Vraag 1

Heeft u gezien dat inwoners van Engelen en Bokhoven die steun hebben uitgesproken voor vreedzaam samenleven door middel van een poster slachtoffer zijn geworden van intimidatie, bedreigingen en bekladdingen van woningen en andere eigendommen? Wat is uw reactie daarop?1

Vraag 2

Heeft u gezien dat in Geesteren de auto van een Syrisch gezin in brand is gestoken, nadat eerder tot drie keer toe stenen met intimiderende en bedreigende briefjes door de ruiten van hun woning waren gegooid? Wat is uw reactie daarop?2

Vraag 3

Heeft u gezien dat in Engelen de auto van mensen die een «Samen Leven»-poster hadden opgehangen in het water is geduwd? Wat is uw reactie daarop?3

Vraag 4

Wat vindt u ervan dat inwoners van Engelen zich de afgelopen maanden al niet vrij voelden om hun mening te geven over een opvanglocatie voor kinderen die asiel zoeken in Nederland, omdat ze geïntimideerd werden door tegenstanders, waarbij onder meer hakenkruizen in appgroepen werden verspreid?4

Vraag 5

Deelt u de analyse van onder andere Jelle Postma, voormalig AIVD'er en expert op het gebied van maatschappelijke manipulatie, dat hiermee een nieuwe, zorgelijke fase ingaat, waarbij geweld en intimidatie zich nu niet alleen maar richten op de overheid, maar ook op gewone burgers? Deelt u zijn analyse dat er «blijkbaar een gevoel is ontstaan dat je anderen straffeloos mag intimideren om je zin door te drijven»? Zo nee, wat is dan uw analyse?5

Vraag 6

Erkent u dat een klimaat waarin inwoners zich niet meer vrij voelen zich publiekelijk uit te spreken over de opvang van asielzoekers, uit angst voor intimidatie of geweld, een bedreiging vormt voor de democratische rechtsstaat? Zo ja, welke verantwoordelijkheid ziet u daarin voor het kabinet?

Vraag 7

Erkent u dat u als Minister-President een belangrijke verantwoordelijkheid heeft om u steeds tijdig en duidelijk uit te spreken tegen niet alleen haat en ophitsing richting mensen die asiel zoeken, maar ook tegen het geweld en de intimidatie die steeds meer plaatsvinden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Waarom heeft u of een lid van uw kabinet zich tot nu toe niet helder uitgesproken over wat er in Engelen, Bokhoven en Geesteren heeft plaatsgevonden en waarom heeft het kabinet nog geen actie ondernomen? Gaat u het Syrische gezin en de inwoners van Engelen en Bokhoven die slachtoffer zijn geworden van haat en geweld bezoeken om uw steun en medeleven te betuigen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Bent u bereid om te (laten) onderzoeken of de doelgerichte intimidatie, bedreigingen, brandstichting en vernielingen die in Engelen, Bokhoven en Geesteren hebben plaatsgevonden, mede gelet op het kennelijke doel om angst aan te jagen en maatschappelijke of politieke besluitvorming over de opvang van asielzoekers te beïnvloeden, gedreven zijn door terroristische motieven? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Kunt u deze vragen in elk geval beantwoorden voor de aankomende Algemene Politieke Beschouwingen?

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Laat Financiën niet wegkomen met dit onderzoek naar de achtergehouden datakluis» van Pieter Omtzigt en Renske Leijten en met het onderliggende BDO-rapport voor het Ministerie van Financiën, waaruit blijkt dat sinds 2019 een datakluis bestaat met 64 miljoen documenten die niet aan het parlement, niet aan toeslagenouders, niet aan Woo-verzoekers en niet aan de parlementaire enquêtecommissie fraudebestrijding en dienstverlening zijn verstrekt?1 2

Ja.

Vraag 2

Sinds wanneer was de politieke en ambtelijke top van het Ministerie van Financiën op de hoogte van het bestaan van de datakluis en de daarin opgeslagen documenten?

De datakluis is in 2019 ontstaan als mitigerende maatregel naar aanleiding van een advies van de ADR, hierover is de Kamer destijds geïnformeerd3. Ook is de inrichting van de datakluis besproken in het Directieteam Belastingdienst. Dit blijkt ook uit het BDO-rapport en de geleverde stukken bij de Kamerbrief van 10 juli 2026. Het bestaan van de datakluis is daarmee bekend bij de ambtelijke en politieke leiding van destijds vanaf het moment van ontstaan. Er is nog geen zicht op de volledige inhoud van de datakluis.

Vraag 3

Welke bewindspersonen zijn sinds 2019 geïnformeerd over het bestaan van deze datakluis, en wat waren hun beweegredenen om dit geheim te houden?

Voor het antwoord op deze vraag baseren wij ons op de tijdlijn die op 10 juli 2026 aan uw Kamer is verzonden. Daaruit blijkt dat de volgende bewindspersonen op de hoogte konden zijn of zijn van het bestaan van de datakluis:
Het BDO-rapport noch de tijdlijn bevat aanwijzingen dat de datakluis bewust niet is betrokken in eerdere informatievoorziening met als doel om informatie achter te houden. Wij hebben aangegeven het te betreuren is dat de Belastingdienst niet adequaat heeft gehandeld toen de datakluis had moeten worden meegenomen in de zoekslag ten behoeve van de PEFD of andere informatieverzoeken en dat het lang heeft geduurd voordat de informatie juist, tijdig en volledig mogelijk het kabinet en uw Kamer heeft bereikt.

Vraag 4

Op welke momenten tussen 2019 en 2026 is er met de bewindspersonen en met de topambtenaren gesproken over de datakluis en de inhoud daarvan, en op welke momenten hebben zij hierover mondeling of schriftelijk informatie ontvangen? Kunt u daarvan een precies overzicht geven?

De tijdlijn die met onze brief van 10 juli 2026 is meegestuurd geeft inzicht in belangrijke formeel vastgelegde momenten in de periode 2017 en 2026, waaronder contacten tussen ambtenaren en bewindspersonen

Vraag 5

Kunt u de volgende stukken die in het BDO-rapport genoemd worden per ommegaande aan de Kamer doen toekomen: het memo «Juridisch Kader datakluis» (voetnoot 15)3, e-mail 22 juni 2022.pdf (voetnoot 106), e-mail juni 2025 (paragraaf 387 van het BDO-rapport), alle nota’s die aan de bewindspersonen en/of de (plaatsvervangend) secretaris-generaal zijn voorgelegd, Nota BD inventarisatie datakluis.pdf (voetnoot 148)?

De door u gevraagde documenten zijn reeds openbaar gemaakt als bijlage bij onze Kamerbrief van 10 juli 2026.

Vraag 6

Zijn de geïsoleerde persoonlijke omgevingen overgedragen aan en/of opgevraagd door het Openbaar Ministerie? Zo ja, wanneer, en zo nee, waarom niet? Bent u bereid dat alsnog te doen?

Naar aanleiding van de aangifte van het vermoeden van strafbare feiten door de Staatssecretarissen van Financiën op 19 mei 2020 heeft de Belastingdienst onder meer mailboxen en digitale omgevingen van organisatieonderdelen en teams die voorkomen in de aangifte in een afgeschermde omgeving opgeslagen. Afgeschermde omgevingen bestaan naast de datakluis en zijn in de loop der tijden bij de Belastingdienst ontstaan naar aanleiding van uiteenlopende verzoeken, waaronder interne verzoeken, strafrechtelijke trajecten en andere formele opdrachten. Het veiligstellen in deze afgeschermde omgeving was bedoeld om aan een eventuele vordering van het Openbaar Ministerie te voldoen. U leest dit als zodanig terug in het rapport van BDO. Het is aan het Openbaar Ministerie om een toelichting te geven op de wijze waarop zij dit onderzoek hebben verricht en welke informatie daarvoor is opgevraagd of bekeken. Het Openbaar Ministerie stelde vast dat geen sprake was van een strafrechtelijke verdenking en daarmee zien wij geen aanleiding – ongevraagd – informatie aan het Openbaar Ministerie te verstrekken.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat het, gezien het feit dat het Ministerie van Financiën en de Belastingdienst eerder jarenlang 14 wetten hebben overtreden waardoor burgers ernstig in de problemen zijn gekomen, ongepast is de Belastingdienst nog langer zelf opdrachtgever te laten zijn van een onderzoek naar zichzelf, nu er mogelijk nieuwe overtredingen zijn van de Grondwet (Artikel 68, informatierecht), de Wet open overheid en het Wetboek van Strafrecht (artikel 192b, het niet verschaffen van informatie aan een parlementaire enquêtecommissie)?

Wij delen de opvatting dat het verstandig is om de Belastingdienst niet zelf opdrachtgever te laten zijn van onderzoek over de datakluis bij de Belastingdienst. Daarom heeft BDO, een partij die nooit eerder iets voor de Belastingdienst heeft onderzocht, het onderzoek uitgevoerd en wordt er een onafhankelijke externe commissie ingesteld die toegang krijgt tot alle informatie die zij noodzakelijk acht voor haar werkzaamheden.

Vraag 8

Bent u bereid ervoor te zorgen dat hiervan aangifte wordt gedaan en dat de Rijksrecherche en het Openbaar Ministerie onderzoek doen naar alle mogelijke overtredingen c.q. (ambts)misdrijven?

Uit het onderzoek van BDO komen geen aanwijzingen naar voren dat opzettelijk gegevens zijn achtergehouden in de datakluis met als doel voordeel te behalen, bepaalde gegevens te verbergen of bepaalde belastingplichtigen te benadelen.
Ook als er door of binnen het ministerie of de Belastingdienst fouten zijn gemaakt, zal dit nog niet betekenen dat sprake is van strafbaar gedrag.

Vraag 9

Kunt u deze vragen zelf en binnen drie weken beantwoorden, aangezien het volstrekt ongepast is dat de bewindspersonen voor Financiën dit doen?

De vragen zijn beantwoord binnen drie weken. De vragen zijn op verzoek van de Minister-President door ons beantwoord, aangezien de vragen betrekking hebben op onze portefeuilles.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichtgeving over de ongeregeldheden in Den Haag na de WK-voetbalwedstrijd tussen Nederland en Marokko op 30 juni 2026, waarbij de Mobiele Eenheid (ME), een waterkanon en wapenstokken zijn ingezet en dertien personen zijn aangehouden?1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat de sfeer na afloop van de wedstrijd aanvankelijk feestelijk was, met toeterende auto’s, vlaggen, dansende supporters en vuurwerk en dat de politie reeds vooraf zichtbaar en grootschalig aanwezig was in de Haagse Schilderswijk?

Het behoort tot de reguliere taken van de driehoek (burgemeester, officier van justitie en de eenheidschef van de politie) om rondom toekomstige situaties een risico inschatting te maken en zo nodig daarop voor te bereiden.
De politie heeft mij laten weten dat het klopt dat de politie nadrukkelijk zichtbaar aanwezig was in het straatbeeld.
De burgemeester van Den Haag heeft de gemeenteraad geïnformeerd dat het WK zorgvuldig is voorbereid waarbij ervaringen uit eerdere toernooien werden meegenomen. Daarbij is er ruimte voor spontane feestelijke vieringen op straat. Dat is ook geconstateerd bij de wedstrijd Marokko-Nederland op 30 juni 2026.

Vraag 3

Kunt u een feitelijke reconstructie geven van de gebeurtenissen in de Haagse Schilderswijk na afloop van deze wedstrijd, uitgesplitst naar tijdstip, locatie, aard van de incidenten, gegeven bevelen, ingezette politie-eenheden, gebruikte geweldsmiddelen en verrichte aanhoudingen?

Vraag 4

Kunt u daarbij specifiek reconstrueren op welk moment de sfeer volgens politie en driehoek omsloeg, welke concrete feiten of incidenten daaraan ten grondslag lagen en welke rol meldingen over vuurwerk, stenen, flessen, opstoppingen, openbare-ordeverstoringen en het vermeende vuurwapenincident daarbij hebben gespeeld?

Vraag 5

Op welk moment en door wie is besloten om op te schalen naar inzet van de ME, het waterkanon en de wapenstok en welke concrete dreiging voor personen, goederen of de openbare orde maakte deze opschaling volgens u noodzakelijk?

Vraag 6

Welke minder ingrijpende middelen zijn voorafgaand aan deze opschaling overwogen of ingezet en waarom zijn deze volgens politie en driehoek onvoldoende geacht?

Vraag 7

Is voorafgaand aan de inzet van het waterkanon en het gebruik van wapenstokken duidelijk gewaarschuwd dat deze middelen zouden worden ingezet? Zo ja, hoe vaak, op welke wijze, op welke locaties en in welke talen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Op grond van welke wettelijke bevoegdheden en geweldsinstructies zijn het waterkanon en de wapenstok ingezet en hoe is daarbij voldaan aan de eisen van noodzakelijkheid, proportionaliteit en subsidiariteit?

Het gebruik van de wapenstok is op grond van artikel 12e van de Ambtsinstructie onder andere geoorloofd om een persoon op afstand te houden die een ambtenaar in diens taakuitoefening belemmert of die geen gehoor geeft aan een bevoegd gegeven bevel of verordening, en/of ter verspreiding van samenscholing of volksmenigten die een onmiddellijke bedreiging vormen voor de openbare orde.
Het gebruik van de waterwerper is op grond van artikel 14 van de Ambtsinstructie geoorloofd bij het optreden van een mobiele eenheid in opdracht van de meerdere en na verkregen toestemming van het bevoegd gezag.
De politie heeft op 30 juni in Den Haag geweld toegepast ter handhaving van de openbare orde onder het bevoegd gezag van de burgemeester. De wijze waarop dit geweld is toegepast, en welke geweldsmiddelen hierbij zijn ingezet zijn operationele afwegingen die worden gemaakt in de lokale driehoek. De burgemeester legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad. In zijn commissiebrief gaat de burgemeester van Den Haag hier op in.

Vraag 9

Op grond van Artikel 12e van de Ambtsinstructie mag de wapenstok slechts worden gebruikt in strikt omschreven situaties. Kunt u per bekende inzet van de wapenstok concreet aangeven welke wettelijke grond aanwezig was, welk doel met het geweld werd beoogd en waarom dit geweldsmiddel op dat moment noodzakelijk en proportioneel was?

Zie antwoord vraag 8.

Vraag 10

Op sociale media circuleren tevens beelden waarop is te zien dat jongeren in Den Haag gehoor geven aan de politie om door te lopen, maar desondanks herhaaldelijk met wapenstokken worden geslagen. De beelden wekken de indruk dat juist het voortdurende slaan en zwaaien met wapenstokken paniek veroorzaakt onder jongeren die dus in beginsel meewerken. Kunt u deze beelden bevestigen?2

Zie het antwoord op vraag 3 tot en met 7.

Vraag 11

De beelden wekken de indruk dat het voortdurende slaan en zwaaien met wapenstokken juist paniek veroorzaakt onder jongeren die in beginsel lijken mee te werken. Bent u bereid deze beelden te laten beoordelen door een onafhankelijke instantie om vast te stellen of het politieoptreden noodzakelijk, proportioneel, subsidiair en de-escalerend was? Zo nee, waarom niet?

Vraag 12

Kunt u uitsluiten dat feestvierende jongeren of omstanders die zelf geen geweld gebruikten en gehoor gaven aan politiebevelen, toch zijn geraakt door politiegeweld of hardhandig zijn aangehouden? Zo ja, waarop baseert u dat? Zo nee, welke vervolgstappen worden gezet?

Vraag 13

Deelt u de mening dat geweld tegen politieagenten onacceptabel is, maar dat dit nooit mag betekenen dat feestvierende jongeren collectief of disproportioneel hard worden aangepakt?

Vraag 14

Hoe voorkomt de politie dat het gedrag van enkele ordeverstoorders leidt tot een collectieve aanpak van een grotere groep Marokkaanse feestvierders, waaronder jongeren die geen strafbare feiten plegen en juist gehoor geven aan politiebevelen?

In zijn algemeenheid geldt dat wanneer de burgemeester de politie de opdracht geeft om ter handhaving van de openbare orde personen te bevelen zich uit een aangewezen gebied te verwijderen, dit wordt dit gecommuniceerd met de personen die zich in dat gebied bevinden. De politie geeft de instructie om een gebied te verlaten en kondigt aan dat personen die hieraan geen gehoor geven het risico lopen dat er geweld tegen hen gebruikt zal worden.

Vraag 15

Wordt het politieoptreden in Den Haag onafhankelijk geëvalueerd, inclusief de voorbereiding, de zichtbare aanwezigheid van de politie, het moment van opschaling, het gebruik van geweldsmiddelen, de aanhoudingen en de vraag of de inzet de-escalerend of juist escalerend heeft gewerkt? Zo nee, waarom niet?

De burgemeester van Den Haag heeft in zijn brief aan de gemeenteraad onder andere gecommuniceerd dat eerdere ervaringen worden meegenomen in de voorbereiding op momenten waarbij de mogelijkheid bestaat op openbare orde verstoringen.
Ook heeft hij in zijn brief aan de gemeenteraad gecommuniceerd dat politiegeweld in Nederland aan strikte regels gebonden is en altijd achteraf wordt getoetst en waar nodig onderzocht. Als er klachten over het politieoptreden worden ingediend, worden die zorgvuldig beoordeeld, tot indien nodig, aan de onafhankelijke Nationale ombudsman. Er kan ook aangifte worden gedaan als iemand van mening is dat de politie een strafbaar feit heeft begaan.

Vraag 16

Uit berichtgeving blijkt dat Amsterdam koos voor een de-escalerende aanpak waarbij fans ruimte kregen om feest te vieren en geen aanhoudingen zijn verricht, terwijl in Den Haag en Utrecht zwaarder is opgeschaald met ME, waterkanonnen en wapenstokken. Hoe verklaart u dit verschil in politieaanpak en in hoeverre is vooraf meegewogen dat grootschalige en zichtbare politie-inzet juist escalerend kon werken, met name in een dichtbevolkte wijk waar veel jongeren en omstanders aanwezig waren, temeer nu beelden de indruk wekken dat tegen aanwezige jongeren buitensporig en disproportioneel geweld is gebruikt door herhaaldelijk met de wapenstok te slaan?3 45

De handhaving van de openbare orde en de inzet van de politie met dit doeleinde wordt uitgevoerd onder het gezag van de burgemeester. De burgemeester legt hier verantwoording over af in de gemeenteraad. Op lokaal niveau worden afwegingen gemaakt hoe er wordt omgegaan met lokale openbare orde verstoringen onder andere omdat lokaal de kennis aanwezig is over de lokale context, risicolocaties, betrokken gemeenschappen en de beschikbare capaciteit van de politie en hulpdiensten. Daardoor kunnen getroffen maatregelen verschillen per gemeente.

Vraag 17

Gelet op het voorgaande, kunt u precies reconstrueren waardoor, hoe en op welk moment de sfeer omsloeg, wanneer is besloten op te schalen naar inzet van de ME, waterkanonnen en wapenstokken, welke concrete feiten of incidenten daaraan ten grondslag lagen en in hoeverre en hoe daarbij de afweging is gemaakt dat voornoemde zware politie-inzet noodzakelijk, proportioneel en de-escalerend was?

Zie het antwoord op vraag 3 tot en met 10.

Vraag 18

Bent u bereid de Kamer zo spoedig mogelijk te informeren over de uitkomsten van de evaluatie van het politieoptreden in Den Haag en daarbij expliciet in te gaan op de vraag of de inzet van ME, waterkanon en wapenstokken noodzakelijk, proportioneel, subsidiair en de-escalerend was?

Het is niet aan de Minister van Justitie en Veiligheid om in te gaan op individuele casuïstiek. De handhaving van de openbare orde en de inzet van de politie met dit doel wordt uitgevoerd onder het gezag van de burgemeester. De burgemeester legt hier verantwoording over af in de gemeenteraad.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving over de veroordeling van Mert P., die tijdens verlof in januari 2025 een 76-jarige vrouw in Den Dolder om het leven bracht?1

Ja.

Vraag 2

Hoe kijkt u, ruim anderhalf jaar na deze afschuwelijke moord, terug op de veiligheidssituatie rond de Fivoor-klinieken in Den Dolder? Deelt u de conclusie dat de maatregelen die na de moord op Anne Faber in 2017 zijn genomen onvoldoende zijn gebleken om de veiligheid van omwonenden te waarborgen? Zo nee, waarom niet?

De moord van 2 januari 2025 is afschuwelijk en heeft een enorme impact gehad. Het heeft geleid tot groot verdriet bij de nabestaanden en tot gevoelens van onveiligheid onder omwonenden. De veiligheid rondom forensische zorginstellingen heeft continu onze aandacht. Dit is in het belang van omwonenden en medewerkers, maar ook van de cliënten zelf.
Op 12 februari 2025 heeft mijn ambtsvoorganger in de beantwoording van Kamervragen van de leden Thiadens en Van Dijk (beiden PVV) antwoord gegeven op de vraag welke maatregelen er zijn genomen na de moord op Anne Faber in 2017.2 Dit betreft onder andere om wijziging in de aanpak van verdachten van een ernstig misdrijf die niet meewerken aan een gedragsdeskundig onderzoek (weigerende observandi), het wegnemen van belemmeringen bij informatie-uitwisseling en een beter zicht op risico’s; bij uitplaatsing naar een instelling voor forensische zorg is naast een professioneel oordeel, een gestructureerde risicotaxatie en een delictsanalyse verplicht gesteld.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft onderzocht of de zorg aan de dader van de steekpartij op niveau was. In haar rapport concludeerde de IGJ dat de zorg op onderdelen beter en meer volgens protocol had gekund.3 Tegelijkertijd concludeert de IGJ dat wanneer was voldaan aan alle protocollen het dodelijke steekincident niet voorkomen had kunnen worden. Voor de volledige reactie op het rapport verwijs ik u naar de Voortgangsbrief forensische zorg die ik op 26 maart jl. met uw Kamer heb gedeeld.4
Naar aanleiding van het steekincident in januari 2025 hebben de burgemeester van Zeist en de Commissaris van Koning van Utrecht een beroep gedaan op mijn ambtsvoorganger. Daarop volgend zijn er (aanvullende) maatregelen genomen om het veiligheidsgevoel van omwonenden te vergroten en maatschappelijke rust en verbinding te creëren.5 Het gaat onder andere om het aanstellen van een omgevingsmanager, de inzet van extra BOA’s en het plaatsen van camera’s op de looproute van het terrein van Fivoor naar het dorp Den Dolder. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) ondersteunt de gemeente Zeist hierbij financieel.
Ondanks de veiligheidsmaatregelen kunnen incidenten nooit volledig worden uitgesloten. Een ernstig incident geeft altijd aanleiding om kritisch te bezien of er aanvullende maatregelen nodig zijn. De veiligheid van omwonenden, burgers in het algemeen, medewerkers en cliënten staat daarbij voorop.

Vraag 3

Wie heeft destijds besloten Mert P. onbegeleid verlof te verlenen? Welke functionarissen waren betrokken bij die beslissing? Zijn deze mensen inmiddels ontslagen? Zo nee, waarom niet?

Vanwege het belang van resocialisatie en een veilige terugkeer in de samenleving, maakt verlof een onlosmakelijk deel uit van de behandeling van deze cliënten. In de kliniek van Fivoor – waar de dader van het dodelijke steekincident destijds verbleef – worden cliënten behandeld met een licht verstandelijke beperking (LVB) in combinatie met psychiatrische stoornissen en/of gedragsproblemen.
Als onderdeel van de behandeling en wanneer dat als verantwoord wordt ingeschat, kunnen de cliënten in deze kliniek op begeleid of onbegeleid verlof gaan. Het verlof wordt stapsgewijs opgebouwd. Op basis van het dossier en de observaties tijdens de behandeling wordt multidisciplinair gekeken naar de risico’s van de cliënt in de betreffende verloffase. betrokken cliënt ontving op dat moment geen zorg in het kader van een strafrechtelijke maatregel of voorwaarde.

Vraag 4

Kunt u toezeggen dat nooit meer gevaarlijke gekken zoals deze moordenaar met verlof, laat staan onbegeleid verlof, op de maatschappij worden losgelaten?

Zie antwoord vraag 3.

Vraag 5

Hoe beoordeelt u de aanhoudende signalen van bewoners en de gemeenteraad van Zeist dat de veiligheid rond de klinieken nog steeds onvoldoende is gewaarborgd en dat het vertrouwen in de situatie volledig is verdwenen? Welke lessen trekt u daaruit?

Bij de beantwoording van vraag 2 ben ik ingegaan op de veiligheidsmaatregelen die eerder zijn getroffen. Dat neemt niet weg dat ik de zorgen van de inwoners van Den Dolder over de lokale veiligheid serieus neem.

Vraag 6

Acht u het acceptabel dat inwoners van Den Dolder na alles wat er is gebeurd opnieuw moeten vrezen voor jarenlang uitstel, gezien de Fivoor-klinieken uiterlijk 1 januari 2027 uit Den Dolder zouden vertrekken, maar dat de bestuurder van Fivoor heeft aangegeven dat deze planning waarschijnlijk niet haalbaar is en dat een verhuizing mogelijk nog jaren op zich laat wachten?

Fivoor is een particuliere aanbieder van forensische en reguliere zorg aan cliënten met complexe psychiatrische ziektebeelden. De kliniek is zelf verantwoordelijk voor het vinden van een nieuwe locatie.Dat neemt niet weg dat ik op verzoek van de burgemeester van Zeist en de commissaris van de Koning van Utrecht de zoektocht naar een nieuwe locatie voor Fivoor ondersteun, omdat ik de zorgen van de inwoners begrijp. In de beantwoording van de Kamervragen van het lid Ellian (VVD) van 25 maart 2026 heb ik antwoord gegeven op de vraag welke rol JenV speelt in deze zoektocht.6 JenV heeft als voorzitter een bijdrage geleverd aan de Regionale Regietafel. Aan deze tafel zitten burgemeesters uit de regio en de commissaris van de Koning van de provincie Utrecht vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid om voldoende reguliere én forensische zorg beschikbaar te houden in de regio. Daarnaast is JenV betrokken bij de Stuurgroep Reallocatie Fivoor die concrete locaties voor herhuisvesting onderzoekt.
Fivoor heeft het streven geuit om 1 januari 2027 te willen verhuizen maar heeft daarbij aangegeven dat de verhuisdatum afhankelijk is van het vinden van een alternatieve locatie in de regio. Vanaf het moment dat er een geschikte locatie voor de herhuisvesting is gevonden, duurt het doorgaans een aantal jaren om daadwerkelijk te kunnen verhuizen.

Vraag 7

Welke concrete maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat de klinieken uiterlijk op 1 januari 2027 zoals afgesproken, en nog liever morgen, uit Den Dolder zijn verdwenen? Kunt u de inwoners van Den Dolder op zijn minst de harde garantie geven dat deze datum niet opnieuw zal opschuiven? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 8

Deelt u de mening dat inwoners van Den Dolder na jaren van incidenten, waarschuwingen en uitgestelde verhuizingen recht hebben op duidelijkheid en dat de veiligheid van omwonenden niet opnieuw ondergeschikt mag worden gemaakt aan bestuurlijke en praktische problemen rond de herhuisvesting van Fivoor? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 9

Kunt u de Kamer zo spoedig mogelijk informeren over de voortgang van de verhuizing, de concrete planning, de eventuele knelpunten en de maatregelen die u neemt om te voorkomen dat de vertrekdatum opnieuw opschuift?

Ik heb uw Kamer in de meest recente Voortgangsbrief forensische zorg geïnformeerd over de stand van zaken.7 In deze brief staat dat er drie locaties in beeld zijn voor de herhuisvesting van Fivoor. Met het oog op lokaal draagvlak voor de nieuwe locatie, verloopt de herhuisvesting volgens een zorgvuldig proces dat op dit moment wordt uitgewerkt. Het doorkruisen van dit proces roept risico’s op voor de herhuisvesting. De betreffende locaties worden daarom op dit moment niet gedeeld. Ik houd uw Kamer op de hoogte van relevante ontwikkelingen.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel en wat is uw reactie hierop?1

Ja. Het rijden met een ongeldig rijbewijs is onacceptabel. Wie ondanks een ongeldig verklaard rijbewijs of met een rijbewijsmaatregel toch blijft rijden, brengt de verkeersveiligheid in gevaar, houdt zicht niet aan een opgelegde straf en pleegt een strafbaar feit waar een gevangenisstraf voor opgelegd kan worden. Het is goed om te zien dat de politie hier intensief op handhaaft. De politie hanteert een risicogestuurde aanpak die succesvol blijkt. De politie zet hiervoor onder andere de Automatic Number Plate Recognition (ANPR)-camera’s in. Personen met een ongeldig verklaard rijbewijs die een voertuig op hun naam hebben staan, kunnen met behulp van deze camera’s snel gelokaliseerd worden. Hierdoor wordt de pakkans vergroot.

Vraag 2

Erkent u dat een straf die door duizenden bestuurders eenvoudig wordt genegeerd, blijkbaar aantoont dat het gezag in Nederland tot onder het nulpunt is gedaald en dat het tijd is om over te stappen op een zerotolerancebeleid als het gaat om recidivisten ten aanzien van de verkeersveiligheid? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Ik ben het ermee eens dat bestuurders die met een ongeldig verklaard rijbewijs of met een rijbewijsmaatregel door blijven rijden, stevig aangepakt moeten worden. Daarom neem ik met het Wetsvoorstel verbetering aanpak rijden onder invloed ook aanvullende maatregelen voor deze doelgroep.2 Het wetsvoorstel regelt onder meer dat ten aanzien van mensen die een opgelegde ontzegging van de rijbevoegdheid schenden, vervangende hechtenis kan worden toegepast. Zo kan er snel worden ingegrepen als iemand toch achter het stuur wordt aangetroffen, zonder dat er eerst een vervolging voor het rijden met een ontzegging van de rijbevoegdheid plaats moet vinden.
Ook regelt het wetsvoorstel dat de ontzegging van de rijbevoegdheid dadelijk uitvoerbaar verklaard kan worden. Hiermee kan een opgelegde rijontzegging direct ten uitvoer worden gelegd en geldt deze bijvoorbeeld dus ook al lopende een eventueel hoger beroep.
Daarnaast geeft het wetsvoorstel de strafrechter de bevoegdheid om bij een ontzegging van de rijbevoegdheid het rijbewijs ook ongeldig te verklaren voor alle categorieën waarvoor het is afgegeven voor de resterende duur van de geldigheid. Dat betekent dat het rijbewijs definitief ongeldig wordt en dat iemand pas na afloop van de duur van de rijontzegging een nieuw rijbewijs kan aanvragen. Om een nieuw rijbewijs te kunnen krijgen moet iemand opnieuw zijn rijvaardigheid en rijgeschiktheid aantonen. Ik meen dat er hiermee een stevig pakket ligt om notoire verkeersovertreders die achter het stuur blijven stappen af te schrikken en aan te pakken.
Het wetsvoorstel is aangemeld voor plenaire behandeling. Graag ga ik in het kader van die behandeling verder met uw Kamer in gesprek over deze aanvullende maatregelen.

Vraag 3

Kunt u inschatten hoeveel personen hun rijontzegging jaarlijks negeren en in de auto stappen, gezien de politie jaarlijks 10.000 gevallen per jaar betrapt en het daarom in de lijn der verwachting ligt dat het echte cijfer vele manen hoger ligt?

Er is geen zicht op het aantal mensen dat rijdt met een rijontzegging maar hiervoor niet wordt gepakt. Ik beschik wel de instroomcijfers van zaken bij het OM voor artikel 9 WVW1994, rijden tijdens een ontzegging van de rijbevoegdheid.
Jaar
Instroom bij het OM van artikel 9 WVW 1994 zaken
2021
8.177
2022
9.941
2023
10.404
2024
8.182
2025
8.869

Vraag 4

Hoeveel van de betreffende bestuurders zijn in de afgelopen vijf jaar twee, drie of meer keer betrapt op rijden zonder geldige rijbevoegdheid? Wat is het hoogste aantal overtredingen dat in deze periode bij één persoon is geconstateerd?

In de afgelopen vijf jaar zijn over deze periode opgeteld 5177 personen twee keer betrapt op rijden zonder geldige rijbevoegdheid, 2107 personen drie keer, 1124 personen vier keer en 1320 personen vijf keer en meer. De bestuurder die het vaakst is betrapt op het rijden zonder geldige rijbevoegdheid is 36 keer gepakt.

Vraag 5

Hoe vaak is een persoon, waarvan het rijbewijs al afgepakt was, betrokken geraakt bij een verkeersongeval en hoe vaak had zo’n verkeersongeval een dodelijk slachtoffer?

Het is niet bekend in hoeveel gevallen een bestuurder waarvan het rijbewijs ongeldig was, betrokken is geraakt bij een verkeersongeval en hoe vaak daarbij sprake was van een dodelijk slachtoffer, omdat dit niet als zodanig wordt geregistreerd. Wel kan uit de cijfers gehaald worden hoeveel unieke personen voor een artikel 9 WVW 1994 (rijden zonder geldig rijbewijs) delict in combinatie met een artikel 6 WVW 1994 (veroorzaken ongeval) delict zijn vervolgd. Het gaat in totaal om 239 personen. Daarbij moet worden opgemerkt dat bij een ongeval meerdere bestuurders betrokken kunnen zijn en schuld kunnen hebben en ook kunnen de delicten los van elkaar gepleegd zijn.

Vraag 6

Deelt u de mening dat het niet langer uit te leggen is dat de verkeersveiligheid herhaaldelijk in het geding komt door mensen die een opgelegde sanctie negeren en dat feitelijk moet worden overgegaan naar onmiddellijk hechtenis als sprake is van een rijverbod? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Met het oog op de verkeersveiligheid acht ik het inderdaad van belang dat personen die (herhaaldelijk) een rijontzegging negeren, zo snel mogelijk van de weg gehaald kunnen worden. Daarom wordt met het in het antwoord op vraag 2 al genoemde Wetsvoorstel verbetering aanpak rijden onder invloed voorgesteld dat ten aanzien van deze bestuurders vervangende hechtenis kan worden toegepast.

Vraag 7

Acht u de maatregelen uit het wetsvoorstel Verbetering aanpak rijden onder invloed afdoende, of zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk om veelplegers die ondanks een rijontzegging of ongeldig verklaard rijbewijs blijven rijden effectief uit het verkeer te weren? Zo ja, aan welke maatregelen denkt u zelf?

Met het wetsvoorstel worden belangrijke stappen gezet om deze groep bestuurders effectiever aan te pakken. In dit verband noem ik nogmaals in het bijzonder de vervangende hechtenis. Niet alleen maakt dit snel optreden mogelijk, de verwachting is ook dat van de vervangende hechtenis een grotere afschrikwekkende werking uitgaat dan van het huidige beleid waarbij er eerst een aparte vervolging voor het schenden van de rijontzegging dient plaats te vinden. Daarnaast is de aanpak van de politie met behulp van ANPR-camera’s, zoals in het antwoord op vraag 1 benoemd, erg effectief. Momenteel wordt ook nog gewerkt aan de ontwikkeling van een bredere veelplegersaanpak, die ziet op alle verkeersovertredingen en niet specifiek het schenden van een rijontzegging. Uw Kamer wordt hier in het najaar nader over geïnformeerd.

Vraag 8

Bent u bereid wettelijk te regelen dat bij herhaald rijden terwijl het rijbewijs is ingevorderd, ongeldig verklaard of terwijl een rijontzegging geldt, het voertuig in beginsel altijd in beslag wordt genomen en, waar mogelijk, verbeurd wordt verklaard? Zo nee, waarom niet?

Ik begrijp en deel de wens om hard op te treden tegen veelplegers die blijven rijden terwijl hun rijbewijs is ingevorderd, ongeldig verklaard of terwijl een rijontzegging geldt. De inbeslagname van een voertuig is al mogelijk en is afhankelijk van de omstandigheden van het geval en de ernst van de gedraging. De bevoegdheid om te beslissen over de inbeslagname ligt bij het openbaar ministerie en de rechter. Verbeurdverklaring kan door de rechter worden opgelegd als bijkomende straf wanneer het voertuig is gebruikt om het strafbare feit te plegen. Met het oog op het belang van de rechtelijke straftoemetingsvrijheid, acht ik het echter van belang dat niet wettelijk wordt voorgeschreven dat de inbeslagname en verbeurdverklaring altijd moet plaatsvinden in geval van recidive. Het is van belang dat de rechter de omstandigheden van het geval en de proportionaliteit van een dergelijke straf kan afwegen. Bovendien kan het zo zijn dat het voertuig niet in bezit zijn van de overtreder. Tot slot zal een dergelijke regeling hardnekkige overtreders helaas niet tegenhouden om in een ander voertuig te blijven rijden. Vervangende hechtenis, zoals voorgesteld met voornoemd wetsvoorstel, is in die gevallen naar verwachting effectiever.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichtgeving over zogeheten «aftekenstages» in mbo-zorgopleidingen, waarbij studenten praktijkopleiders betalen om stage-uren af te tekenen zonder daadwerkelijk aanwezig te zijn geweest op de stageplek?1

Vraag 2

Kunt u aangeven hoeveel gevallen van aftekenstages en vergelijkbare stagefraude er sinds het verkennend onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) van juni 2024 zijn geconstateerd, uitgesplitst per opleidingsniveau en -richting?

Vraag 3

Deelt u de zorg dat door deze vorm van fraude ongekwalificeerde personen met een mbo-diploma aan de slag kunnen gaan in de zorg, met directe risico’s voor de veiligheid van kwetsbare patiënten zoals ouderen en mensen met een beperking? Zo ja, welke aanvullende maatregelen bent u voornemens te nemen?

Vraag 4

Welke concrete voortgang is geboekt met de aanbevelingen uit het rapport «Er is meer aan de hand' (juni 2024) en de daaropvolgende Kamerbrief, met name ten aanzien van de bevoegdheden van de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en de erkenningscriteria voor leerbedrijven?

Vraag 5

Kunt u een actueel overzicht geven van de omvang van fraude met EVC-certificaten (Erkenning van Verworven Competenties) in de zorgsector, mede in het licht van het strafrechtelijk onderzoek naar het EVC-bureau F&P Educatie en de recente aanhoudingen in die zaak?

Vraag 6

Bent u bereid te onderzoeken of de mogelijkheid voor commerciële EVC-bureaus om ervaringscertificaten af te geven voor zorggerelateerde beroepen (tijdelijk) aan strengere voorwaarden moet worden gebonden of aan onafhankelijker toezicht moet worden onderworpen, gezien de kwetsbaarheid van dit systeem voor fraude?

Vraag 7

Op welke wijze wordt geborgd dat zorginstellingen die een medewerker aannemen op basis van een mbo-diploma of EVC-certificaat, dit diploma of certificaat op eenvoudige en betrouwbare wijze kunnen verifiëren, en acht u de huidige verificatiemogelijkheden (bijvoorbeeld via DUO) toereikend?

Vraag 8

Bent u bereid, gelet op de aanhoudende signalen en de kennelijke toename van deze fraudevormen sinds 2024, de Kamer op korte termijn een geactualiseerde stand-van-zakenbrief te sturen met daarin concrete, meetbare doelstellingen en een tijdpad om stage- en EVC-fraude in de zorgopleidingen terug te dringen?

Vraag 1

Bent u bekend met signalen van politieagenten dat zaken betreffende geweld tegen politieagenten en belediging van politieagenten in de praktijk regelmatig worden geseponeerd of slechts beperkt strafrechtelijk worden afgedaan?

Nee, deze signalen ken ik in zijn algemeenheid niet. Het Openbaar Ministerie (OM) neemt deze zaken juist zeer ernstig op. Deze worden met prioriteit behandeld en het sepotpercentage is in deze zaken lager dan gemiddeld. In 2025 werd volgens het jaarbericht van het OM 31 procent van de totale uitstroom onvoorwaardelijk geseponeerd1, terwijl in Veilig Publieke Taak-zaken in 2025 slechts 14 procent onvoorwaardelijk werd geseponeerd2 en in Geweld Tegen Politieambtenaren (GTPA)-zaken slechts 17,8 procent. Laatstgenoemde percentage blijkt uit de tabel in het antwoord op vraag 2. Een onvoorwaardelijke sepot betekent dat het OM onvoorwaardelijk afziet van vervolging. Bij een voorwaardelijk sepot zijn er voorwaarden verbonden aan het sepot, bijvoorbeeld verplichte begeleiding door Reclassering Nederland. Dit betekent niet dat er geen sepots voorkomen, bijvoorbeeld als het wettig en overtuigend bewijs ontbreekt of als een andere afdoening prevaleert om een duurzame afdoening te verkrijgen.

Vraag 2

Hoeveel aangiften en processen-verbaal wegens geweld en belediging tegen politieagenten zijn in de afgelopen vijf jaar door het Openbaar Ministerie (OM) afgedaan met een sepot of een voorwaardelijk sepot? Kunt u deze cijfers per jaar uitsplitsen?

Het OM spant zich samen met de politie in voor mensen met een veilige publieke taak (VPT). In verband hiermee worden ook de Eenduidige Landelijke Afspraken (ELA) bij agressie en geweld tegen functionarissen met een publieke taak geactualiseerd. Dit zijn opsporings- en vervolgingsafspraken van de politie en het OM. Deze afspraken zien op de strafrechtelijke aanpak van agressie en geweld tegen functionarissen met een publieke taak. De huidige versie van de ELA geldt sinds 2010. In 2025 heb ik toegezegd de ELA te zullen herzien en om daarbij de bevindingen uit de praktijk en de verschillende evaluaties te betrekken3. Naar verwachting ontvangt uw Kamer in het derde kwartaal van 2026 de herziene versie van de ELA.
Om de vervolging van VPT-zaken voor de samenleving inzichtelijk te maken publiceert het OM ieder jaar in april een memo overzicht en duiding VPT. In onderstaande tabel staat het totaal aantal ter vervolging ingestroomde VPT-zaken over de jaren 2021 t/m 2025. Onder het totaal aantal ingestroomde VPT-zaken staan de aantallen die onder de door het OM met de maatschappelijke kwalificatie Geweld Tegen Politieambtenaren (GTPA) ter vervolging zijn ingestroomd en daaronder zijn de aantallen voorwaardelijke – en onvoorwaardelijk sepots opgenomen.
9.823
9.911
9.113
9.110
9.811
– Vw sepot
322
407
366
358
383
– Ov sepot
793
902
842
767
810
% GTPA geseponeerd
17,1%
18,9%
19,8%
18,5%
17,8%

Vraag 3

Wat zijn de meest voorkomende sepotgronden in zaken waarin politieagenten slachtoffer zijn van geweld of belediging? Kunt u hiervan een overzicht geven?

De meest voorkomende sepotgrond bij een onvoorwaardelijke sepot is «onvoldoende bewijs». Bij een voorwaardelijke sepot is dat «ander dan strafrechtelijk ingrijpen prevaleert». In dat geval prevaleert bijvoorbeeld bestuursrechtelijk of tuchtrechtelijk ingrijpen.

Vraag 4

Hoeveel zaken wegens geweld en/of belediging van politieagenten hebben in de afgelopen vijf jaar geleid tot een strafbeschikking, transactie of veroordeling door de rechter? Kunt u deze cijfers per jaar uitsplitsen?

De cijfers die ik van het OM heb ontvangen, zijn niet uitgesplitst naar geweld en/of belediging. Over de afdoening van GTPA-zaken kan ik de onderstaande cijfers verstrekken. Hierin staat weergeven hoeveel zaken zijn afgedaan met een transactie/ OM-strafbeschikking en hoeveel zaken aan de rechter zijn voorgelegd. Het totaal aantal zaken dat is geseponeerd treft u in de tabel bij het antwoord op vraag 2.
1.143
1.403
1.273
1.304
1.669
4.132
4.045
3.897
3.922
3.650

Vraag 5

Herkent u de signalen uit de politiepraktijk dat ernstige beledigingen van agenten, waaronder bedreigende en intimiderende uitlatingen tijdens de uitoefening van hun functie, met regelmaat worden geseponeerd? Zo ja, hoe beoordeelt u deze ontwikkeling? Zo nee, waarop baseert u dat?

Deze signalen herken ik in zijn algemeenheid niet. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 2. Daarbij hecht ik eraan het volgende op te merken. Intimiderende en bedreigende uitlatingen kunnen een grote impact hebben op agenten en zijn moreel verwerpelijk. Vanuit strafrechtelijk perspectief geldt echter dat intimiderende en bedreigende uitlatingen niet altijd een strafbaar feit opleveren. Waar het wel een (mogelijk) strafbaar feit oplevert, pakt het OM deze zaken met prioriteit op.
Van het OM heb ik, zoals hiervoor weergegeven, jaarcijfers ontvangen van het totaal aantal GTPA-zaken die ter vervolging zijn ingestroomd. Daarbij is tevens het aantal voorwaardelijke en onvoorwaardelijke sepots gegeven. Zie hiervoor ook de antwoorden op vraag 1, 3 en 4.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat een consequente bestraffing van geweld en ernstige belediging van politieagenten essentieel is voor het gezag van de politie, de veiligheid van onze dienders en de norm dat agressie tegen hulpverleners onacceptabel is? Zo nee, waarom niet?

Geweld en agressie tegen mensen met een publieke taak is onacceptabel en dit geldt zeer zeker ook voor politiemedewerkers. Een krachtige strafrechtelijke aanpak van geweld en agressie tegen alle functionarissen met een publieke taak is essentieel.
De politie heeft als werkgever een belangrijke rol in de ondersteuning van politiemedewerkers die tijdens het uitvoeren van hun werk te maken krijgen met geweld en agressie. Zo is er binnen de politie een Integrale Aanpak Geweld Tegen Politieambtenaren. Deze aanpak is gericht op de bescherming van politiemedewerkers door opleiding, registratie en vroegsignalering. De leidinggevenden vervullen een ondersteunende rol in de zorg en aandacht voor de mentale weerbaarheid van hun medewerkers. Ook wordt er in debriefings aandacht besteed aan het delen van nare ervaringen tijdens de dienst. Indien dit het geval is worden de betreffende politiemedewerkers 3 á 4 weken later uitgenodigd voor een groepsgesprek samen met een psycholoog. Ook is het Team Collegiale Ondersteuning ingericht voor ondersteuning voor en door collega’s na ingrijpende en schokkende gebeurtenissen in het werk.
Verder benoemt het OM in het requisitoir de bijzondere positie van het slachtoffer en motiveert de strafeis met inachtneming van de toepasselijke aanwijzingen van het College, als ook een afwijking daarvan. In beginsel wordt door het OM in VPT-zaken een aanmerkelijk hogere sanctie opgelegd of straf geëist. Voor mij is op basis van de geleverde informatie niet aannemelijk dat geweld en agressie van politiemedewerkers niet consequent wordt vervolgd en bestraft.
Ik informeer u op korte termijn over de herziening van de ELA bij agressie en geweld tegen functionarissen met een publieke taak tussen de politie en het OM. Met deze herziening wordt beoogd om de politie en het OM nog beter in staat te stellen om VPT-delicten met meer prioriteit en kwaliteit af te handelen.

Vraag 7

Bent u bereid samen met het OM te onderzoeken of de huidige afdoeningspraktijk in zaken van geweld en belediging van politieagenten in overeenstemming is met het uitgangspunt dat agressie en geweld tegen publieke functionarissen een hoge opsporings- en vervolgingsprioriteit hebben? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat de overheid haar eigen politieagenten in de steek laat wanneer geweld en ernstige belediging van politieagenten niet consequent worden vervolgd en bestraft? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 6.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Bijzonder huwelijk: Natasja (51) trouwt niet alleen met Erik (51), maar óók met Berlinda (55)»?1

Vraag 2

Zijn u meer situaties bekend van een schijnhuwelijk met meer dan twee personen waarbij een buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (babs) een rol vervult?

Vraag 3

Ziet u het belang om het huwelijk als een uniek verbond van twee personen te beschermen, mede gezien de problemen die bij polygamie bestaan en die de overheid door middel van beleid probeert te bestrijden?

Vraag 4

Wat vindt u, gelet op de wettelijke norm van monogamie en de strafbepaling inzake bigamie, van situaties waarin bewust de schijn wordt gecreëerd dat sprake is van een huwelijk met meer dan twee personen?

Vraag 5

In hoeverre wordt in de informatievoorziening richting de babs en bij hun beëdiging aandacht besteed aan de wettelijke norm van monogamie en de betekenis ervan voor de verantwoordelijkheid van de babs?

Vraag 6

Vindt u het te verenigen met de verantwoordelijkheid van de babs in het naleven van de wettelijke normen dat hij bewust meewerkt aan situaties waarin de schijn van bigamie wordt gewekt, bijvoorbeeld door in de ceremonie een plaats te geven aan het gebruik van aktes en getuigen? Zo ja, waarom? Zo nee, in hoeverre wordt het handelen van de babs meegewogen bij een nieuwe beëdiging?

Vraag 7

In hoeverre is bij de beëdiging van een babs voor een enkele dag bekend op welke situatie de beëdiging betrekking heeft? Vindt u ook dat een beëdiging voor situaties van schijnhuwelijken, waaronder bigame schijnhuwelijken, niet aan de orde kan zijn?

Vraag 8

Bent u bereid in overleg te treden met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Raad voor de rechtspraak om meer duidelijkheid te creëren over de rol van de babs in het bewaken van de wettelijke positie van het monogame huwelijk?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Jacht op wolf Bram verliep in diepste geheim en cruciale info komt pas maanden later boven tafel?»1

Ja.

Vraag 2

Wat doet u precies om faunabeheerders en specifiek zij die belast zijn met het oplossen van een maatschappelijk probleem zoals overlast gevende wolven te beschermen, nu uit nieuwe documenten blijkt dat jagers veel last hadden van pro-wolfactivisten?

Ik betreur het zeer als uitvoerders van een vergunning hinder ondervinden bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. Iedereen moet veilig zijn werkzaamheden kunnen uitvoeren. Het beleid rond overlastgevende wolven ligt echter primair bij provincies en gemeenten. Zij dragen er zorg voor dat de uitvoering goed wordt geregeld en het is aan eenieder om zich correct te gedragen tegenover anderen.
Ik ga tijdens het Nationaal Wolvenberaad met provincies en burgemeesters in gesprek waarbij ik ook zal bespreken welke ondersteuning ik kan bieden bij het uitvoeren van het beleid rond probleemwolven.

Vraag 3

Hoe bestaat het dat activisten een wildcamera kapotmaken en er een fysieke confrontatie plaatsvindt met een faunabeheerder en deze activisten niet worden vervolgd? Wat is ervoor nodig om dit alsnog voor elkaar te krijgen?

Zowel de eigenaar van een camera als een faunabeheerder kan in zo’n geval aangifte doen. Zo’n aangifte wordt dan in behandeling genomen door het Openbaar Ministerie (OM). Dit kan ook achteraf. Het OM is niet bekend met aangiftes over het kapotmaken van wildcamera’s of van fysieke confrontaties.

Vraag 4

Kunt u aangeven hoe vaak faunabeheerders de afgelopen vijf jaar bedreigd zijn en of dit tot vervolging heeft geleid? Indien nee, waarom niet? Heeft u de mensen in beeld die dit doen? Indien nee, waarom niet?

Het OM beschikt niet over gegevens over hoe vaak faunabeheerders worden bedreigd, omdat daarvan geen aangifte is gedaan. Daarnaast worden beschikbare registraties niet uitgesplitst naar de hoedanigheid van betrokkenen, zoals faunabeheerders. Om die redenen zijn hierover geen specifieke cijfers beschikbaar.

Vraag 5

Kunt u een lijst met alle vernielingen en vermissingen van spullen, veroorzaakt door activisten om het werk van faunabeheerders te belemmeren, in de afgelopen vijf jaar met de Kamer delen? Indien nee, waarom niet?

Het OM beschikt niet over gegevens over hoe vaak eigendommen van faunabeheerders worden vernield of weggenomen indien daarvan geen aangifte wordt gedaan. Daarnaast worden beschikbare registraties niet uitgesplitst naar de hoedanigheid van betrokkenen, zoals faunabeheerders of activisten. Om die redenen zijn hierover geen specifieke cijfers beschikbaar.

Vraag 6

Deelt u de mening dat wolf Bram vanwege het bijten van vier mensen en het doodbijten van twee honden een groot maatschappelijk probleem bleek en dat wat dat betreft de faunabeheerders vanuit de provincie als bevoegd gezag volledige ondersteuning verdienen? Zo ja, hoe kan het kabinet hier een bijdrage aan leveren?

Ja, er was sprake van een probleemwolf. In mijn amvb heb ik de definities van probleemwolven vastgelegd, zodat er duidelijkheid ontstaat over situaties zoals die zich in de provincie Utrecht hebben voorgedaan. Met de amvb lever ik een bijdrage aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem.

Vraag 7

Deelt u de mening dat de uitvoering van deze taak onder grote maatschappelijke druk is uitgevoerd, er grote zorgen waren over de verdere escalatie van het gedrag van deze wolf en mogelijke fatale gevolgen voor mensen? Bent u bereid om provincies hier meer in te ondersteunen en erop toe te zien dat de uitvoerende faunabeheerders vanuit alle overheidsdiensten volledige ondersteuning en medewerking krijgen?

Ja, die mening deel ik. Ik heb dan ook waardering voor zowel de zorgvuldigheid die de provincie heeft getoond bij het tot stand komen van de afschotvergunning als voor de uitvoering hiervan. Met de amvb beoog ik de provincies te ondersteunen in de uitvoering van hun beleid rond probleemwolven. Ik heb aan de provincies mijn ondersteuning toegezegd daar waar zij in de praktijk wellicht tegen juridische procedures als gevolg van de amvb aanlopen. Verder, wanneer mensen zich bijvoorbeeld niet aan toegangsregels van gebieden houden, kunnen uitvoerders die hier hinder van ondervinden dit melden bij een terreinbeherende organisatie die vervolgens kan optreden. Zie ook het antwoord op vraag 2.

Vraag 8

Kunt u deze vragen voorafgaand aan het debat over de Wolf in Nederland van 1 september 2026 beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Mieke (96) bruut overvallen, maar politie heeft geen tijd, kleinzoon Bing (23) start massale klopjacht op daders: «Het net sluit zich»»?1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het feit dat een 96-jarige vrouw die op 4 juli jl. in Overveen op klaarlichte dag gewelddadig van haar gouden ketting werd beroofd, van de politie te horen kreeg dat er pas over zeventien dagen plek was om aangifte te doen?

Geweldsmisdrijven als deze zijn afschuwelijk en ik veroordeel deze ten zeerste. Als Minister van Justitie en Veiligheid kan ik echter niet ingaan op individuele casussen. Ik onderschrijf het belang van een bereikbare en zichtbare politie en vind het belangrijk dat burgers goed en zo snel als kan worden geholpen bij (het doen van) de aangifte. De politie is verantwoordelijk voor haar dienstverlening aan de burger en streeft ernaar om slachtoffers van misdrijven zo goed mogelijk bij te staan. Daarom spant de politie zich in om dit proces zo veel mogelijk aan te laten sluiten bij de behoefte van burgers.
In het algemeen geldt dat de politie bij het opnemen van aangiften rekening houdt met de ernst van het misdrijf, de situatie van het slachtoffer en het belang van eventueel opsporingsonderzoek.
Voor het opnemen van een aangifte van een meer complex of ernstiger strafbaar feit zoals in deze zaak, is vaak persoonlijk contact tussen de politie en het slachtoffer nodig en is het belangrijk dat er doorgevraagd kan worden om zoveel mogelijk aanknopingspunten voor de opsporing te verkrijgen. Dit kan een langere doorlooptijd met zich meebrengen. In deze casus is inmiddels de aangifte ontvangen en loopt er onderzoek.
Een belangrijk aspect hierbij is het verzamelen van bewijs, zoals het veiligstellen van relevante camerabeelden binnen de termijn waarin dat mogelijk is. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mogen particulieren camerabeelden maximaal 4 weken (28 dagen) bewaren. Als er sprake is van een incident mogen camerabeelden langer worden bewaard. Daarnaast mogen gemeentelijke cameratoezichtbeelden in de openbare ruimte maximaal vier weken bewaard worden (artikel 151c van de Gemeentewet). Als de politie beelden heeft van een misdrijf en deze gebruikt kunnen worden voor opsporing en vervolging, mogen de beelden bewaard worden zolang dit voor het onderzoek nodig is
Tot slot geldt dat de politie voortdurend haar dienstverlening evalueert om deze waar mogelijk te verbeteren. De inzichten en lessen uit bovenstaande casus worden benut om de dienstverlening verder te ontwikkelen en in de toekomst nog beter aan te laten sluiten bij de behoeften van burgers.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat een wachttijd van zeventien dagen voor het doen van aangifte van een geweldsmisdrijf tegen een hoogbejaarde volstrekt onacceptabel is, mede omdat – zoals de kleinzoon van het slachtoffer terecht constateerde – cruciaal bewijsmateriaal zoals camerabeelden na zo'n periode veelal gewist is? Zo nee, waarom niet?

Zie antwoord vraag 2.

Vraag 4

Hoe beoordeelt u het gegeven dat drie jonge burgers binnen enkele dagen deden wat de politie naliet: camerabeelden verzamelen bij winkeliers en bewoners, de daders haarscherp in beeld brengen – inclusief het misdrijf zelf – en dit bewijsmateriaal, in de woorden van de Telegraaf, «op een presenteerblaadje» aanleveren bij de Haarlemse politie?

Wanneer burgers informatie aanleveren ten behoeve van een opsporingsonderzoek staat de politie daarvoor open. Informatie die aanknopingspunten voor de opsporing oplevert, is waardevol en behulpzaam bij de uitvoering van het onderzoek en het vinden van daders. Uiteraard waardeer ik de betrokkenheid van burgers en juich ik toe dat zij relevante informatie met de politie delen. Daarbij is het wel van belang dat deze informatie binnen de geldende wettelijke kaders is verkregen. Burgers beschikken namelijk niet over opsporingsbevoegdheden; het uitvoeren van opsporingsonderzoek is een taak van de politie die plaatsvindt onder het gezag van het Openbaar Ministerie (OM). De politie bepaalt echter – ook onder het gezag van het OM – welke zaken worden onderzocht en beoordeelt aangeleverde informatie altijd op betrouwbaarheid en rechtmatigheid. Voordat informatie als bewijs wordt gebruikt, verricht de politie daarom te allen tijde eigen onderzoek ter verificatie.

Vraag 5

Kunt u verklaren waarom zelfs ná het aanleveren van dit bewijsmateriaal het politieoptreden volgens de betrokkenen «vrij bureaucratisch» verliep, waarbij het ene politiedistrict niet direct schakelde met het andere en de jongens niet konden worden doorverbonden met het district Zandvoort waar de zaak onder viel?

Ik betreur het wanneer burgers het gevoel hebben dat adequaat politieoptreden uitblijft en benadruk dat de politie ernaar streeft om slachtoffers van misdrijven zo goed mogelijk bij te staan. Het belang van een zichtbare en bereikbare politie is daarbij groot. Als Minister van Justitie en Veiligheid kan ik echter niet ingaan op individuele casussen. Zie het antwoord op de vragen 2 en 3.

Vraag 6

Hoe beoordeelt u de reactie van de politiewoordvoerder dat een aangifte-afspraak «moet passen in de agenda's van de politie en de aangever»? Deelt u de opvatting van onze fractie dat bij een gewelddadige straatroof op een 96-jarige de agenda van de politie zich moet voegen naar het slachtoffer, en niet andersom?

Zoals ik in mijn beantwoording op de vragen 2 en 3 aangaf is het van groot belang dat de politie bereikbaar en zichtbaar is. Het contact tussen de politie en een burger die aangifte wil doen, dient zo veel als mogelijk op maat te zijn en te passen bij de individuele situatie en behoefte van de burger.

Vraag 7

Kunt u bevestigen dat de daders – volgens het artikel drie vermoedelijk Oost-Europese mannen – op dit moment nog altijd voortvluchtig zijn? Welke opsporingsinzet wordt er nu daadwerkelijk gepleegd om hen aan te houden, en op welke termijn verwacht u resultaat?

Als Minister van Justitie en Veiligheid ga ik niet in op individuele casussen. Daarnaast kan ik geen uitspraken doen over lopend onderzoek.

Vraag 8

Kunt u de Kamer, zodra de daders zijn aangehouden, informeren over hun nationaliteit en verblijfsstatus?

Op het moment dat er verdachten zijn aangehouden is er sprake van een strafzaak en is het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor de communicatie. Over lopende strafzaken doe ik geen uitspraken.

Vraag 9

Deelt u de opvatting van onze fractie dat daders die een oma van 96 beroven lang in de cel horen en daarna keihard ons land uitgetrapt moeten worden? Zo nee, waarom niet?

Ik deel uw afschuw van dit soort gewelddadige misdrijven tegen kwetsbare slachtoffers, maar het is aan de politie en het Openbaar Ministerie om de daders op te sporen en te vervolgen en aan de rechter om een straf op te leggen.

Vraag 10

Bent u bereid ervoor te zorgen dat het Openbaar Ministerie in deze zaak maximaal inzet op een lange onvoorwaardelijke gevangenisstraf, en dat na afloop van de detentie wordt ingezet op ongewenstverklaring, uitzetting en een duurzaam inreisverbod? Zo nee, waarom niet?

Het Openbaar Ministerie handelt zelfstandig en onafhankelijk. Ik heb er alle vertrouwen in dat het OM in deze zaak tot een passende beslissing komt.
Meer algemeen gesproken, indien daartoe aanleiding bestaat, beoordeelt de Immigratie- en Naturalisatiedienst of een strafrechtelijke veroordeling gevolgen heeft voor het verblijfsrecht. Eindigt het verblijfsrecht, dan zet de Dienst Terugkeer en Vertrek voortvarend in op terugkeer naar het land van herkomst of, indien van toepassing, overdracht aan de verantwoordelijke lidstaat.

Vraag 11

Is de politie bekend met de eerdere incidenten die in het artikel worden genoemd waarbij de daders volgens de sociale-mediacampagne van de drie vrienden meer berovingspogingen hebben gedaan en eerder een vrouw hebben achtervolgd en worden deze meegenomen in het opsporingsonderzoek?

Ik heb van de politie vernomen dat alle informatie die de kleinzoon van het slachtoffer samen met zijn vrienden heeft verzameld, is overgedragen aan de politie. Verder kan ik niet ingaan op individuele casussen en worden er geen uitspraken gedaan over lopende onderzoeken.

Vraag 12

Welke structurele maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat slachtoffers van geweldsmisdrijven direct aangifte kunnen doen en dat burgers zich niet langer genoodzaakt voelen zelf rechercheur te spelen omdat de politie geen tijd heeft?

De politie ontwikkelt haar dienstverlening steeds meer naar een multichannel-vorm, ook voor het doen van aangifte. Dat houdt in dat burgers, afhankelijk van de aard van hun melding, via de juiste route worden geholpen, zodat het contact zo veel als mogelijk aansluit bij hun situatie en behoefte. Voor het doen van aangifte zijn politie.nl en 0900-8844 in principe de primaire ingangen. Via deze kanalen kan voor een aantal strafbare feiten direct aangifte worden gedaan. In andere gevallen adviseert en verwijst de politie naar andere mogelijkheden, bijvoorbeeld door een afspraak te maken voor een aangifte op het bureau.

Vraag 13

Kunt u deze vragen, gezien de maatschappelijke onrust rond deze zaak en het feit dat de daders nog voortvluchtig zijn, ieder afzonderlijk en zo spoedig mogelijk beantwoorden?

Waar mogelijk heb ik de vragen individueel beantwoord.

Vraag 1

Bent u bekend met dit recent verschenen artikel op NieuwRechts, getiteld «NCTV nestelt zich in universiteiten met leerstoelen over eigen werk»1?

Ja.

Vraag 2

Is het correct dat, zoals de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) ook zelf op zijn eigen website schrijft met betrekking tot de Universiteit Leiden2, er aan verschillende Nederlandse universiteiten leerstoelen ingesteld zijn door de NCTV?

Ja, er is door de NCTV een bijzondere leerstoel ingesteld aan de Universiteit Leiden. Daarnaast ondersteunt de NCTV een bijzondere leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam.
In het verleden heeft de NCTV een bijzondere en een reguliere leerstoel ondersteund. Zie het antwoord op vraag 3 voor een nadere toelichting hierop.

Vraag 3

Kan de Tweede Kamer een compleet overzicht ontvangen van alle leerstoelen die door de NCTV zijn ingesteld aan Nederlandse universiteiten?

De NCTV heeft in totaal één bijzondere leerstoel ingesteld, twee bijzondere leerstoelen ondersteund en één «reguliere» leerstoel ondersteund. Ten eerste heeft de NCTV aan de Universiteit Leiden de Bijzondere Leerstoel Applied Ethics of Intelligence and Security ingesteld van 0,2 fte per 1 november 2024 voor de duur van vijf jaar. Ten tweede ondersteunt de NCTV per 1 december 2023 de Bijzondere Leerstoel Klinische Psychologie van Radicalisering van 0,4 fte aan de Universiteit van Amsterdam voor de duur van vijf jaar. Ten derde heeft de NCTV de Bijzondere Leerstoel Governance of Intelligence and Security Services van 0,2 fte aan de Universiteit Leiden van 1 september 2017 tot 25 mei 2022 ondersteund. Ten vierde heeft de NCTV de «reguliere» leerstoel Terrorisme en Contraterrorisme aan de Universiteit Leiden vanaf 1 februari 2007 ondersteund. Sinds 2014 wordt deze leerstoel niet langer door de NCTV gefinancierd, maar door de universiteit zelf.

Vraag 4

Kwam het initiatief voor het instellen van deze «NCTV-leerstoelen» aan Nederlandse universiteiten van de universiteiten zelf of van de NCTV? Kunt u deze vraag afzonderlijk, voor elke «NCTV-leerstoel», beantwoorden?

Voor de ondersteuning van de Bijzondere Leerstoel Klinische Psychologie van Radicalisering aan de Universiteit van Amsterdam kwam het initiatief van de NCTV vanwege zorgen over gefixeerde eenlingen met psychische problematiek zoals genoemd in analyses en publicaties van de NCTV.
De Bijzondere Leerstoel Governance of Security and Intelligence Services, de Bijzondere Leerstoel Applied Ethics of Intelligence and Security en de «reguliere» leerstoel Terrorisme en Contraterrorisme zijn een gezamenlijk initiatief van de Universiteit Leiden en de NCTV.

Vraag 5

Hoeveel NCTV-medewerkers zijn in totaal, tegelijkertijd, ook medewerker van een universiteit? Hoeveel daarvan zijn hoogleraar?

Op basis van de vastgelegde gegevens in het personeelssysteem is vastgesteld dat twee medewerkers van de NCTV momenteel werkzaamheden verrichten aan een universiteit. Zij ontvangen hiervoor geen vaste financiële vergoeding.
Voorts is een medewerker hoogleraar en vervult hij momenteel de Bijzondere Leerstoel Applied Ethics of Intelligence and Security van 0,2 fte aan de Universiteit Leiden. Deze Leerstoel is per 1 november 2024 voor de duur van vijf jaar ingesteld.

Vraag 6

Is het eigenlijk wel toegestaan voor deze «NCTV-hoogleraren» – die dus niet alleen hoogleraar maar tegelijkertijd ambtenaar bij de NCTV zijn – om openlijk kritiek te leveren op de NCTV?

Ja, de bijzondere hoogleraren zijn wetenschappelijk onafhankelijk.

Vraag 7

Indien toegestaan, kunt u wellicht één voorbeeld geven van kritiek geleverd door een NCTV-hoogleraar – dat wil zeggen een hoogleraar die is aangesteld op een door de NCTV ingestelde leerstoel – op de NCTV?

Als Minister treed ik niet in de beoordeling van het wetenschappelijke werk van onafhankelijke hoogleraren.

Vraag 8

Wat behelst de functie van Chief Science Officer bij de NCTV? Is deze functionaris betrokken bij het bepalen van de wetenschappelijke agenda van de NCTV, bij de besluitvorming over welk onderzoek de NCTV via het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum uitzet of bij de beoordeling van onderzoeksvoorstellen en offertes?

De Chief Science Officer (CSO) van de NCTV is verantwoordelijk voor het bevorderen van kennis en vakmanschap binnen de NCTV, het organiseren van opleidingen en is personeelsverantwoordelijk voor medewerkers van de NCTV-Academie.
De besluitvorming over wetenschappelijke prioriteiten en onderzoekswensen richting het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Datacentrum (WODC) ligt bij het managementteam van de NCTV.
Het WODC bepaalt zelf welke wensen worden gehonoreerd en is zelf verantwoordelijk voor het benaderen en selecteren van onderzoekers.3 De regie voor de uitvoering, vaststelling en publicatie van het onderzoek ligt eveneens bij het WODC. De CSO van de NCTV is hier niet bij betrokken. Het WODC bekostigt alle gehonoreerde onderzoekswensen zelf.

Vraag 9

Kunt u een volledig overzicht aan de Kamer verstrekken van álle financiële relaties tussen de NCTV en Nederlandse universiteiten of kennisinstellingen sinds 2006 – dus niet alleen leerstoelen, maar ook gefinancierde promotieplaatsen, detacheringen, gastdocentschappen, opdrachtonderzoek en bijdragen aan onderzoeksprojecten – met per relatie het bedrag en de looptijd?

In bijlage I treft u een overzicht van 153 onderzoeken aan die in de periode van 2005 tot 2026 op verzoek van de NCTV en voorganger NCTb door tussenkomst van en met financiering door het WODC door kennisinstellingen zijn uitgevoerd.

Vraag 10

Is het, wat u betreft, in het algemeen wenselijk als een veiligheidsdienst, zoals de NCTV, niet alleen de financiering maar ook de medewerkers (hoogleraren) levert voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek («NCTV-wetenschap») op zijn eigen beleidsterrein?

De NCTV is geen veiligheidsdienst, maar de nationale coördinator op het gebied van nationale veiligheid en terrorismebestrijding. De NCTV draagt als coördinator bij aan de bescherming van de nationale veiligheid. In dat kader ondersteunt de NCTV kennisontwikkeling op relevante terreinen.

Vraag 11

Kunnen de bovenstaande vragen afzonderlijk beantwoord worden?

Ja, de bovenstaande vragen zijn afzonderlijk beantwoord.

Vraag 1

Bent u bekend met dit bericht?1

Ja.

Vraag 2

Erkent u dat er in Ter Apel al jaren structureel zware delicten worden gepleegd – intimidatie, bedreiging, diefstal, geweldpleging, drugshandel – en dat daar vrijwel niemand voor wordt opgepakt of vervolgd?

Al langere tijd is in Ter Apel sprake van een aanhoudende overlastproblematiek. Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. In de eerste twee weken van juli zijn elf aanhoudingen verricht in relatie tot het plegen van strafbare feiten op en rond het voorterrein van de COA-locatie in Ter Apel.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat de norm keihard moet zijn: direct aanhouden, fors hogere straffen eisen en uitzitten, en na de straf altijd en zonder uitzondering uitzetten? Zo nee, waarom niet?

Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel gaat de politie over tot een aanhouding bij constatering van strafbare feiten en/of verstoring van de openbare orde. Het Openbaar Ministerie kan ten aanzien van asielzoekers die strafbare feiten plegen, inzetten op lik-op-stuk. Denk daarbij aan de inzet van (super)snelrecht en directe tenuitvoerlegging van de sanctie (vaak een gevangenisstraf). Of dit in een concreet geval mogelijk is hangt af van de omstandigheden en is aan de officier van justitie en de rechter.
De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om de asielprocedures van overlastgevers snel- en slagvaardig af te doen, waarbij de IND na een (onherroepelijke) veroordeling altijd beziet of intrekking of weigering van een asielvergunning mogelijk is, en de DTenV direct na afwijzing voortvarend inzet op terugkeer naar land van herkomst of overdracht naar de verantwoordelijke lidstaat.

Vraag 4

Bent u bereid de politie op te dragen iedere asielmigrant die overlast pleegt of de wet overtreedt ter plekke op te pakken en vast te zetten, en na de straf voor altijd uit te zetten? Zo nee, waarom accepteert u dat deze feiten ongestraft blijven?

Zie antwoord vraag 3.

Vraag 5

Bent u bereid het Openbaar Ministerie (OM) te vragen bij deze daders standaard de maximale straf te eisen? Zo nee, waarom niet?

Het is aan de politie en het Openbaar Ministerie om strafbare feiten te onderzoeken en, waar mogelijk, een verdachte aan te houden en te vervolgen. Zoals hiervoor toegelicht, kan het Openbaar Ministerie ten aanzien van asielzoekers die strafbare feiten plegen, inzetten op lik-op-stuk. Denk daarbij aan de inzet van (super)snelrecht en directe tenuitvoerlegging van de sanctie (vaak een gevangenisstraf). Of dit in een concreet geval mogelijk is hangt af van de omstandigheden en is aan de officier van justitie en de rechter.
Het is niet aan mij als Minister van Asiel en Migratie om bemoeienis te hebben met de wijze waarop iemand strafrechtelijk wordt vervolgd. Dat laat onverlet dat ik mij, zowel interdepartementaal als in samenspraak met de betrokken organisaties, inspan voor een optimale aansluiting tussen de strafrechtketen en asielketen in de aanpak van criminaliteit door asielzoekers.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat de aanhoudende chaos in Ter Apel opnieuw aantoont dat Nederland de asielinstroom niet aankan?

Dit kabinet werkt aan meer grip op migratie door in te zetten op verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen. Met o.a. de beantwoording van Kamervragen d.d. 20 juli jl.2 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de maatregelen die dit kabinet inzet om de instroom te beperken.

Vraag 7

Deelt u de opvatting van onze fractie dat het jarenlange gedoogklimaat – waarbij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), gemeente en Den Haag naar elkaar blijven wijzen – zelf een oorzaak is van de overlast, en bent u bereid daar per direct zelf de regie in te nemen? Zo nee, waarom niet?

De aanhoudende overlastproblematiek acht ik onacceptabel. In aanvulling op de reeds bestaande maatregelen, heb ik daarom bij brief van 13 juli jl. extra maatregelen aangekondigd.3 Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek.

Vraag 8

Bent u bereid onmiddellijk een keiharde en directe asielstop in te voeren? Zo nee, waarom niet, en welk ander middel gaat u dan inzetten om te voorkomen dat dit zich blijft herhalen?

Zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop. Dit kabinet werkt aan meer grip op migratie door inzet op verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen.

Vraag 1

Bent u bekend met de aflevering van de PowCast met voormalig plofkraker Steven Kilian, waarin hij spreekt over zijn detentieperiode in Justitieel Complex Zaanstad?1

Ik ben bekend met de aflevering.

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat in deze aflevering het beeld wordt geschetst van Justitieel Complex Zaanstad als een «feestbajes», waar gedetineerden volgens betrokkene konden beschikken over telefoons, drugs en andere verboden spullen?

Ik vind het onaanvaardbaar dat gedetineerden in een penitentiaire inrichting zouden kunnen beschikken over binnengesmokkelde telefoons, drugs en andere verboden goederen. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) zet zich dan ook hard in om invoer van contrabande tegen te gaan, door toepassing van verscherpte techniek en controles. De Taskforce «penitentiaire inrichtingen (PI) schoonvegen» die, naar aanleiding van motie van het Kamerlid Ellian (24 587, nr. 1077), op 11 februari jl. is gestart, zal de aanpak om contrabande te weren verder versterken. De Kamer zal, overeenkomstig deze motie, in september 2026 worden geïnformeerd over de resultaten van deze Taskforce.

Vraag 3

Kunt u per genoemde categorie aangeven of bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (hierna: DJI) bekend is of dit in Justitieel Complex Zaanstad heeft plaatsgevonden: het binnensmokkelen van contrabande zoals mobiele telefoons op cel, cocaïne of andere drugs, het voor handen krijgen van kostbaar vlees tijdens kerst dat niet door DJI beschikbaar is gesteld, het verstoppen van drugs in het washok door het verkrijgen van privileges als wasmeester en prostitutiebezoek door middel van bezoek zonder toezicht?

Voor wat betreft de aangetroffen contrabande kan ik stellen dat er in 2025 359 stuks aan verboden goederen zijn aangetroffen in Justitieel Complex Zaanstad. Voor een verdere uitsplitsing verwijs ik naar eerder beantwoordde Kamervragen welke een overzicht bieden van de aangetroffen contrabande per PI in 2023, 2024 en 2025.2 Voor wat betreft de overige punten geldt dat DJI bekend is met de volgende incidenten in het JC Zaanstad:
In 2023 is in het JC Zaanstad een medewerker de toegang tot de inrichting ontzegd omdat hij etenswaren, waaronder vlees, mee naar binnen had gebracht voor gedetineerden. Na onderzoek door het Bureau Integriteit is deze medewerker ontslagen.
Er zijn in 2022 in een washok meerdere mobiele telefoons gevonden bij een bijzondere spitactie, in een periode waarin het JC Zaanstad veel last had van drones. Het JC Zaanstad heeft toen passende maatregelen getroffen, onder meer door het intensiveren van dergelijke zoekacties. Overigens was het JC Zaanstad een van de eerste inrichtingen in Nederland met dronedetectie.
Het verstoppen van drugs in een washok is in het JC Zaanstad niet bekend.
Prostitutiebezoek is in het JC Zaanstad niet vastgesteld.

Vraag 4

Bent u het ermee eens dat deze praktijken afbreuk doen aan de strafdoelen van detentie en er sprake is van een afbreuk van de rechtsstaat wanneer criminelen in detentie door kunnen gaan met het ondermijnen van het gezag?

Ik ben het ermee eens dat het binnensmokkelen van verboden goederen afbreuk doet aan de strafdoelen van detentie en dat er sprake is van afbreuk van de rechtstaat wanneer criminelen in detentie het gezag ondermijnen. Zoals in de beantwoording bij vraag 2 gesteld zet DJI zich hard in om invoer van contrabande tegen te gaan door toepassing van verscherpte techniek en controles. De genoemde Taskforce PI schoonvegen, die naar aanleiding van motie Ellian is ingesteld, zal de aanpak om contrabande te weren verder versterken.

Vraag 5

Welke lessen trekt u uit het verhaal dat een gedetineerde volgens eigen zeggen als wasmeester over extra privileges beschikte, waaronder toegang tot een washok en daar kennelijk contrabande kon verstoppen?

Ik ga niet in op individuele casuïstiek. In algemene zin geldt dat DJI een samenstel aan maatregelen treft ter voorkoming van het verbergen van contrabande in het washok. Zo wordt de wasmeester geselecteerd uit het plusprogramma voor goed gedrag en wordt, gelet op de aard van deze functie en de bijhorende toegang tot ruimtes, voortdurend gemonitord. Daarnaast is het washok een van de ruimtes die standaard gecontroleerd wordt op de aanwezigheid van contrabande. Op basis van signalen en risicoanalyses worden deze controles geïntensiveerd en spitacties uitgevoerd.

Vraag 6

Welke controles gelden voor gedetineerden met interne functies, zoals wasmeester, schoonmaker of andere werkzaamheden waarbij zij toegang hebben tot ruimtes of materialen die andere gedetineerden niet hebben?

Functies zoals wasmeester, schoonmaker of anderszins worden toegekend aan gedetineerden die wegens goed gedrag in het plusprogramma verblijven, en pas nadat de voordracht voor deze werkzaamheden is besproken in het Multidisciplinair Overleg. Vanaf het moment dat deze speciale functies zijn toegekend, wordt de gedetineerde doorlopend gemonitord. Desgewenst worden er inlichtingen ingewonnen bij het Bureau Inlichtingen en Veiligheid, een bureau dat in elke inrichting voorhanden is, juist om ondermijning en ander ongewenst c.q. ongeoorloofd gedrag tegen te gaan.

Vraag 7

Welke voorschriften gelden er voor bezoek zonder toezicht en hoe kan het dat door middel van bezoek zonder toezicht prostitutiebezoek plaats heeft kunnen vinden? Kunt u hierop reflecteren?

Bezoek van prostituees is niet toegestaan. Het is voor gedetineerden mogelijk om in aanmerking te komen voor bezoek zonder toezicht. Dit geldt alleen voor gedetineerden waarvan geen veiligheidsrisico’s uitgaan, in normaal beveiligde inrichtingen. Aan dit bezoek zonder toezicht zijn, zoals in de beantwoording van vraag 3 weergegeven, voorwaarden gesteld. Er dient sprake te zijn van een duurzame relatie, wat aangetoond dient te worden door bijvoorbeeld het overleggen van een huwelijksakte of samenlevingscontract.3 Bezoek van prostituees is daarmee niet toegestaan.

Vraag 8

Wat vindt u van de uitspraak dat een gedetineerde die «de jongens rustig houdt» en ervoor zorgt dat personeel veilig kan werken, in ruil daarvoor «van alles» kan regelen? Herkent u dit risico van het afnemen van penitentiaire scherpte wanneer een gedetineerde zich ogenschijnlijk voorbeeldig gedraagt? Zo ja, wat gaat u hiertegen doen?

Detentie kent het systeem van promoveren en degraderen waarbij ongewenst gedrag wordt bestraft en gewenst gedrag juist wordt beloond met meer interne vrijheden. Een besluit tot promotie tot een plusprogramma is voorbehouden aan de vestigingsdirecteur, en wordt niet op de werkvloer genomen. Het behouden van penitentiaire scherpte vind ik uiterst belangrijk. Dit geldt voor alle regimes en alle gedetineerden, ongeacht hun status. DJI investeert dan ook structureel in de opleiding en weerbaarheid van hun medewerkers zodat de orde en veiligheid in detentie op correcte wijze gewaarborgd kan worden.

Vraag 9

Kunt u bevestigen of is onderzocht of er in dit geval sprake is geweest van ongeoorloofde contacten, privileges of een relatie tussen een gedetineerde en een penitentiair inrichtingswerker? Zo ja, wat is daaruit gekomen? Zo nee, bent u bereid dit alsnog te laten onderzoeken?

Ik ga niet in op individuele casuïstiek. Mochten dergelijke incidenten zich voordoen, dan wordt dit door DJI onderzocht en worden er passende maatregelen getroffen. Voor een uitgebreidere toelichting hierop verwijs ik naar de beantwoording van vraag 10.

Vraag 10

Uit de voorvallenlijst van DJI blijkt dat relaties tussen gevangenispersoneel en gedetineerden vaker voorkomen. Wat doet u eraan om dit te voorkomen?

Iedereen die voor DJI komt werken, ongeacht de werkrelatie, wordt bij de start van de werkzaamheden over de gedragscode geïnformeerd. DJI-medewerkers worden getraind in de omgang met justitiabelen. De gedragscode en de kernwaarden komen aan de orde bij de centrale onboarding en integriteit is een belangrijke leerlijn die in alle (basis)opleidingen terugkomt en waar nadrukkelijk aandacht aan wordt besteed. Niet alleen tijdens de opleiding maar ook bij de beëdiging van nieuwe collega’s en op de werkvloer wordt hier aandacht en invulling aan gegeven.
Het is van belang dat medewerkers zich kunnen uitspreken in situaties betreffende afstand/nabijheid tussen medewerker en justitiabele. Hiervoor is een sociaal veilig werkklimaat nodig. Met de aanpak van DJI gericht op sociale veiligheid wordt bevorderd dat medewerkers signalen kunnen herkennen en zich veilig kunnen uitspreken. Hierdoor wordt het lerend vermogen van DJI als organisatie gestimuleerd: niet alleen via onboarding en opleiding, maar ook door reflectie op situaties die zich in het werk voordoen.
In algemene zin geldt dat een niet-professionele relatie tussen een medewerker en een gedetineerde onverenigbaar is met werken binnen een PI. Het is vastgelegd in de gedragscode DJI dat een relatie tussen een medewerker en een justitiabele niet is toegestaan. Als daarvan toch sprake blijkt te zijn, en dit voldoende is onderbouwd, volgt in de regel ontslag. In andere gevallen – bijvoorbeeld wanneer signalen onvoldoende concreet zijn of wanneer onderzoek nog loopt – kan een schorsing aan orde zijn. Besluiten over personeelsmaatregelen worden zorgvuldig genomen door de directie van de penitentiaire inrichting, op basis van de beschikbare informatie op dat moment. Deze moeten juridisch standhouden. Sancties binnen DJI worden altijd afgestemd op de specifieke omstandigheden van een casus. Daarbij wordt gekeken naar de aard en ernst van het gedrag, de uitkomsten van onderzoek, juridische kaders en het arbeidsrecht.

Vraag 11

Welke maatregelen neemt u om te voorkomen dat resocialisatie en vrijheden binnen detentie ertoe leiden dat gedetineerden over telefoons, drugs of andere contrabande kunnen beschikken en daarmee de veiligheid van personeel, medegedetineerden en de samenleving in gevaar brengen?

Bij de beslissing over het al dan niet toekennen van externe vrijheden in het kader van de re-integratie, wordt een afweging gemaakt tussen het gedrag gedurende de detentie, risico's en slachtofferbelangen. Dit gebeurt op grond van artikel 15 van de Rtvi. Ook worden adviezen van ketenpartners meegenomen in de beslissing. Per individuele casus wordt bepaald of maatregelen nodig zijn om het verlof zo veilig mogelijk te kunnen realiseren. Bijvoorbeeld door begeleid verlof of elektronisch toezicht. Daarnaast wordt een urinecontrole afgenomen zodra een gedetineerde terugkeert van verlof.
Zoals in de beantwoording van vraag 8 gesteld vind ik het behouden van penitentiaire scherpte uiterst belangrijk, ook wanneer het aankomt op vrijheden voor bepaalde gedetineerden met oog op hun re-integratie.

Vraag 12

Welke maatregelen neemt u om, zoals in het coalitieakkoord omschreven staat, de handhaving op contrabande te verscherpen?

DJI zet zich hard in om contrabande tegen te gaan. Door middel van een gelaagd proces wordt er op contrabande gecontroleerd binnen een PI. Dit gelaagd proces bestaat onder andere uit de basiscontroles die plaatsvinden bij binnenkomst van justitiabelen maar ook van die van bezoekers en medewerkers van DJI. Ook de periodieke (cel)inspecties maken deel uit van dit gelaagd proces, naast de zoekacties van het interne bijstandsteam en de zoekacties die samen met of enkel door de Landelijke Bijzondere Bijstandseenheid en de inzet van speurhonden plaatsvinden.
Daarbij wordt ingezet op de verscherpte handhaving onder meer door de Taskforce «PI Schoonvegen». Verder is per 1 juli jl. via een aanpassing van de Geweldsinstructie penitentiaire inrichtingen voor DJI-medewerkers de bevoegdheid gecreëerd om drones boven en op terrein van PI’s met een extra of uitgebreid beveiligingsniveau te weren. Dit zal naar verwachting een belangrijke bijdrage leveren om drones met contrabanden te weren.

Vraag 1

Kunt u de onderstaande ja-nee-vragen ook met «ja» of «nee» beantwoorden?

Ja.

Vraag 2

Kan de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) journalisten (net zoals de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst1 inzetten als «agent»? Ja of nee? Indien het antwoord «ja» is, op welke wijze zet de NCTV journalisten in als agent?

Nee, die bevoegdheid heeft de NCTV niet.

Vraag 3

Oefent de NCTV op enige wijze (heimelijk) invloed uit op datgene wat Nederlandse journalisten in de Nederlandse media zeggen of schrijven, bijvoorbeeld door journalisten artikelen te laten publiceren (zonder dat daarbij de NCTV expliciet als bron of opdrachtgever wordt genoemd)? Ja of nee?

Nee.

Vraag 4

Los van of de NCTV wel of niet journalisten gebruikt om artikelen te laten verschijnen in de Nederlandse media, mag de NCTV dit doen? Met andere woorden: heeft de NCTV hiervoor de juridische bevoegdheid? Ja of nee?

Nee, de NCTV gebruikt geen journalisten om artikelen te laten verschijnen en heeft hier ook geen juridische grondslag voor. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid waaronder de NCTV, voorziet de media desgevraagd en waar mogelijk van informatie, bijvoorbeeld via persvragen of interviews.

Vraag 5

Kunt u de bovenstaande vragen afzonderlijk beantwoorden?

De bovenstaande vragen zijn afzonderlijk beantwoord.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichtgeving dat de regering-Trump een onderzoek is gestart naar de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees (UNRWA) vanwege beschuldigingen dat duizenden medewerkers banden zouden hebben met terroristische organisaties, zoals Hamas?

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u deze nieuwe beschuldigingen tegen UNRWA?

Op het moment van schrijven is het onderzoek van de VS nog gaande en is er nog geen rapport gepubliceerd. Ik wil dan ook niet vooruitlopen op de uitkomsten van het onderzoek. Navraag bij UNRWA levert op dat vooralsnog geen informatie is gedeeld over dit lopende onderzoek jegens de UNRWA-medewerkers. UNRWA heeft daartoe wel verschillende verzoeken gedaan, zodat waar nodig reactie kan worden gegeven en/of actie ondernomen kan worden.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat ook de schijn dat Nederlands belastinggeld direct of indirect terechtkomt bij personen met banden met terroristische organisaties volstrekt onacceptabel is?

Zoals aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 30 maart jl.1 benadrukt het kabinet de strikte voorwaarde dat publieke middelen onder geen enkel beding aangewend mogen worden voor directe of indirecte ondersteuning van terroristische groeperingen.

Vraag 4

Welke garanties kunt u geven dat geen enkele euro Nederlands belastinggeld via UNRWA terechtkomt bij personen of organisaties die betrokken zijn bij terrorisme of terrorisme ondersteunen?

Het kabinet wil onder geen enkel beding dat publieke middelen aangewend worden voor directe of indirecte ondersteuning van terroristische groeperingen zoals Hamas. Berichtgevingen over potentiële banden van UNRWA met Hamas en mogelijke betrokkenheid van enkele individuele UNRWA-medewerkers bij de aanslagen van 7 oktober worden derhalve steeds serieus bekeken. Internationale, onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat er tot op heden onvoldoende bewijs is geleverd ten aanzien van banden tussen UNRWA en Hamas. Uit het onafhankelijk onderzoek van Office of Internal Oversight Services (OIOS) naar mogelijke betrokkenheid van individuele UNRWA-medewerkers blijkt eveneens dat er onvoldoende bewijs was en het beschikbare bewijs niet kon worden geverifieerd. UNRWA heeft robuuste systemen ontwikkeld om eventuele misstanden te signaleren en gepaste actie te ondernemen, zoals de organisatie in het verleden ook heeft laten zien. Verder heeft UNRWA aangegeven alle aanbevelingen op te volgen uit het Colonna-rapport2 over de neutraliteit van de organisatie. Tot dusverre heeft UNRWA meer dan de helft van deze aanbevelingen geïmplementeerd en wordt voortgang geboekt op de overige aanbevelingen. Daarnaast neemt Nederland deel aan de werkgroep over neutraliteit en integriteit. Deze groep ziet nauw toe op de implementatie van de aanbevelingen.

Vraag 5

Bent u bereid alle Nederlandse financiële bijdragen aan UNRWA onmiddellijk op te schorten? Zo nee, waarom niet?

Nederland blijft het door de Algemene Vergadering van de VN verleende mandaat van UNRWA steunen. De organisatie biedt belangrijke basisdiensten conform dit mandaat, zoals gezondheidszorg en onderwijs, aan Palestijnse vluchtelingen in de regio, inclusief Libanon, Jordanië en Syrië. Op deze manier draagt UNRWA bij aan de stabiliteit in een onrustige regio. Verder is UNRWA essentieel in het bieden van humanitaire hulp in zowel Gaza als Libanon.

Vraag 6

Hoeveel Nederlands belastinggeld is sinds 7 oktober 2023 aan UNRWA verstrekt of toegezegd?

In totaal heeft Nederland in de periode sinds 7 oktober 2023 tot nu 63 miljoen euro bijgedragen aan UNRWA. Na 7 oktober heeft Nederland in 2023 een extra 18 miljoen euro bijgedragen gezien de hoge noden in de regio. In 2024, 2025 en 2026 heeft Nederland de jaarlijkse bijdrage aan UNRWA overgemaakt, waarvan 2025 en 2026 conform amendement Stoffer/Eerdmans3.

Vraag 7

Welke concrete controles voert Nederland uit om te voorkomen dat Nederlands belastinggeld indirect ten goede komt aan terroristische organisaties?

Nederland werkt samen met professionele en betrouwbare maatschappelijke organisaties, die beleid en gedegen procedures hebben om risico’s van malversaties te verkleinen, en die adequaat optreden in geval van zowel aantijgingen als bewezen malversaties.
Besluiten om bepaalde organisaties te financieren worden altijd zorgvuldig genomen, waarbij het voltooien van een Organisational Risk and Integrity Assessment (ORIA) essentieel is. Deze assessment toetst onder andere op governance-structuren en de integriteit van organisaties. Organisaties met wie Nederland samenwerkt doen bovendien controle en screening van alle medewerkers (zowel nationale als internationale staf) en partners aan de hand van o.a. de sanctielijsten van de VN, EU en nationale instanties. Daarnaast worden afspraken gemaakt over tussentijdse monitoring, (onafhankelijke) evaluatie en audits van activiteiten met Nederlandse steun. Indien uit het toezicht blijkt dat er mogelijk sprake is van fraude, verduistering of andere malversaties, zal het ministerie daartegen optreden.
Ook is Nederland lid van de verschillende bestuursorganen van VN-organisaties, waarbij wordt toegezien op het effectief functioneren van de organisaties.
Eveneens bestaat het Multilateral Organisation Performance Assessment Network (MOPAN), waar Nederland ook lid van is en in 2025 voorzitter van was. Dit netwerk ziet toe op de effectiviteit, transparantie en resultaten van multilaterale organisaties, zoals de VN en de Wereldbank, middels onafhankelijke doorlichtingen.

Vraag 8

Bent u bereid toekomstige Nederlandse bijdragen aan UNRWA definitief af te schaffen indien de ernstige beschuldigingen (gedeeltelijk) worden bevestigd? Zo nee, waarom niet?

Zoals aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 30 maart jl.4 benadrukt het kabinet de strikte voorwaarde dat publieke middelen onder geen enkel beding aangewend mogen worden voor directe of indirecte ondersteuning van terroristische groeperingen. Indien hier sprake van zou zijn dan wordt steun heroverwogen. Het kabinet neemt de risico's op onbedoelde financiering altijd serieus en Nederland zal, samen met andere donoren, scherp blijven toezien op de integriteit van de hulpverlening, ook in de toekomst.

Vraag 9

Bent u bereid zich er in Europees- en internationaal verband voor in te zetten dat geen belastinggeld meer terechtkomt bij organisaties waarvan de neutraliteit ernstig ter discussie staat? Zo nee, waarom niet?

Nederland is voortdurend in contact met partners en andere lidstaten om te blijven toezien op de integriteit en neutraliteit van de hulpverlening.

Vraag 10

Beschikt u of het kabinet over aanwijzingen dat sinds 7 oktober 2023 Nederlands overheidsgeld, direct of indirect, terecht is gekomen bij Hamas of aan Hamas gelieerde personen of organisaties, dan wel dat door Nederland gefinancierde humanitaire- of ontwikkelingshulp door Hamas is verduisterd, omgeleid of in beslag genomen? Zo ja, om welke bedragen, gevallen en maatregelen gaat het? Zo nee, op basis van welke informatie concludeert het kabinet dat hiervan geen sprake is?

Na de gebeurtenissen op 7 oktober 2023 zijn de due diligence-processen die ervoor moeten waken dat geld niet (in)direct ten goede komt van terroristische organisaties tegen het licht gehouden. Daaruit bleek dat er geen signalen zijn dat geld voor Nederlandse en EU-ontwikkelingshulp voor de Palestijnse gebieden terecht is gekomen bij onbedoelde bestemmingen en dat de processen op orde zijn, zoals gesteld in de brief die met de kamer op 11 oktober 2023 gedeeld is.5

Vraag 11

Kunt u deze vragen afzonderlijk en zo spoedig mogelijk beantwoorden?

Ja.

Vraag 1

Herinnert u zich de antwoorden op Kamervragen over de kennelijk aanstaande vrijlating van Appie A. en het daaropvolgende commissiedebat Strafrechtelijke onderwerpen van 5 oktober 2022?1

Vraag 2

Bent u bekend met het bericht «Nabestaanden in shock omdat Appie A. vrij rond mag lopen in de samenleving?»2

Vraag 3

Kunt u toelichten waarom u heeft besloten Appie A. met onbegeleid verlof te sturen?

Vraag 4

Waarom is de Kamer niet geïnformeerd over deze verlofbeslissing?

Vraag 5

Klopt het dat uw ambtsvoorganger excuses heeft aangeboden aan de nabestaanden in deze zaak voor de gebrekkige communicatie in aanloop naar het besluit tot toelating tot de re-integratiefase in 2022 en concrete toezeggingen heeft gedaan over hoe de nabestaanden zouden worden gehoord over verlof?

Vraag 6

Zijn in tegenstelling tot 2022 nu wel alle nabestaanden in deze zaak gehoord voordat de beslissing werd genomen om Appie A. met onbegeleid verlof te sturen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Op grond van welke adviezen over de veiligheidsrisico’s heeft u dit besluit genomen?

Vraag 8

Hoe heeft u de positie van de nabestaanden betrokken in het besluit om Appie A. met onbegeleid verlof te sturen?

Vraag 9

Welke voorwaarden zijn verbonden aan het verlof van Appie A. en hoe is het toezicht op de naleving van deze voorwaarden georganiseerd?

Vraag 10

Bent u voornemens Appie A. gratie te verlenen? Zo ja/nee, waarom?

Vraag 11

Bent u voornemens de Kamer te informeren bij een positieve voordracht tot gratie in deze zaak net als uw ambtsvoorganger? Zo ja/nee, waarom?

Vraag 12

Bent u bereid net als uw ambtsvoorganger om in gesprek te gaan met de nabestaanden?

Vraag 13

Kunt u deze vragen afzonderlijk en voor de voorziene verlofdatum van 22 juli 2026 beantwoorden?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht dat het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk de veiligheidssituatie op het voorterrein van het asielzoekerscentrum in Ter Apel zo ernstig inschatten dat zij hun medewerkers hebben teruggetrokken?1

Ja.

Vraag 2

Heeft u kennisgenomen van het feit dat dit gebeurde nadat vorige week onder andere (minimaal) twee steekpartijen plaatsvonden in het asielzoekerscentrum?

Ja.

Vraag 3

Heeft u kennisgenomen van het feit dat op de eerste avond dat medewerkers van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk afwezig waren opnieuw meerdere vechtpartijen plaatsvonden bij het asielzoekerscentrum?2 3

Ja.

Vraag 4

Klopt het dat ook buiten de hekken van het asielzoekerscentrum incidenten hebben plaatsgevonden, zoals het Rode Kruis heeft aangegeven?4 Kunt u uw antwoord toelichten?

Ja, zie in dit verband ook mijn nadere toelichting bij brief aan uw Kamer van 13 juli jl.5

Vraag 5

Zijn naar aanleiding van de steek- en vechtpartijen in en rondom het asielzoekerscentrum gedurende de afgelopen twee weken aanhoudingen verricht en zo ja, hoeveel? Zo nee, hoe beoordeelt u dit?

In de eerste twee weken van juli zijn elf aanhoudingen verricht. Een deel van de verdachten waren eerder bekend bij de politie.

Vraag 6

Wat betekent het voor de veiligheid van omwonenden dat in zo’n korte tijd zoveel geweldsdelicten plaatsvinden? Kunt u uw antwoord toelichten?

De overlastproblematiek en incidenten op het voorterrein zetten de veiligheid van medebewoners, medewerkers en vrijwilligers en dorpsbewoners nog verder onder druk. Dat vind ik onacceptabel. Daarom heb ik bij brief aan uw Kamer van 13 juli jl. extra maatregelen aangekondigd.6

Vraag 7

Erkent u dat asielzoekers nog altijd vrij Ter Apel in kunnen en de veiligheid van omwonenden dus op geen enkele wijze kan worden gegarandeerd? Kunt u uw antwoord toelichten?

Overlast en crimineel gedrag wordt niet getolereerd. Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek. Voor verdachten moet duidelijk zijn dat het plegen van een misdrijf direct gevolgen heeft in de vorm van lik-op-stuk. De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om overlastgevers te sanctioneren. Dat betekent dat bij overlastgevend gedrag met zware impact, waar mogelijk aanvullend op strafrechtelijke maatregelen, ook vanuit de vreemdelingenketen een vrijheidsbeperkende maatregel kan worden opgelegd.

Vraag 8

Hoe beoordeelt u het feit dat er volgens inwoners van het asielzoekerscentrum «elke dag wordt gevochten»?5

Overlast, intimidatie, bedreiging en criminaliteit door wie dan ook is onacceptabel, bij COA en in de openbare ruimte. Om die reden zijn aanvullende maatregelen genomen. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet om de druk op de opvang te verkleinen. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang. Het is hierbij cruciaal dat eenieder in veiligheid het werk uit kan voeren.

Vraag 9

Wat vindt u ervan dat inwoners van Ter Apel nachtelijke onrust en een gevoel van onveiligheid ervaren?6

Zie antwoord vraag 8.

Vraag 10

Welke veiligheidsmaatregelen – denk aan het vastzetten van overlastgevers, preventief fouilleren, invoering van een avondklok voor asielzoekers, enzovoort – bent u bereid te nemen teneinde de veiligheid van omwonenden per direct te verbeteren? Kunt u uw antwoord toelichten?

Het is onaanvaardbaar dat inwoners van Ter Apel, maar ook medebewonershulpverleners en medewerkers op het azc, zich onveilig voelen door incidenten. Daarom heb ik zoals toegelicht bij brief van 13 juli jl.9 extra maatregelen genomen om de veiligheidssituatie in Ter Apel te versterken.

Vraag 11

Bent u tijdens uw afgelopen bezoek aan Ter Apel ook daadwerkelijk in het asielzoekerscentrum geweest?7 Zo ja, wat was uw indruk van de situatie? Zo nee, waarom niet?

Nee, ik heb een bezoek gebracht aan de boa’s van de flexpool boa, waarmee ik naar het centrum van Ter Apel en het voorterrein bij het AZC ben geweest. Verder ben ik in gesprek gegaan met de burgemeesters van Westerwolde en Emmen. Ook heb ik besprekingen gevoerd met de verschillende ondernemers in het centrum van Ter Apel en Nieuw- Weerdinge en heb ik gesproken met inwoners.

Vraag 12

Klopt het dat u tijdens uw afgelopen bezoek aan Ter Apel hebt gesproken met ondernemers? Zo ja, wat zeiden zij tegen u?

Ik heb tijdens mijn werkbezoek een wandeling gemaakt door het centrum van Ter Apel en een bezoek gebracht aan de ondernemers. Zij gaven mij inzage in de overlast die zij ervaren door een relatief kleine groep overlastgevers van het azc.

Vraag 13

Heeft u ook gesproken met omwonenden van het asielzoekerscentrum? Zo ja, wat gaven zij aan? Zo nee, waarom bent u niet met hen in gesprek geweest?

Ik heb gesproken met een aantal ondernemers, maar ook inwoners tijdens mijn wandeling met de boa’s van de flexpool boa’s in het centrum van Ter Apel. De inwoners hebben hun zorgen geuit en ook met hen heb ik gesproken over extra maatregelen om de veiligheidssituatie in Ter Apel te verbeteren.

Vraag 14

Erkent u dat de belangen van asielzoekers ten koste gaan van de belangen van (de veiligheid van) Nederlanders (en vice versa)? Kunt u uw antwoord toelichten?

Mensen die in Nederland asiel aanvragen hebben recht op opvang. Daarnaast is het bieden van bescherming aan vreemdelingen op de vlucht voor oorlog en geweld een wettelijke en humanitaire verplichting. Dit mag niet ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid.

Vraag 15

Welke belangen hebben voor u prioriteit: de belangen van asielzoekers of de belangen van (de veiligheid van) Nederlanders? Kunt u uw antwoord toelichten?

Zie antwoord vraag 14.

Vraag 16

Bent u het eens met de stelling dat geweldplegers in en rondom het asielzoekerscentrum in Ter Apel geen plek verdienen in Nederland en (na eventuele berechting) zo snel mogelijk moeten worden teruggestuurd naar hun landen van herkomst? Zo ja, hoe gaat u dat regelen? Zo nee, waarom niet?

Uitgangspunt is dat bij strafbare feiten normerend wordt opgetreden. Dat vereist nauwe samenwerking tussen de strafrechtketen, vreemdelingenketen en lokale driehoek. Voor verdachten moet duidelijk zijn dat het plegen van een misdrijf direct gevolgen heeft in de vorm van lik-op-stuk. De inzet van de vreemdelingenketen is erop gericht om de asielprocedures van overlastgevers snel- en slagvaardig af te doen, waarbij de IND na een onherroepelijke veroordeling altijd beziet of intrekking of weigering van een asielvergunning mogelijk is, en de DTenV direct na afwijzing voortvarend inzet op terugkeer naar land van herkomst of overdracht naar de verantwoordelijke lidstaat.

Vraag 17

Lijkt het u verstandig om asielzoekers, onder wie zich ernstige bedreigingen voor de openbare orde en veiligheid bevinden, te verspreiden over Nederland? Zo ja, waarom wel? Zo nee, bent u dan bereid om de Spreidingswet in te trekken?

Wanneer vreemdelingen strafbare feiten plegen, is het van belang dat de straf- en
vreemdelingrechtelijke consequenties hiervan worden bezien. Het uitgangspunt van het openbare-ordebeleid is dat vreemdelingen die (ernstige) misdrijven plegen niet in aanmerking komen voor verblijf in Nederland. Na een afwijzend besluit of een intrekking van de IND start de DTenV het terugkeerproces. Dit kan, afhankelijk van de situatie, vanuit strafdetentie of (aansluitend in) vreemdelingenbewaring plaatsvinden. Om te komen tot een structurele oplossing zijn verschillende maatregelen essentieel. Naast de reeds ingezette maatregelen om meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen, blijf ik me inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang.

Vraag 18

Hoe beoordeelt u het feit dat de asielinstroom in de week van 29 juni tot en met 5 juli 890 personen bedroeg en dit aantal weinig tot niet afwijkt van de wekelijkse asielinstroom in de afgelopen maanden?

Het aantal van 890 personen asielinstroom is in lijn met de actuele prognoses binnen de Migratieketen. Deze aantallen omvatten naast nieuwe eerste asielaanvragen ook nareizigers en herhaalde aanvragen. De directe effecten van de inwerkingtreding van het Europees Asiel- en Migratiepact op de asielinstroom zijn nog niet in concrete cijfers uit te drukken omdat de wetgeving pas een maand geleden in werking is getreden.

Vraag 19

Wat gaat u doen om de asielinstroom te beperken? Kunt u uw antwoord toelichten?

Het kabinet zet zich op verschillende manieren in om de instroom te beperken. Zo wordt uitvoering gegeven aan de Wet Tweestatusstelsel en wordt uitvoering gegeven aan het Europese Migratiepact dat op 12 juni jl. in werking is getreden. Hierin zijn verschillende instroombeperkende maatregelen opgenomen die de instroom van asielzoekers en nareizigers naar Nederland moet verminderen. Hierbij kan gedacht worden aan strengere controles aan de buitengrenzen en strengere eisen die gesteld worden aan de mogelijkheid om na te reizen. Binnen de EU wordt nareis tegengegaan door het Europees Asiel- en Migratiepact. Door intensievere samenwerking met derde landen worden asielprocedures sneller afgehandeld en het «veilig derde land»-concept verruimd, waardoor nareis vaker kan worden geweigerd of behandeld in landen buiten Europa.

Vraag 20

Bent u bereid om per direct een asielstop in te voeren? Zo nee, waarom niet?

Zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop.
Dit kabinet kiest voor meer grip op migratie door de instroom te verlagen en vertrek van uitgeprocedeerde asielzoekers te verhogen.

Vraag 21

Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk en afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Ja, ik heb het zo snel mogelijk beantwoord. Omwille van de leesbaarheid heb ik soms de beantwoording van vragen samengetrokken.

Vraag 1

Bent u bekend met de grote zorgen onder politiepersoneel over de bereikbaarheid van de nieuwe locatie van de politie-eenheid Den Haag, waar ongeveer 3.000 medewerkers worden gehuisvest terwijl er slechts ongeveer 300 parkeerplaatsen beschikbaar zijn?

Ja, ik ben bekend met de signalen hierover.

Vraag 2

Klopt het dat voor het overgrote deel van de medewerkers geen parkeergelegenheid beschikbaar is en dat van hen wordt verwacht dat zij gebruikmaken van een combinatie van auto, fiets, tram en lange loopafstanden om hun werkplek te bereiken?

Voor het nieuwe eenheidsbureau zijn circa 300 parkeerplaatsen voor woon-werkverkeer beschikbaar. Bij nieuwe gebouwen gelden de gemeentelijke parkeernormen die deel uitmaken van de omgevingsvergunning. Daar wordt op dit moment aan voldaan. Daarnaast is in het kader van de Rapportageverplichting Werkgebonden Personenmobiliteit (WPM), die ziet op zakelijk verkeer en woon-werkverkeer, gekeken naar het beperken en verduurzamen van vervoersbewegingen.
Bij de planvorming van het nieuwe eenheidsbureau is uitgegaan van de destijds vastgestelde mobiliteitsvisie, de geldende gemeentelijke parkeernorm en het toen geldende landelijke parkeerbeleid. De gemeentelijke parkeernorm is gebaseerd op de toekomstige Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-verbinding in de Binckhorst in Den Haag, waarvan de realisatie is uitgesteld. De politie-eenheid Den Haag is intensief in contact met de gemeente Den Haag om te zoeken naar alternatieve mogelijkheden.

Vraag 3

Hoe rijmt u deze gang van zaken met uw verantwoordelijkheid als werkgever om ervoor te zorgen dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken?

De korpschef en ik vinden het van groot belang dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken. In het vaststellen van de parkeerbehoefte is gebruik gemaakt van gegevens over woon-werkafstanden, operationele noodzaak, dienstroosters en het gebruik van openbaar vervoer.

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat het onacceptabel is dat medewerkers die soms al anderhalf uur enkele reis moeten afleggen, vervolgens worden geconfronteerd met extra reistijd door het ontbreken van fatsoenlijke parkeervoorzieningen of goed openbaar vervoer?

De korpschef en ik beseffen dat deze situatie voor veel politiemedewerkers een verandering betekent. De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft. Over het woon-werkverkeer van politiemedewerkers zijn in verschillende arbeidsvoorwaardenakkoorden van de sector politie afspraken gemaakt.

Vraag 5

Klopt het dat eerder werd uitgegaan van een Park & Ride-oplossing, maar dat deze voorziening uiteindelijk niet beschikbaar blijkt te zijn? Zo ja, wanneer is dit duidelijk geworden en waarom zijn medewerkers hierover niet tijdig en transparant geïnformeerd?

Nee, een Park+Ride-voorziening maakte geen deel uit van de oorspronkelijke uitgangspunten van de planvorming.

Vraag 6

Hoe kan het dat een nieuw politiegebouw voor duizenden medewerkers van de politie-eenheid Den Haag in gebruik wordt genomen zonder dat de bereikbaarheid en parkeercapaciteit vooraf afdoende zijn geregeld?

Zie het antwoord op vraag 2.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat dit getuigt van slecht werkgeverschap en dat hiermee het signaal wordt afgegeven dat de belangen van politiemedewerkers ondergeschikt zijn gemaakt aan vastgoed- en huisvestingsplannen?

Zoals ik in mijn antwoord op vraag 3 aangaf, vind ik het van groot belang dat politiemedewerkers op een veilige, haalbare en redelijke wijze hun werkplek kunnen bereiken. De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft.

Vraag 8

Hoe beoordeelt u het feit dat medewerkers aangeven dat kritiek op deze situatie nauwelijks serieus wordt genomen en dat reactiemogelijkheden op interne communicatie over het parkeerbeleid zijn uitgeschakeld?

De signalen dat politiemedewerkers zich zorgen maken worden door de politie uiterst serieus genomen. Naar aanleiding van de signalen heeft de politie een aanvullende analyse uitgevoerd naar de parkeerbehoefte en zijn verschillende oplossingsrichtingen onderzocht. De medezeggenschap is in het gehele traject betrokken bij het verkennen van alle opties en heeft er ook aan bijgedragen dat er nog extra parkeerplekken gerealiseerd zijn.
In de interne communicatie wordt het uitgangspunt gehanteerd dat het goede gesprek over arbeidsomstandigheden, bereikbaarheid en mobiliteit tussen medewerker en leidinggevende moet plaatsvinden.

Vraag 9

Welke aanvullende kosten en extra reistijd verwacht u dat individuele politiemedewerkers jaarlijks moeten maken als gevolg van het huidige parkeer- en bereikbaarheidsbeleid?

Die vraag kan ik niet eensluidend beantwoorden. De gevolgen verschillen per medewerker en zijn onder meer afhankelijk van woonlocatie en dienstrooster. Voor woon-werkverkeer zijn in verschillende arbeidsvoorwaardenakkoorden van de sector politie afspraken gemaakt over vergoedingen en tegemoetkomingen bij woon-werkverkeer.

Vraag 10

Bent u bereid op zeer korte termijn te zorgen voor voldoende parkeercapaciteit, een volwaardige Park & Ride-voorziening of andere structurele oplossingen, zodat medewerkers niet worden opgezadeld met disproportionele reistijd en onveilige situaties?

De politie blijft bezien met welke praktische maatregelen het nieuwe eenheidsbureau bereikbaar is en blijft.

Vraag 11

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden en daarbij aangeven welke concrete maatregelen u op korte termijn zult treffen om de bereikbaarheid van de nieuwe locatie van de politie-eenheid Den Haag op orde te brengen?

Ja.

Vraag 1

Waarom geeft u wel een algemeen antwoord1 over het belang van de aanhouding van Jos Leijdekkers, maar weigert u in te gaan op de concrete beschuldigingen2 dat voormalig Minister Brekelmans vanwege zorgen over zijn eigen veiligheid een rol heeft gespeeld bij de besluitvorming over de voorgenomen operatie tegen Jos Leijdekkers?

Vraag 2

Waarom beroept u zich op operationele vertrouwelijkheid om geen antwoord te geven op vragen over de politieke verantwoordelijkheid van voormalig Minister Brekelmans? Welk concreet operationeel of veiligheidsbelang wordt volgens u geschaad door te bevestigen of te ontkennen of voormalig Minister Brekelmans vanwege zorgen over zijn eigen veiligheid de voorgenomen operatie tegen Jos Leijdekkers heeft tegengehouden?

Vraag 3

Deelt u de mening dat, indien voormalig Minister Brekelmans vanwege zorgen over zijn eigen veiligheid de voorgenomen operatie tegen Jos Leijdekkers heeft tegengehouden en daarmee zijn eigen belang boven het landsbelang heeft gesteld, de Kamer en de Nederlandse samenleving het recht hebben dit te weten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Aangezien u deze vraag in de beantwoording van de eerdere Kamervragen onbeantwoord heeft gelaten, verzoek ik u nogmaals het volgende aan te geven: welke rol heeft voormalig Minister Brekelmans gespeeld bij de besluitvorming over de voorgenomen operatie tegen Jos Leijdekkers en heeft hij daarbij vanwege zorgen over zijn eigen veiligheid bezwaar gemaakt tegen de uitvoering van die voorgenomen operatie?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het nieuwsbericht «Bloed, agressie en wapens tekenen grimmige sfeer rond Ter Apel: «Elke dag wordt er gevochten»»?1

Ja.

Vraag 2

Heeft u kennisgenomen van de eerdere schriftelijke vragen die ik over de situatie rond Ter Apel heb gesteld?

Ja.

Vraag 3

Bent u bereid direct in te grijpen, alle misdragende asielzoekers onmiddellijk op te pakken, vast te zetten en uit te zetten, de orde te handhaven bij alle asielzoekerscentra en per direct een totale asielstop in te voeren? Zo nee, waarom niet?

Bij brief van 13 juli jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de extra maatregelen naar aanleiding van de situatie in Ter Apel.2 Wanneer asielzoekers onherroepelijk veroordeeld zijn voor een misdrijf, beoordeelt de IND altijd of dit ook verblijfsrechtelijke gevolgen heeft. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de verblijfsduur van de vreemdeling en de duur van de opgelegde gevangenisstraf. Na een weigering of intrekking van de verblijfsvergunning door de IND start de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) het terugkeerproces. Zoals al vaker aangegeven bestaat er geen juridische ruimte voor een asielstop. Dit kabinet kiest ervoor meer grip op migratie te krijgen door verlaging van de instroom en versnelde en effectieve terugkeer met bijzondere aandacht voor overlastgevende en criminele vreemdelingen. Daarnaast blijf ik mij inzetten voor fatsoenlijke opvang en de uitvoering van de Spreidingswet. Ook is snelle doorstroming van statushouders naar gemeentelijke huisvesting van belang.