van een volledige vermogensbelasting voor alle vermogensbestanddelen is mogelijk per 2030, uitgaande van een ambitieus wetgevingstraject.
Kunt u heel precies aangeven wat de totale budgettaire (cumulatieve) derving is van een vermogenswinstbelasting ten opzichte de Wet Werkelijk Rendement? Klopt het dat eventuele derving nog steeds volledig gevonden moet worden in het belastingdomein van vermogen en winst?
Een volledige vermogenswinstbelasting is pas uitvoerbaar per 2030. Als ervoor gekozen zou worden om in 2028 en 2029 nog twee jaar het forfaitaire stelsel met tegenbewijs aan te houden, moet de WWR worden uitgeboekt en nog twee jaar kosten voor de tegenbewijsregeling worden ingeboekt. De cumulatieve derving tot en met 2035 van het intrekken van de WWR, het voortzetten van de tegenbewijsregeling en het invoeren van een vermogenswinstbelasting per 2030 bedraagt dan afgerond € 19,7 miljard. In onderstaande tabel is de budgettaire reeks opgenomen.
– 1.059
– 74
– 1.133
– 1.133
– 2.988
– 2.708
– 5.696
– 5.696
– 3.282
– 2.371
– 5.653
– 11.585
– 90
– 376
– 271
– 647
– 1.326
– 10
– 4.047
– 2.782
– 3.658
– 2.642
– 13.129
– 19.740
– 100
In de bijlagen bij de op Prinsjesdag verstuurde Kamerbrief over box 3 is een volledig overzicht van de budgettaire gevolgen van de verschillende scenario’s opgenomen en een overzicht van dekkingsopties in het vermogensdomein.
Wat is de exacte budgettaire derving per jaar bij uitstel van de Wet Werkelijk Rendement?
In dat geval blijft het huidige forfaitaire stelsel met de tegenbewijsregeling in stand. Een jaar extra tegenbewijs in 2028 leidt tot een budgettaire derving van € 3 miljard. Daarnaast verschuiven de opbrengsten van de WWR, waarbij het grootste effect is dat in 2028 een extra derving van 1 miljard euro optreedt. Bij latere invoering van de Wet werkelijke rendement in 2029 zou deze derving weer worden ingelopen.
Kunt u heel precies aangeven wie er wel, dan wel niet, profiteren van eventueel uitstel van de Wet Werkelijk Rendement? Dus welke groepen hoeven bij een extra jaar tegenbewijsregeling in 2028 minder belasting te betalen dan bij de Wet Werkelijk Rendement (WWR)? Kunt u dit in elk geval aangeven voor spaarders, beleggers met een laag rendement (bijvoorbeeld twee procent), beleggers met een hoog rendement (bijvoorbeeld acht procent)?
Over het algemeen kan gesteld worden dat beleggers met een rendement hoger dan het forfaitaire rendement voordeel hebben van de tegenbewijsregeling, omdat hun belastbare rendement gemaximeerd is onder de huidige wet. Deze beleggers zullen dus doorgaans ook voordeel hebben van uitstel van het wetvoorstel WWR. Voor alle anderen speelt dit niet of veel minder. De precieze individuele karakteristieken zijn hierbij bepalend. In veel gevallen is ook sprake van een combinatie van beleggen en sparen.
Voor een pure belegger die een hoog rendement haalt van 8% geldt dat hij of zij onder de huidige wet slechts belasting hoeft te betalen over het forfaitaire rendement van 6%. Over de overige 2% rendement wordt dus geen belasting betaald.
Voor een pure belegger die een laag rendement haalt speelt dit voordeel niet. Omdat bij het toepassen van de tegenbewijsregeling geen rekening wordt gehouden met het heffingsvrij vermogen, zal deze belegger doorgaans voordeliger uit zijn bij het wetsvoorstel WWR.
Voor een pure spaarder die een normale spaarrente over zijn vermogen ontvangt, geldt dat het belastbare rendement onder het wetsvoorstel WWR en de huidige wet ongeveer gelijk zal zijn. In zijn algemeenheid is het wetsvoorstel WWR voordeliger voor de spaarder, omdat zijn vrijstelling bij een gemiddelde spaarrente hoger is bij het wetsvoorstel WWR. Dat komt omdat dan het heffingsvrij resultaat in vergelijking voordeliger is dan het heffingsvrij vermogen in het huidige stelsel. Ter illustratie, een spaarder met een netto vermogen van € 125.000 en een rendement van € 1.875 (1,5% rente) betaalt onder het forfaitaire stelsel € 302 aan box 3-belasting. Onder de het wetsvoorstel WWR zou dat slechts € 27 zijn.
Er zijn nog enkele andere verschillen tussen de tegenbewijsregeling en het wetsvoorstel WWR die maken dat het wetsvoorstel WWR vaak voordeliger uitpakt. Zo kent het wetsvoorstel WWR een vermogenswinstbelasting voor vastgoed en aandelen in startups en scale ups. Daarnaast is op basis van het wetsvoorstel WWR wel kostenaftrek mogelijk. Dit is vooral belangrijk voor beleggers in vastgoed.
Kunt u door middel van een grafiek of tabel inzichtelijk maken welk deel van de budgettaire derving van uitstel WWR terechtkomt bij welke vermogensdecielen?
Eerder heeft mijn voorganger onderstaande tabel gedeeld met uw Kamer. In deze tabel staat het gemiddelde box 3-vermogen en de kosten van de tegenbewijsregeling uitgesplitst naar inkomensgroepen. Deze uitsplitsing is gebaseerd op de raming voor 2025, maar is ook representatief voor een jaar uitstel.
63.600 (25.400)
115 (7%)
€ 1.800
€ 281.000
80.800 (37.400)
153 (10%)
€ 1.900
€ 260.000
122.300 (40.500)
418 (27%)
€ 3.400
€ 347.000
47.300 (11.700)
230 (15%)
€ 4.900
€ 443.000
18.600 (4.300)
127 (8%)
€ 6.800
€ 599.000
26.900 (5.800)
518 (33%)
€ 19.300
€ 1.478.000
Indeling is op basis van het verzamelinkomen per persoon, niet per huishouden. Bij niet-werkenden met een goed verdienende partner bestaat het hier gebruikte verzamelinkomen dus alleen uit het inkomen uit vermogen.
Staat u nog steeds achter de eerder afspraak dat eventuele budgettaire derving als gevolg van uitstel van de WWR volledig moet worden gevonden in het domein vermogen/winst?
De budgettaire derving als gevolg van een uitstel van het wetsvoorstel WWR zal conform de begrotingsregels en de motie Bikker/Eerdmans5 gedekt moeten worden binnen het brede vermogensdomein.
Welke varianten hebben er op tafel gelegen bij aanpassingen van de WWR de afgelopen maanden? Kunt u per variant aangeven wat de totale (cumulatieve) budgettaire derving is?
Er hebben twee scenario’s (scenario 1 en scenario 4) voorgelegen ten aanzien van de aanpassing van het wetsvoorstel WWR. Ik verwijs naar de Kamerbrief over box 3 die ik op Prinsjesdag naar de Eerste en Tweede Kamer heb gestuurd.
Zoals aangegeven in de op 29 september j.l. verstuurde kamerbrief heeft het kabinet voor één van deze scenario’s (scenario 4) gekozen. In dit scenario wordt per 2028 de vermogenswinstbelasting uitgebreid naar alle financiële instrumenten (onder andere aandelen, obligaties en opties). Daardoor geldt voor het overgrote deel (circa 90%) van het vermogen met waardeontwikkeling in box 3 een vermogenswinstbelasting. De budgettaire gevolgen hiervan zijn opgenomen in de onderstaande tabel. In dit scenario wordt box 3 per 2030 doorontwikkeld naar een volledige vermogenswinstbelasting.
– 4311
– 2.592
– 2.316
– 1.807
– 11.026
– 15.624
– 100
In scenario 1 worden verschillende aanpassingen van het wetsvoorstel WWR beschreven. In onderstaande tabel is de budgettaire reeks van deze verbeteringen opgenomen:
– 1.387
– 1.145
– 594
– 409
– 3.535
– 4.379
– 14
– 2
– 4
– 6
– 7
– 19
– 66
0
– 73
– 50
– 42
– 34
– 199
– 297
0
– 100
– 100
– 100
– 100
– 400
– 800
– 100
– 8
– 9
– 9
– 10
– 36
– 85
– 20
– 12
– 12
– 12
– 12
– 48
– 96
– 12
– 1
– 2
– 2
– 3
– 8
– 29
– 13
– 257
– 257
– 257
– 257
– 1.028
– 2.056
– 257
– 69
– 69
– 69
– 69
– 276
– 552
– 69
Deze tabellen zijn onderdeel van het volledige overzicht van de budgettaire gevolgen van de verschillende scenario’s zoals gedeeld als bijlage bij de Kamerbrief over box 3.
Kunt u alle dekkingsopties (inclusief budgettaire reeks) binnen het domein vermogen/winst met de Kamer delen, die de afgelopen maanden op tafel hebben gelegen ter dekking van eventuele derving in box 3?
In de onderstaande tabel zijn de dekkingsopties weergegeven die hebben voorgelegen. De ramingen van enkele opties (gemarkeerd met een *) zijn geactualiseerd. Zo wordt er bij de opties van het aanpassen van het aangrijpingspunt toptarief in de inkomstenbelasting nu rekening gehouden met de technische invulling van het koopkrachtpakket.
–2027
–2028
–2029
–2030
–2031
–Structureel
–Box 3 (Wet tegenbewijsregeling)
Forfait verhogen met 1,78%-punt1
800
768
827
827
827
827
Heffingsvrije vermogen verlagen met € 10.000 (sleutel)1
172
176
176
176
176
176
Tarief verhogen met 1%-punt (sleutel)1
135
138
138
138
138
138
–Constructies
Aanpakken belastingconstructie in de schenkbelasting met papieren schenkingen
153
153
153
153
153
153
–Box 2
Excessief lenen box 2, drempel van € 500.000 naar € 400.000, exclusief afschaffen uitzondering eigen woning
w.v. saldo
185
479
-2
-4
-5
2
w.v. kader
11
11
11
11
11
11
–Vennootschapsbelasting
Afschaffen lage vennootschapsbelastingtarief
3.322
3.266
3.210
3.154
3.098
3.043
Verlagen schijfgrens Vpb van € 200.000 naar € 100.000 in twee stappen
635
1.191
1.167
1.143
1.119
1.095
–Inkomstenbelasting
Verlagen aangrijpingspunt toptarief met € 3.5001
1.319
1.319
1.319
1.319
1.319
1.319
0
508
1.628
1.628
1.628
1.628
–Verhogen eigenwoningforfait tot € 1.350.000 met 0,05%-punt
428
444
441
440
442
524
–Negatief geëvalueerde fiscale regelingen
Afschaffen verlaagde btw-tarief op kampeergelegenheid
0
227
227
227
227
227
Stapsgewijs afschaffen kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
194
389
583
777
777
777
Afschaffen verlaagde motorrijtuigenbelasting tarief bestelauto ondernemer
285
526
723
880
802
648
Afschaffen zelfstandigenaftrek
0
0
212
207
202
188
Kunt u deze vragen uiterlijk vrijdag 11 september 2026 beantwoorden?
Dit is helaas niet gelukt.
Het fiscale voordeel van familiehypotheken in relatie tot de maximale leencapaciteit |
|
Jan Schoonis (D66), Henk-Jan Oosterhuis (D66) |
|
Eerenberg , Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Klopt het dat de rente die wordt betaald op een hypotheek bij een familielid mag worden afgetrokken van de inkomstenbelasting? Onder welke voorwaarden mag dit?
Om aanspraak te maken op de hypotheekrenteaftrek gelden in principe dezelfde voorwaarden als bij een lening bij een kredietverstrekker, namelijk dat een lening is aangegaan voor de aankoop of verbetering van de eigen woning, dat contractueel is afgesproken dat deze lening ten minste annuïtair en in maximaal 30 jaar wordt afgelost, en dat aan deze verplichting van aflossing wordt voldaan. Wel geldt een extra administratieve verplichting als deze lening is aangegaan bij familieleden, namelijk dat jaarlijks in de aangifte bepaalde gegevens van de lening worden verstrekt aan de Belastingdienst. Daarnaast moet de overeengekomen rente marktconform zijn. Dit betekent dat het moet gaan om een rentepercentage dat bijvoorbeeld bij een bank onder vergelijkbare omstandigheden en voorwaarden kan worden bedongen. Ook moet de rente financieel op de belastingplichtige drukken. Het kwijtschelden van rente leidt ertoe dat de rentekosten niet op de belastingplichtige drukken en er dus geen recht op hypotheekrenteaftrek bestaat.1 Het hangt van de omstandigheden van het geval af of bij een schenking ook sprake is van een situatie waarin de rente niet op het kind drukt. Het is al langer staande praktijk van de Belastingdienst dat geen recht bestaat op hypotheekrenteaftrek als het vanaf het begin af aan de bedoeling is geweest dat de rente betaald wordt uit schenkingen. Er is bijvoorbeeld tussen ouder (als verstrekker van de lening) en kind (als ontvanger van de lening) gelijktijdig en in directe samenhang met het aangaan van de geldlening (schriftelijk) overeengekomen dat de rente eigenlijk niet financieel op het kind drukt.2
Klopt het dat wanneer de geldverstrekker (het familielid) de rente kwijtscheldt, er geen recht meer is op hypotheekrenteaftrek? Kan kwijtschelding van rentebetalingen gelijk worden gesteld als een jaarlijkse schenking van de rentebetaling?
Zie antwoord vraag 1.
Bent u er mee bekend dat veel banken via een «schenk-leenconstructie», waarbij in een schriftelijke overeenkomst wordt vastgelegd dat de hypotheekverstrekker jaarlijks de rente (en aflossing) terug schenkt, toestaan dat een familiehypotheek boven op de maximale leencapaciteit komt? In hoeverre past dit binnen de wettelijke kaders?
Ja, het kabinet is ermee bekend dat verschillende hypotheekverstrekkers onder voorwaarden toestaan dat het bedrag dat wordt verstrekt via een familiehypotheek met een schenk-leenconstructie, kan worden geleend boven de maximale leencapaciteit. Bij dergelijke familiehypotheken verstrekt een familielid een lening voor de eigen woning. Vervolgens schenkt dit familielid periodiek bedragen aan de geldnemer, bijvoorbeeld ter grootte van de rente- en aflossingslasten.
Dit past binnen de wettelijke kaders voor verantwoorde kredietverlening. Bij het bepalen van de maximale leencapaciteit houden kredietverleners rekening met de financiële verplichtingen van de kredietnemer. Indien de rente- en aflossing van een familiehypotheek worden gecompenseerd door periodieke schenkingen van het familielid, kunnen kredietverstrekkers de financiële verplichtingen van de familiehypotheek (voor het terug geschonken deel van de maandlasten) buiten beschouwing laten bij het bepalen van de maximale leencapaciteit. De geldnemer heeft in een dergelijk geval per saldo geen of beperkte lasten die voortvloeien uit de familiehypotheek.
Hoe kijkt u naar de mogelijke effecten van overkreditering doordat banken deze eis stellen? Wordt op deze manier niet effectief de leencapaciteit van met name starters met vermogende ouders vergroot, verder dan wettelijk via leennormen (LTI) toegestaan is? Ter illustratie: ABN Amro biedt tot 50% extra LTI-ruimte bij familiehypotheken, Rabobank accepteert familieleningen tot 50% van de woningwaarde.
Het kabinet onderkent dat schenk-leenconstructies ertoe kunnen leiden dat huishoudens in individuele gevallen meer financiële ruimte hebben bij de aankoop van een woning dan huishoudens die de aankoop van een woning uitsluitend financieren met een reguliere hypotheek. Verschillende kredietverstrekkers hebben beleid ontwikkeld waarbij onder voorwaarden een familiehypotheek met een schenk-leenconstructie kan worden afgesloten in aanvulling op de reguliere hypotheek.
Dat betekent echter niet zonder meer dat de wettelijke leennormen worden overschreden. De leennormensystematiek is erop gericht te waarborgen dat huishoudens hun financiële verplichtingen kunnen dragen. Indien de rente- en aflossing van een familiehypotheek (voor een deel) worden gecompenseerd door periodieke schenkingen van het familielid die de lening heeft verstrekt, hoeven kredietverstrekkers (voor dat deel) geen rekening te houden met de financiële verplichtingen die voortvloeien uit de familiehypotheek bij het berekenen van de maximale leencapaciteit.
Welk effect heeft deze feitelijke vergroting van de leencapaciteit op de huizenprijzen?
In algemene zin geldt dat verruiming van financieringsmogelijkheden aan de vraagzijde, zonder gelijktijdige vergroting van het woningaanbod, de potentie heeft prijsopdrijvend te werken. De uiteindelijke prijseffecten hangen echter af van de omvang waarin dergelijke constructies worden toegepast, de doelgroep die hiervan gebruikmaakt en de bredere marktomstandigheden.
Het kabinet beschikt momenteel niet over gegevens waaruit kan worden afgeleid bij welk deel van de woningtransacties gebruik wordt gemaakt van een schenk-leenconstructie in combinatie met een familiehypotheek. Daardoor kan niet worden vastgesteld welk effect deze specifieke constructie heeft op de ontwikkeling van de woningprijzen.
In hoeverre is er in bovengenoemde constructie – het terugschenken van de rentebetalingen – sprake van een marktconforme lening? Kunt uitleggen in hoeverre deze «schenk-leenconstructie» effect heeft op de aanspraak op hypotheekrenteaftrek bij familiehypotheken? Is er nog steeds sprake van een marktconforme rente, of is er dan sprake van een onzakelijke lening of schenking waarbij het recht op hyptheekrenteaftrek vervalt?
Een onafhankelijke geldverstrekker zal niet bereid zijn de rente op een lening terug te schenken, waardoor de lening in dat opzicht niet marktconform is. Bij de bedoelde schenk-leenconstructie neemt de Belastingdienst het standpunt in dat de rente over de familiehypotheek niet aftrekbaar is, als het vanaf het begin af aan de bedoeling is geweest dat de rente betaald wordt uit schenkingen waardoor de rente niet financieel drukt op de ontvanger van de lening. Dit zal bij de bedoelde constructie vaak het geval zijn, omdat juist deze schenkingen ervoor zorgen dat het kind per saldo geen of lagere renteverplichtingen heeft en daardoor meer kan lenen bij de geldverstrekker dan zonder de schenkingen.
Feit blijft wel dat of sprake is van een situatie waarin de betaalde rente niet op het kind drukt, zal afhangen van de voorwaarden die een bank stelt om de familiehypotheek boven op de maximale leencapaciteit te laten komen en van de feitelijke voorwaarden van de familiehypotheek. Naast gevolgen voor de maximale leencapaciteit en de aftrek van eigenwoningrente is de vormgeving ook van belang voor het beoordelen van de eventuele gevolgen voor de schenkbelasting.
Bent u van mening dat het tegenstrijdig is dat de bank de familiehypotheek boven op de maximale leencapaciteit laat komen, omdat de betaalde rente wordt terug geschonken, terwijl over de betaalde rente wel hypotheekrenteaftrek wordt genoten? Zo nee, waarom niet?
Zoals hiervoor is aangegeven in de antwoorden op vraag 2 en vraag 6 neemt de Belastingdienst het standpunt in dat de betaalde rente bij de bedoelde schenk-leenconstructie niet aftrekbaar is. Zoals aangegeven bij vraag 6 zal dit vaak het geval zijn, omdat juist deze schenkingen ervoor zorgen dat het kind geen of lagere renteverplichtingen heeft en daardoor meer kan lenen bij de geldverstrekker dan zonder de schenkingen. Er is naar mijn mening dan geen sprake van tegenstrijdigheid.
Deelt u de mening dat de «schenk-leenconstructie» evenals de afgeschafte «jubelton» zorgt voor een grotere ongelijkheid op de woningmarkt, omdat kinderen van vermogende ouders hierdoor een grotere leenruimte dan starters die alleen een hypotheek bij een commerciële kredietverstrekker hebben?
Financiële hulp van ouders in de vorm van schenkingen of schenk-leenconstructies kunnen helpen bij de aankoop van een woning. Schenk-leenconstructies kunnen ertoe leiden dat huishoudens in individuele gevallen meer financiële ruimte hebben bij de aankoop van een woning dan huishoudens die de aankoop van een woning uitsluitend financieren met een reguliere hypotheek.
Ziet u aanleiding om deze constructie te onderzoeken: hoe kredietverstrekkers hiermee omgaan, hoe de belastingconstructie wordt toegepast en welke beleidsopties er zijn om deze constructie tegen te gaan?
Op dit moment ziet het kabinet geen aanleiding voor een afzonderlijk onderzoek naar familiehypotheken en schenk-leenconstructies. Het kabinet volgt de ontwikkelingen op de hypotheekmarkt, waaronder de wijze waarop kredietverstrekkers omgaan met familiehypotheken en schenk-leenconstructie. Daarbij is van belang dat kredietverstrekkers handelen binnen de geldende wettelijke kaders voor verantwoorde kredietverlening. Wel blijft het kabinet signalen uit de markt en eventuele inzichten van toezichthouders betrekken bij de monitoring van ontwikkelingen op de hypotheekmarkt. Indien daartoe aanleiding bestaat, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat deze constructies leiden tot ongewenste effecten voor de toegang tot de woningmarkt, zal worden bezien of nadere analyse wenselijk is.
De Belastingdienst is bekend met deze constructie en neemt zoals opgenomen in het antwoord op vraag 2 het standpunt in dat de betaalde rente niet aftrekbaar is als het vanaf het begin af aan de bedoeling is geweest dat de rente betaald wordt uit schenkingen. Gelet hierop is er op dit moment ook geen aanleiding voor nader onderzoek in de fiscaliteit naar deze constructie. In het jaarlijkse traject van opmerkelijke belastingconstructies bij de Voorjaarsnota3 kan overigens elk jaar bekeken worden of er aanleiding bestaat om een schenk-leenconstructie op te nemen in de lijst. Voor het opnemen van de schenk-leenconstructie uit deze set vragen in de lijst met opmerkelijke belastingconstructies zie ik, gelet op het voorgaande, ook geen aanleiding.
Belastingontwijking door Israëlische bedrijven via Nederland |
|
Suzanne Kröger (PRO), Kati Piri (GroenLinks-PvdA), Luc Stultiens (GroenLinks-PvdA) |
|
Berendsen , Eerenberg , Sjoerd Sjoerdsma (D66) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het rapport «The Netherlands-Israël Investment Files» van SOMO?1
Ja.
Waarom denkt u dat de financiële stromen tussen Nederland en Israël zoveel groter zijn dan tussen Israël en andere Europese landen?
Nederland heeft een open economie en gunstig investeringsklimaat. Dit maakt, in combinatie met een uitgebreid belastingverdragennetwerk, dat de financiële stromen tussen Nederland en andere landen groot zijn.
In hoeverre is Nederland volgens u aantrekkelijk voor brievenbusmaatschappijen? Hoe komt dat? Vindt u dit wenselijk?
De Commissie Doorstroomvennootschappen heeft geconcludeerd dat, hoewel er legitieme redenen kunnen zijn voor het opzetten van een doorstroomvennootschap, een deel van de doorstroom door Nederland fiscaal of door investeringsbescherming wordt gedreven en vanuit internationaal perspectief onwenselijk is.2 De Commissie Doorstroomvennootschappen benoemt ook dat de Nederlandse vennootschap een zekere populariteit geniet bij buitenlandse multinationals, bijvoorbeeld ten behoeve van een beursnotering in de Verenigde Staten.3
Als vennootschappen met weinig reële economische activiteiten echter worden gebruikt om fiscale voordelen te halen, vindt het kabinet dit onwenselijk. Het belang van doorstroomvennootschappen voor de werkgelegenheid en belastingopbrengsten in Nederland is namelijk beperkt, terwijl deze vennootschappen negatieve effecten kunnen hebben op de belastingopbrengsten van andere landen en daarmee op de internationale reputatie van Nederland.
In voorgaande kabinetten zijn daarom veel nationale en internationale, maatregelen genomen om doorstroomvennootschappen zonder reële economische activiteiten aan te pakken. Op internationaal terrein heeft Nederland actief en constructief meegewerkt aan de afspraken die zijn gemaakt over een herziening van het internationale belastingsysteem. Daarnaast heeft Nederland onder andere via het Multilateraal Instrument (MLI) van de OESO anti-misbruikbepalingen in belastingverdragen opgenomen. Ook nationaal zijn veel maatregelen genomen. Een belangrijk voorbeeld is de bronbelasting op renten en royalty’s naar laagbelastende jurisdicties die Nederland vanaf 1 januari 2021 heeft ingevoerd en die sinds 1 januari 2024 ook geldt voor dividendstromen naar laagbelastende jurisdicties.
Daarnaast heeft Nederland maatregelen genomen die zorgen voor een evenwichtigere belastingheffing van multinationals, mede naar aanleiding van het rapport van de Adviescommissie belastingheffing van multinationals.4 Al deze maatregelen hebben de mogelijkheden voor belastingontwijking in en via Nederland aanzienlijk verminderd en bijgedragen aan een evenwichtigere belastingheffing van multinationals.
Cijfers laten zien dat de genomen maatregelen effectief zijn.5 Het kabinet zet de strijd tegen belastingontwijking onverminderd voort.
Bestaat volgens u het risico dat Israëlische wapenbedrijven via Nederland belasting ontwijken en dat Nederland zo indirect bijdraagt aan de financiering van deze bedrijven? In hoeverre vindt u het dat wenselijk?
Het risico op belastingontwijking is net als bij andere bedrijven niet uit te sluiten en is voor alle bedrijven onwenselijk. Belastingontwijking ondermijnt namelijk de belastingmoraal en schaadt de Nederlandse reputatie. Zoals gezegd in het antwoord op vraag 3, heeft Nederland daarom de afgelopen jaren veel maatregelen tegen belastingontwijking genomen en zal dit kabinet zich blijven inzetten om belastingontwijking te bestrijden. Tevens bevat het belastingverdrag tussen Israël en Nederland antimisbruikbepalingen in lijn met de minimumstandaard van het Base Erosion and Profit Shifting project van de OESO.
Klopt het dat Nederland via een Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA)-kantoor in Tel Aviv de handel met Israël bevordert? Spreekt dat kantoor ook met Israëlische wapenbedrijven en andere bedrijven die bijdragen aan de illegale bezetting en/of aan de genocide in Gaza? Zo ja, waarom?
De Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) is een uitvoeringsorganisatie van de Nederlandse overheid en heeft als primaire taak het ondersteunen van buitenlandse bedrijven die activiteiten in Nederland willen opzetten of uitbreiden. Waar dit Israëlische bedrijven betreft, opereert de Nederlandse ambassade in Tel Aviv, en daarmee ook het NFIA kantoor Israël, in lijn met het beleid van de Nederlandse overheid ten aanzien van de economische betrekkingen met Israël en Israëlische bedrijven. Enkel bedrijven die gevestigd zijn binnen de grenzen van 1967 en die geen activiteiten ontplooien die direct bijdragen aan nederzettingen, komen in aanmerking voor NFIA’s reguliere dienstverlening.
Is het een doelstelling van de NFIA dat deze bedrijven zich in Nederland vestigen dan wel in Nederland actief worden? Zo ja, waarom?
De NFIA richt zich op het aantrekken en behouden van buitenlandse bedrijven die Nederlandse ecosystemen6 versterken en daarmee bijdragen aan het duurzaam verdienvermogen van Nederland7. Deze doelstelling is ook van toepassing op de activiteiten in Israël zolang deze binnen het Nederlandse beleid passen. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 5.
Klopt het dat het Internationaal Gerechtshof (IGH) in zijn Advisory Opinion van 19 juli 2024 heeft uitgesproken dat derde landen zouden moeten afzien van economische of handelsrelaties met Israël die de illegale bezetting kunnen verstevigen?
In het advies van het Internationaal Gerechtshof (IGH) van 19 juli 2024 wijst het Hof onder meer op de verplichting van VN-lidstaten om maatregelen te nemen om handels- of investeringsrelaties te voorkomen die bijdragen aan het in stand houden van de onrechtmatige situatie die door Israël in het bezette Palestijnse gebied is gecreëerd.
Op welke manier verhoudt het bevorderen van economische betrekkingen met Israëlische wapenbedrijven en andere bedrijven die bijdragen aan de illegale bezetting en/of aan de genocide in Gaza door de NFIA zich tot de uitspraak van het IGH?
Het kabinet handelt in lijn met zijn internationaalrechtelijke verplichtingen ten aanzien van de situatie in de bezette Palestijnse gebieden, inclusief Gaza. Het advies van het Internationaal Gerechtshof rechtvaardigt de instandhouding van het Nederlandse beleid. De NFIA verleent, conform het ontmoedigingsbeleid, geen diensten aan bedrijven waar het gaat om activiteiten die zij ontplooien in of ten behoeve van Israëlische nederzettingen in bezet gebied.
Aanvullend verwacht het kabinet van bedrijven dat zij hun verantwoordelijkheid nemen door te opereren volgens de OESO-richtlijnen en de UNGP's. Dit betekent in de kern dat bedrijven risico’s voor mens en milieu in hun (gehele) waardeketen in kaart brengen en waar nodig aanpakken. Wanneer bedrijven deze internationale kaders niet onderschrijven kunnen zij geen gebruik maken van het handelsinstrumentarium van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Sinds het uitbreken van de oorlog heeft het kabinet zich naar vermogen ingezet om de situatie in de Gazastrook te verbeteren en Israël opgeroepen zich aan het humanitair oorlogsrecht te houden. Deze inzet loopt langs verschillende sporen: diplomatiek, humanitair, veiligheid en bestrijding van straffeloosheid.
Op welke manier verhoudt het juridisch faciliteren van Nederlands fiscaal en financieel advies door Nederlandse belastingadviseurs en trustkantoren aan Israëlische wapenbedrijven en andere bedrijven die bijdragen aan de illegale bezetting en/of aan de genocide in Gaza, zich tot de uitspraak van het IGH?
In het IGH advies van 19 juli 2024 wijst het Hof onder meer op de verplichting van VN-lidstaten om maatregelen te nemen om handels- of investeringsrelaties te voorkomen die bijdragen aan het in stand houden van de onrechtmatige situatie die door Israël in het bezette Palestijnse gebied is gecreëerd. Nederland handelt in overeenstemming met deze verplichting en geeft door middel van verschillende maatregelen, zoals het ontmoedigingsbeleid en nationale maatregelen om goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen te weren van de Nederlandse markt, (nadere) invulling aan deze verplichting. Het is uiteindelijk de verantwoordelijkheid van Nederlandse private partijen zelf om beslissingen te maken binnen de kaders van de wet. Zie ook het antwoord op vraag 8.
Klopt het dat het voor Nederlandse belastingadviseurs en trustkantoren verboden is om diensten te verstrekken aan Russische bedrijven?
De Europese sancties tegen Rusland bevatten verschillende maatregelen die belastingadviseurs en trustkantoren raken. De sancties bevatten een verbod op het verstrekken van diensten op het gebied van accountancy en audit (onder andere wettelijke controle, boekhouding, belastingadvies) aan in Rusland gevestigde bedrijven. Daarnaast is er een verbod op een groot aantal trustdiensten aan in Rusland gevestigde bedrijven. In algemene zin geldt verder dat het verboden is om zaken te doen met gesanctioneerde (Russische) bedrijven en/of personen. Dat verbod geldt dus ook voor belastingadviseurs en trustkantoren. Voor beide verboden kunnen zeer beperkte uitzonderingen- of ontheffingsgronden bestaan waardoor het in een beperkt aantal gevallen mogelijk is deze diensten toch te verstrekken. Naast deze Europese sanctiemaatregelen bevat de Wet toezicht trustkantoren 2018 een nationaal verbod voor trustkantoren om trustdiensten te verlenen aan bedrijven, cliënten, doelvennootschappen en uiteindelijk belanghebbenden die woonachtend, gevestigd zijn of hun zetel hebben in Rusland.
Bent u bereid om, in navolging van de Ruslandsancties, te pleiten voor een Europees verbod op fiscale en financiële dienstverlening aan Israëlische wapenbedrijven en andere bedrijven die bijdragen aan de illegale bezetting en/of aan de genocide in Gaza?
Er bestaat momenteel geen Europees sanctieregime op grond waarvan het verlenen van fiscale en financiële diensten aan Israëlische bedrijven in de defensiesector in algemene zin verboden kan worden; ook niet binnen het bestaande EU-mensenrechtensanctieregime. Voor een dergelijk algemeen verbod, zou een nieuw (EU-)sanctieregime moeten worden aangenomen. Dit betreft een verstrekkende maatregel waar momenteel in de EU geen draagvlak voor is. Het kabinet blijft in het licht van de situatie in Gaza en de Westelijke Jordaanoever pleiten voor maatregelen die de Europese Commissie heeft voorgesteld naar aanleiding van de evaluatie van de naleving door Israël van artikel 2 van het EU-Israël Associatieakkoord, en handelspolitieke maatregelen in relatie tot de onrechtmatige nederzettingen. Ook blijft het kabinet zich inzetten voor aanvullende sancties tegen gewelddadige kolonisten en hun organisaties, en tegen Hamas en Palestinian Islamic Jihad.
Het bericht ‘Sterke toename cryptobetalingen voor aankoop online kinderporno’ |
|
Inge van Dijk (CDA), Tijs van den Brink (CDA) |
|
David van Weel (VVD), Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van de bevindingen van de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland) dat het aantal en volume van cryptobetalingen voor online kinderporno toenemen?1 Hoe beoordeelt u deze ontwikkeling?
Ja, ik heb kennisgenomen van het jaaroverzicht 2025 van de Financial Intelligence Unit Nederland (FIU-Nederland), dat ik ook aan uw heb Kamer aangeboden.2 Ik heb kennisgenomen van de toename van het aantal meldingen bij de FIU-Nederland over aankopen van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik via cryptovaluta. Dat we hier meer zicht op krijgen is een goede ontwikkeling; het gebruik van cryptobetalingen voor beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik is zorgelijk en financiële geldstromen rondom misbruikbeelden van kinderen worden gezien als witwassen en kunnen dus leiden tot strafrechtelijke vervolging. De redenen voor de toename worden nader geschetst in het antwoord op vraag 2.
Kunt u aangeven hoe het aantal meldingen, onderzoeken en veroordelingen die voortkomen uit signalen over cryptobetalingen voor online kinderporno zich de afgelopen vijf jaar heeft ontwikkeld?
FIU-Nederland signaleert in haar jaaroverzicht dat het aantal meldingen over aankopen van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik via cryptovaluta het afgelopen jaar aanzienlijk is gestegen. Het aantal meldingen van ongebruikelijke transacties dat de FIU-Nederland ontvangt wordt beïnvloed door diverse factoren. Denk hierbij aan de wijze van melden door meldingsplichtige instellingen of gegeven aanwijzingen door toezichthouders. In dit geval geldt dat het onderwerp meer prioriteit heeft gekregen bij aanbieders van blockchain-analysetools, die zelf ook analyses uitvoeren op de blockchain. In samenwerking met de Internet Watch Foundation labelen zij cryptoadressen die gelinkt zijn aan beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik. De betreffende cryptodienstverleners ontvangen van deze aanbieders van blockchain-analysetools een melding dat hun klant cryptovaluta heeft verstuurd naar een cryptoadres dat gelabeld is als child sex abuse material (CSAM). De cryptodienstverleners melden dat op hun beurt weer als ongebruikelijke transactie bij FIU-Nederland. Indien de FIU-Nederland een ongebruikelijke transactie verdacht verklaart, wordt die verstrekt aan diverse (bijzondere) opsporingsdiensten en inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Door de instanties die betrokken zijn bij de strafrechtelijke opsporing en vervolging van misdrijven, waaronder beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik, wordt vervolgens op uiteenlopende wijze gebruik gemaakt van de ontvangen gegevens. Onder meer als sturingsinformatie, als (onderdeel van) startinformatie voor een strafzaak of als onderdeel van bewijs in een strafzaak.
De opsporing van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik is binnen de politie belegd bij de Teams Bestrijding Kinderpornografie en Kindersekstoerisme (TBKK’s). In 2025 hebben er bij de TBKK’s tien onderzoeken naar online beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik gelopen, die voortkwamen uit signalen over cryptobetalingen. De afgelopen jaren zijn het aantal meldingen vanuit FIU-Nederland richting TBKK en het aantal gerichte spontane verstrekkingen vanuit cryptodienstverleners toegenomen. Het is echter complex om inzichtelijk te krijgen om hoeveel meldingen het precies gaat omdat een melding vaak bestaat uit meerdere transacties, die niet allemaal gerelateerd zijn aan hetzelfde account.
Deelt u de zorg dat de groei van cryptobetalingen voor online seksueel kindermisbruik laat zien dat criminelen steeds vaker gebruikmaken van internationale cryptonetwerken en aanbieders buiten het bereik van Europese toezichthouders en opsporingsdiensten?
Online seksueel kindermisbruik en het gebruik van cryptovaluta daarvoor is een zorgelijk en mondiaal fenomeen. Een effectieve inzet vraagt daarom – naast de inspanningen in eigen land – ook een mondiale aanpak en samenwerking. De internationale Financial Action Taskforce (FATF), waar landen uit de hele wereld bij zijn aangesloten, richt zich daarom ook op het aanpakken van online seksuele uitbuiting van kinderen. Nederland draagt actief bij aan deze inzet.
Acht u de huidige capaciteit van de FIU, politie, Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD) en het Team Bestrijding Kinderpornografie en Kindersekstoerisme voldoende om de toenemende stroom van cryptogerelateerde signalen te analyseren en op te volgen?
De snelle opkomst van nieuwe technologieën en toenemende digitalisering brengt als schaduwzijde met zich mee dat hier ook nieuwe vormen van criminaliteit uit voortkomen. Opsporingsinstanties hebben al jaren te maken met een enorme toename van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik dat online beschikbaar komt en wordt verspreid. Ook criminele geldstromen via onder meer cryptovaluta nemen in omvang en complexiteit toe. Dit vergroot de complexiteit voor de opsporing.
Voor beide fenomenen geldt dat ze hoog op de agenda staan binnen de opsporing, zowel bij politie als het Openbaar Ministerie. De aanpak van online seksueel kindermisbruik is als geprioriteerd thema opgenomen in de huidige Veiligheidsagenda en zal ook deel uitmaken van de Veiligheidsagenda 2027–2030. In de beleidsreactie ondergronds bankieren, heb ik aangegeven me onder meer te focussen op het bestrijden van crimineel gebruik van cryptovaluta in de aanpak van ondergronds bankieren.3
De afgelopen jaren zijn diverse investeringen gedaan in de aanpak van online seksueel kindermisbruik waarmee de formatie van de TBKK’s met 26 fte is uitgebreid tot een totale formatie van 186 fte medio 2026. Hoewel de politie voortdurend werkt aan zowel de werving en selectie van politiemedewerkers als het behoud van politiepersoneel, is er sprake van een structurele onderbezetting binnen deze teams van ongeveer 20%.
De aard van het werk van de TBKK’s maakt dat het voor de politie een uitdaging is om mensen te werven en te behouden. Oorzaken hiervoor liggen in de zware mentale belasting van het werk, de strikte selectie die de politie hanteert, de hoge ICT-eisen die van deze medewerkers gevraagd wordt en het bredere capaciteitstekort binnen de politie waardoor interne doorstroom vanuit de basispolitiezorg naar specialistische opleidingen beperkt is.
Ondanks reeds genomen versterkingen zal de hoeveelheid beeldmateriaal de beschikbare capaciteit naar verwachting blijven overstijgen, waardoor prioritering in de opsporingscapaciteit noodzakelijk is en blijft.
Herkent u het beeld dat de FIU schetst dat sinds de invoering van het Europese vergunningenstelsel voor cryptodienstverleners minder informatie rechtstreeks in Nederland beschikbaar komt, en welke gevolgen heeft dit voor toezicht, opsporing en handhaving?
Sinds de Markten in Crypto-Activa verordening (MiCAR) in de Europese Unie van kracht is hoeven cryptoactivadienstverleners (CASPs) niet langer in elk land waar zij actief zijn een registratie of vergunning aan te vragen. Op basis van enkele in de EU uitgegeven vergunning, hebben zij het recht om hun diensten door de gehele EU aan te bieden. Hiervoor hoeven ze toezichthouder van de andere lidstaat alleen maar voor te notificeren. CASPs blijven verplicht ongebruikelijke transacties te melden bij de FIU-Nederland. Zij hoeven echter alleen te melden aan de FIU-Nederland in het land waar zij hun vergunning hebben gekregen en niet langer in alle landen waar zij actief zijn. Via de uitwisseling van operationele gegevens met buitenlandse FIU’s blijft de informatie beschikbaar voor de FIU-Nederland.
TBKK ontvangt nog altijd meldingen van verdachte crypto-transacties, ook sinds de invoering van het EU-vergunningstelsel. Wel geldt in het algemeen dat wanneer informatie niet rechtstreeks bij de opsporingsinstanties in Nederland beschikbaar komt, het een grotere tijdsinvestering vraagt om gegevens te vorderen bij de in het buitenland gevestigde instellingen.
Welke lacunes of beperkingen zijn er in de huidige Europese regelgeving waardoor crypto-aanbieders nog steeds relatief eenvoudig diensten kunnen verlenen aan criminelen?
Met de implementatie van de vijfde antiwitwasrichtlijn (AMLD5) in 2020 en de implementatie van de Verordening bij geldovermakingen en overdrachten van cryptoactiva te voegen informatie (TFR) in 2025 zijn CASPs onder de reikwijde van de Wwft komen te vallen. Zij zijn daardoor verplicht cliëntenonderzoek uit te voeren en ongebruikelijke transacties te melden aan de FIU-Nederland. AMLD5 wordt in juli 2027 vervangen door de zesde antiwitwasrichtlijn (AMLD6) en de antiwitwasverordening (AMLR), als onderdeel van het Europese antiwitwaspakket (AML-pakket). Daarmee wordt een meer Europees geharmoniseerd kader ingevoerd. Aan de implementatie van de AMLD6 en AMLR wordt op dit moment gewerkt.
Het raamwerk voor cryptoactiva(diensten) kent enkele factoren die beperkend werken bij het voorkomen en bestrijden van witwassen en daarom het risico op crimineel gebruik vergroten. Het gaat dan met name om diensten en activiteiten die niet gereguleerd zijn, zoals het verrichten van transacties zonder tussenkomst van een CASP of via aanbieders van cryptoactivadiensten die in het buitenland gevestigd zijn. Omdat deze transacties veelal decentraal plaatsvinden of buiten de Europese Unie zijn zij lastig te reguleren.
Het wisselen van cryptoactiva naar fiat-valuta is echter een gereguleerde dienst onder het Europese cryptoraamwerk MiCAR. Voor deze activiteit zijn de anti-witwasregels dus van toepassing. Dit is een belangrijke waarborg tegen witwassen.
Om witwasrisico’s te ondervangen moeten CASPs, net als andere meldingsplichtige entiteiten, risicogebaseerd beleid voeren in het onderzoek dat zij verrichten naar hun cliënten en het monitoren van hun transacties. Bij hogere risico’s moeten zij meer maatregelen ondernemen in het onderzoek naar hun cliënt of bij het vaststellen van ongebruikelijke transacties. Als een klant transacties via een buitenlandse CASP heeft laten verlopen of ongereguleerde transacties heeft verricht is dit bijvoorbeeld een indicatie van een hoog risico. Ook moeten CASPs bij transacties informatie over de identiteit van de verzender en begunstigde van een transactie uit wisselen, ook met instellingen die soortgelijke diensten aanbieden buiten de EU. Dit wordt ook wel de travel rule genoemd. Als buitenlandse aanbieders zich niet aan de travel rule houden moeten CASPs risicogebaseerde maatregelen treffen. De AFM ziet hierop toe.
Binnen de FATF blijft er tevens aandacht voor nieuwe ontwikkelingen en risico’s rondom cryptobetalingen. Zo wordt op dit moment verkend of er aanvullend werk en aanbevelingen nodig zijn op gebied van stablecoins en Decentralised Finance.
Welke mogelijkheden ziet u om binnen de Europese Unie te komen tot een intensievere en meer structurele uitwisseling van gegevens over verdachte cryptotransacties, specifiek gericht op seksueel kindermisbruik, mensenhandel, terrorismefinanciering en georganiseerde criminaliteit?
In 2024 is er een nieuw Europese anti-witwaspakket vastgesteld (AML-pakket). Onderdeel van dat pakket is de oprichting van een nieuwe Europese anti-witwasautoriteit (AMLA). AMLA heeft onder meer als taak, het opzetten, coördineren, organiseren en faciliteren van door FIU’s uit te voeren gezamenlijke analyses via zogenaamde Joint Analysis Teams (JAT’s). Het uitvoeren van dergelijke gezamenlijke analyses is bestempeld als een van de prioriteiten van AMLA. Hiertoe wordt jaarlijks een lijst met prioritaire gebieden opgesteld voor de risico gebaseerde selectie van zaken. Ook zal de AMLA inzetten op het uniformeren van de wijze waarop de Europese FIU’s informatie uitwisselen. AMLA heeft de strategische doelstelling om witwas- en terrorismefinancieringsdreigingen te voorkomen en een gelijk speelveld in de hele EU te bevorderen, ook voor de cryptodienstensector. Crypto asset service providers (CASP’s) en het toezicht daarop spelen daarom een prominente rol in het werkprogramma van AMLA. Binnen het AML-pakket wordt bovendien de noodzaak voor verdere samenwerkingen en informatie-uitwisseling benadrukt. Ook creëert het AML-pakket een grondslag voor het oprichten van partnerschappen voor informatie-uitwisseling.
Nederlands is via de FIU-Nederland en de anti-witwastoezichthouders nauw betrokken bij AMLA. Nederland draagt verder binnen de Coalitie van zeven Europese landen tegen georganiseerde criminaliteit (C7)4 bij aan kennisdeling en bewustwording over onder meer cryptovaluta.
Bent u bereid zich in Europees verband in te zetten voor een gezamenlijke aanpak van cryptodienstverleners en wisselkantoren die onvoldoende meewerken aan het voorkomen, melden en opsporen van ernstige criminaliteit?
Ja, in Europees verband wordt door AMLA gewerkt aan een gezamenlijke aanpak voor CASPs. Het AML-pakket, dat per juli 2027 van kracht wordt, harmoniseert de regels voor het voorkomen en bestrijden van witwassen in grote mate. Dat geldt ook voor de handhavingsmogelijkheden van alle nationale toezichthouders. Het AML-pakket biedt ook nieuwe mogelijkheden voor Europese samenwerking. AMLA heeft vorig jaar in haar werkprogramma aangegeven in het bijzonder oog te hebben voor de risico’s van cryptoactiva. AMLA geeft aan dat zij van CASPs verwacht dat zij aan hoge eisen voldoen om witwassen via cryptoactiva te voorkomen. Om de aanpak van risico’s van cryptoactiva vorm te geven gaat AMLA samenwerken met de nationale toezichthouders en andere Europese autoriteiten. Daarnaast wil AMLA gezamenlijke analyses uitvoeren op informatie die tot hun beschikking staat om onder andere grens overschrijdende en opkomende risico’s met betrekking tot cryptoactiva te identificeren.
Bent u bereid om met andere Europese lidstaten in gesprek te gaan om ervaringen uit te wisselen over de samenwerking met de FIU in het kader van onderscheppen van verdachte geldstromen?
Ja, een van de taken van de AMLA is om de Europese FIU’s bij elkaar te brengen en hun onderlinge ervaringen te delen en samenwerking te verbeteren. FIU-Nederland neemt hier ook actief aan deel, en ik steun deze ontwikkeling.
Hoe beoordeelt u de mogelijkheden om informatie uit te wisselen tussen het strafrecht enerzijds en bestuursrecht anderzijds als het gaat om signalen die kunnen worden gekoppeld aan meldingen van seksueel geweld en kinderporno?
De afgelopen jaren heeft het kabinet benadrukt dat een effectieve aanpak van online seksueel kindermisbruik vraagt om een integrale benadering waarin strafrechtelijke, bestuursrechtelijke en preventieve instrumenten elkaar versterken. Zo is naast de strafrechtelijke aanpak ook gekozen voor een bestuursrechtelijke aanpak van online beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik, onder meer via de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM), die hostingbedrijven kan verplichten om materiaal van seksueel kindermisbruik te verwijderen.
Om die integrale benadering goed te kunnen vormgeven binnen de bestaande wettelijke kaders wordt reeds samengewerkt tussen opsporingsdiensten, toezichthouders en andere betrokken instanties. Daarbij speelt de Financial Intelligence Unit (FIU-Nederland) een belangrijke rol bij het ontvangen, analyseren en delen van meldingen van ongebruikelijke transacties. Signalen uit verschillende domeinen kunnen bijdragen aan het identificeren van patronen die wijzen op ernstige criminaliteit, waaronder online seksueel kindermisbruik en online seksueel geweld. Tegelijkertijd kennen financiële signalen ook beperkingen, onder meer doordat meldingen verspreid zijn over meerdere partijen in de betalingsketen en een wettelijke grondslag voor informatie-uitwisseling tussen meldingsplichtige instellingen op dit moment ontbreekt. De nieuwe Europese anti-witwasverordening die per 10 juli 2027 in werking treedt, creëert nieuwe mogelijkheden tot het delen van gegevens bij het uitvoeren van de verplichtingen uit die verordening.
Herkent u de problemen waar de FIU op wijst bij het verkrijgen van informatie uit derde landen en jurisdicties waar cryptodienstverleners zijn gevestigd, en welke mogelijkheden ziet u om via de Europese Unie, de Financial Action Task Force (FATF) en andere internationale samenwerkingsverbanden de informatie-uitwisseling met deze landen te verbeteren?
Criminaliteit heeft vaak een grensoverschrijdend en internationaal karakter. Cryptovaluta spelen hierin ook een rol. Strafrechtelijke samenwerking met andere landen (ook buiten de EU) is essentieel om dergelijke criminaliteit te bestrijden. Ik herken het beeld dat daarin uitdagingen bestaan.
Bij die samenwerking in concrete zaken geldt dat Nederland afhankelijk is van de medewerking en welwillendheid van andere landen. De vraag of dergelijke samenwerking succesvol is, hangt af van diverse factoren. De precieze aanpak verschilt per fenomeen en per land, maar ik kan wel zeggen dat Nederland zich blijft inzetten voor het opbouwen en verder versterken van de relaties met andere landen, zowel in bilateraal als multilateraal verband. Daarover sta ik in nauw contact met de relevante partners binnen Nederland.
Verder heeft Nederland, net als andere EU lidstaten, de standaarden van de Financial Action Task Force (FATF) ten aanzien van CASPs en cryptoactiva geïmplementeerd. Nederland zet zich er via de FATF actief voor in dat andere derde landen buiten de EU deze standaarden ook implementeren om te voorkomen dat risico’s ontstaan door een internationaal ongelijke implementatie van regels. Ook zet Nederland zich er via de FATF actief voor in dat de witwasrisico’s op de cryptomarkten, die zich snel ontwikkelen, nauwkeurig worden gemonitord.
Welke aanvullende maatregelen zijn volgens u in Nederland mogelijk, binnen de bestaande Europese regelgeving, om cryptobetalingen die verband houden met online seksueel kindermisbruik sneller te detecteren, te blokkeren en strafrechtelijk te onderzoeken?
Allereerst is het van belang dat er meer bewustzijn komt over welke mogelijke signalen kunnen wijzen op transactieverkeer dat verband houdt met online seksueel kindermisbruik. Dat begint bij cryptodienstverleners, maar geldt ook voor andere partijen in de financiële wereld, zoals banken en betaalplatformen. Om bewustwording en kennis in de financiële wereld over relevante financiële signalen die mogelijk verband houden met online seksueel kindermisbruik te vergroten, organiseerden TBKK en FIU-Nederland in 2025 een kennissessie voor banken, betaaldienstverleners en betaalplatformen.
Daarnaast ontbreekt er momenteel een wettelijke grondslag voor informatie-uitwisseling tussen poortwachters, waaronder aanbieders van cryptoactivadiensten. De nieuwe Europese anti-witwasverordening die per 10 juli 2027 in werking treedt, creëert nieuwe mogelijkheden tot het delen van gegevens bij het uitvoeren van de verplichtingen uit die verordening.
Verder is belangrijk dat er bij het detecteren, blokkeren en strafrechtelijk onderzoeken van cryptobetalingen die verband houden met online seksueel kindermisbruik tussen TBKK en FIU-Nederland goed wordt samengewerkt, onder andere door informatie te delen en te verrijken. TBKK en FIU-Nederland starten op dit moment met een verkenning naar technische mogelijkheden waarmee de informatie uit de twee databases aan elkaar gelinkt kan worden.
Het bericht dat de Europese Commissie de banken tegemoetkomt met lagere kapitaaleisen en minder regels. |
|
Jimmy Dijk (SP) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel «Bankenlobby krijgt (een beetje) zijn zin van Brussel: er komt meer ruimte voor risico’s»?1
Wat vindt u ervan, dat leden van de Europese Commissie en de bankenlobby juist nu kiezen voor deregulering van banken, in een tijd van geopolitieke instabiliteit, stijgende rentes, en waarschuwingen van toezichthouders voor een «potentieel giftige cocktail» op de financiële markten?
Bent u het ermee eens dat kapitaalbuffers essentieel zijn voor het beschermen van onze banken tegen een financiële crisis zoals de kredietcrisis van 2008, en dat een versoepeling van de kapitaalbuffers daarom onwenselijk is? Zo ja, wat gaat u doen om een versoepeling van de kapitaalbuffers in Europa te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Bent u het eens met de analyses van De Nederlandse Bank, het Centraal Planbureau en de Europese Centrale Bank, die allemaal vaststellen dat de huidige kapitaalbuffers niet in de weg staan van kredietverlening? Zo ja, waarom kiest de Europese Commissie voor het versoepelen van kapitaalbuffers terwijl hier geen sterke economische argumenten voor zijn? Zo nee, waarom niet?
Bent u het ermee eens dat de bonusregels voor bankiers, die zijn ingevoerd naar aanleiding van de door banken veroorzaakte kredietcrisis in 2008, niet versoepeld moeten worden? Zo ja, wat gaat u doen om een versoepeling op Europees niveau te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Vindt u het problematisch, dat de financiële lobby zo duidelijk invloed kan uitoefenen op de Europese regelgeving voor de financiële sector? Zo ja, wat gaat u doen om deze invloed in te perken? Zo nee, waarom niet?
Ziet u risico’s in het toegenomen belang van niet-bancaire financiële actors, die vaak minder gereguleerd zijn dan banken, en hun vervlechting met de banken? Zo ja, welke risico’s en wat gaat u doen om deze risico’s aan te pakken? Zo nee, waarom niet?
Bent u het ermee eens dat Europa niet moet bijdragen aan een nieuwe «race to the bottom» op het gebied van regulering van de financiële sector, wat de kans op toekomstige financiële crises alleen maar vergroot? Zo ja, wat gaat u doen, in Europa en andere internationale samenwerkingsverbanden, om deze «race to the bottom» te stoppen?
Wat heeft het kabinet tot nu toe gedaan om zich in te zetten tegen het versoepelen van regels voor banken in de Europese Unie?
Wat gaat het kabinet doen om zich in te zetten tegen het versoepelen van regels voor banken in de Europese Unie? Met wie gaat Nederland hierin samen optrekken?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Het bericht 'Heinen dreigde 1,5 miljard voor onderwijs te blokkeren in strijd over renteplafond, die Letschert verloor' |
|
Jimmy Dijk (SP), Sandra Beckerman (SP) |
|
Eelco Heinen (VVD), Letschert |
|
|
|
|
Klopt het dat u, de Minister van Financiën, heeft aangegeven niet akkoord te zullen gaan met de planningsbrief/beleidsbrief van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, op basis waarvan de volledige CA-envelop van € 1,5 miljard naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt overgeheveld, zo lang er geen deal is op de rentemaatregel?1
Heeft u feitelijk gedreigd om de investeringen op het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap niet door te zullen laten gaan als er een renteplafond op de studieleningen zou worden ingevoerd?
Waarom heeft u de rentemaatregel als een «absolute no go»2 bestempeld?
Waarom heeft u zich niet geconformeerd aan de afspraken uit het coalitieakkoord, aangezien de maatregel met volle inachtneming van de risico’s in het coalitieakkoord is opgenomen en, zoals de ambtelijke nota van 31 maart jl. benoemt, deze risico’s ook bij de formatie op tafel lagen?
Klopt het volgende: «Per saldo zou de maatregel zoals opgenomen in het coalitieakkoord dus overwegend geen negatief effect hebben op het generale beeld, alleen in jaren met hoge rentes zijn de generale kosten (EMU-saldo effect) tijdelijk hoog»?3
Heeft het kabinet hiermee een belofte aan studenten gebroken terwijl de maatregel over de gehele loopduur vermoedelijk geen negatief effect zou hebben op de rijksfinanciën?
Zijn er berekeningen van de totale extra kosten voor studenten door het schrappen van het renteplafond, uitgesplitst naar verschillende hoogtes van studieschulden en in de verschillende aflosregimes, per maand en per jaar, en kunnen deze gedeeld worden zoals ze hebben voorgelegen bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Ministerie van Financiën?
Zijn de financiële gevolgen voor (oud-)studenten meegewogen in de besluitvorming over het al dan niet schrappen van de rentemaatregel?
Bent u bereid de Kamer de ambtelijke stukken vanuit het Ministerie van Financiën rondom het uitwerken van en de besluitvoering over de rentemaatregel toe te sturen zoals de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dit ook vanuit de kant van haar ministerie heeft gedaan?
Kunt u stukken vanuit het Ministerie van Financiën delen waarin wordt gereflecteerd of een oordeel wordt gevormd over de conclusie vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dat een renteplafond van 2,5% overwegend geen negatief effect zou hebben op het generale beeld wanneer gekeken wordt naar de langjarige ontwikkeling van de rente waar deze in sommige jaren ook onder het renteplafond zal uitkomen?
Op welke manieren heeft de u geprobeerd tegemoet te komen aan de wens om een renteplafond van 2,5% in te stellen of aan alternatieven hiervoor en welke suggesties zijn hiervoor concreet gedaan?
Is er een verslag, samenvatting of anderszins schriftelijke weergave van het telefoongesprek dat op 24 april jl. tussen u en de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap plaatsvond en kunt u dit delen met de Kamer?
Indien er geen schriftelijke weergave van het genoemde telefoongesprek is, kunt u in de beantwoording op deze vragen dan weergeven wat de inhoud en uitkomst van dit gesprek was?
Is het sturen van de beleidsbrief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 24 april jl. (Kamerstuk 36 800 VIII, nr. 22) op enigerwijze afhankelijk geweest van de inhoud of uitkomst van het genoemde telefoongesprek tussen de u beiden op die dag?
Zijn de rentemaatregel of alternatieven na 24 april jl. nog serieus overwogen of uitgewerkt, en zo ja, op welke momenten is dit gebeurd en op welke wijze?
Als u aangegeven had niet akkoord te zullen gaan met de beleidsbrief van 24 april jl. van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en daarmee het overhevelen van de volledige CA-envelop van 1,5 miljard euro naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zolang er geen deal was op de rentemaatregel, kunnen we daaruit dan concluderen dat er bij het versturen van de beleidsbrief of bij de augustusbesluitvorming over de begroting inmiddels sprake was van een deal of voorlopige afspraak tussen u beiden op de rentemaatregel?
Indien het antwoord op de vorige vraag bevestigend is, wanneer is deze deal of afspraak dan precies tot stand gekomen en wat was de inhoud daarvan?
Als, zoals de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap antwoordde tijdens de behandeling van de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, u de overheveling van de CA-envelop niet dreigde tegen te houden zolang er geen akkoord was over het renteplafond, hoe moeten we de volgende zin uit de ambtelijke nota van 31 maart dan lezen: «FIN heeft aangegeven niet akkoord te zullen gaan met de planningsbrief/beleidsbrief van OCW, op basis waarvan de volledige CA-envelop van € 1,5 miljard naar OCW wordt overgeheveld, zo lang er geen deal is op de rentemaatregel.»4
Wanneer bent u akkoord gegaan met de beleidsbrief van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 24 april jl. en/of het overhevelen van de volledige CA-envelop naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschapen op welke manier was dit afhankelijk van besluitvorming over de rentemaatregel?
Waarom heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het richting de Kamer tot eind oktober over het «uitwerken van de rentemaatregel» terwijl uit de ambtelijke stukken blijkt dat al in het voorjaar duidelijk was dat de rentemaatregel zoals beloofd in het coalitieakkoord een «absolute no go» was voor u en er ook al sinds het voorjaar wezenlijk andere alternatieven besproken werden die geenszins als een «uitwerking» van de rentemaatregel uit het coalitieakkoord gezien kunnen worden?
Waarom heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap pas op 17 oktober jl. in de ministerraad aangegeven dat voor 40 miljoen euro geen substantiële rentemaatregel uit te werken was zoals in het coalitieakkoord beloofd, terwijl uit de ambtelijke stukken blijkt dat al op 24 maart jl. met de Minister gedeeld was dat de maatregel door de gestegen rente veel meer zou kosten?
Is de rentemaatregel eerder in de ministerraad aan bod gekomen en, zo ja, op welke wijze?
Indien de ontwikkelingen rondom de rentemaatregel onderdeel waren van de augustusbesluitvorming, waarom heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap pas op 22 oktober, na de Algemene Financiële Beschouwingen, met de Kamer gedeeld dat de rentemaatregel in de beloofde vorm niet door kon gaan?
Wat wordt bedoeld met «de politieke lijn» die volgens de tijdlijn uit de ambtelijke stukken van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 21 augustus geïnformeerd is over de nieuwe cMEV raming van de langetermijnrente? Wie zijn er precies op dat moment geïnformeerd?
Zijn er vanuit het Ministerie van Financiën andere berekeningen gemaakt over de rentemaatregel dan die al in de stukken vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te zien zijn?
Zijn er ramingen gemaakt van het aantal mensen dat bij verschillende rentestanden en rentemaatregelen hun schuld uiteindelijk niet geheel af zal lossen en van hoeveel dit de overheid kan kosten?
Kunt u een overzicht geven van de «veel grotere risico’s» dan een renteplafond van 2,5% die op de gehele begroting geaccepteerd worden, zoals ambtenaren aangeven dat deze bestaan in de nota vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 31 maart jl., inclusief bandbreedtes van de bedragen die hiermee gemoeid zijn?
Klopt het dat het coalitieakkoord de plek was geweest om specifieke begrotingsregels over de rentemaatregel af te spreken, zoals het niet meer generaal behandelen van de rente, en dat hier echter niets over afgesproken is terwijl u, de Minister van Financiën, alsnog afwijkende begrotingsregels hanteerde rondom de rentemaatregel?
Welke andere maatregelen van dit kabinet moeten of zullen naar verwachting worden aangepast vanwege de gestegen rentes en welke budgettaire afspraken zijn hierover gemaakt?
Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden voorafgaand aan de plenaire behandeling van het Belastingplan?
Het bericht van het AFM ‘Voorkom schrijnende situaties door mislopen nabestaandenpensioen’ |
|
Don Ceder (CU) |
|
Hans Vijlbrief (D66) |
|
|
|
|
In hoeverre acht u de huidige wettelijke voorschriften rond informatievoorziening rond het nabestaandenpensioen adequaat en voldoende om te voorkomen dat deelnemers onbewust hun dekking voor het nabestaandenpensioen verliezen? Geeft het bericht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) voor u aanleiding om de wettelijke voorschriften rond informatievoorziening te wijzigen?
Deelt u de opvatting dat niet alleen relevant is dát deelnemers geïnformeerd worden over het eindigen van de dekking, maar ook voldoende duidelijk geïnformeerd worden over wat de risico’s en gevolgen hiervan zijn? Wat kunt u doen om deze informatieverstrekking aan deelnemers te verbeteren?
Wat is het wettelijk kader rond de verantwoordelijkheidsverdeling tussen nabestaanden en pensioenuitvoerders? Acht u de inspanningen van pensioenuitvoerders om mogelijke nabestaanden te vinden voldoende? Zo nee, welke maatregelen neemt u?
Deelt u de mening dat de bevindingen van de AFM de noodzaak onderstreept om niet enkel in te zetten op verbeterde informatievoorziening, maar waar mogelijk ook het risico op een daadwerkelijk dekkingsgat te verkleinen?
Is een schatting te maken naar, of is bekend in hoeveel pensioenregelingen gebruik gemaakt wordt van de met het amendement Ceder (Kamerstuk 36 067, nr. 55) gecreëerde mogelijkheid van een uitloopperiode van zes in plaats van drie maanden?
Is de constatering van de AFM voor u aanleiding om te onderzoeken of de uitloopperiode van zes maanden in de praktijk voldoende wordt benut? Bent u bereid om opnieuw te bezien of een langere uitloopperiode, zoals voorgesteld in het amendement Ceder (Kamerstuk 36 067, nr. 55) wenselijk is?
Kunt u deze vragen beantwoorden voor de behandeling van de begroting Sociale Zaken en Werkgelegenheid?
Het bericht 'Ondanks een recordboete van 37 miljoen euro staat Nederland machteloos tegenover illegale goksites' |
|
Tijs van den Brink (CDA) |
|
van Bruggen |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Ondanks een recordboete van 37 miljoen euro staat Nederland machteloos tegenover illegale goksites»?1
Tegen welke problemen loopt de Kansspelautoriteit volgens u aan in het kader van het daadwerkelijk kunnen innen van opgelegde boetes aan illegale goksites?
Wat kunt u doen om te voorkomen dat het opleggen van boetes een wassen neus is, en illegale goksites zich er helemaal niks van aantrekken?
Hoe verklaart u dat verschillende goksites van EOD Code SRL, ondanks eerdere handhavingsmaatregelen en een opgelegde boete van ruim 37 miljoen euro, nog altijd toegankelijk zijn voor Nederlandse spelers? Welke aanvullende maatregelen zijn mogelijk om deze websites ontoegankelijk te maken?
Bent u het eens met de constatering uit het artikel dat de Nederlandse overheid machteloos staat tegenover de illegale gokbranche?
Wat staat eraan in de weg om illegale goksites zo snel mogelijk op zwart te zetten als zij Nederlanders proberen te bereiken?
In hoeverre is het blokkeren van betalingsverkeer naar illegale gokaanbieders op dit moment effectief?
Wat is op dit moment de status van de procedure van de Europese Commissie tegen Malta in het kader van de aangenomen Bil55 waardoor jurisprudentie van Europese landen over illegale gokbedrijven omzeild wordt?
Wat is de reden dat de Kansspelautoriteit nog geen bevoegdheid heeft om internationale websites uit de lucht te halen?
Op 3 juli 2026 heeft de Hoge Raad een arrest gewezen over de geldigheid van gokovereenkomsten bij illegale gokaanbieders, waaruit volgt dat dat niet uit de wet blijkt dat zulke overeenkomsten automatisch nietig zijn, gokkers die verlies hebben geleden bij illegale aanbieders kunnen dit niet terug vorderen, hoe kijkt u hiernaar?
Op welke manier gaat u de aangenomen motie-Van den Brink van 23 september 2026 uitvoeren?2
Het artikel 'Overheidsaccountant: Ex-minister Curaçao betaalde slechts 57.000 van ruim miljoen aan belastingaanslagen' |
|
Nicole Maes (VVD) |
|
Eric van der Burg (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel «Overheidsaccountant: Ex-minister Curaçao betaalde slechts 57.000 van ruim miljoen aan belastingaanslagen»?1
Hoe beoordeelt u de bevindingen van de Stichting Overheidsaccountantsbureau (SOAB) dat het toenmalige hoofd van de Landsontvanger jarenlang persoonlijk betrokken was bij de inning van belastingen en het treffen van bijzondere regelingen?
Deelt u de mening dat het innen van belastingen een transparant, rechtmatig en controleerbaar proces moet zijn, en dat voor alle belastingplichtigen dezelfde regels zouden moeten gelden? Zo nee, waarom niet?
Bent u op de hoogte gebracht van de bevindingen van de SOAB over de integriteitskwestie rondom het hoofd van de Landsontvanger van Curaçao, en zo ja, wanneer? Welke acties zijn er daaropvolgend ondernomen door uzelf of door de regering van Curaçao?
Bent u bekend met de eerdere signalen van het College financieel toezicht (Cft) over de structurele problemen bij de Landsontvanger en het uitblijven van concrete informatie over de voortgang rondom het verbeterplan van de Landsontvanger van april 2025? Zo ja, hoe kijkt u in dat licht naar de bevindingen van de SOAB? Hoe kan het dat er met de signalen tot nu toe niets is gebeurd?
Heeft u sinds het uitkomen van het SOAB-rapport contact gehad met het Cft en/of met de regering van Curaçao? Indien ja, wat is er uit deze gesprekken naar voren gekomen? Als het antwoord nee is, bent u bereid op korte termijn dit gesprek alsnog aan te gaan?
Hoe verhoudt deze gebeurtenis zich tot het feit dat u voornemens bent het landspakket met Curaçao te verlengen? Is het niet op zijn minst vreemd dat we geld verstrekken terwijl het bestuur zo omgaat met belastinggeld?
Welke mogelijkheden ziet u om binnen het bestaande instrumentarium van het landspakket Curaçao de regering van Curaçao te ondersteunen en aan te spreken op haar verantwoordelijkheid?
De gevolgen van het schrappen van de arbeidskorting over uitkeringsdeel voor werknemers van Sociaal Ontwikkelbedrijven |
|
Jimmy Dijk (SP) |
|
Hans Vijlbrief (D66) |
|
|
|
|
Klopt het dat ook groepen werknemers van Sociaal Ontwikkelbedrijven die hun uitkering door de werkgever laten uitbetalen per januari over dit deel van hun inkomen de arbeidskorting verliezen per januari 20271?
Om hoeveel mensen gaat het en hoe groot is hun gemiddelde inkomensverlies?
Deelt u de mening dat dit inkomensverlies voor deze groep grote financiële gevolgen heeft? Welke maatregelen neemt u om deze gevolgen op te vangen?
Op welke wijze worden de mensen om wie het gaat hierover voorgelicht?
Welke mogelijkheden ziet u om deze groep tegemoet te komen?
Waarom heeft u gekozen voor het afschaffen van de arbeidskorting voor de hele groep, in plaats van de regeling uit te breiden voor de hele doelgroep?
Kunt u deze vragen voor de begrotingsbehandeling Sociale Zaken en Werkgelegenheid beantwoorden?
De Franse staatsschuld en de risico’s voor financiële stabiliteit in het eurogebied |
|
Inge van Dijk (CDA), Erik van der Maas (VVD), Henk-Jan Oosterhuis (D66) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Kunt u in kaart brengen hoe de Franse staatsschuld, de rente op staatsobligaties en de spread met Duitse obligaties de afgelopen jaren zijn gestegen?
Via welke kanalen kunnen bovenstaande ontwikkelingen effect hebben op de Nederlandse economie en de financiële markten? Welke effecten zijn hiervan momenteel al zichtbaar?
Is er momenteel sprake van een sovereign-bank nexus, waarbij Franse banken blootgesteld zijn aan Franse staatsobligaties? In hoeverre zijn de effecten hiervan nu al zichtbaar, en wat laten de meest recente stresstesten zien?
Hoe kijkt u naar de bovengenoemde risico’s voor de situatie in Italië, waar de staatsschuld en rente op staatsobligaties ook blijft oplopen?
Met welke andere scenario’s houdt u rekening voor de gevolgen voor het eurogebied en Nederland, gegeven het feit dat Frankrijk de op één na grootste economie van de Europese Unie is? Kunt u daarbij in ieder geval ingaan op de wisselkoers van de euro, de gevolgen voor financiële stabiliteit en de bredere macro-economische effecten?
In hoeverre verschilt de situatie nu met de situatie van Griekenland tussen 2012 en 2015?
Het grootste Nederlandse pensioenfonds ABP gaf recent het belang van Franse staatsobligaties in haar portefeuille af te bouwen. Zijn er signalen van meer Nederlandse beleggers die hun afhankelijkheden van Frankrijk momenteel afbouwen?
Kunt u toelichten welke mogelijkheden voor hervormingen u ziet om de Franse staatsschuld te stabiliseren en de financiële markten te kalmeren?
Kun u beschrijven hoe de EU en Eurogroep een actieve rol kunnen spelen in de noodzakelijke Franse economische hervormingen? Welke instrumenten zijn er om druk te zetten op Frankrijk bij de verschillende Europese instellingen? En waar zitten juist risico’s omdat handelingsperspectief (nog) ontbreekt? Welke concrete stappen gaat u de komende tijd nemen om bij te dragen aan dit proces?
Hoe zorgelijk is het dat Italië het ESM-verdrag tot op heden nog niet heeft geratificeerd? Welke stappen zijn er nodig om dit op korte termijn voor elkaar te krijgen?
Hoe kijkt u naar de recente speculaties over het mogelijke ingrijpen van de ECB om Frankrijk te ondersteunen, bijvoorbeeld door TPI in te zetten of de verkoop van staatsobligaties uit eerdere aankoopprogramma’s te pauzeren? Welke concrete stappen gaat u de komende tijd zetten om te voorkomen dat de ECB haar geloofwaardigheid verliest door in te grijpen, en om hervormingen af te dwingen via marktprikkels (hogere rentes)?
Kunt u reflecteren op hoe marktwerking – hervorming van begroting onder druk van oplopende rentes op staatsobligaties – zou moeten functioneren in het eurogebied? Hoe kijkt u daarbij naar de verstorende rol van hedgefunds, die profiteren van hogere yields op Franse staatsobligaties in zogenaamde «carry trades» en daarbij heftige koersschommelingen veroorzaken?1 Welke maatregelen zijn denkbaar om dit speculatiegedrag van hedgefunds te mitigeren?
Kunt u de Kamer regelmatig informeren over de economische en financiële risico’s van de situatie in het eurogebied?
Gemiste inkomsten door personeelstekorten bij de Belastingdienst |
|
Luc Stultiens (GroenLinks-PvdA) |
|
Eerenberg |
|
|
|
|
Heeft u de uitzending van Buitenhof van afgelopen zondag 11 oktober 2026 gezien?
Kunt u de bedragen op de website van de Belastingdienst over openstaande belastingschulden nader toelichten? Hoeveel van de openstaande 46 miljard euro verwacht u dat de Belastingdienst alsnog binnenkrijgt?
Klopt het dat er onvoldoende personeelscapaciteit is om de 16,5 miljard euro, waarvoor invorderingsmaatregelen zijn getroffen daadwerkelijk in te vorderen, en dat de kans groter wordt dat dit geld niet meer ingevorderd kan worden naarmate de Belastingdienst langer wacht met actie ondernemen? Klopt het dat dit bedrag jaarlijks toeneemt? Hoe duidt u de uitspraken van de heer Graaff hierover?
Klopt het dat de Belastingdienst 1.000 fte tekort komt voor alleen de invordering bij burgers en kleine bedrijven? Hoeveel fte zouden er nodig zijn om de invordering over de hele linie op orde te krijgen?
Klopt het aantal boekenonderzoeken bij bedrijven is gedaald van 26.000 in 2016 naar 8.000 nu? Wat is op dit moment de kans dat een bedrijf daadwerkelijk gecontroleerd wordt?
Hoeveel inkomsten loopt de overheid naar schatting op dit moment mis door fraude en fouten bij bedrijven en onvoldoende controle? Wat vindt u daarvan?
Klopt het dat een extra invorderaar of controleur zichzelf makkelijk terugverdient voor de Belastingdienst? Hoe komt het dan dat de Belastingdienst niet meer mensen aanneemt om dit werk te doen?
Kunt u helderheid bieden over de bezuinigingsopgave voor de Belastingdienst? Waarom is eerder aangegeven dat dit 277 miljoen euro was, en klopt het dat het nu 438 miljoen euro blijkt te zijn?
Vindt u het verstandig om zoveel te bezuinigen op de Belastingdienst, terwijl er al een tekort is aan invorderaars en controleurs, en terwijl de Belastingdienst nog steeds voor een grote moderniseringsopgave staat? Op welk onderdeel van de Belastingdienst is het wat u betreft wel geoorloofd om te bezuinigen?
Bent u bereid de voorgenomen bezuinigingen op de Belastingdienst te schrappen?
Het bericht dat het UWV de stekker trekt uit een mislukt ICT-project dat de afgelopen vijf jaar maar liefst 55 miljoen euro aan belastinggeld heeft gekost |
|
Hidde Heutink (PVV) |
|
Hans Vijlbrief (D66) |
|
|
|
|
Bent u op de hoogte van de berichtgeving van onder meer de NOS over het feit dat het UWV na vijf jaar en 55 miljoen euro stopt met de ontwikkeling en implementatie van De Bemiddelingsservice (BMS) omdat er onvoldoende vertrouwen is in het systeem en wat is uw reactie daarop?1
Vindt u het aanvaardbaar dat 55 miljoen euro aan belastinggeld gewoon is weggegooid door het UWV? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Kunt uiteenzetten waaraan de 55 miljoen euro de afgelopen jaren is besteed? Kunt u daarbij een gespecificeerd overzicht verstrekken, uitgesplitst naar jaar en kostenpost?
Hoe legt u het uit dat het kabinet de bestuurlijke dwangsom bij het UWV tijdelijk wil afschaffen om onder meer geld te besparen, terwijl datzelfde UWV kennelijk wel 55 miljoen euro aan belastinggeld kan verspillen aan een mislukt ICT-project? Deelt u daarbij de opvatting dat dit niet uit te leggen valt aan de burgers die door het UWV worden gedupeerd?
Kunt u uitleggen waarom het project niet al in februari 2026 is stopgezet, toen het Adviescollege ICT-toetsing een vernietigend rapport uitbracht? Kunt u bovendien uitleggen waarom niet al eerder is besloten om het project stop te zetten, nu blijkt dat ook de softwareleverancier fundamentele kritieken ten aanzien van de datatoevoer heeft geuit bij het UWV?
Hoeveel geld is er aan het project uitgegeven nadat het Adviescollege ICT-toetsing in februari 2026 zijn kritieken ten aanzien van het project kenbaar maakte?
Deelt u de mening dat het verkwanselen van 55 miljoen euro aan gemeenschapsgeld niet uit te leggen valt en dat, in samenhang met de totale chaos en het wanbeleid dat bij het UWV de dienst uitmaakt, dit niet zonder consequenties ten aanzien van de Raad van Bestuur van het UWV kan blijven? Zo ja, welke maatregelen bent u voornemens te nemen? Zo nee, waarom niet?
Wie heeft binnen het UWV de verantwoordelijkheid gehad om de afgelopen jaren te beslissen dat, ondanks de aanhoudende problemen, door te gaan met het project en zodoende belastinggeld te blijven investeren in deze bodemloze put?
Deelt u de opvatting dat wanneer het UWV 55 miljoen euro aan gemeenschapsgeld investeert in een project waarover herhaaldelijk ernstige kritiek is geuit, er moeilijk anders geconcludeerd kan worden dan dat er sprake is van verwijtbare bestuurlijke fouten? Zo nee, waarom niet?
Bent u van mening dat een derde partij (mede)verantwoordelijk is voor het mislukken van dit project en zo ja kunt u een deel van het verloren gemeenschapsgeld verhalen op die partij(en)? Zo ja, om welke partijen gaat dit, waarom zijn zij volgens u medeverantwoordelijk en hoeveel geld verwacht u te kunnen terug halen?
Herkent u de kritiek van de softwareleverancier, die stelt dat de slechte kwaliteit van de door het UWV aangeleverde gegevens een belangrijke oorzaak is in het mislukken van het ICT-project? Zo ja, hoe kan het dat een organisatie als het UWV miljoenen investeert in nieuwe software zonder vooraf voldoende vast te stellen of de eigen gegevens hiervoor geschikt zijn?
Welke gevolgen heeft het stoppen van dit project voor werkzoekenden en werkgevers?
Wat zijn de gevolgen ten aanzien van de wens om een dergelijk systeem te implementeren? Gaat het UWV zoeken naar een nieuwe methode en zo ja, hoe voorkomt u dat opnieuw jarenlang en voor tientallen miljoenen euro’s aan belastinggeld wordt verspild aan een alternatief systeem?
Wanneer werd in de afgelopen vijf jaar voor het eerst duidelijk dat het project allicht zou gaan mislukken? Kunt u daarbij een gespecificeerde lijst doen toekomen van alle relevante interne reviews, tests en adviezen?
Hoeveel andere grote ICT-projecten lopen momenteel bij het UWV en wat is de totale financiële omvang hiervan? Kunt u daarbij garanderen dat bij deze projecten niet dezelfde fouten worden gemaakt? Zo nee, welke aanvullende maatregelen gaat u nemen?
Wilt u deze vragen ruim voor de begrotingsbehandeling van SZW beantwoorden?
Het bericht 'Dit maakt je helemaal kapot': gedupeerde onderneemster hield 1,5 miljoen euro schuld over' |
|
Jimmy Dijk (SP) |
|
Eerenberg |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel ««Dit maakt je helemaal kapot»: gedupeerde onderneemster hield 1,5 miljoen euro schuld over»?1
Hoe reageert u op het feit dat ondernemers nog altijd geen compensatie hebben gekregen voor de ondernemingsschade die zij hebben geleden door het toeslagenschandaal?
Wat zegt het over de houding van de overheid naar haar eigen burgers, dat de Landsadvocaat in rechtszaken de ondernemingsschade toegebracht in het toeslagenschandaal bestempelt als een «ondernemingsrisico» en een «ongelukkig incident»?
Waarom is in de discussie over het toeslagenschandaal de schade voor duizenden ondernemers zo lang onderbelicht gebleven?
Hoeveel ondernemers hebben ondernemingsschade geleden als gevolg van het toeslagenschandaal en hoeveel van hen zijn door het toeslagenschandaal failliet gegaan?
Waarom is ervoor gekozen om ondernemers niet te compenseren voor de vaak dramatische financiële gevolgen voor hun onderneming van het toeslagenschandaal?
Hoe reageert u op de suggestie dat er sprake was van samenwerking in de Belastingdienst tussen de afdelingen mkb en particulieren?
Hoe reageert u op de suggestie dat de Belastingdienst in de fraudeselectie bij ondernemers gebruik maakte van de zorg- en huurtoeslag?
Hoe reageert u op de suggestie dat de Belastingdienst gebruik maakte van de nationaliteit van gedupeerden?
Hoe reageert u op de suggestie dat de Belastingdienst bij minstens één kinderopvangbedrijf klanten heeft geselecteerd op hun afkomst?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de Staat de link tussen de fraudelijsten en faillissementen wel gaat erkennen?
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat alle ongelakte en verdwenen stukken met betrekking tot de gedupeerde ondernemers zo snel mogelijk boven water komen?
Wanneer verwacht u dat alle gedupeerde mkb’ers volledig zijn gecompenseerd voor de financiële schade die zij onterecht hebben geleden door het toeslagenschandaal?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
De handhaving van het UBO-register bij verenigingen en stichtingen. |
|
André Flach (SGP) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Klopt het dat de Belastingdienst handhaaft op de inschrijving van Ultimate Beneficial Owners (UBO’s) in het UBO-register?
Klopt het dat er brieven vanuit de Belastingdienst worden verstuurd waarin aangegeven wordt dat er binnen een bepaalde termijn een inschrijving gedaan moet worden, omdat er anders boetes worden uitgedeeld?
Herkent u de signalen vanuit verenigingen en stichtingen over de grote gevolgen van handhavingsbrieven?
Hoe is bij deze brieven en in verdere communicatie rekening gehouden met de positie van verenigingen en stichtingen, waarbij vaak sprake is van heel veel vrijwilligers, waarvan een deel een hoge(re) leeftijd heeft bereikt, weinig kennis heeft van dit soort verplichtingen dan wel moeite heeft om aan dit soort verplichtingen te voldoen?
Kunt u toezeggen dat er voorlopig geen boetes worden uitgedeeld en dat de handhaving gepauzeerd wordt, ook niet als verenigingen en stichtingen hun UBO’s nog niet aangeleverd hebben?
Bent u bereid om, indien er in de toekomst overgegaan wordt tot het daadwerkelijk uitdelen van boetes, onderscheid te maken tussen goedwillenden en personen die doelbewust de wet overtreden? Is het kortom mogelijk om risicogericht te handhaven?
Erkent u dat dit soort verplichtingen, en het dreigen met hoge boetes, grote druk zet op het doen van vrijwilligerswerk en enorme gevolgen heeft voor verenigingen en stichtingen?
Hoe kunt u, in overleg met bijvoorbeeld overkoepelende organisaties, bijdragen aan het ondersteunen van verenigingen en stichtingen bij het aanleveren van hun UBO’s?
Het zicht op de doelmatigheid van agentschappen |
|
Mona Keijzer |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
Heeft u kennisgenomen van het interdepartementaal beleidsonderzoek «IBO Agentschappen: Samen werken aan publieke waarde», waarin is vastgesteld dat sturing op doelmatigheidsindicatoren in de praktijk beperkt plaatsvindt en dat een kwantitatieve vergelijking van doelmatigheid over de jaren heen lastig is?1
Klopt het dat de Regeling agentschappen voorschrijft dat u samen met de vakminister ten minste eens per vijf jaar de doelmatigheid en doeltreffendheid van elk van de 28 agentschappen beoordeelt en het rapport openbaar maakt?2
Kunt u de Kamer een overzicht sturen van alle agentschappen met per agentschap de datum van de laatste doorlichting, het oordeel over de doelmatigheid en de datum waarop de volgende doorlichting is voorzien?
Bij hoeveel agentschappen ligt de laatste doorlichting langer dan vijf jaar terug? Bij welke, en wat is daarvan de reden?
Hoeveel voorbeelden hebben in de afgelopen vijf jaar geleid tot aanpassing van de bekostiging, tarieven, governance of agentschapsstatus? Kunt u dit per agentschap specificeren?
Bij hoeveel agentschappen is over de afgelopen vijf jaar een positieve doelmatigheidsontwikkeling vastgesteld en bij hoeveel kon die ontwikkeling niet worden vastgesteld door het ontbreken van bruikbare indicatoren?
Welke maatregelen zijn sinds de kabinetsreactie op het beleidsonderzoek genomen om de sturing op doelmatigheid te verbeteren3, en waaruit blijkt dat die sturing daadwerkelijk is verbeterd?
Wat is er bij de herziening van de Regeling agentschappen per 1 januari 2025 gewijzigd aan de eisen die aan de beoordeling van doelmatigheid worden gesteld? Zijn die eisen aangescherpt, gelijk gebleven of verruimd?
Bent u bereid de Kamer voortaan jaarlijks één rijksbreed overzicht te sturen waaruit blijkt welke agentschappen zijn doorgelicht, wat het oordeel was, welke maatregelen zijn afgesproken en wanneer opnieuw wordt beoordeeld?
Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden?
Cryptoactiva |
|
Pepijn van Houwelingen (FVD) |
|
Eerenberg |
|
|
|
|
Waarom zijn cryptoactiva, zoals gedefinieerd in de Markets in Crypto Asset Regulation en onze eigen Wet financieel toezicht (Wft), niet opgenomen in de vermogenswinstbelasting als financiële instrumenten?
Is de Staatssecretaris bereid om voor cryptoactiva achterwaartse verliesverrekening mogelijk te maken, zodat beleggers in cryptoactiva straks niet over een verlies belasting hoeven te betalen?
Het verhogen van het btw-tarief op sierteelt |
|
Henk Vermeer (BBB) |
|
Eerenberg |
|
|
|
|
Heeft het kabinet onderzocht welke gevolgen een btw-verhoging op specifiek bomen en planten heeft voor de betaalbaarheid en vraag naar deze producten en daarmee indirect voor de vergroeningsopdracht van particuliere tuinen, openbare ruimte en stedelijk gebied?
Zo ja, kan het kabinet deze effecten kwantificeren?
Hoe zijn de positieve maatschappelijke baten van bomen en planten en de inspanningsvraag hierbij van de burgers, op biodiversiteit, verkoeling, wateropvang en leefomgeving meegewogen in de keuze voor een btw-tarief van 21 procent?
Hoe weegt het kabinet de economische effecten, zoals een verwachte omzetdaling van 674 tot 830 miljoen euro en het verlies van een kleine 3.000 banen, af ten opzichte van de verwachte extra belastingopbrengst?
De inzet van bevroren Russische tegoeden voor Oekraïne |
|
Inge van Dijk (CDA), Maes van Lanschot (CDA), Harmen Krul (CDA) |
|
Berendsen , Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van de berichten dat Oekraïne miljarden extra nodig heeft, het artikel van VRT NWS over The Russian Transfer en het achterliggende voorstel van The Russian Transfer?1, 2, 3
Klopt het dat de Oekraïense Minister van Financiën verwacht dat er volgend jaar minstens 22 miljard euro extra nodig is voor de Oekraïense begroting, en nog meer voor het financieren van het Oekraïense leger? Zo ja, deelt u de mening dat Rusland voor deze (en andere) kosten zo veel mogelijk moet opdraaien?
Hoe heeft het kabinet tot nu toe uitvoering gegeven aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat Nederland blijft pleiten voor de inzet van bevroren Russische tegoeden? Welke resultaten heeft deze inzet sinds het aantreden van het kabinet opgeleverd?
Hoe beoordeelt u het voorstel van The Russian Transfer om de ongeveer 210 miljard euro aan geïmmobiliseerde Russische staatsactiva die zich in de Europese Unie bevinden, inclusief de bijbehorende verplichtingen, onder te brengen bij een door de EU beheerd instrument, waarbij het juridische eigendom van Rusland vooralsnog niet wordt gewijzigd?
Deelt het kabinet de juridische analyse van de initiatiefnemers dat voor deze overdracht artikel 122 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie als rechtsgrondslag kan worden gebruikt en dat hierover met gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten? Zo nee, op welke punten niet, en bent u in dat geval bereid hierover op korte termijn een onafhankelijke juridische beoordeling te laten uitvoeren en deze met de Kamer te delen?
Klopt volgens het kabinet de redenering van de initiatiefnemers dat een overdracht van zowel de activa als de bijbehorende verplichtingen aan de EU juridisch wezenlijk verschilt van confiscatie, omdat Rusland formeel eigenaar of schuldeiser blijft zolang geen afzonderlijk besluit over het gebruik van de middelen wordt genomen? Zo nee, waarom niet?
Wat is uw oordeel over het voorstel van de initiatiefnemers dat de Europese Unie eventuele resterende risico’s voor België en Euroclear gezamenlijk afdekt? Welke mogelijke financiële verplichtingen zou Nederland hierdoor direct of indirect volgens u kunnen aangaan?
De opnieuw opgelopen vertraging bij de hersteloperatie toeslagen |
|
Nicole Moinat (PVV) |
|
Sandra Palmen (NSC) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht van Trouw van 18 september 2026, «Herstel toeslagenaffaire opnieuw vertraagd: Stichting SGH van Laurentien loopt vast»?1
Hoe beoordeelt u het dat gedupeerde ouders bij de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH) inmiddels 180 dagen moeten wachten voordat hun claim in behandeling wordt genomen, terwijl de wachttijd bij de overheidsroute MijnHerstel volgens het bericht 45 dagen bedraagt?
Kunt u toelichten waarom SGH onvoldoende in staat is gebleken haar capaciteit op te schalen om de toestroom van gedupeerde ouders aan te kunnen en hoe realistisch acht u de eis dat SGH binnen een halfjaar van 300 naar 675 dossiers per maand opschaalt?
Welke concrete gevolgen heeft de opnieuw opgelopen vertraging voor de beoogde afronding van de hersteloperatie eind 2027, nu uit het bericht blijkt dat deze deadline op deze manier niet wordt gehaald?
Hoe gaat u voorkomen dat de hersteloperatie verder wordt vertraagd door de lange doorlooptijden bij zowel SGH als advocatenkantoren met grote aantallen dossiers en welke resultaten verwacht u van het actief monitoren van de doorlooptijden per advocatenkantoor en het aanbieden van extra ondersteuning?
Regels |
|
Arend Kisteman (VVD), Ruben Brekelmans (VVD) |
|
Herbert |
|
|
|
|
Bent u bereid de verplichte externe toetsing van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) voor kantooromgevingen te schrappen of meer risicogestuurd vorm te geven?
Bent u bereid de preventieve ontslagtoets te hervormen, zodat ontslag in beginsel achteraf door de rechter wordt getoetst?
Bent u bereid de regels in de Nederlandse Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) zo aan te passen dat de meldplicht meer aansluit bij de Europese norm van verdachte in plaats van de norm voor ongebruikelijke transacties?
Bent u bereid de verplichting voor horecaondernemers om wijzigingen van leidinggevenden telkens op de vergunning bij te schrijven te schrappen? Wanneer voert u de aangenomen motie Kisteman uit die hierover gaat?1
Bent u bereid de jaarlijkse keuringsplicht voor veilige arbeidsmiddelen te vereenvoudigen en sterker risicogestuurd te maken?
Bent u bereid het uitzenden van EK- en WK-voetbalwedstrijden op dorps- en stadspleinen voor horecagelegenheden tot 5.000 bezoekers kosteloos mogelijk te maken?
Bent u bereid Engels, Frans en Duits op productetiketten toe te staan, zodat ondernemers eenvoudiger producten in andere Europese landen kunnen inkopen?
Bent u bereid de vergunningsplicht voor festivalpodia die door een langere opbouwperiode meer dan 31 dagen aanwezig zijn, te schrappen of te vereenvoudigen?
Bent u bereid de minimumoppervlakte van 35 m2 voor horecagelegenheden die alcohol willen schenken te schrappen, zodat meer pittoreske horecazaken van de grond kunnen komen en geen van deze zaken in de knel zitten?
Bent u bereid de rapportageverplichting over zeer zorgwekkende stoffen op componentenniveau te vereenvoudigen en te vervangen door een beter uitvoerbare, risicogerichte aanpak?
Bent u bereid voor aantoonbaar veilige, terugkerende lokale evenementen een meerjarige vertrouwensvergunning mogelijk te maken?
Bent u bereid af te zien van de huidige wettelijke termijn van maximaal twaalf dagen voor een tijdelijke alcoholvergunning en dit bijvoorbeeld te koppelen aan de duur van het evenement?
Bent u bereid de Nederlandse meldingsdrempel voor substantiële aandeelhoudersbelangen te verhogen van 3% naar de Europese norm van 5%?
Bent u bereid de nationale meldplicht voor bruto shortposities bij 3% te schrappen, zodat Nederland aansluit bij de Europese norm?
Bent u bereid de bijkantoorverplichting voor beleggingsondernemingen uit derde landen die diensten verlenen aan Nederlandse niet-professionele beleggers te schrappen?
Bent u bereid het dispensatieproces bij algemeen verbindend verklaarde cao’s te hervormen, zodat ondernemingen met een eigen cao en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden in beginsel dispensatie krijgen?
Bent u bereid de wettelijke werkingssfeerbepalingen van cao’s te verduidelijken, zodat innovatieve en gemengde bedrijven niet onder een cao vallen die niet aansluit bij hun feitelijke activiteiten?
Bent u bereid de bewaartermijn voor blootstellingsregistraties van CMR- en reprotoxische stoffen te verkorten en meer in lijn te brengen met de Europese richtlijn?
Bent u bereid de verplichting om psychosociale arbeidsbelasting in de RI&E op te nemen te vereenvoudigen, zodat deze minder een papieren tijger en meer risicogestuurd wordt?
Bent u bereid de nationale CO2-ketensturing bij de implementatie van de Europese richtlijn Renewable Energy Directive (RED) III te schrappen?
Bent u bereid de nationale sectorsturing bij de implementatie van RED III te schrappen?
Bent u bereid de grenswaarde voor de rapportageplicht werkgebonden personenmobiliteit te verhogen, zodat minder bedrijven en toeleveranciers hierover hoeven te rapporteren?
Bent u bereid de regels rond vergunningen voor mengformules te hervormen, zodat horecaondernemers bijvoorbeeld olijfolie of servies kunnen verkopen zonder onnodige vergunningsproblemen?
Bent u bereid meerdere regulatory sandboxes voor AI mogelijk te maken, naast de reeds bestaande verplichte sandbox die volgt uit de AI-verordening?
Bent u bereid de regulatory sandbox onder de Verordening Cyberweerbaarheid snel, breed toegankelijk en bruikbaar in te richten voor midden- en kleinbedrijven (mkb) en start-ups?
Bent u bereid belemmerende regelgeving voor de uitbreiding van Nederlandse cloud- en datacentercapaciteit weg te nemen, onder meer door minder terughoudend te zijn over datacenter versnellingszones uit de Cloud and AI Development Act (CADA)(Verordening cloud- en AI-ontwikkeling)?
Bent u bereid de werkkostenregeling ingrijpend te vereenvoudigen, bijvoorbeeld door gerichte vrijstellingen samen te voegen met de vrije ruimte?
Bent u bereid de dubbele conformiteitsverklaring voor installateurs van reeds CE-goedgekeurde kleine airco’s en warmtepompen te schrappen?
Bent u bereid de actieve provisietransparantieverplichting voor schadeverzekeringstussenpersonen te versoepelen en meer in lijn te brengen met de Europese norm?
Bent u bereid de aparte vergunningsplicht voor interne bedrijfsborrels en bedrijfsfeesten te schrappen wanneer voor het pand al een gebruiksvergunning geldt?
Bent u bereid de omgevingsvergunning voor buitenreclame aan een eigen bedrijfspand af te schaffen, behoudens situaties waarin aantoonbaar sprake is van excessen?
Bent u bereid de uitwegvergunning voor het aanleggen van een oprit of inrit naar de openbare weg af te schaffen of sterk te vereenvoudigen?
Bent u bereid gemeenten niet langer de mogelijkheid te bieden om voor kleine percelen en gemiddelde particuliere tuinen een kapvergunning te eisen?
Bent u bereid de verplichting voor kleine werkgevers om formeel verzuimbeleid op te stellen te schrappen of te vereenvoudigen?
Bent u bereid vaker algemene einde-afvalcriteria vast te stellen, zodat circulaire ondernemers niet per afzonderlijk geval hoeven te bewijzen dat gerecyclede materialen geen afval meer zijn?
Bent u bereid de massabalanssystematiek ook voor bioLNG toe te staan, zodat de Nederlandse industrie niet achterloopt op landen als Duitsland, Spanje, Frankrijk en Italië?
Bent u bereid de Aanvullende Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (ARIE)-systematiek te hervormen, door overlap met andere verplichtingen weg te nemen en de plicht beter te richten op ondernemingen met daadwerkelijk relevante risico’s?
Bent u bereid bij de verplichting om dieselmotoren te vervangen door elektrische of andere aandrijving niet alleen technische haalbaarheid, maar ook de financiële proportionaliteit te laten meewegen?
Bent u bereid de verplichting tot periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek beter te koppelen aan de concrete risico’s uit de RI&E, om zo dubbel werk te voorkomen?
Bent u bereid horecaondernemers de mogelijkheid te geven af te zien van de verplichte bijdrage aan het Horeca Ontwikkel Platform (HOP)?
Bent u bereid een landelijke, uniforme procedure of digitaal loket in te voeren voor werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking in dienst willen nemen?
Bent u bereid de aanvraag en administratie rond betaald ouderschapsverlof voor werkgevers te vereenvoudigen, in het bijzonder bij gespreid of gewijzigd opgenomen verlof?
Bent u bereid wettelijk te verduidelijken wanneer een werkgever voldoende gelegenheid tot verbetering heeft geboden aan een disfunctionerende werknemer, door dit in tijd te maximeren?
Bent u bereid de begeleidingsplicht van werkgevers bij een disfunctionerende werknemer te verduidelijken, bijvoorbeeld door middel van voldoende duidelijke criteria waaronder werkgevers aan deze verplichting hebben voldaan?
Bent u bereid het aanvraagproces voor de expatregeling te vereenvoudigen door gegevens die al bij de Belastingdienst bekend zijn automatisch te benutten?
Bent u bereid het aanvraagformulier voor de expatregeling volledig digitaal beschikbaar te maken en verzending per post af te schaffen?
Bent u bereid de gemeentelijke exploitatievergunning voor de horeca af te schaffen wanneer een Alcoholwetvergunning voldoende waarborgen biedt?
Bent u bereid de terrasvergunning af te schaffen wanneer de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voldoende mogelijkheden biedt om overlast te voorkomen en aan te pakken?
Bent u bereid de wettelijke taak van de Kamer van Koophandel om de regionale economie te stimuleren te schrappen, conform de aangenomen motie Kisteman?2
Bent u bereid de wettelijke taak van de Kamer van Koophandel om innovatie te stimuleren te schrappen, conform de aangenomen motie Kisteman?3
Bent u bereid samen met gemeenten, provincies en waterschappen landelijke standaarden voor lagere regelgeving te ontwikkelen en uit te breiden?
Bent u bereid de meldingsplicht voor zorgfusies bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) samen te voegen tot één melding en één procedure?
Bent u bereid de Nederlandse meldplicht voor mogelijk schadelijke levensmiddelen risicogerichter in te richten en meer in lijn te brengen met de praktijk in vergelijkbare landen, zoals België?
Bent u bereid ervoor te zorgen dat niet iedere werkgever een afzonderlijke pas voor een beveiliger hoeft aan te vragen, hetgeen zeker voor veel rompslomp zorgt als wordt gewerkt met oproepkrachten, bijvoorbeeld door een persoonsgebonden beveiligingspas (in de evenementenbranche) mogelijk te maken?
Bent u bereid een geruisloze omzetting van pensioenvermogen in een pensioen-bv naar een verzekeraar mogelijk te maken, zodat administratieve lasten het pensioenvermogen niet uithollen?
Bent u bereid de ACM de bevoegdheid te geven om onder een fictieve identiteit mystery shopping toe te passen bij de controle op onveilige of niet-conforme producten?
Bent u bereid de nationale koppen bij exportkredietverzekeringen systematisch te schrappen, zodat Nederlandse bedrijven niet strenger worden behandeld dan hun buitenlandse concurrenten, bijvoorbeeld ten aanzien van de Common Approaches?
Bent u bereid het bonusplafond verder te versoepelen en meer in lijn te brengen met de Europese norm, bijvoorbeeld door fintechbedrijven uit te zonderen?
Bent u bereid de verplichte ziekmelding na 42 weken samen te voegen met de eerstejaarsevaluatie?
Bent u bereid de informatieverplichtingen voor financieel adviseurs over de financiële positie, kennis, ervaring, doelstellingen en risicobereidheid van klanten proportioneel en meer op maat vorm te geven?
Bent u bereid voor tijdelijke verkeersmaatregelen bij één project één aanvraag en één besluit mogelijk te maken?
Bent u bereid een landelijk erkende verkeersontheffing in te voeren voor aannemers die met identieke voertuigen en werkzaamheden in meerdere gemeenten actief zijn?
Bent u bereid de vooraanmelding en startmelding voor mesttransport samen te voegen tot een startmelding?
Bent u bereid de digitale afgiftebevestiging van een erkende inzamelaar te laten gelden als de afvalstoffenadministratie van autobedrijven voor banden, accu’s en vergelijkbare afvalstoffen?
Bent u bereid een lichter opslagregime of duidelijke uitzondering in te voeren voor beperkte dagelijkse werkvoorraden van onder meer olie, verf, spuitbussen, reinigingsmiddelen en accu’s?
Bent u bereid bij een ongewijzigd productieproces geen volledig nieuw onderzoek naar zeer zorgwekkende stoffen te eisen en een actualiteitsverklaring te laten volstaan?
Bent u bereid de voorwaarden voor autonoom of op afstand bestuurd varen risicogestuurd te maken, zodat een volgboot alleen verplicht is wanneer de concrete omstandigheden dat noodzakelijk maken?
Bent u bereid een landelijke experimenteerontheffing mogelijk te maken voor een reeks vergelijkbare proeven met autonoom varende schepen?
Bent u bereid de wettelijke, gedetailleerde definitie van roomijs te schrappen?
Bent u bereid de toegankelijkheidseis voor een verplichte privébuitenruimte bij reguliere woningen te versoepelen, zodat een hoogteverschil van meer dan 2 cm niet altijd met een hellingbaan hoeft te worden overbrugd?
Bent u bereid voor alle woonfuncties een collectieve, afsluitbare buitenberging als alternatief voor een individuele buitenberging mogelijk te maken?
Bent u bereid de eisen aan de rechtstreekse bereikbaarheid en toegankelijkheid van buitenbergingen te schrappen of te vereenvoudigen?
Bent u bereid bij reguliere woningen een gemeenschappelijke buitenruimte als alternatief voor een verplichte privébuitenruimte toe te staan?
Bent u bereid de eis te versoepelen dat een niet-gemeenschappelijke buitenruimte rechtstreeks bereikbaar moet zijn vanuit een niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied?
Bent u bereid tijdelijke huurcontracten voor meer groepen toe te staan, bijvoorbeeld voor drie of vijf jaar?
Bent u bereid klein en slechts tijdelijk ingezet bouwmaterieel vrij te stellen van de generieke emissiereductieplicht?
Bent u bereid de informatie- en administratieplicht voor bouwmaterieel bij kleine en kortdurende bouwprojecten te beperken?
Bent u bereid de technische geluidseisen voor tijdelijke woningen zoveel mogelijk te harmoniseren, zonder afbreuk te doen aan de noodzakelijke bescherming van bewoners?
Bent u bereid de verplichte minimale afmetingen voor toiletruimten in nieuwbouwwoningen te schrappen?
Bent u bereid de verplichting dat 55% van de gebruiksoppervlakte als verblijfsgebied moet gelden te herzien?
Bent u bereid de verplichting tot een tweede trappenhuis in woongebouwen risicogestuurd te hervormen, zodat alternatieve brandveiligheidsmaatregelen mogelijk zijn?
Bent u bereid de verplichte minimale afmetingen voor badruimten in nieuwbouwwoningen te flexibiliseren?
Bent u bereid de brede reikwijdte van de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) boven de Europese richtlijn te schrappen en de regeling te beperken tot consumentenzaken?
Bent u bereid de verplichte notariële akte voor de uitgifte of overdracht van kleine aandelenbelangen aan werknemers in een bv te schrappen en een onderhandse akte mogelijk te maken?
Bent u bereid de digitale loonstrook als standaard in te voeren, met een papieren loonstrook uitsluitend op verzoek van de werknemer?
Bent u bereid een dakkapel aan de voorzijde van een woning landelijk vergunningsvrij te maken, met eenduidige maatvoeringseisen?
Bent u bereid de grens van € 125.000 voor een verplicht accountantsproduct bij subsidievaststelling te indexeren naar het prijsniveau van 2026?
Bent u bereid een materialiteitsdrempel en de mogelijkheid van verzamelmeldingen in te voeren voor terugmeldingen over verschillen tussen het UBO-register en cliëntenonderzoek?
Bent u bereid de afzonderlijke opgave van bestuurders als pseudo-UBO te schrappen en deze gegevens automatisch te laten volgen uit de inschrijving in het Handelsregister?
Bent u bereid de verplichting voor gemeenten om bij nieuwbouw hoge minimumeisen aan fietsparkeerplaatsen te stellen te versoepelen, waaronder de verplichting om rekening te houden met grotere fietsen?
Bent u bereid de verplichte kennisgeving te schrappen wanneer na een aanvraag blijkt dat geen omgevingsvergunning nodig is?
Bent u bereid de mogelijkheid voor gemeenten om opkoopbescherming toe te passen te beperken tot goedkope koopwoningen en dus middeldure koopwoningen daarvan uit te zonderen?
Bent u bereid de mogelijkheid van de digitale notariële akte te verbreden tot alle akten waarbij fysieke waarneming door de notaris niet noodzakelijk is?
Bent u bereid voor eenvoudige ziektegevallen, zoals licht en voorzienbaar letsel, een vereenvoudigde re-integratieprocedure mogelijk te maken wanneer werkgever en werknemer daarmee instemmen?
Bent u bereid de eis te schrappen dat postvervoerders met een omzet van € 2 miljoen of meer minimaal 80% van hun postbezorgers een arbeidsovereenkomst moeten aanbieden?
Bent u bereid de reikwijdte van het Digitaal Opkopers Register (DOR) te beperken voor voertuigcategorieën, bijvoorbeeld door aanhangers uit te zonderen, temeer omdat er vaak al een RDW-registratieplicht geldt?
Bent u bereid de verkoop van geneesmiddelen op afstand niet alleen via een website, maar ook via een app mogelijk te maken?
Het bericht 'Hoogleraar pleit voor flexibele hypotheek: 'We zijn 65 jaar lang hetzelfde product aan het doorduwen'' |
|
Inge van Dijk (CDA) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Deelt u de mening dat het tijd is om te onderzoeken of de al lang bestaande hypotheekvoorwaarden nog voldoende aansluiten bij de levensfasen van mensen?1
Welke wettelijke of fiscale belemmeringen zijn er op dit moment voor hypotheekaanbieders om meer flexibiliteit te bieden in looptijd en aflossingsschema?
Welke mogelijkheden hebben hypotheekgevers nu al wel om consumenten tijdelijk minder of niet te laten aflossen of de looptijd van een hypotheek te verlengen?
Ziet u zelf kansen voor een hypotheek waarbij gedurende de looptijd een beperkte en vooraf bepaalde flexibiliteit bestaat om aflossingen tijdelijk te verlagen of uit te stellen, waarna deze later worden ingehaald?
Hoe kijkt u naar het idee van hypotheken met een looptijd van 35 of 40 jaar? Wat zijn daarbij de gevolgen voor maandlasten, totale rentelasten, vermogensopbouw en financiële risico's voor huishoudens?
Deelt u de zorg dat het oprekken van de looptijd van een hypotheek met als gevolg een hogere leencapaciteit op een krappe woningmarkt uiteindelijk ook kan leiden tot hogere huizenprijzen, waardoor het beoogde voordeel voor starters (lagere maandlasten) gedeeltelijk verdwijnt? Wat zijn mogelijkheden om dit te voorkomen?
Wat zijn de mogelijkheden om te zorgen dat een langere contractuele looptijd, niet ook een langere periode van hypotheekrenteaftrek betekent? Kan dit worden losgekoppeld?
Bent u bereid met banken, pensioenfondsen, consumentenorganisaties en toezichthouders te onderzoeken welke ruimte er is voor een flexibeler hypotheekproduct, waarbij niet het vergroten van de maximale schuld, maar het beter aansluiten bij de levensfasen van mensen centraal staat?
De brief aan de Tweede Kamer m.b.t. analyses van additionele koopkrachtinstrumenten (Kamerstuk 32043, nr. 710) |
|
Corrie van Brenk (PvdA) |
|
Hans Vijlbrief (D66) |
|
|
|
|
Kunt u aangeven hoe de eerste twee doelstellingen die worden genoemd in het begin van de brief1, de laatste doelstelling kunnen versterken en welke afruilen er tussen de eerste twee doelstellingen en de laatste kunnen plaatsvinden?
Kunt u bevestigen dat het feit dat «de varianten in overleg met experts zijn vastgesteld» ook betekent dat deze experts de uitgangspunten en de conclusies hebben geaccordeerd?
Klopt het dat op pagina twee wordt geschreven over zeven randvoorwaarden, waarbij de vierde randvoorwaarde de koopkracht van de deelnemers betreft? Wordt met de deelnemers hier (ook) gepensioneerden bedoeld? Is de vierde randvoorwaarde niet de primaire doelstelling van het onderzoek, in plaats van één van de randvoorwaarden?
Het klopt toch dat in de resultatenanalyse op pagina twee staat dat de basisvariant reeds meer perspectief biedt op een koopkrachtig pensioen dan het oude stelsel? Is deze conclusie ook onderbouwd? Indien ja, hoe?
Wat is volgens u precies het verschil tussen «meer perspectief» en «eerder perspectief», zoals in het pensioenakkoord en de memorie van toelichting op de Wet toekomst pensioenen (Wtp) gehanteerd wordt? En waarom wordt dit resultaat überhaupt vermeld, want het doel van het onderzoek was toch het verbeteren van de koopkracht in het nieuwe stelsel (meer perspectief), niet per se eerder ten opzichte van het oude stelsel (eerder perspectief)?
Op grond van welke criteria is geconcludeerd dat er geen eenduidige voorkeur kan worden uitgesproken voor één van de vier varianten?
Aangezien er wordt geschreven dat «een grotere ex ante herverdeling met andere generaties het risico heeft van hernieuwde generatie discussies», kan dus geconcludeerd worden dat u de mate van ex ante herverdeling bij de basisvariant maximaal passend vindt?
Kan meer ex ante herverdeling ook wenselijk zijn, als daar iets anders tegenover staat? Bijvoorbeeld het afstaan van rendement voor meer reële zekerheid?
Het klopt toch dat in een van de varianten het spreiden van resultaten via een spreidingsreserve niet meer nodig is en zelfs ongewenst is? Ziet u het kunnen laten vervallen van de spreidingsreserve ook als een voordeel voor de uitlegbaarheid en uitvoerbaarheid?
Het klopt toch dat uw voorganger in het debat van 21 november 2024 heeft gezegd dat hij met het nieuwe stelsel de koopkracht van ouderen op langere termijn daadwerkelijk wil veiligstellen en dat we iets bedacht hebben wat mensen koopkracht en zekerheid moet bieden voor de toekomst? Het klopt toch ook dat op pagina drie van de Kamerbrief staat dat het voor de hand ligt dat de pensioensector het initiatief neemt? Is het dan niet vreemd dat u, die stelselverantwoordelijk is, de regie en het initiatief uit handen geeft en niet zelf de verantwoordelijkheid neemt voor de verdere uitwerking? En geldt dat niet des te meer als die andere partij de komende jaren geen tijd heeft voor extra werkzaamheden en bovendien geen plan van aanpak, stappenplan en tijdslijn met u heeft afgestemd?
Het klopt toch ook dat vervolgens wordt gesteld dat «de Pensioenfederatie hierbij het initiatief neemt»? Waarom is hierbij gekozen voor de Pensioenfederatie? De Pensioenfederatie is toch immers geen uitvoerder?
In de Kamerbrief staat toch correct dat de uiteindelijke resultaten en aanbevelingen worden meegenomen in de evaluatie van de Wtp? Wordt dan de evaluatie bedoeld, die gepland staat voor 2032? Betekent dit dat een eerste voorstel voor wetswijzigingen waarschijnlijk tot 2034 op zich zal laten wachten? Kunt u concreet aangeven welke planning u in gedachten heeft?
Bent u bereid om de belangrijkste koopkrachtvarianten nu samen met de groep van experts en betrokken partijen (o.a. Pensioenfederatie, Verbond van Verzekeraars en SZW), verder te analyseren en in de vorm van concrete voorstellen uit te werken in wetswijzigingen, zodat direct nadat het laatste fonds is ingevaren in 2028, er voldoende wettelijke mogelijkheden liggen om koopkrachtbehoud te realiseren? Deelt u onze visie, dat dit zorgt voor tijdige duidelijkheid voor sociale partners en dat het verdere vertraging voorkomt?
Het klopt toch dat in de brief wordt gesteld dat het nog een open vraag is hoe de communicatie kan plaatsvinden aan actieve deelnemers zonder de indruk te wekken dat er sprake is van een reële doelstelling? Bedoelt u hier een reële doelstelling of een reële garantie?
Het pensioenakkoord en de Wtp hadden toch een reële doelstelling, te weten eerder perspectief op een koopkrachtig pensioen? Kunt u aangeven wat er mis is met een reële doelstelling in de uitkeringsfase voor pensioenfondsen?
Is de huidige pensioendoelstelling voor actieven (de vervangingsratio) niet ook een reële doelstelling?
Ziet u ook het belang van koopkrachtbehoud voor andere pensioenonderwerpen? En dan specifiek voor: De verdeling van de bestuurszetels en het afleggen van verantwoording over het behaalde resultaat door het bestuur aan deelnemers en gepensioneerden?
Het klopt toch dat in hoofdstuk twee van de bijlage «Analyses effecten koopkrachtvarianten»2 staat: «Zo wordt van de afslag op het projectierendement weinig gebruik gemaakt omdat dit gepaard gaat met een lagere startuitkering.»? Als dit niet of nauwelijks gebruikt wordt, waarom wordt dit koopkrachtinstrument dan wel gebruikt als uniek verschil voor de tweede basisvariant?
Het is toch juist dat de meeste transitieplannen op het moment van schrijven al bekend waren en in al deze plannen een bescherming van de nominale uitkering is opgenomen? Hoe moeten wij dat beschouwen in relatie tot de opmerking dat: «De mogelijkheden binnen het huidige wettelijk kader zal in de praktijk door pensioenfondsen nader worden ingevuld, elk op hun eigen manier. Hoe deze invulling zal zijn zal duidelijk worden na de transitieperiode. Dit betekent dat in een vervolgstap nader zou moeten worden gekeken naar de invulling van het wettelijk kader zoals deze in de praktijk plaatsvindt. Zo is in de basisvarianten nu geen bescherming voor de nominale uitkering meegenomen».Waarom is hiervoor gekozen?
Het klopt toch dat in hoofdstuk drie van de bijlage staat dat«De eerste jaren is dit effect nog niet zo stabiel wegens de transitie en dat het model zich nog niet in een evenwichtstoestand bevindt.»? Het klopt toch eveneens dat in het rapport van DNB op pagina vijf staat «dat het koopkrachtverlies bepaald wordt in het 20ste jaar, omdat de simulaties van de vermogensverdeling dan enigszins gestabiliseerd zijn»? Is dit een modelmatig probleem of kunnen we dit in de praktijk ook verwachten? Klopt het dat dit probleem vooral wordt veroorzaakt door de spreidingsreserve? Betekent dit dat dit rapport niet geschikt is om de varianten die gebruik maken van spreiding te beoordelen voor de eerstkomende twintig jaar? Graag een toelichting op dit punt.
Op welke manier komt het volgende punt uit hoofdstuk vier van de bijlage «Analyses effecten koopkrachtvarianten», terug in de verdere beoordeling? «Herverdeling hoeft niet per definitie slecht te zijn en is afhankelijk van de redenen voor herverdeling en de uitlegbaarheid hiervan vooraf.»
In de beschrijving van de basisvariant van hoofdstuk drie staat toch dat: «In de collectieve uitkeringsfase schokken dakpansgewijs binnen vijf jaar worden verwerkt.»? Waarom is hier niet conform de praktijk gekozen voor asymptotische spreiding?
In de beschrijving van de basisvariant met vaste afslag in hoofdstuk drie staat toch dat: «In de praktijk lijkt de vaste afslag nog weinig gebruikt te worden omdat in de afweging tussen lage startuitkering en koopkracht veel deelnemers een hogere startuitkering meer waarderen.»? Is er bewijs voor deze stelling? Of ligt de oorzaak misschien meer in het feit dat bij een afslag van 2% om dezelfde pensioendoelstelling (vervangingsratio) te halen de premie met ongeveer 40% omhoog moet?
In hoofdstuk 3.1 staat bij uitvoerbaarheid toch geschreven dat:«Aanspraken worden niet gewijzigd, maar uitkeringen wel omdat deze voor gepensioneerden afhankelijk worden van de reële rentetermijnstructuur»? Wordt hier met «aanspraken» de «pensioenvermogens» bedoeld? Betekent dit dat invoering van dit systeem na de transitie leidt tot verlaging van de pensioenuitkeringen met percentages oplopend tot ongeveer 40%?
Bij variant vijf staat toch in de omschrijving: «In deze variant wordt het beleggingsrisico zo gekozen dat in een mediaan scenario het beleggingsrisico gelijk is aan de verwachte inflatie»? Moet dat niet zijn: «In deze variant wordt de beleggingsmix zo gekozen dat in een mediaan scenario het verwachte overrendement iets groter is dan de verwachte inflatie»?
Kan aangegeven worden wat de grens is tussen «fors» en «niet fors» bij de analyse van variant vijf «Dit gaat gepaard met een forse ex-ante herverdeling van gepensioneerden naar actieven in vergelijking tot de basisvariant.»? Deze herverdeling van oud naar jong is de beloning die oud geeft voor de reële stabiliteit die ze krijgt. Het betreft dus een onderbouwde herverdeling. Waarom neemt u dit punt helemaal niet mee in uw analyse?
Bij variant vijf staat toch dat «Deze ex-ante herverdeling wordt verklaard door zowel de initiële vulling van de solidariteitsreserve (waar gepensioneerden in deze variant fors aan bijdragen) en dat de vulregels voor de solidariteitsreserve door gepensioneerden niet opwegen tegen de geboden inflatiebescherming»? De initiële vulling van de solidariteitsreserve is echter toch gelijk aan die van de basisvariant? Dit stuk van de conclusie zou toch moeten worden aangepast?
Het klopt toch dat wordt geconcludeerd dat de vulregels voor de solidariteitsreserve door gepensioneerden niet opwegen tegen de geboden inflatiebescherming? Dit is toch een vreemde conclusie? De gepensioneerden geven toch immers een vergoeding voor een aanzienlijk betere inflatiebescherming? Deze conclusie zou toch alleen getrokken kunnen worden indien aangetoond wordt dat deze vergoeding méér dan marktconform is? Dat wordt toch nergens onderzocht of aangetoond? Kunt u deze conclusie aanpassen?
Het klopt toch dat de volatiliteit van variant vijf het grootste is, maar dat gaat wel samen met een beter resultaat in het pessimistisch scenario en een aanzienlijk veel beter resultaat in het mediane scenario?
Deelt u de conclusie dat er niet veel koopkracht winst is te behalen in een pessimistisch scenario zonder ongewenste herverdeling? Deelt u de conclusie dat dit in de mediaan wel mogelijk en ook noodzakelijk is? Bent u het er mee eens dat de grotere volatiliteit hier geen nadeel is, maar een groot voordeel in lijn met de doelstelling van het onderzoek? Indien nee, waarom niet?
Bij variant vijf krijgen jongere deelnemers toch een beloning die naar verwachting groter is dan hun nadeel en ze profiteren later, net als gepensioneerden, ook van een koopkrachtiger en stabieler pensioen? Waarom zou deze variant dan niet eenvoudig uitlegbaar zijn aan jongeren?
40-jarige deelnemers krijgen toch volgens de tabel op pagina 31 van het rapport van DNB, zowel in de mediaan als in het pessimistisch scenario een hoger pensioen? Waarom zou dit lastig uitlegbaar zijn?
Het klopt toch dat bij de rechtvaardiging staat dat:«Deze variant is complex met veel geldstromen van en naar de reserve»? Maar er zijn toch helemaal niet meer of minder geldstromen naar de solidariteitsreserve en er zijn geen geldstromen naar de spreidingsreserve? Dan zijn er toch per saldo minder geldstromen en deze variant is daarom toch ook minder complex? Kunt u uw conclusie op dit punt aanpassen?
Het klopt toch dat bij de rechtvaardiging van variant vijf staat: «Daarmee moet nader worden bekeken of de variant nog in lijn is met lifecycle beleggen. Bij lifecycle beleggen wordt het beleggingsrisico over het algemeen voor oudere deelnemers verkleind»? Voor lifecycles wordt normaal gesproken gekeken naar enerzijds de uitkomst in de mediaan en anderzijds naar de uitkomst in het pessimistisch scenario, dus als beide uitkomsten beter zijn, wat is dan de aanleiding om te veronderstellen dat de lifecycles niet passend zouden zijn? Kunt u uw conclusie op dit punt aanpassen?
Bij de rechtvaardiging van variant vijf staat toch dat:«Het pensioencontract kan moeilijker uitlegbaar zijn bij een life-event zoals bij uitdiensttreding.»?Kunt u aangeven of dit ook speelt als de deelnemer kan kiezen voor waardeoverdracht?
Bij de uitvoerbaarheid van variant vijf staat toch dat: «Deze variant kan relatief ten opzichte van de basisvariant tot grotere herverdelingseffecten leiden»?In het rapport staat toch ook dat herverdelingseffecten gerechtvaardigd kunnen zijn? Kunt u aangeven welk deel van deze grotere herverdelingseffecten u gerechtvaardigd vindt en welk deel niet?
In het rapport staat toch ook dat «Bij de operationele uitvoerbaarheid staat niet vermeld dat deze variant eenvoudiger te administreren en communiceren is, omdat de spreidingsreserve en de daarbij behorende complexiteit komt te vervallen. Waarom wordt dit voordeel niet expliciet genoemd?
Het klopt toch dat bij de operationele uitvoerbaarheid niet vermeld wordt dat variant vijf eenvoudiger te administreren en communiceren is, omdat de spreidingsreserve en de daarbij behorende complexiteit komen te vervallen? Waarom wordt dit voordeel niet expliciet genoemd?
Kunt u, na op pagina één van de Kamerbrief «Additionele instrumenten koopkracht en koopkrachtambitie» te hebben aangegeven welke instrumenten er zijn om de inflatie beter te volgen, ook aangeven bij hoeveel pensioenfondsen de inzet van de solidariteits- of risicodelingsreserve, een vaste afslag van het projectierendement en het directe beschermingsrendement met inflatie-gerelateerde beleggingsproducten ook daadwerkelijk gebruikt worden? Graag in aantallen per instrument.
Mochten bepaalde instrumenten niet of nauwelijks gebruikt worden, dan komt dat toch doordat de theoretische opzet van de Wtp niet voldoet aan de praktijk of doordat de eerste doelstelling van de Wtp niet gedeeld wordt door de sociale partners? Graag een uitgebreide toelichting op dit punt.
Uitgaven waarvan de effectiviteit niet is aangetoond |
|
Mona Keijzer |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek «Evaluaties evalueren» van de Algemene Rekenkamer, waaruit blijkt dat slechts 22 procent van de onderzochte periodieke rapportages voor een aanzienlijk deel van het beleid duidelijk maakt of resultaten tegen zo laag mogelijke kosten zijn bereikt?1
Welk bedrag aan jaarlijkse rijksuitgaven is gemoeid met beleid waarvan op basis van de beschikbare evaluaties niet aantoonbaar is dat het beoogde effect wordt bereikt?
Klopt het dat aan de inkomstenkant 116 fiscale regelingen op een rij zijn gezet2 en dat bij de Voorjaarsnota 2025 een groslijst van negatief geëvalueerde fiscale regelingen beschikbaar was3, terwijl een vergelijkbaar overzicht voor de uitgavenkant ontbreekt? Waarom bestaat dat overzicht daar niet?
Klopt het dat in de begrotingsregels het uitgangspunt geldt dat een negatief geëvalueerde fiscale regeling wordt afgeschaft of aangepast, tenzij handhaving gemotiveerd wordt?4 Waarom geldt datzelfde uitgangspunt niet voor uitgavenregelingen?
Bent u bereid een Rijksbreed overzicht te laten opstellen met per subsidie of beleidsuitgave het jaarlijkse budgettaire beslag, de conclusie van de laatste evaluatie over doeltreffendheid en doelmatigheid, en de beleidsmatige consequentie die daaraan is verbonden?
Kunt u daarbij onderscheid maken tussen uitgaven die negatief zijn geëvalueerd en uitgaven waarvan het effect niet vast te stellen is doordat gegevens of een heldere doelstelling ontbreken?
Hoeveel en welke uitgavenregelingen zijn de afgelopen vijf jaar negatief geëvalueerd en desondanks ongewijzigd voortgezet?
Bent u bereid het uitgangspunt van «afschaffen of aanpassen tenzij gemotiveerd anders wordt besloten», bij de eerstvolgende herziening van de begrotingsregels ook aan de uitgavenkant op te nemen?
Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden?