Actuele kwesties met betrekking tot het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) |
|
Simon Ceulemans (JA21) |
|
Bart van den Brink (CDA) |
|
|
|
|
Wat is de meest recente stand van zaken ten aanzien van de asielopvanglocaties in Hardenberg, Epe en Harderwijk, die inmiddels conform overeenkomsten met het COA gesloten hadden moeten zijn, maar die desondanks vooralsnog open worden gehouden, hetgeen tot onder andere tot dwangsommen heeft geleid?
Vanwege de hoge druk op de asielopvang zijn de opvanglocaties in Epe en Harderwijk nog altijd in gebruik. Hardenberg is gesloten op 17 juli jl.
Zijn er momenteel nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot aflopende contracten, bestuursovereenkomsten of omgevingsvergunningen waarbij het COA afspraken/overeenkomsten met gemeenten mogelijk niet zal nakomen? Zo ja, welke ontwikkelingen en in welke gemeente(n)?
Het COA streeft ernaar alle gemaakte afspraken na te komen. Om conform de wettelijke taak alle asielzoekers een opvangplek te kunnen bieden werkt het COA samen met gemeenten hard aan het openen van nieuwe locaties en het voorkomen van sluitingen door het verlengen van bestaande locaties. In de meeste gevallen lukt dit. Mochten, ondanks de inspanningen van gemeenten en het COA, niet voldoende nieuwe locaties openen en niet voldoende bestaande locaties verlengd kunnen worden en er daardoor mensen op straat komen te staan, kan het zijn dat locaties noodgedwongen langer open moeten blijven. Dit is een onwenselijke situatie. Op respectievelijk 20 augustus en 26 augustus is aangekondigd dat de opvanglocaties in Balk en Uithuizen noodgedwongen langer openblijven dan eerder afgesproken, omdat onvoldoende alternatieve opvangcapaciteit beschikbaar is. Dit onderstreept de aanhoudende druk op de opvangcapaciteit. Dit is een onwenselijke situatie, maar dit kabinet staat ervoor te doen wat nodig is om de instroom te beperken en de asielketen op orde te krijgen.
Kunt u een volledig overzicht aan de Kamer verstrekken van alle azc's, doorstroom-, nood- en crisisnoodopvanglocaties waarvan de bestuursovereenkomst, het contract of de omgevingsvergunning tussen nu en 1 februari 2027 afloopt inclusief de overeengekomen sluitingsdata?
Informatie over de asielopvanglocaties is beschikbaar via het COA-locatie overzicht. Per locatie is hier ook informatie over de bestuursovereenkomst te vinden. Het is aan gemeenten om te bepalen of informatie over omgevingsvergunningen beschikbaar kan worden gesteld.
Voor doorstroomlocaties geldt dat dit geen COA-locaties zijn en tevens zijn doorstroomlocaties bedoeld voor de huisvesting van statushouders. Deze locaties vallen daarom altijd direct onder een gemeente. Het is dan ook aan een gemeente om een locatie te sluiten dan wel te verlengen.
Verwacht u dat de beoogde sluitingsdata van deze locaties allemaal eerbiedigd zullen worden door het COA? Zo nee, van hoeveel van die locaties verwacht u op dit moment dat zij, ondanks de overeengekomen einddatum, voorlopig alsnog geheel of gedeeltelijk zullen worden opengehouden door het COA?
Ik verwijs naar het antwoord op vraag 2.
Deelt u de mening dat het niet respecteren van overeengekomen sluitingsdata door het COA funest is voor het vertrouwen van gemeenten en hun inwoners in de landelijke overheid? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat doet u om ervoor te zorgen dat overeengekomen sluitingsdata gerespecteerd worden?
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2, streeft het COA ernaar zich te houden aan de gemaakte afspraken. De situatie in de opvang leidt ertoe dat het niet altijd mogelijk is om deze afspraken na te komen. Dit is een onwenselijke situatie. Door de hoge druk op de asielopvang is het COA helaas in een beperkt aantal gevallen genoodzaakt geweest de overeenkomst aan te houden. Het zijn van een betrouwbare overheid en onderling vertrouwen zijn van groot belang. Hierin heeft ieder zijn rol te vervullen; Rijk, COA en medeoverheden. Ik wil hieraan blijven werken door met provincies en gemeenten in gesprek te blijven.
Wat is de actuele stand van zaken rond de duizenden ongeldig verklaarde boetes voor zwartrijdende asielzoekers op de trein tussen Zwolle en Emmen, waarover vorige maand bericht werd?1
De boetes die zijn uitgeschreven waarbij de identiteit van de verdachte uitsluitend werd vastgesteld op basis van een COA-pas, zijn vervallen. Een boa is wettelijk verplicht om de identiteit van een staande gehouden persoon vast te stellen bij het geven van een boete. Enkel een COA-pas volstaat hierbij niet omdat dit geen wettig identiteitsdocument is in de zin van de Wet op de identificatieplicht.
Hoeveel boetes zijn als gevolg hiervan in totaal ongeldig verklaard en welk bedrag is hiermee gemoeid?
Er zijn geen geverifieerde gegevens beschikbaar over het aantal ongeldig verklaarde boetes en het daarmee samenhangende bedrag.
Hoeveel boetes aan zwartrijdende asielzoekers zijn er op dit traject uitgeschreven sinds de COA-pas hiervoor niet meer gebruikt wordt? Hoe verhoudt dit aantal zich tot dezelfde periode vorig jaar?
De gevraagde aantallen over boetes op het traject Zwolle-Emmen zijn niet beschikbaar bij de vervoerder. Navraag bij Arriva leert dat in 2025 in het algemeen circa 75 boetes per dag zijn uitgeschreven op het traject tussen Zwolle en Emmen. Arriva schat in dat ongeveer 80–90 procent daarvan werd opgelegd aan bewoners van een COA-locatie.
Hoe wordt de actuele handhaving op zwartrijden, inclusief beboeten, door asielzoekers op dit traject vormgegeven?
Handhaving op dit traject wordt uitgevoerd door boa-bevoegde stewards van Arriva. Bij reizen zonder geldig vervoersbewijs wordt gevraagd om een identiteitsbewijs. Conform de aanwijzing van het CVOM volgt uit de eis van rechtsgeldige identificatie dat het niet volstaat om enkel de COA-pas te gebruiken.
Klopt het dat, zoals Arriva aangaf, de COA-pas tien jaar lang gebruikt kon worden om boetes op uit te schrijven? Zo nee, hoe lang dan wel?
Het klopt dat hoewel de COA-pas geen vervanging van een wettig identiteitsdocument is, dit wel in de praktijk door boa’s van Arriva jaren op deze wijze is toegepast. De exacte duur is niet geregistreerd.
Door wie is besloten dat dit per 1 januari jongstleden niet meer kon? Wanneer is dit besluit genomen, hoe is dit besluit tot stand gekomen en wanneer is het aan betrokken partijen (zoals Arriva) gecommuniceerd?
De COA-pas is in principe bedoeld voor intern gebruik op COA-locaties. De pas is geen wettig identiteitsdocument in de zin van de Wet op de identificatieplicht. Daarom kan de COA-pas niet als zelfstandige vervanging van een wettig identiteitsdocument worden gebruikt.
Reizen zonder geldig vervoersbewijs is een strafbare overtreding. Wordt de opgelegde boete direct of binnen de gestelde termijn betaald, dan vervalt het recht tot strafvervolging. Wanneer niet tijdig wordt betaald, verzorgt het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) de inning van de geldelijke straffen en boetes, en het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) beoordeelt namens het OM de zaken. De wetgever vereist daarbij dat de identiteit van een verdachte rechtsgeldig is vastgesteld. Voor strafrechtelijke vervolging is het namelijk van belang dat voldoende zekerheid bestaat over de identiteit van de verdachte. Daarvoor moet de identiteit door een opsporingsambtenaar op de daarvoor wettelijk voorgeschreven wijze worden vastgesteld. Identificatie uitsluitend aan de hand van een COA-pas biedt daarvoor onvoldoende grondslag.
Begin 2025 heeft de Matching Autoriteit (MA) een signaal afgegeven aan het Openbaar Ministerie. De MA is onderdeel van de Justitiële Informatiedienst en heeft onder meer als taak de identiteit van personen binnen de strafrechtketen te beoordelen en verifiëren. Uit het signaal bleek dat door boa’s van Arriva processen-verbaal werden aangeleverd waarin personen uitsluitend waren geïdentificeerd aan de hand van een COA-pas. Op basis daarvan kon de MA de identiteit van deze personen niet verifiëren.
Deze werkwijze was voor het OM niet eerder kenbaar. In de betreffende processen-verbaal waren de nummers van de COA-passen geregistreerd alsof deze afkomstig waren van een verblijfsdocument of een Vreemdelingen Identiteitsbewijs. Anders dan een COA-pas zijn dit documenten die op grond van de Wet op de identificatieplicht kunnen worden gebruikt voor het vaststellen van de identiteit.
Nadat het OM hiervan kennis had genomen, is Arriva erop gewezen dat identificatie uitsluitend aan de hand van een COA-pas juridisch niet volstaat en dat deze wijze van verbaliseren daarom niet kan worden geaccepteerd en de strafzaken die eventueel hieruit voortkomen niet in behandeling worden genomen. Het CVOM heeft Arriva daarop verduidelijkt dat enkel de COA-pas niet gebruikt kan worden om de identiteit vast te stellen omdat het geen wettig identiteitsdocument betreft.
Tot wanneer is de COA-pas dit jaar nog gebruikt als identificatiemiddel om boetes uit te kunnen schrijven? Hoe heeft het kunnen gebeuren dat er zo’n lange tussenperiode is ontstaan waarin beboeten op een COA-pas niet meer kon maar toch gebeurde, met als gevolg dat vele boetes ongeldig zijn verklaard?
Zie antwoord vraag 11.
Wanneer was bij u bekend dat de COA-pas niet meer gebruikt kon worden om boetes op uit te schrijven, inclusief de gevolgen die deze stap had voor reeds uitgeschreven boetes?
Zie antwoord vraag 11.
Welke concrete stappen zijn er gezet sinds 29 september vorig jaar, toen de toenmalig Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat aangaf samen met het COA, het Ministerie van Asiel en Migratie en vervoerders te werken aan verbetering om openstaande boetes voor zwartrijden door asielzoekers te innen?
De inzet van dit kabinet is om de positie van boa’s te versterken middels toegang tot de Basisvoorziening Vreemdelingen (BVV) en onder voorwaarden tot de strafrechtketendatabank (SKDB), met als doelstelling dat een eigenstandigere en adequate taakuitvoering door de boa (waaronder identificatie) mogelijk wordt. De ontwikkelingen hieromtrent zijn nader toegelicht bij Kamerbrief van 3 juli jl.2 Er wordt ingezet op het stimuleren van intensievere samenwerking tussen vervoerders en politie. Lokaal worden door vervoerders en politie gezamenlijke controles opgezet, waarbij de AVIM incidenteel aansluit.
Welke concrete stappen zijn er sinds het bekend worden van het schrappen van de boetes op de lijn Zwolle-Emmen gezet en door welke betrokken partijen?
Zie antwoord vraag 14.
De aanhoudende uitpondgolf van huurwoningen. |
|
Tom Russcher (FVD) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Verkoopgolf huurwoningen gaat nog harder: «Zwartste scenario Hugo de Jonge komt nu al dichtbij»»?1
Ja.
Kunt u bevestigen dat er in het tweede kwartaal van 2026 met 9.930 woningen méér is uitgepond dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder (9.870 woningen)?2
Uit onze analyse van de cijfers van het Kadaster blijkt dat er in het tweede kwartaal van 2026 ca. 9.900 woningen zijn uitgepond door private verhuurders, tegenover ca. 10.000 in het tweede kwartaal van 2025. Dit betekent dus dat er dit kwartaal nagenoeg even veel woningen zijn uitgepond als hetzelfde kwartaal vorig jaar.
Kunt u bevestigen dat sinds de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur op 1 juli 2024 per saldo 76.471 woningen uit de private huurmarkt zijn verdwenen?3
Uit onze analyse van de cijfers van het Kadaster volgt dat er sinds de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur (Wbh) op 1 juli 2024 per saldo ca. 76.300 huurwoningen uit de private huursector zijn onttrokken. Hierbij wordt nog niet gecorrigeerd voor nieuwbouw en andere toevoegingen door middel van bijvoorbeeld transformaties. Inclusief deze correctie is de voorraad aan private huurwoningen in deze periode gedaald met ca. 21.400 woningen.
Indien de antwoorden op vraag twee en drie bevestigend luiden, wat zegt dit over de wenselijkheid van de Wet betaalbare huur?
Het ministerie heeft bij het opstellen van de Wbh rekening gehouden met verschillende uitpondscenario’s. Het uitponden zit op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh. In alle gevallen van uitponding moet worden gerealiseerd dat een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd hebben in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders.
Wel zie ik dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen. Om die reden heeft het kabinet in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscale beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Ook wordt de nieuwbouwopslag verlengd waardoor deze gaat gelden voor woningen waarvan de bouw start voor 1 januari 2032 in plaats van 1 januari 2028. Daarnaast wordt de Wbh voor 1 juli 2027 formeel geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie bepaal ik of aanvullende maatregelen wenselijk zijn.
Hoeveel middenhuurwoningen worden er op dit moment landelijk te huur aangeboden en hoe verhoudt dit aanbod zich tot het aanbod in de periode direct vóór de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur op 1 juli 2024?
Er is geen landelijk overzicht van hoeveel middenhuurwoningen er op dit moment worden aangeboden. Middenhuurwoningen kunnen via verschillende wegen kunnen worden aangeboden. Er zijn platforms waarop huurwoningen worden aangeboden, bijvoorbeeld Pararius, Huurwoningen.nl en Funda. Deze platforms dekken echter niet het gehele aanbod aan middenhuur. Nieuwgebouwde middenhuurwoningen worden regelmatig via de eigen website van het project aangeboden, naast of in plaats van via een woningplatform. Ook corporaties hanteren verschillende wegen om middenhuurwoningen aan te bieden. Er is daarom geen centraal overzicht van het aantal aangeboden middenhuurwoningen. In de evaluatie van de Wbh gaat worden gekeken wat het effect is geweest van de regulering van de middenhuur op het aanbod aan middenhuurwoningen.
Hoe verklaart u dat het aanbod aan middenhuurwoningen twee jaar na de invoering van een wet die dit aanbod juist moest vergroten door verhuurdersorganisatie Vastgoed Belang als praktisch non-existent wordt omschreven, waardoor juist woningzoekenden met een middeninkomen – de beoogde doelgroep van de Wet betaalbare huur – nergens meer terechtkunnen?
De invoering van de Wbh heeft verschillende effecten op de woningmarkt, waarbij naast het uitponden van woningen ook andere factoren invloed hebben op de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor middeninkomens. Een deel van de woningen die volgens de Wbh in het middensegment thuishoort, was in de praktijk onbetaalbaar voor de doelgroep (middeninkomens) omdat ze tegen veel hogere vrijesegmentprijzen werden verhuurd. Deze woningen vervulden dus al geen functie als betaalbare middenhuur, en hun eventuele verkoop betekent niet dat de doelgroep een betaalbare optie misloopt.
Daarnaast is een deel van de uitgeponde woningen terechtgekomen bij middeninkomens, die daardoor niet langer op zoek zijn naar een huurwoning. Het grootste deel van de verkochte woningen had een koopprijs onder de betaalbaarheidsgrens, wat voor een deel van de doelgroep wel een optie biedt. Toch ben ik niet blind voor het feit dat de verkoop van betaalbare huurwoningen contraproductief is als de voorraad juist vergroot moet worden. Daarom wil ik met een optimalisatie van de wet knelpunten voor verhuurders wegnemen. Tijdens de evaluatie van de Wbh zal verder onderzoek worden gedaan naar de doeltreffendheid en effecten. Uw Kamer ontvangt deze evaluatie uiterlijk 1 juli 2027.
Erkent u dat de Wet betaalbare huur zelf de prikkel creëert om woningen aan het middensegment te onttrekken, nu vrijkomende middenhuurwoningen doorgaans worden verkocht of via kwaliteitsverbeteringen naar het ongereguleerde segment worden getild, waarvoor geen maximumhuur geldt?
Nee. Als het zou gaan om een woning in het middensegment, dus een woning die verhuurd werd voor een middenhuurprijs, dan zou de Wbh hier weinig tot geen effect gehad hebben. De Wbh heeft voornamelijk effect op woningen volgens het WWS thuishoren in het middensegment, maar die voor veel hogere vrijesectorprijzen verhuurd werden. Ik deel daarom niet dat de Wbh zelf de prikkel creëert om woningen aan het middensegment te onttrekken.
Acht u een gezond en ruim aanbod op zowel de huur- als de koopmarkt wenselijk, en zo ja, hoe rijmt u dit met het in stand houden van een wet die het huuraanbod aantoonbaar doet krimpen zonder dat daar per saldo nieuwe woningen tegenover staan?
Een gezond en voldoende ruim aanbod aan (betaalbare) woningen acht ik wenselijk. Daarom zet het kabinet in op het vergroten van het aanbod, onder meer via de Wet versterking regie op de volkshuisvesting. Het woningtekort is echter niet van de ene op de andere dag opgelost. Voor de Wbh zorgde de schaarste aan woningen ervoor dat huurwoningen na een bewonerswisseling steeds vaker voor een te hoge huurprijs werden verhuurd. De Wbh heeft als primair doel huurders te beschermen tegen deze te hoge huurprijzen door de maximale huurprijzen voor middenhuurwoningen te koppelen aan de kwaliteit van de woning. Hiermee waarborgt de wet een betere balans tussen huurprijs en woningkwaliteit, zodat deze woningen betaalbaar blijven voor lage- en middeninkomens. Bij de invoering van de Wbh is er expliciet gekeken naar de balans tussen betaalbaarheid en woningaanbod. De recente ontwikkelingen in de huursector hebben ertoe geleidt dat het kabinet in het actieplan van de Taskforce Versnelling Woningbouw specifiek maatregelen heeft benoemd om het investeren in huurwoningen aantrekkelijker te maken. De optimalisatie van de Wbh is hier onderdeel van.
Beschouwt u de Wet betaalbare huur als een verstorende factor op de huurmarkt, en kunt u ditzelfde oordeel afzonderlijk geven over de Wet vaste huurcontracten, het verhoogde box 3-tarief en de verhoogde overdrachtsbelasting voor verhuurders, mede in het licht van hun cumulatieve effect op het rendement van woningverhuur?
In hoeverre er sprake van een «verstoring op de woningmarkt» is, is afhankelijk vanuit welk perspectief dit wordt bekeken. De Wbh en Wet vaste huurcontracten zijn ingevoerd om de huurder te beschermen. Vanuit de verhuurders bezien heeft de combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden geresulteerd in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders. Dit heeft ertoe geleid dat sommige verhuurders besluiten hun woningen te verkopen. Het kabinet heeft een aantal maatregelen genomen om het investeringsklimaat te verbeteren. Zo is de Wbh geoptimaliseerd en wordt deze wet binnenkort geëvalueerd. Daarnaast is het algemene woningtarief in de overdrachtsbelasting verlaagd en heeft het kabinet extra geld uitgetrokken voor woningbouwcorporaties in het actieplan Volkshuisvesting.
Erkent u dat de in april 2026 aangekondigde versoepelingen van de Wet betaalbare huur kennelijk onvoldoende zijn om de uitpondgolf te keren, nu het uitpondtempo ook ná die aankondiging verder is toegenomen, en zo ja, welke conclusie verbindt u daaraan?4
De aangekondigde optimalisatie van de Wbh gaat in per 1 januari 2027. De effecten hiervan moeten dus nog gaan ingroeien. De optimalisatie is daarnaast onderdeel van een breder pakket aan maatregelen dat nodig is om het aanbod aan huurwoningen op peil te houden. Het kabinet heeft in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen een breder pakket aangekondigd om het investeringsklimaat te verbeteren.
Wat zeggen de nieuwste cijfers van het Kadaster volgens u over de houdbaarheid van de Wet betaalbare huur en bent u, nu zelfs het somberste scenario van uw eigen ministerie al binnen enkele jaren gerealiseerd dreigt te worden, bereid de wet in zijn geheel in te trekken?
Zoals ik bij de beantwoording op vraag 1 benoemd heb, zit het uitponden op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh. Ook heb ik in die beantwoording uitgelegd dat ik wel zie dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen en het kabinet daarom verschillende maatregelen neemt. Op dit moment ga ik niet vooruitlopen op de uitkomsten van de evaluatie van de Wbh. Ik wacht de resultaten van deze evaluatie af en zal mijn standpunt mede daarop baseren.
Indien u niet bereid bent de Wet betaalbare huur in te trekken, kunt u dan aangeven bij welk percentage van uw eigen somberste uitpondscenario u de wet wél als mislukt beschouwt, nu 48 procent binnen twee jaar daartoe kennelijk onvoldoende is?
Ik acht het niet wenselijk om vooraf een specifieke omvang van de aanbodkrimp te noemen waarbij de Wbh als geslaagd zou moeten worden beschouwd. De wet wordt integraal geëvalueerd op de effecten voor zowel huurders als verhuurders, waaronder de ontwikkeling van het huuraanbod. Op basis van die evaluatie zal ik beoordelen in hoeverre de wet haar doelstellingen bereikt en of bijsturing nodig is.
Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en zo snel mogelijk beantwoorden?
Ja.
Het artikel 'Verkoopgolf huurwoningen gaat nog harder: ’Zwartste scenario Hugo de Jonge komt nu al dichtbij'' |
|
Femke Wiersma (BBB) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel uit de Telegraaf van 26 augustus 2026, waarin uit recente cijfers van het Kadaster blijkt dat investeerders en particuliere verhuurders in het afgelopen kwartaal opnieuw per saldo duizenden huurwoningen hebben verkocht aan eigenaar-bewoners?1 2
Ja.
Hoe beoordeelt u het feit dat er volgens het Kadaster per saldo weer 6.400 woningen door investeerders en 1.970 woningen door kleine particuliere verhuurders zijn afgestoten, waardoor inmiddels 76.471 huurwoningen in twee jaar tijd van de private huurmarkt zijn verdwenen?
Het ministerie heeft bij het opstellen van de Wbh rekening gehouden met verschillende uitpondscenario’s. In het hoge scenario worden er in 10 jaar tijd ongeveer 160.000 woningen uitgepond. In de doorgerekende scenario’s ligt de piek van uitponding in de eerste jaren. Dat sluit aan bij het feit dat de keuze om al dan niet uit te ponden veelal bij mutatie plaats zal vinden. In de eerste twee jaar na invoering van de Wbh liepen de huurcontracten van de woningen die werden verhuurd met een tijdelijk huurcontract af, waardoor er in die jaren meer mutatie en daarmee ook meer uitponding was voorspeld. Het uitponden zit op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh (zie onderstaande grafiek). Hierbij wordt nog niet gecorrigeerd voor nieuwbouw en andere toevoegingen door middel van bijvoorbeeld transformaties. Inclusief deze correctie is de voorraad aan private huurwoningen sinds 1 juli 2024 gedaald met ca. 21.400 woningen in plaats van ca. 76.300 woningen. In alle gevallen van uitponding moet worden gerealiseerd dat een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscaal beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd hebben in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders.
Grafiek 1: voorraad private huurwoningen ten opzichte van geschetste scenario’s
Ik deel dan ook niet dat de effecten ernstig zijn onderschat. Wel zie ik dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen. Om die reden heeft het kabinet in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscaal beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Ook wordt de nieuwbouwopslag verlengd waardoor deze gaat gelden voor woningen waarvan de bouw start voor 1 januari 2032 in plaats van 1 januari 2028. Daarnaast wordt de Wbh voor 1 juli 2027 formeel geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie bepaal ik of aanvullende maatregelen wenselijk zijn.
Deelt u de schokkende conclusie van verhuurdersorganisatie Vastgoed Belang dat het absolute worstcasescenario van het ministerie (160.000 verdwenen huurwoningen over tien jaar) na slechts twee jaar al voor 48 procent is bereikt, en dat de effecten van de «uitpondgolf» door uw voorganger ernstig zijn onderschat?
Zie antwoord vraag 2.
Erkent u dat de stapeling van de Wet betaalbare huur, het verbod op tijdelijke huurcontracten en de hoge belastingdruk in box 3 direct leidt tot een verdere verschraling van het aanbod, waarbij het aandeel van investeerders in de totale woningvoorraad in één jaar tijd is gedaald van 9,2 procent naar 8,9 procent?
Zoals ook bij de bovenstaande beantwoording is aangegeven heeft een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders. Dit heeft ertoe geleid dat sommige verhuurders besluiten hun woningen uit te ponden. Dit heeft bijgedragen aan een daling van het aandeel van investeerders in de totale woningvoorraad van 9,2% in juli 2025 naar 8,8% in juli 2026.
Hoe kijkt u naar de situatie in studentensteden, waar inmiddels één op de vijf verkochte koopwoningen een voormalige huurwoning is, en bent u er niet van geschrokken dat middeninkomens (die de wet juist moest beschermen) nu op de private huurmarkt vrijwel nergens meer terecht kunnen doordat het aanbod middenhuur vrijwel non-existent is geworden?
Ik erken dat de druk op het huursegment in de studentensteden groot is. Een van de drie woningen die worden uitgepond is een woning in een studentenstad. Tegelijkertijd waren de grote steden juist ook de plaatsen waar in de periode 2016–2020 veel koopwoningen werden opgekocht voor de verhuur. In de grote vier gemeenten werd in 2020 18 procent van de verkochte koopwoningen opgekocht voor de verhuur.3 In de beantwoording van vraag 1 heb ik wel aangegeven dat ik zie dat het uitponden druk zet op de voorraad aan middenhuurwoningen en dat ik verschillende maatregelen neem om het investeringsklimaat voor huurwoningen te verbeteren.
Meerdere factoren hebben uiteindelijk invloed op de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor deze mensen met een middeninkomen. Een deel van de woningen die volgens de Wbh in het middensegment thuishoren, was in de praktijk onbetaalbaar voor de doelgroep (middeninkomens) omdat deze woningen tegen veel hogere vrijesegmentprijzen werden verhuurd. Deze woningen vervulden dus al geen functie als betaalbare middenhuur, en hun eventuele verkoop betekent niet dat de doelgroep een betaalbare optie misloopt. Daarnaast zijn sommige uitgeponde woningen terechtgekomen bij middeninkomens, die daardoor niet langer op zoek zijn naar een huurwoning. Het grootste deel van de verkochte woningen had een koopprijs onder de betaalbaarheidsgrens, wat voor een deel van de doelgroep wel een optie biedt.
Deelt u de mening dat het beleid averechts uitpakt en dat snelle herziening of versoepeling van de regulering noodzakelijk is om verdere uitverkoop van de huursector te stoppen? Zo ja, welke concrete maatregelen gaat u op korte termijn nemen? Zo nee, waarom niet?
Ik deel de mening dat het beleid averechts uitpakt niet. De Wet betaalbare huur is ingevoerd met een reden. Namelijk als reactie op de ontwikkeling dat woningen die thuishoren in het middensegment bij een bewonerswisseling steeds vaker voor een te hoge huurprijs werden verhuurd. Bij invoering is ook rekening gehouden dat er uitponding plaats zou vinden. Tegelijkertijd zie ik ook dat de combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscaal beleid en de veranderde (macro)-economische omstandigheden ertoe leidt dat de uitponding druk zet op de huurmarkt. Om die reden heeft het kabinet in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscale beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd. Ook zal aan de hand van de evaluatie van de Wbh die uiterlijk 1 juli 2027 wordt opgeleverd gekeken worden welke nadere maatregelen genomen moeten worden.
Bent u bereid om, gelet op deze alarmerende cijfers en de constatering dat het worstcasescenario al jaren eerder in beeld komt, de wettelijke evaluatie van de Wet betaalbare huur per omschakeling per direct naar voren te halen en de Kamer binnen drie maanden te informeren over mogelijke noodgrepen?
Nee, het is belangrijk dat er een zorgvuldige evaluatie wordt gedaan naar deze wet. Alleen dan kunnen we met elkaar de juiste conclusies trekken. De evaluatie wordt uitbesteed aan een externe partij en ik hecht er belang bij dat deze partij voldoende tijd moet krijgen om een gedegen evaluatie te kunnen doen. Een eerdere opleverdatum dan 1 juli 2027 is daarom niet mogelijk.
Erkent u dat indien het streefdoel van een wet (het beschermen van huurders met middeninkomens) aantoonbaar leidt tot het verdwijnen van juist díé huurwoningen en er sprake is van een gefaald instrument?
Het doel van de Wbh is huurders beter te beschermen tegen te hoge huren door bij te dragen aan de balans tussen huurprijs en de kwaliteit van de woning, zodat woningen in het gereguleerde segment betaalbaar blijven voor de lage- en middeninkomens. De wet beoogt hiermee betaalbare huurwoningen beschikbaar te maken en te behouden voor middeninkomens, terwijl de effecten op de woningvoorraad afhankelijk zijn van uiteenlopende factoren en zich niet laten reduceren tot uitsluitend de verkoop wan woningen. Tijdens de evaluatie van de Wbh zal verder onderzoek worden gedaan naar de doeltreffendheid en effecten van de wet in praktijk. Deze evaluatie bepaalt of verdere aanpassing van de Wbh nodig is.
Bij welk exact aantal verdwenen huurwoningen of bij welk gedaald percentage van de vrije huursector trekt u formeel de conclusie dat de grens bereikt is en dat de Wet betaalbare huur per direct buiten werking moet worden gesteld of moet worden herzien?
Ik acht het niet wenselijk om vooraf een specifieke omvang van de aanbodkrimp te noemen waarbij de Wbh moet worden herzien. De wet wordt integraal geëvalueerd op de effecten voor zowel huurders als verhuurders, waaronder de ontwikkeling van het huuraanbod. Op basis van die evaluatie zal ik beoordelen in hoeverre de wet haar doelstellingen bereikt en of bijsturing nodig is.
Bent u bereid om af te zien van verdere «monitortrajecten» of «onderzoeksfases» en in plaats daarvan vóór het einde van dit jaar een concreet noodplan aan de Kamer voor te leggen dat de uitponding van de private huurmarkt stopt? Zo nee, hoe legt u dit uit aan de duizenden woningzoekenden die met lede ogen toezien hoe de huurmarkt leegstroomt?
Zoals bij de beantwoording van vraag 7 en 9 is benoemd, bepaalt de evaluatie van de Wbh of verdere aanpassing van de Wbh nodig is. Het is belangrijk om deze evaluatie goed te doen, zodat we met elkaar de juiste conclusies kunnen trekken. Een eerdere opleverdatum dan 1 juli 2027 is, zoals gezegd, niet mogelijk. Ondertussen neem ik met de optimalisatie van de Wbh al wel maatregelen waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Het kabinet heeft daarnaast in het Actieplan Versnelling Woningbouw meer maatregelen aangekondigd om het investeringsklimaat te verbeteren.
Hoe beoordeelt u het recente onderzoek van Argos, waaruit blijkt dat veel gemeenten nauwelijks optreden tegen verhuurders die meer huur vragen dan wettelijk is toegestaan?
Ik kan het onderzoek zelf niet op afstand beoordelen. Het toezicht op de naleving van de Wbh is een gemeentelijke bevoegdheid. De gemeente kan het best inschatten wat de lokale situatie is en hoe hierop kan worden ingespeeld. De invulling van dit toezicht verschilt dan ook per gemeente. In algemene zin kan ik stellen dat met name grotere steden en studentensteden voortvarend aan de slag zijn gegaan met hun toezicht en handhaving op te hoge huurprijzen. Daarbij is handhaving geen doel op zich. Een huurder kan ook geholpen zijn met een gemeente die het gesprek met de verhuurder aangaat of de verhuurder een waarschuwing geeft. Bij de meeste verhuurders zal dit al tot een gedragsverandering leiden. Tegelijkertijd kan een huurder zich ook zelf wenden tot de Huurcommissie om de huur te laten verlagen. Op basis van een dergelijk verzoek kan de huurprijs worden verlaagd, en in sommige gevallen moet de te veel betaalde huur ook worden terugbetaald. In de evaluatie van de Wbh zal breder worden gekeken naar de uitvoering en handhaving van de Wbh, waaronder de toezichthoudende rol van gemeenten en uitvoering door de Huurcommissie.
Kunt u per gemeente aangeven hoeveel meldingen over te hoge huren sinds de invoering van de gemeentelijke handhaving zijn ontvangen, hoeveel controles zijn uitgevoerd, hoeveel waarschuwingen en lasten onder dwangsom zijn opgelegd, hoeveel boetes zijn uitgedeeld en in hoeveel gevallen daadwerkelijk een lagere huurprijs is gerealiseerd? Zo nee, waarom beschikt het Rijk niet over deze gegevens?
Het Rijk beschikt niet over de gevraagde gegevens per gemeente. De uitvoering van toezicht en handhaving op de Wbh is een gemeentelijke taak en gemeenten verschillen in de manier waarop zij dit organiseren en registreren. Deze gegevens worden dus niet nationaal geregistreerd. Tijdens de evaluatie van de Wbh zullen deze gegevens wel worden opgevraagd en geanalyseerd, zodat we inzicht krijgen in de effectiviteit van de handhaving en de impact daarvan.
Hoeveel middelen heeft het Rijk sinds de invoering van de Wet betaalbare huur beschikbaar gesteld aan gemeenten voor toezicht en handhaving, hoeveel daarvan is daadwerkelijk besteed en welk concreet handhavingsresultaat is daarmee bereikt?
Gemeenten ontvangen financiering vanuit het Rijk voor de uitvoering van de Wbh. Voor de implementatie van de wet hebben gemeenten samen ca. € 5,5 mln ontvangen. Voor de uitvoering van de Wbh is in de eerste jaren na de invoering incidenteel € 30,8 mln beschikbaar gesteld. Deze extra middelen waren bedoeld om een verwachte tijdelijke piek in het aantal meldingen op te vangen en kwamen bovenop een structureel bedrag van € 6,5 mln per jaar voor de uitvoering van deze wet. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de besteding van deze uitvoeringsmiddelen door gemeenten. Wel zijn de door gemeenten ontvangen meldingen en de daarvoor beschikbaar gestelde middelen in 2025 getoetst. Uit deze financiële evaluatie bleek dat de middelen vooralsnog toereikend zijn4. In de evaluatie van de Wbh wordt verder gekeken naar de uitvoering en handhaving van de wet in de praktijk. Aan de hand van die evaluatie kan bekeken worden of versterking van het toezicht en de handhaving door gemeenten nodig is.
Deelt u de mening dat wanneer gemeenten de maximale huurprijzen nauwelijks handhaven, een belangrijk uitgangspunt onder de Wet betaalbare huur – namelijk dat huurders daadwerkelijk worden beschermd tegen te hoge huren – in de praktijk onvoldoende wordt waargemaakt? Zo nee, waarom niet?
Ik deel niet dat de wet huurders onvoldoende beschermt. Zoals ik in mijn antwoord op vraag 11 heb aangegeven, is het mijn beeld dat met name grotere steden en studentensteden voortvarend aan de slag zijn gegaan met hun toezicht en handhaving op te hoge huurprijzen. Andere gemeenten hebben nog minder ervaring met de wet opgedaan en zijn zich nog met de nieuwe wettelijke taken aan het bekwamen. Ik bekijk samen met de VNG en individuele gemeenten hoe gemeenten hierbij geholpen kunnen worden. De evaluatie van de Wbh in 2027 zal hier ook aan bijdragen.
Zoals eerder gezegd, is handhaving ook geen doel op zich. Een huurder kan ook geholpen zijn met een gemeente die het gesprek met de verhuurder aangaat of de verhuurder een waarschuwing geeft. Bij de meeste verhuurders zal dit al tot een gedragsverandering leiden. Tevens genieten huurders ook andere bescherming, zoals bijvoorbeeld via de route bij de Huurcommissie die voor hen open staat. De gemeente is dus niet de enige partij die ervoor kan zorgen dat de juiste huur wordt gevraagd.
Het bericht ‘Vereniging Eigen Huis: te veel klachten over makelaars en oneerlijke huizenverkoop’ |
|
Hanneke Steen (CDA) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Deelt u de opvatting dat het grote aantal meldingen bij het Meldpunt Makelaardij van Vereniging Eigen Huis de vraag oproept of woningzoekenden bij het bieden op een woning wel een eerlijke en gelijke kans krijgen?1
Helaas toont het heropende meldpunt aan dat onder andere problemen zoals belangenverstrengeling en het tussentijds veranderen van de spelregels nog steeds aanhouden. Het koopproces hoort voor iedereen transparant en integer te verlopen. Ik ben van mening dat er sprake moet zijn van gelijke behandeling, zodat iedere geïnteresseerde onder dezelfde voorwaarden kan deelnemen aan het koopproces.
Hoe beoordeelt u de signalen uit het Meldpunt Makelaardij in het licht van uw eerdere antwoorden dat de handhaving van de afspraken rond het biedlogboek tekortschiet en dat brancheorganisaties niet proactief controleren of het biedlogboek daadwerkelijk wordt verstrekt?2
Uit de evaluatie van het Verbeterplan door onderzoeksbureau RIGO blijkt dat de sector verschillende stappen heeft gezet om het koopproces te verbeteren,3 maar ook dat de naleving en handhaving van de binnen de sector gemaakte afspraken onvoldoende zijn. Naar aanbeveling van RIGO om zelfregulering verder te versterken en om de motie van lid Mooiman af te doen,4 ben ik nogmaals met de ondertekenaars van het Verbeterplan om de tafel gegaan om te kijken of zelfregulering verder versterkt kon worden. Helaas is gebleken dat het de beroepsorganisaties niet lukt om de noodzakelijke stappen te zetten om het consumentenbelang te borgen. Gelijktijdig met deze antwoorden stuur ik uw Kamer een brief waarin ik aankondig een vorm van beroepsregulering van het makelaarsberoep uit te werken om misstanden tegen te gaan en om onder andere het correcte gebruik van het biedlogboek af te dwingen.
Hoe kunnen woningzoekenden erop vertrouwen dat vooraf gecommuniceerde spelregels tijdens het biedproces worden nageleefd, nu bij het Meldpunt Makelaardij meldingen zijn binnengekomen over het tussentijds veranderen van deze spelregels?
Op dit moment gelden voor makelaars die zijn aangesloten bij een beroepsorganisatie gedragsnormen, zoals het communiceren en naleven van vooraf bepaalde spelregels in een biedproces. De gedragsnormen en technische afspraken hierover verschillen tussen NVM en Vastgoed Nederland, voor ongebonden makelaars gelden er geen gedragsnormen. Ik ga daarom binnen de uitwerking van de beoogde beroepsregulering ook uniforme gedragsnormen onderzoeken welke opgelegd kunnen worden aan alle makelaars, ongeacht de aansluiting bij een beroepsorganisatie.
Hoe wordt voorkomen dat woningzoekenden op basis van onjuiste of niet-controleerbare mededelingen over andere biedingen onder druk worden gezet om hun bod te verhogen?
Om te voorkomen dat woningzoekenden onjuiste of niet-controleerbare mededelingen over andere biedingen krijgen is het zaak dat het biedproces inzichtelijk en controleerbaar verloopt. Dit punt wordt meegenomen in de uitwerking van de aangekondigde beroepsregulering. Bijvoorbeeld door op te nemen in de gedragsnormen dat een makelaar een biedlogboek conform NTA 8061 dient bij te houden. Deze NTA-norm bevat minimumeisen voor het biedproces en de registratie en verstrekking van biedingsinformatie.
Welke maatregelen overweegt u naar aanleiding van deze signalen, nu u heeft aangegeven mogelijke maatregelen tegen wanpraktijken op de woningmarkt met de Kamer te willen bespreken?3
De afgelopen periode zijn er verschillende pogingen geweest om tot de versterking van zelfregulering te komen. Tot mijn telleurstelling zijn de beroepsorganisaties niet in staat gebleken om de benodigde stappen te zetten om het consumentenbelang te borgen. Om tot een eerlijk koopproces te komen ga ik beroepsregulering nader uitwerken zoals genoemd in het antwoord op vraag 2.
Deelt u de opvatting dat deze nieuwe signalen, in samenhang met de eerder vastgestelde tekortkomingen in naleving en handhaving, laten zien dat strakkere regels voor het biedproces nodig zijn en dat daarbij ook wettelijke regels moeten worden overwogen?
Ja, daarom heb ik de afgelopen periode onderzoek gedaan naar verschillende vormen van regulering. Uiteindelijk gaat, na afweging op verschillende onderdelen, mijn voorkeur uit naar het onderzoeken van een registerplicht in combinatie met wettelijke gedragsnormen.
Wat is de actuele stand van het onderzoek naar de mogelijkheden voor wet- en regelgeving dat volgens uw eerdere antwoorden inmiddels loopt, en heeft u inmiddels een voorkeursoptie?
Zie antwoord vraag 5.
Hoe weegt u het argument van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) dat aangesloten makelaars door zelfregulering aan verplichtingen zijn gebonden die niet gelden voor ongebonden makelaars?4
Het klopt dat leden van beroepsorganisaties gebonden zijn aan zelfregulerende verplichtingen, welke niet gelden voor ongebonden makelaars. Om inzicht te krijgen in de samenstelling van de branche heb ik RIGO in 2026 de opdracht gegeven onderzoek te doen naar de verhouding tussen gebonden en ongebonden makelaars. Uit dit onderzoek blijkt dat het aandeel woningverkopen dat wordt begeleid door een niet-aangesloten makelaar relatief gering is. RIGO schat dat dit in 2024 minimaal circa 4% en maximaal circa 10% van alle kooptransacties in Nederland betrof. Gelijktijdig met de Kamerbrief deel ik als bijlage ook een nieuw onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut naar consumentenervaringen met makelaars tijdens het koopproces van een woning. Een van de conclusies van de onderzoekers is dat negatieve ervaringen niet uitsluitend kunnen worden toegeschreven aan ongebonden makelaars. Er kon namelijk geen verschil worden aangetoond in het aantal geconstateerde negatieve ervaringen tussen gebonden en ongebonden makelaars. De verhouding van de misstanden komt nagenoeg overeen met de verhouding tussen gebonden en ongebonden makelaarskantoren in het onderzoek van RIGO.
Hoe weegt u daarbij de bevinding van RIGO dat bij NVM en Vastgoed Nederland aangesloten makelaars gezamenlijk naar schatting 90 tot 96 procent van de woningverkopen begeleiden?5
Zie antwoord vraag 8.
Hoe weegt u daarbij de conclusie van RIGO dat betere naleving van het Verbeterplan het keurmerk van brancheorganisaties kan versterken?6
Ik kan mij vinden in de conclusie van RIGO dat een betere naleving van het Verbeterplan kan bijdragen aan de versterking van het keurmerk van de brancheorganisaties. Uit het marktonderzoek van RIGO blijkt bovendien dat de brancheorganisaties een groot deel van de markt vertegenwoordigen. Ik verwacht daarom dat brancheorganisaties als kwaliteitskeurmerk het Verbeterplan op alle punten opvolgen. Helaas hebben de brancheorganisaties aangegeven niet proactief te willen handhaven onder de eigen leden, waardoor zelfregulering niet voldoende werkt. Ik ga daarom aan de slag met beroepsregulering.
Hoe weegt u het risico dat strakkere regels en handhaving tot ledenverlies leiden, gelet op de door RIGO genoemde bedrijfseconomische voordelen van branchelidmaatschap en de constatering dat een gestelde toename van opzeggingen niet zichtbaar is in de beschikbare ledengegevens?
RIGO heeft geconcludeerd dat het aantal ongebonden makelaarskantoren is toegenomen. Er kon echter niet worden vastgesteld dat deze stijging het gevolg is van het uitschrijven van makelaarskantoren bij beroepsorganisaties omwille van regeldruk, dit signaal is ook niet naar voren gekomen in eerdere gesprekken met de beroepsorganisaties.
Erkent u dat het onacceptabel is dat bijna 4.000 Groningers nog altijd maandenlang wachten op een definitief isolatieplan, terwijl eerder dit jaar beterschap werd beloofd? Welke concrete maatregelen gaat u nemen om de achterstand weg te werken?1, 2
Hoe gaat u ervoor zorgen dat isolatieplannen van adviesbureaus in één keer aan de kwaliteitseisen voldoen, zodat het tijdrovende heen-en-weerproces met de kwaliteitscommissie verdwijnt? Bent u bereid bureaus niet te betalen voor afgekeurde plannen en bureaus die herhaaldelijk ondermaats werk leveren uit te sluiten?
Wat gaat u doen om de procedure voor bewoners eenvoudiger en sneller te maken?
Hoe voorkomt u een nieuw tekort aan isolatieadviseurs nu de opleiding voor dit jaar vol zit en nieuwe adviseurs pas in 2027 kunnen starten? Bent u bereid op korte termijn extra opleidingsplaatsen te organiseren?
Bent u bereid te onderzoeken of het opstellen en controleren van isolatieplannen in publieke handen kan worden gebracht, bijvoorbeeld via gemeenten of een regionaal publiek energieloket, zodat Nij Begun minder afhankelijk is van particuliere bureaus?
Kunt u garanderen dat geen enkele bewoner subsidie misloopt of extra kosten maakt door vertraging die niet aan hem of haar te wijten is? Welke maatregelen neemt u om huishoudens met lage inkomens en in energiearmoede extra te ondersteunen?
Wat vindt u ervan dat de gemeente Pekela de isolatiesubsidie aan inwoners voorschiet en hen helpt met de aanvraag, het isolatieplan en zelfs het leegruimen van hun zolder, omdat inwoners vastlopen in de ingewikkelde en trage procedure? Bent u bereid gemeenten die inwoners zo ondersteunen hiervoor te compenseren, en wat gaat u doen om de regeling zelf zo te vereenvoudigen dat zulke hulp niet meer nodig is?
Hoe beoordeelt u de uitvoering van de aangenomen moties Beckerman en Bushoff over een bureaucratische rompslomp voorkomen en Bushoff en Beckerman over een goede uitvoering van maatregel 29 borgen? Erkent u dat de verbeteringen die u in uw brief van 21 april 2026 als invulling van deze moties noemde onvoldoende effect hebben gehad? Welke aanvullende stappen gaat u zetten om deze moties alsnog volledig uit te voeren?3, 4, 5
Kunt u deze vragen voor het wetgevingsoverleg Begrotingsonderdeel Herstel Groningen beantwoorden?
Het bericht 'Migratie is de dominante factor op de woningmarkt' op WNL op 12 oktober 2026 |
|
Jan Struijs (50PLUS) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht: «migratie is de dominante factor op de woningmarkt»?1
Het rapport van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), Migratie en de woningmarkt (oktober 2026), kwalificeert de veelgeciteerde stelling dat statushouders slechts circa zeven procent van de toewijzingen in de sociale huursector krijgen als een «hardnekkig misverstand», omdat dit percentage totale toewijzingen (inclusief doorstromers die een woning achterlaten) vermengt met netto extra vraag; wat is uw reactie op dit rapport?
Kunt u aangeven wanneer u voor het eerst op de hoogte was van dit onderscheid tussen bruto toewijzingen en netto extra woningvraag door statushouders, en waarom dit onderscheid jarenlang niet expliciet is gemaakt?
Het EIB concludeert dat migratie verantwoordelijk was voor circa 60 procent van de extra woningvraag in 2015–2024 en dat asielmigratie structureel een belangrijke factor is in de sociale huursector; kunt u aangeven of de regering voornemens is het EIB-rapport te gebruiken in toekomstige communicatie en beleid rond de woningmarkt?
Bent u van mening dat het niet maken van het onderscheid tussen bruto toewijzingspercentages en netto extra vraag door statushouders heeft bijgedragen aan een vertekend publiek beeld van de oorzaken van de woningnood?
Klopt het dat de verdunning van de grootte van huishoudens een andere belangrijke oorzaak is voor de huidige woningnood?
Kunt u bevestigen dat tal van overheidsregelingen samenwonen financieel bestraffen en het daarmee het samenwonen en samenleven actief ontmoedigen?
De woningvraag als gevolg van migratie |
|
Jurgen Nobel (VVD) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel «Nieuw te bouwen woningen massaal nodig voor asielzoekers: In tien jaar tijd 340.000 extra huizen voor migranten» en het onderliggende onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB)?1
Kunt u zich in de conclusie van het EIB herkennen dat er bij een gelijkblijvende instroom het komende decennium circa 340.000 nieuwbouwwoningen nodig zijn voor migranten, waarbij asielmigratie volgens het EIB structureel de grootste component is?
Het EIB stelt dat het cijfer dat slechts zeven procent van de sociale huurwoningen naar statushouders gaat, een vertekend beeld geeft, omdat daarin ook verhuizingen van huurders binnen de sector zijn meegeteld. Bent u bereid de toewijzing aan statushouders voortaan ook te rapporteren als aandeel van de starters?
Volgens het EIB komt 90 procent van de statushouders in een sociale huurwoning terecht. Van de 80.000 mensen in de opvang moeten er volgens het EIB naar verwachting nog 60.000 doorstromen naar een reguliere woning. Hoeveel sociale huurwoningen zijn hiervoor nodig en wat betekent dit voor de wachttijd voor de rest van de woningzoekenden?
Deelt u de opvatting dat het, gezien de lange wachttijden en de druk van asielmigratie op de sociale huur, niet houdbaar is om statushouders voorrang te geven bij sociale huurwoningen?
Loopt u op schema om dit jaar nog met wetgeving te komen om de voorrang voor statushouders af te schaffen?
Verder stelt het EIB in het artikel dat het aantal woningen in de vrije sector recent sterk is gedaald door de Wet betaalbare huur, waardoor woningzoekenden het moeilijker krijgen op de woningmarkt. Bent u het eens met deze constatering?
Deelt u de opvatting dat de Wet betaalbare huur de druk op de huurmarkt vergroot, zeker nu er door migratie extra woningvraag bijkomt? Welke maatregelen gaat u nemen om te voorkomen dat het aanbod op de huurmarkt verder krimpt?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
De uitspraak 'Starters kunnen gelukkig bij hun ouders wonen' |
|
Mona Keijzer |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
Klopt het dat u op 13 oktober als reactie op het onderzoek waaruit blijkt dat nieuw te bouwen woningen massaal nodig zijn voor asielzoekers de uitspraak «we zien dat heel veel starters gelukkig, niet ideaal, maar gelukkig nog bij hun ouders mogen wonen of kunnen blijven wonen» heeft gedaan?
Welke doelgroep heeft bij u prioriteit? Jongeren die al jaren op zoek zijn naar een eigen dak boven hun hoofd of asielzoekers die hier kort zijn?
Deelt u de mening dat het onverteerbaar is voor honderdduizenden jonge Nederlanders, die vaak jarenlang op een wachtlijst staan, geen gezin kunnen stichten of zelfstandig kunnen wonen, dat een Minister van Volkshuisvesting hun woonprobleem wegwuift met de opmerking dat zij «gelukkig bij hun ouders kunnen wonen»?
Bent u zich er bewust van wat de maatschappelijke effecten zijn van het feit dat een groot deel van de jongeren niet of pas veel later aan hun leven kunnen beginnen? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid uit te spreken dat bij schaarste op de woningmarkt de belangen van Nederlandse starters prioriteit hebben aangezien zij hier geworteld zijn, Nederlands staatsburger zijn en hun ouders hier vaak ook al decennia wonen en al jaren belasting betalen?
Hoe reflecteert u op het feit dat statushouders voor negentig procent terecht komen in sociale huurwoningen en de asielmigratie hiermee druk zet op een sociale sector waar de wachttijden al lang zijn en verder zijn opgelopen in recente jaren? Wie hoort volgens u voorrang te krijgen: jongeren die al jarenlang op een wachtlijst staan of statushouders?
Klopt het dat ruim twintig procent van de beschikbare woningen voor starters in 2023 ging naar statushouders, wat meer is dan woningcorporaties toevoegden in dat jaar? Hoe reflecteert u hierop?
Hoeveel van de totale beschikbare sociale huurwoningen gingen in 2025 naar statushouders? Waar baseert u dit cijfer op?
Bent u, gezien het feit dat asielmigratie wel degelijk een belangrijke factor is geweest, bereid het initiatiefwetsvoorstel Keijzer, Claassen en Clemminck over nieuwe regels inzake huisvesting vergunninghouders (Kamerstuk 36 935) direct over te nemen? Zo niet, waarom niet? Welke maatregelen gaat u dan op korte termijn nemen?
Hoe ziet u voldoende alternatieve huisvesting voor zich? Welke invulling krijgen zogenaamde «doorstroomlocaties» die een soort nieuwe asielzoekerscentra (azc’s) zijn voor mensen met een verblijfsvergunning?
Worden gemeenten ook gedwongen deze doorstroomlocaties te realiseren in het kader van de spreidingswet? Indien het antwoord nee is: gaat u daar dan een nieuwe spreidingswet of andere wettelijke verplichting voor maken?
Hoe reflecteert u op het feit dat er lange tijd ontkend is dat migratie een grote impact zou hebben op de volkshuisvesting? Wat gaat u, nu het feiten zijn, concreet doen om mensen die hier van jongs af aan wonen een toekomst te bieden door middel van een woning?
Extra huizen voor migranten |
|
Femke Wiersma (BBB) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het interview met de Telegraaf van 13 oktober 2026 waarin u spreekt over de huisvesting van statushouders en de positie van starters op de woningmarkt?1
Klopt het dat u in dit interview, in reactie op de situatie van jonge starters die geen woning kunnen vinden, heeft gezegd dat starters «gelukkig bij hun ouders kunnen wonen»? Zo ja, wat bedoelde u precies met deze uitspraak?
Begrijpt u dat deze uitspraak hard aankomt bij jonge Nederlanders die soms noodgedwongen jarenlang thuis wonen omdat zij geen betaalbare woning kunnen vinden?
Waarom geldt de door u genoemde «pauzestand» voor statushouders zonder woning volgens u niet voor een 28-jarige starter die noodgedwongen op zijn oude slaapkamer bij zijn ouders woont en daardoor geen zelfstandig bestaan kan opbouwen?
Deelt u de mening dat van Nederlandse jongeren niet kan worden verwacht dat zij het woningtekort oplossen door maar langer bij hun ouders te blijven wonen? Zo nee, waarom niet?
Kunt u uitleggen waarom het ontbreken van zelfstandige woonruimte bij een statushouder volgens u om een snelle oplossing vraagt, terwijl thuis wonen bij de ouders bij een jonge woningzoekende kennelijk als een mogelijke uitkomst wordt genoemd?
Waarom spreekt u over de positie van statushouders in termen van urgentie en noodzakelijke oplossingen, terwijl u bij starters verwijst naar de mogelijkheid om bij hun ouders te blijven wonen? Welke boodschap geeft u daarmee volgens u aan de honderdduizenden jonge woningzoekenden?
Bent u Minister van Volkshuisvesting voor alle woningzoekenden of vindt u dat de huisvestingsopgave voor statushouders urgenter is dan die voor Nederlandse starters? Hoe blijkt dit uit de prioriteiten die u stelt en uitspraken die u doet?
Vindt u het rechtvaardig dat een starter jarenlang op een wachtlijst kan staan, terwijl een statushouder op grond van zijn of haar status eerder voor een woning in aanmerking kan komen? Waarom wel of niet?
Waarom heeft u, ondanks uw constatering dat de voorrang voor statushouders steeds meer knelt voor andere woningzoekenden, het eerdere wetsvoorstel ingetrokken in plaats van deze voorrang zo snel mogelijk te beëindigen?
Waarom stelt u als voorwaarde dat eerst voldoende alternatieve huisvesting voor statushouders beschikbaar moet zijn voordat hun voorrang verdwijnt? Waarom geldt andersom niet dat eerst voldoende woningen voor Nederlandse starters beschikbaar moeten zijn voordat schaarse sociale huurwoningen met voorrang aan andere groepen worden toegewezen?
Wat verstaat u precies onder «voldoende» alternatieve huisvesting? Aan welke concrete voorwaarden moet zijn voldaan voordat gemeenten statushouders niet meer op grond van hun status voorrang kunnen geven?
Kunt u garanderen dat het koppelen van het verbod aan voldoende alternatieve huisvesting niet betekent dat de huidige mogelijkheid tot voorrang in de praktijk nog jaren blijft bestaan?
Waarom stelt u voor jonge starters niet dezelfde extra inzet en financiële ondersteuning beschikbaar als voor de huisvesting van statushouders?
Bent u bereid om als uitgangspunt te hanteren dat verblijfsstatus op zichzelf nooit mag betekenen dat iemand eerder toegang krijgt tot een schaarse sociale huurwoning dan iemand die al jarenlang op een woning wacht? Zo nee, waarom niet?
Geldt de door u uitgesproken urgentie dat iedereen een dak boven het hoofd moet hebben ook voor Nederlandse jongeren die noodgedwongen bij hun ouders wonen, en welke concrete maatregelen neemt u voor hen?
Deelt u de mening dat het enkele feit dat iemand statushouder is nooit voldoende reden mag zijn om die persoon voorrang te geven op een sociale huurwoning boven iemand die al jarenlang op een woning wacht? Zo nee, waarom acht u dat verschil in behandeling gerechtvaardigd?
U zegt dat iedereen die hier wil wonen een dak boven het hoofd moet hebben; waarom leidt dat uitgangspunt bij statushouders tot de noodzaak van een woonoplossing, terwijl een starter die noodgedwongen bij zijn ouders woont volgens u «gelukkig» daar terecht kan?
Bent u het ermee eens dat het draagvlak voor de huisvesting van statushouders onder druk kan komen te staan wanneer woningzoekenden het gevoel krijgen dat zij zelf achteraan moeten aansluiten? Zo ja, hoe weegt u dat mee in uw beleid?
Begrijpt u dat jonge woningzoekenden uit uw uitspraken de boodschap kunnen halen: voor de statushouder zoekt de overheid een woning, maar de Nederlandse starter kan voorlopig bij zijn ouders blijven wonen? Vindt u dat een aanvaardbare boodschap van een Minister van Volkshuisvesting?
Bent u bekend met de financieringsproblemen rond de aanleg van een spoortunnel in Oss en de gevolgen daarvan voor de voorgenomen bouw van circa 3.000 woningen?1
Klopt het dat voor de aanleg van deze tunnel nog 11,8 miljoen euro aan financiering ontbreekt? Kunt u aangeven wat de totale geraamde kosten zijn, welke bijdragen het Rijk, de provincie en de gemeente hebben toegezegd en hoe groot het resterende tekort is?
Deelt u de opvatting dat de inzet van het Rijk op woningbouw onvoldoende resultaat oplevert wanneer noodzakelijke infrastructuur niet wordt gefinancierd? Welke verantwoordelijkheid neemt u om te voorkomen dat de woningbouw hierdoor vastloopt?
Deelt u de opvatting dat over veiligheid van rijksinfrastructuur niet onderhandeld kan worden? Deelt u de mening dat met het uitblijven van de financiering en de bouw van extra woningen voor de inwoners de spoorweg dwars door de stad met tien gelijkvloerse spoorkruisingen onveiliger wordt en de gemeente daar niet alleen de verantwoordelijkheid kan en mag dragen?
Bent u bereid om met de gemeente Oss en de provincie Noord-Brabant afspraken te maken over het dichten van het financieringstekort? Zo ja, welke bijdrage en welke termijn stelt u daarbij voor? Zo nee, op welke gronden wijst u ondersteuning af en welk uitvoerbaar alternatief biedt u om de woningen alsnog tijdig te realiseren?
Kunt u een actueel overzicht geven van de besteding van de 7,5 miljard euro die het Rijk begin 2026 heeft uitgetrokken voor de bereikbaarheid van nieuwe woningen? Welk deel is daadwerkelijk uitgegeven, welk deel is juridisch verplicht en welk deel is nog vrij beschikbaar? Zijn middelen verschoven naar andere doelen en, zo ja, hoeveel en met welke gevolgen voor de woningbouw?
Welke concrete maatregelen uit het Actieplan Versnelling Woningbouw bieden een oplossing voor projecten die vastlopen op de financiering van noodzakelijke infrastructuur? Kunt u per maatregel aangeven welk budget beschikbaar is, wie verantwoordelijk is voor de uitvoering en wanneer gemeenten daarvan gebruik kunnen maken?
Hoe verhoudt het uitblijven van een oplossing voor Oss zich tot uw ambitie om jaarlijks 100.000 woningen te realiseren? Hoeveel woningen lopen landelijk vertraging op door ontbrekende infrastructuurfinanciering en welke concrete besluiten neemt u, samen met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, om deze projecten alsnog mogelijk te maken?
Kunt u een overzicht opstellen van woningbouwprojecten met meer dan 300 woningen die dreigen niet door te gaan vanwege een financieringstekort voor noodzakelijke infrastructuur? Kunt u daarbij per project aangeven om hoeveel woningen het gaat, hoe groot het financieringstekort is en welke maatregelen u neemt om het project alsnog mogelijk te maken?
Bent u bereid deze vragen afzonderlijk en vóór het commissiedebat Staat van de Volkshuisvesting op 28 oktober aanstaande te beantwoorden, zodat de antwoorden bij dat debat kunnen worden betrokken?
De maandenlange vertraging van woningbouwproject Beekweide II in Renswoude |
|
Hanneke Steen (CDA) |
|
van Essen , Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Konijnen en hazen dwarsbomen nieuwbouwwijk Renswoude: «Dit is tenenkrommend en bureaucratie ten top»» over woningbouwproject Beekweide II in Renswoude, waar sinds 1 oktober de werkzaamheden weer mogen worden hervat, nadat de bouw van circa 40 woningen bijna een half jaar vertraging had opgelopen?1
Deelt u de mening dat vermijdbare vertraging van woningbouwprojecten moet worden voorkomen, omdat woningzoekenden daardoor langer op een woning wachten, kopers langer in onzekerheid verkeren en de haalbaarheid van woningbouwprojecten onder druk kan komen te staan? Zo nee, waarom niet?
Welke lessen trekt u uit Beekweide II voor de voorspelbaarheid van ecologisch onderzoek, werkprotocollen en de beoordeling daarvan, nu uiteindelijk binnen de geldende soortenbescherming een werkwijze is gevonden waarmee de werkzaamheden konden worden hervat?
Wat vindt u ervan dat Utrecht de vrijstelling voor de haas bij ruimtelijke ontwikkelingen heeft geschrapt, terwijl in 2022 ook in Limburg een dalende provinciale trend van de hazenpopulatie was vastgesteld en Limburg deze vrijstelling wel heeft behouden?
Wat vindt u ervan dat Utrecht en Zeeland als enige twee provincies de vrijstelling voor het konijn bij ruimtelijke ontwikkelingen niet kennen, terwijl de populatie van het konijn landelijk sterk is afgenomen en de andere tien provincies bij datzelfde landelijke beeld de vrijstelling wel hebben behouden?
Klopt het dat een ongunstige staat van instandhouding op zichzelf niet automatisch betekent dat een vrijstelling voor ruimtelijke ontwikkelingen juridisch onmogelijk is, maar dat zo’n vrijstelling onder meer geen afbreuk mag doen aan het streven de populaties in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan? Zo nee, hoe luidt de juridische toets dan wel precies?
Deelt u de mening dat provincies een vrijstelling voor ruimtelijke ontwikkelingen niet onnodig moeten schrappen wanneer juridisch en ecologisch kan worden onderbouwd dat deze geen afbreuk doet aan het streven de populaties in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan, juist omdat het schrappen van zo’n vrijstelling woningbouw met extra onderzoek en vergunningprocedures kan belasten? Zo nee, waarom niet?
Hoe gaat u werk maken van de afspraak in het regeerakkoord om provinciale natuurregels te uniformeren zodat ze de bouw niet bemoeilijken?
Welke verschillen tussen provincies in vrijstellingen, beoordelingscriteria en eisen aan mitigatie en compensatie wilt u bij deze uniformering concreet wegnemen?
Welke knelpunten in flora- en faunaregels neemt u mee bij de uitvoering van de aangenomen motie-Mooiman c.s. (Kamerstuk 28 325, nr. 325), die vraagt om bestaande knelpunten en de samenhang tussen bouwregels mee te nemen in de jaarlijkse Vereenvoudigingswet en tegenstrijdigheden en stapelingen van eisen voor de bouw te voorkomen?
Hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie-Nobel (Kamerstuk 28 325, nr. 322) om alle gemeenten die nog niet met een soortenmanagementplan zijn begonnen ertoe te bewegen daar in 2026 mee te starten en bij gemeenten die al zijn gestart aan te dringen op versnelling? Welke aanvullende actie neemt u om deze motie nog dit jaar uit te voeren?
Hoe gaat u uitvoering geven aan het advies van STOER om een landelijke standaard voor beoordelingsprocessen met uniforme criteria te ontwikkelen, zodat verschillen in de beoordeling van flora- en fauna-activiteiten tussen provincies en omgevingsdiensten worden verminderd?
Hoe gaat u uitvoering geven aan de aanbeveling in dat rapport om mitigatie- en compensatiemaatregelen landelijk verder te standaardiseren, zodat vooraf duidelijker is welke maatregelen in beginsel toereikend zijn, met ruimte voor noodzakelijk ecologisch maatwerk?
Gaat u de in dat rapport voorgestelde landelijke compensatiecatalogus uitwerken, zodat vooraf duidelijker is welke compenserende maatregelen kunnen worden geaccepteerd en hierover niet per woningbouwproject opnieuw langdurige discussie ontstaat?
Hoe gaat u uitvoering geven aan de aanbeveling uit dat rapport om mogelijk te maken dat een groter gebied van lagere ecologische kwaliteit wordt gecompenseerd door een kleiner gebied van aantoonbaar hogere ecologische kwaliteit?
Hoe gaat u uitvoering geven aan de in dat rapport voorgestelde worst-casebenadering, waarbij voor geschikte soorten en werkzaamheden wordt uitgegaan van mogelijke aanwezigheid en direct passende mitigerende maatregelen worden getroffen, zodat soortgericht onderzoek waar dat ecologisch verantwoord is kan worden beperkt?
Hoe gaat u uitvoering geven aan de aanbeveling uit dat rapport om het maatschappelijke belang van woningbouw in het Besluit kwaliteit leefomgeving explicieter als dwingende reden van groot openbaar belang vast te leggen voor Habitatrichtlijnsoorten en nationaal beschermde soorten
Welke maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat de gevolgen van reeds bekende beschermde soorten, zoals de kerkuil en steenuil die bij Beekweide II al in ecologische onderzoeken uit 2024 en 2025 waren aangetroffen, tijdig worden beoordeeld en benodigde maatregelen en vergunningen vóór de start van werkzaamheden duidelijk zijn, zodat woningbouwprojecten niet tijdens de uitvoering alsnog vertraging oplopen?
Klopt het dat een dwingende reden van groot openbaar belang bij vogelrichtlijnsoorten, zoals de kerkuil en steenuil, geen zelfstandige afwijkingsgrond is en dat het maatschappelijke belang van woningbouw daardoor niet via deze route kan worden meegewogen?
Gaat u in het verdere verloop van de lopende Europese stresstest van de Vogel- en Habitatrichtlijn actief bepleiten dat een dwingende reden van groot openbaar belang ook voor Vogelrichtlijnsoorten als afwijkingsgrond mogelijk wordt, zodat het maatschappelijke belang van woningbouw in deze afweging kan worden betrokken? Hoe gaat u deze inzet concreet vormgeven?
Bent u bekend met de berichten «Minister blij met enorme woontorens bij Arena: «Uitstekend bereikbare plek»»1 en «Pensioenfondsen steken honderden miljoenen in 933 huurwoningen bij ArenA: «Maar bodem kas voor woningbouw komt in zicht»»?2
Klopt het dat u gisteren bij het startsein van het Eleven Square project heeft gezegd «dat er vanwege de woningnood plannen nodig zijn «die daadwerkelijk van de tekentafel komen»»?
Bent u bekend met het feit dat de vergunning voor dit project dateert uit een tijd waarin ontwikkelaars nog maximaal 30 procent sociale huur hoefden te bouwen en de resterende 70 procent mochten aanvullen met vrijesectorwoningen?
Bent u bekend met het feit dat Amsterdam sindsdien eisen heeft ingevoerd die ontwikkelaars verplichten 40 procent sociale huur en 40 procent middenhuur en/of betaalbare koop te bouwen, waardoor maar 20 procent overblijft voor vrijesectorwoningen? Een verplichting die nog strenger is dan uw eigen 30 procent sociaal en twee derde betaalbaar verplichting? Wat vindt u hiervan? Vindt u het onwenselijk dat zij strengere eisen stellen aan betaalbaarheid dan het landelijk kader? Zo niet, hoe strookt dat dan met uw mededelingen aan de Kamer om lokale koppen zoveel mogelijk tegen te gaan?
Hoe beoordeelt u de opvatting uit het Telegraaf-artikel dat «veel bouwprojecten [door het Amsterdamse 40-40-20 beleid] financieel niet of nauwelijks haalbaar zijn, ook voor pensioenfondsen»? Erkent u deze gevolgen ook? Zo niet, hoe strookt uw ontkenning van deze gevolgen dan met het in opdracht van uw ministerie uitgevoerde onderzoek «Betaalbaar bouwen» van het Instituut voor Publieke Economie (IPE)?
Hoe rijmt u de door u uitgesproken noodzaak voor plannen «die daadwerkelijk van de tekentafel komen» met uw voornemen om vergelijkbare betaalbaarheidverplichtingen op landelijk niveau in te voeren, die juist als gevolg hebben dat woningbouwplannen minder snel van de tekentafel komen?
Hoe beoordeelt u de opvatting van sommigen dat het een beetje hypocriet kan lijken om dit bouwplan te vieren als een oplossing voor het probleem, terwijl dit bouwplan onder uw nieuwe regels nooit van de grond zou komen? Is uw beleid dan nog wel onderdeel van de oplossing voor het woningtekort? En zou u dan niet beter een koerscorrectie kunnen doen?
In het verleden (zoals in uw appreciatie op Kamerstuk 28 325, nr. 320) heeft u aangegeven dat het schrappen van betaalbaarheidsverplichtingen zou betekenen dat er te weinig nieuwe woningen op de markt komen voor lagere en middeninkomens; heeft u uw visie op dit thema bijgesteld naar aanleiding van het IPE-onderzoek «Betaalbaar bouwen»? Zo niet, op basis van welke argumentatie wijst u dan de opvatting af dat er alsnog nieuwe woningen beschikbaar kunnen komen voor lagere en middeninkomens door doorstroming, waarbij mensen met hoge inkomens hun oude huis achterlaten, welke weer bewoond zou kunnen worden door mensen met een middeninkomen (en zo verder)? Gelooft u niet in doorstroom?
Het artikel 'De wonderbaarlijke waardestijging van 23 boswoningen: hoe een zorginstelling miljoenen aan inkomsten misliep' |
|
Sandra Beckerman (SP) |
|
Boekholt-O’Sullivan , Sophie Hermans (VVD) |
|
|
|
|
Wat vindt u ervan dat 23 sociale huurwoningen voor ouderen, ooit gefinancierd met gemeenschapsgeld, voor 3,8 miljoen euro zijn verkocht aan private beleggers en binnen een jaar voor tweeënhalf keer de aankoopprijs zijn doorverkocht?1
Deelt u de mening dat hier feitelijk miljoenen euro's aan zorggeld zijn weggelekt naar particuliere vastgoedbeleggers? Zo nee, waarom niet?
Hoe beoordeelt u het feit dat de verkoopprijs een miljoen euro onder de door de gemeente vastgestelde WOZ-waarde lag?
Hoe beoordeelt u het optreden van het College Sanering Zorginstellingen (CSZ) in deze zaak?
Heeft u de bevoegdheid om het CSZ opdracht te geven? Zo ja, bent u van plan deze bevoegdheid te gebruiken in deze zaak?
Bent u van mening dat de waarde van een goed functionerend CSZ zich heeft bewezen door deze zaak?
Hoe verhoudt deze casus zich tot uw voornemen om het CSZ op te heffen? Deelt u de waarschuwing van de bestuursvoorzitter van het CSZ dat er na opheffing «nauwelijks extern toezicht» op vastgoedtransacties in de zorg zal bestaan?
Deelt u de mening dat deze zaak juist aantoont dat het toezicht op de verkoop van zorgvastgoed niet moet worden afgeschaft maar moet worden versterkt?
Klopt het dat de taxatie en de goedkeuring door het CSZ berustten op de aanname dat er een «uitpondverbod» gold, terwijl dit verbod in werkelijkheid niet bleek te bestaan? Hoe kan een dergelijke fundamentele fout in het toezicht ontstaan?
Vindt u het aanvaardbaar dat externe gemachtigden die voor het CSZ transacties beoordelen zelf actief zijn als vastgoedondernemer? Komt dit vaker voor?
Hoe beoordeelt u de handelwijze van het CSZ in de Woo-procedure, waarbij het bestaan van een cruciaal document werd verzwegen?
Bent u bereid het CSZ opdracht te geven de goedkeuring van de Valckenhof-transactie te evalueren en de Kamer over de uitkomsten te informeren?
Hoeveel vastgoedtransacties van zorginstellingen zijn de afgelopen vijf jaar goedgekeurd door het CSZ? Bent u bereid te laten onderzoeken in hoeveel gevallen het verkochte vastgoed kort na de transactie met forse winst is doorverkocht?
Wat betekent deze casus voor bewoners van vergelijkbare complexen die op de nominatie staan om verkocht te worden, zoals het wooncomplex van Warande in Driebergen? Welke bescherming hebben deze veelal oudere huurders tegen de uitverkoop van hun woongemeenschap?
Deelt u de mening dat sociale huurwoningen voor ouderen die met publiek geld zijn gefinancierd, in beginsel in publieke of maatschappelijke handen zouden moeten blijven, bijvoorbeeld door een eerste aanbiedingsplicht aan woningcorporaties? Zo nee, waarom niet?
De uitzending van RADAR van 21 september 2026 met het onderwerp liftproblematiek. |
|
Corrie van Brenk (PvdA) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van bovengenoemde uitzending?1
Hoe oordeelt u over de berichtgeving dat 48 procent van de mensen uit het onderzoek van Radar weleens te maken heeft met een kapotte lift in hun woongebouw, en dat ruim de helft van hen afhankelijk is van de lift?
Hoe oordeelt u over het feit dat uit het onderzoek het beeld ontstaat van regelmatige verstoringen, die soms ook nog eens lang duren?
In de uitzending bleek dat dit ook in seniorencomplexen voorkomt; hoe oordeelt u over deze berichtgeving?
Bent u het eens met de stelling dat dit zeker in seniorencomplexen tot grote problemen kan leiden voor bewoners, aangezien zijn vaker slecht ter been zijn, en juist om die reden in een dergelijk complex (mét lift) zijn gaan wonen?
Welke wet- en regelgeving bestaat er inzake storingen bij liften in woongebouwen?
Bestaat er aparte regelgeving voor seniorencomplexen?
Zou dit wenselijk zijn?
Op dit moment is het niet concreet meetbaar vastgelegd hoeveel verstoringen er in liften mogen zijn; bent u bereid dit in regelgeving te laten vastleggen, zodat bewoners iets hebben om op terug te vallen en eigenaars van gebouwen hierop afspraken kunnen maken met leveranciers en kunnen bijsturen?
Bent u het eens dat de regelgeving rondom het functioneren van liften in seniorencomplexen extra strikt moet zijn, omdat deze groep daar extra van afhankelijk is?
De toenemende dakloosheid in Nederlandse steden |
|
Nicole Moinat (PVV) |
|
Mirjam Sterk (CDA) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Daklozen zijn niet sexy: de pijnlijke reden waarom de politiek dit probleem niet oplost»?1
Hoe verklaart u dat de problemen rond dakloosheid verder toenemen, terwijl juist met het Nationaal Actieplan Dakloosheid de ambitie is uitgesproken dat in 2030 niemand meer op straat hoeft te slapen?
Deelt u de analyse dat de verdeling van de verantwoordelijkheid voor dakloosheid over meerdere ministeries de daadkracht van de aanpak belemmert? Zo nee, hoe verklaart u dan dat de problemen ondanks jarenlange beleidsinzet blijven toenemen?
Waarom gaat een groot deel van het beschikbare geld naar noodopvang, in plaats van structurele oplossingen?
Welke verantwoordelijkheid hebben werkgevers volgens u voor EU-arbeidsmigranten die na afloop van hun contract of na ontslag zonder huisvesting in Nederland achterblijven, en hoe moet worden voorkomen dat deze groep vervolgens op straat belandt?
Welke lessen trekt u uit de in het artikel beschreven situatie in Utrecht, waar het schrappen van het verbod op buiten slapen ertoe heeft geleid dat politiecontact afneemt, hulp later op gang komt en de overlast toeneemt?
Het bericht 'Hoogleraar pleit voor flexibele hypotheek: 'We zijn 65 jaar lang hetzelfde product aan het doorduwen'' |
|
Inge van Dijk (CDA) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Deelt u de mening dat het tijd is om te onderzoeken of de al lang bestaande hypotheekvoorwaarden nog voldoende aansluiten bij de levensfasen van mensen?1
Welke wettelijke of fiscale belemmeringen zijn er op dit moment voor hypotheekaanbieders om meer flexibiliteit te bieden in looptijd en aflossingsschema?
Welke mogelijkheden hebben hypotheekgevers nu al wel om consumenten tijdelijk minder of niet te laten aflossen of de looptijd van een hypotheek te verlengen?
Ziet u zelf kansen voor een hypotheek waarbij gedurende de looptijd een beperkte en vooraf bepaalde flexibiliteit bestaat om aflossingen tijdelijk te verlagen of uit te stellen, waarna deze later worden ingehaald?
Hoe kijkt u naar het idee van hypotheken met een looptijd van 35 of 40 jaar? Wat zijn daarbij de gevolgen voor maandlasten, totale rentelasten, vermogensopbouw en financiële risico's voor huishoudens?
Deelt u de zorg dat het oprekken van de looptijd van een hypotheek met als gevolg een hogere leencapaciteit op een krappe woningmarkt uiteindelijk ook kan leiden tot hogere huizenprijzen, waardoor het beoogde voordeel voor starters (lagere maandlasten) gedeeltelijk verdwijnt? Wat zijn mogelijkheden om dit te voorkomen?
Wat zijn de mogelijkheden om te zorgen dat een langere contractuele looptijd, niet ook een langere periode van hypotheekrenteaftrek betekent? Kan dit worden losgekoppeld?
Bent u bereid met banken, pensioenfondsen, consumentenorganisaties en toezichthouders te onderzoeken welke ruimte er is voor een flexibeler hypotheekproduct, waarbij niet het vergroten van de maximale schuld, maar het beter aansluiten bij de levensfasen van mensen centraal staat?
De groei van de sociale huurvoorraad in kwetsbare regio's |
|
Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met de situatie in Hollands Kroon, waar de gemeente inzet op netto groei van de sociale huurvoorraad, maar de woningcorporatie aangeeft die groei tot en met 2030 niet te kunnen realiseren door beperkte investeringscapaciteit?1
Ziet u dit ook als een breder probleem dat beoogde groei van sociale huur, die voortkomt uit een vastgestelde woningbehoefte, niet gerealiseerd kan worden in kwetsbare regio’s door gebrek aan investeringsruimte?
Klopt het dat de Nationale Prestatieafspraken uitgaan van netto groei van de sociale huurvoorraad? Hoe verhoudt het uitblijven van groei in deze situatie zich tot die afspraken en tot de terughoudendheid bij verkoop?
Hoe zal de aankomende Wet Versterking regie volkshuisvesting uitwerken op gemeenten met een relatief laag aandeel sociale huur, zoals de gemeente Hollands Kroon, binnen een regio waar anderen gemeenten juist een relatief hoog aandeel sociale huur kennen? Wat zijn de gevolgen voor de opgave sociale woningbouw in dergelijke gemeenten?
Hoe weegt u de positie van gemeenten in kwetsbare gebieden, met een relatief laag aandeel sociale huur en een aanvullende uitbreidingsopgave op grond van landelijke regelgeving?
Deelt u de opvatting dat het uitblijven van groei van de sociale huurvoorraad – terwijl de behoefte aan sociale huurwoningen in deze regio's aantoonbaar aanwezig en groeiende is, onder andere blijkend uit wachttijden voor sociale huur, woningbehoefteonderzoek en de eigen, vastgestelde groeidoelstellingen van gemeenten – nadelig is voor gemeenten en regio's als Hollands Kroon en de Kop van Noord-Holland, omdat dit kan leiden tot vertrek van jongeren en starters, krapte in vitale beroepen en verdere druk op voorzieningen?
Klopt het dat de Kop van Noord-Holland deel uitmaakt van het Nationaal Programma Vitale Regio's? Deelt u de opvatting dat in zulke regio's voldoende en groeiende beschikbaarheid van betaalbare woningen essentieel is voor leefbaarheid en sociaaleconomische vitaliteit?
Hoe garandeert u dat woningcorporaties over voldoende investeringscapaciteit beschikken om ook in kwetsbare en perifere regio's te blijven investeren?
Acht u het wenselijk dat woningcorporaties in zulke gemeenten volstaan met behoud van de bestaande voorraad, terwijl zij elders wel uitbreiden?
Hoe beoordeelt u de spanning tussen enerzijds verkoop van sociale huurwoningen door corporaties in de ene regio ten behoeve van investeringen in een andere regio, en anderzijds de lokale verantwoordelijkheid van gemeenten voor woonresultaten en leefbaarheid?
Welke instrumenten ziet u om te bevorderen dat opbrengsten uit verkoop van sociale huurwoningen door een corporatie zoveel mogelijk opnieuw worden ingezet in dezelfde gemeente?
In hoeverre acht u het huidige investerings- en toezichtskader voor woningcorporaties toereikend om ook in perifere regio's bij te dragen aan volkshuisvestelijke en maatschappelijke doelen?
Bent u bereid om in de Nationale Prestatieafspraken expliciet aandacht te geven aan sociale woningbouw in kwetsbare en achtergestelde regio's, zoals bedoeld binnen het Nationaal Programma Vitale Regio's?
Het bericht dat over vier jaar dertig procent van de huizen gebouwd moet worden van natuurlijke materialen zoals hout en vlas |
|
Jurgen Nobel (VVD) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Bouwregels stapelen op: over vier jaar moet 30 procent van de huizen gebouwd worden van natuurlijke materialen zoals hout en vlas»?1
Klopt het dat de kosten en eisen voor biobased bouwen op dit moment hoger liggen dan die voor reguliere bouw, en zo ja, hoeveel?
In hoeverre leidt een eventuele verplichting tot biobased bouwen ertoe dat de bouwkosten nog verder stijgen?
Bent u het eens dat de focus moet liggen op het snel bouwen van meer woningen, in plaats van extra regels over biobased bouwen?
Bent u het eens dat de markt gestimuleerd kan worden om biobased te bouwen, maar dat een verplichting niet bijdraagt aan de bouw van meer woningen?
Kunt u aangeven welk deel van de nieuwbouwwoningen op dit moment voldoet aan de norm van minimaal 30 procent biobased of circulair materiaal?
Bent u voornemens de doelstelling van 30 procent als bindende eis in de bouwregelgeving op te nemen, of ziet u dit als een streefwaarde?
Mogen woningen met minder dan 30 procent circulair of biologisch materiaal over vier jaar nog gebouwd worden?
Hoe bent u überhaupt van plan dit doel te behalen als de helft van de woningfabrieken volgens het bericht niet gebruikt wordt omdat de vergunningen om de capaciteit op te schalen ontbreken?
Welke maatregelen gaat u komende tijd nemen om industriële bouw te stimuleren?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Het artikel ‘Giftige stof gebruikt bij veel huizen, woningcorporaties doen massaal onderzoek’ |
|
Sandra Beckerman (SP) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Kan de Minister aangeven hoeveel huurwoningen in Nederland met UF-schuim zijn geïsoleerd, en zo nee, is zij bereid dit landelijk in kaart te brengen?1
UF-schuim is de laatste jaren bij tienduizenden woningen toegepast. Er is geen landelijk overzicht beschikbaar van het aantal huurwoningen waar UF-schuim is toegepast. Registratie van toegepaste isolatiematerialen vindt plaats op het niveau van verhuurders. Veel corporaties hebben inmiddels geïnventariseerd of zijn nog bezig in kaart te brengen in welke woningen en projecten UF-schuim is toegepast.
Is de Minister bereid de locaties te noemen waar UF-schuim is gebruikt? Deelt de Minister de mening dat bewoners het recht hebben te weten of hun eigen woning ermee is geïsoleerd, en is zij bereid corporaties te verplichten hierover actief en transparant te communiceren?
Ik vind het van belang dat huurders bij klachten of vragen terecht kunnen bij hun verhuurder en dat corporaties de zorgen van huurders serieus nemen en huurders oproepen zich te melden wanneer zij klachten ervaren die mogelijk samenhangen met UF-schuim. Voor zover ik weet doen corporaties dat al en laten zij ook metingen uitvoeren wanneer daar aanleiding voor is. Mocht ik indicaties hebben dat dit niet zo is, dan zal ik met die corporaties in gesprek gaan.
Is de Minister bekend met regio’s buiten die van het artikel waar UF-schuim door woningcorporaties werd toegepast? Zo ja, welke?
UF-schuim is door het hele land toegepast, dus ook buiten de in het artikel genoemde regio’s.
Hoe verklaart de Minister dat de overheid tot april van dit jaar nog subsidie verstrekte voor isolatie met UF-schuim, terwijl de GGD in februari al met advies kwam om te stoppen?
Zodra de GGD’en het gebruik van UF-schuim afraadden afgelopen februari, heb ik dit advies van de GGD’en onderschreven. Ook heb ik toen aangekondigd om op korte termijn tijdelijk te stoppen met het subsidiëren van nieuwe gevallen van isolatiemaatregelen waarbij UF-schuim wordt gebruikt, totdat duidelijk is hoe het veilig is te gebruiken. De subsidieregelingen zijn hierop vervolgens zo snel mogelijk aangepast, zodat die aanpassing per 1 april 2026 in kon gaan.
Wie draait er straks op voor de kosten van onderzoek, sanering en eventuele verwijdering van het schuim? Kan de Minister garanderen dat deze kosten niet via de huur worden afgewenteld op huurders?
Als aangegeven bij beantwoording van de vragen van de leden Zalinyan en De Hoop (Kamerstukken II 2025–2026, Aanhangsel van de handelingen nr. 1404) is sanering, dat wil zeggen het verwijderen van het schuim uit de spouw, technisch mogelijk maar lijkt niet altijd noodzakelijk of nuttig. Bijvoorbeeld wanneer er geen gezondheidsklachten zijn en/of wanneer het schuim langer dan 1 jaar geleden is aangebracht. In een enkel geval namen concentraties formaldehyde in een woning zelfs toe na het verwijderen van UF-schuim.
Dat neemt niet weg dat er door corporaties kosten worden gemaakt voor onderzoek, herhuisvesting en dergelijke. Het is aan de corporaties om deze eventueel te verhalen op verantwoordelijke partijen.
Welke stappen gaat de Minister zetten voor bewoners die nu al gezondheidsklachten hebben of zich zorgen maken?
Wanneer mensen zich zorgen maken over formaldehyde in huis kunnen zij meer informatie en adviezen vinden op www.ggdleefomgeving.nl. De GGD’en geven onder andere adviezen waarmee bewoners de hoeveelheid formaldehyde in huis zo laag mogelijk kunnen houden. Wanneer mensen gezondheidsklachten ervaren die passen bij formaldehyde en hun huis is (kortgeleden) geïsoleerd met UF-schuim, dan kunnen zij zich voor advies wenden tot hun verhuurder of de GGD. Voor de behandeling van gezondheidsklachten kunnen bewoners contact opnemen met hun huisarts.
Is de Minister bereid om, in afwachting van de nieuwe RIVM-adviesnormen, een landelijk verbod op het gebruik van UF-schuim in te stellen?
Aangezien zowel de GGD’en, de branchevereniging van isoleerders VENIN, Aedes als diverse andere organisaties hebben opgeroepen UF-schuim vooralsnog niet meer te gebruiken, ga ik ervan uit dat het momenteel niet meer wordt toegepast. Daarnaast geldt dat formaldehyde is aangewezen als Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS) vanwege kankerverwekkende eigenschappen. Voor dergelijke stoffen geldt al de verplichting om emissies naar het milieu en, vanuit de Arboregelgeving, de blootstelling van werknemers, zo veel mogelijk te beperken.
De EU kent een vrije markt voor producten en stoffen. Het instellen van een nationaal verbod ligt daarmee niet voor de hand. Het is wel mogelijk om op EU-niveau beperkingen aan het gebruik van UF-schuim in te stellen via de REACH-verordening. Recent zijn dergelijke beperkingen in werking getreden voor voorwerpen met formaldehyde. UF-schuim valt niet onder deze beperking. Het uitbreiden van de beperking tot ook UF-schuim vergt ongeveer 5 jaar. Ik acht het gezien de reeds bestaande regelgeving en afspraken niet nodig om via die weg in te zetten op verdere beperkingen aan het gebruik van UF-schuim.
De nieuwe gezondheidskundige advieswaarden van het RIVM voor formaldehyde in (binnen)lucht zijn op 1 september jongstleden gepubliceerd. Een gezondheidskundige advieswaarde gaat alleen over gezondheid en kan gezien worden als streefwaarde. Bij de vaststelling van een wettelijke norm spelen echter ook andere afwegingen een rol, zoals praktische, economische en maatschappelijke aspecten. Formaldehyde heeft bijvoorbeeld ook andere bronnen dan bouwmaterialen en is in veel woningen in enige mate aanwezig. Een wettelijke norm moet ook handhaafbaar zijn.
Daarom bekijk ik de komende maanden het advies van het RIVM en bepaal ik of en zo ja, hoe de huidige grenswaarde voor formaldehyde in binnenlucht in het Besluit bouwwerken leefomgeving moet worden aangepast. Ik kom voor het eind van dit jaar met een reactie op het advies van het RIVM.
Het bericht ‘Mogelijk 1300 bouwprojecten stilgelegd door schorsing van belangrijke controleur’ |
|
Hanneke Steen (CDA) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Mogelijk 1300 bouwprojecten stilgelegd door schorsing van belangrijke controleur» en van de waarschuwing van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de gevolgen van de schorsing van kwaliteitsborgers door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB)?1
Hoeveel lopende bouwprojecten worden momenteel geraakt door deze schorsing, bij hoeveel van deze projecten zijn de bouwwerkzaamheden daadwerkelijk stilgelegd of vertraagd en hoeveel woningen betreft dit?
Zou u willen ingaan op de vraag of de bouw bij een dergelijke schorsing moet worden stilgelegd, gezien het feit dat de VNG stelt dat de bouw bij een geschorste kwaliteitsborger moet worden stilgelegd, terwijl de TloKB vermeldt dat een kwaliteitsborger bij schorsing geen nieuwe projecten mag aannemen maar lopende projecten mogen doorgaan?2
Bent u bereid gemeenten, omgevingsdiensten, opdrachtgevers en bouwbedrijven op zeer korte termijn duidelijkheid te geven over de juridische gevolgen van een schorsing, zodat wordt voorkomen dat bouwprojecten onnodig worden stilgelegd?
Welke mogelijkheden zijn er, indien een lopend project door een schorsing niet kan worden voortgezet, om de kwaliteitsborging snel door een andere bevoegde kwaliteitsborger te laten overnemen en vertraging van de bouw zo veel mogelijk te voorkomen?
Hoe beoordeelt u dat vertraging en extra kosten als gevolg van een schorsing afhankelijk van de gemaakte contractuele afspraken terecht kunnen komen bij opdrachtgevers of aannemers die zelf geen aanleiding hebben gegeven voor de schorsing?3
Welke gevolgen hebben deze stilleggingen en vertragingen voor kopers van woningen binnen de getroffen projecten en heeft u zicht op de financiële schade die zij hierdoor kunnen lijden?4
Welke betekenis kent u aan deze schorsingen in het licht van de recente constatering van de TloKB dat de werkwijze van kwaliteitsborgers en het toezicht door instrumentaanbieders verbetering behoeven?
Zijn er bij u of de TloKB signalen dat ook andere kwaliteitsborgers het risico lopen te worden geschorst of hun werkzaamheden te moeten staken, en wat zou dit betekenen voor de continuïteit en capaciteit van het stelsel van kwaliteitsborging?
Welke concrete maatregelen gaat u naar aanleiding van deze schorsingen nemen, mede in het licht van uw uitspraak in het commissiedebat Bouwregelgeving van 1 juli 2026 dat u eerder in actie komt wanneer tussentijdse bevindingen daartoe aanleiding geven?
Bent u bereid de evaluatie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) te versnellen en daarbij de gevolgen van schorsingen, de kosten, de administratieve lasten en de duidelijkheid van verantwoordelijkheden binnen het stelsel te betrekken, nu de huidige planning pas eind 2027 voorziet in een totaalbeeld van het Wkb-stelsel?
Welke actie onderneemt u om de afspraak uit het coalitieakkoord om onnodige en kostbare bouwregels te schrappen en het Besluit bouwwerken leefomgeving te vereenvoudigen ook te vertalen naar een eenvoudigere en minder kostbare manier van kwaliteitsborging?
Bent u bereid, gezien de aanhoudende problemen met kosten, bureaucratie en onduidelijkheid en de nu gebleken kwetsbaarheid bij de schorsing van kwaliteitsborgers, op korte termijn een scenario uit te werken voor het stoppen met de huidige Wkb?
Het bericht ‘Vereniging Eigen Huis: te veel klachten over makelaars en oneerlijke huizenverkoop’ |
|
Hanneke Steen (CDA) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Deelt u de opvatting dat het grote aantal meldingen bij het Meldpunt Makelaardij van Vereniging Eigen Huis de vraag oproept of woningzoekenden bij het bieden op een woning wel een eerlijke en gelijke kans krijgen?1
Helaas toont het heropende meldpunt aan dat onder andere problemen zoals belangenverstrengeling en het tussentijds veranderen van de spelregels nog steeds aanhouden. Het koopproces hoort voor iedereen transparant en integer te verlopen. Ik ben van mening dat er sprake moet zijn van gelijke behandeling, zodat iedere geïnteresseerde onder dezelfde voorwaarden kan deelnemen aan het koopproces.
Hoe beoordeelt u de signalen uit het Meldpunt Makelaardij in het licht van uw eerdere antwoorden dat de handhaving van de afspraken rond het biedlogboek tekortschiet en dat brancheorganisaties niet proactief controleren of het biedlogboek daadwerkelijk wordt verstrekt?2
Uit de evaluatie van het Verbeterplan door onderzoeksbureau RIGO blijkt dat de sector verschillende stappen heeft gezet om het koopproces te verbeteren,3 maar ook dat de naleving en handhaving van de binnen de sector gemaakte afspraken onvoldoende zijn. Naar aanbeveling van RIGO om zelfregulering verder te versterken en om de motie van lid Mooiman af te doen,4 ben ik nogmaals met de ondertekenaars van het Verbeterplan om de tafel gegaan om te kijken of zelfregulering verder versterkt kon worden. Helaas is gebleken dat het de beroepsorganisaties niet lukt om de noodzakelijke stappen te zetten om het consumentenbelang te borgen. Gelijktijdig met deze antwoorden stuur ik uw Kamer een brief waarin ik aankondig een vorm van beroepsregulering van het makelaarsberoep uit te werken om misstanden tegen te gaan en om onder andere het correcte gebruik van het biedlogboek af te dwingen.
Hoe kunnen woningzoekenden erop vertrouwen dat vooraf gecommuniceerde spelregels tijdens het biedproces worden nageleefd, nu bij het Meldpunt Makelaardij meldingen zijn binnengekomen over het tussentijds veranderen van deze spelregels?
Op dit moment gelden voor makelaars die zijn aangesloten bij een beroepsorganisatie gedragsnormen, zoals het communiceren en naleven van vooraf bepaalde spelregels in een biedproces. De gedragsnormen en technische afspraken hierover verschillen tussen NVM en Vastgoed Nederland, voor ongebonden makelaars gelden er geen gedragsnormen. Ik ga daarom binnen de uitwerking van de beoogde beroepsregulering ook uniforme gedragsnormen onderzoeken welke opgelegd kunnen worden aan alle makelaars, ongeacht de aansluiting bij een beroepsorganisatie.
Hoe wordt voorkomen dat woningzoekenden op basis van onjuiste of niet-controleerbare mededelingen over andere biedingen onder druk worden gezet om hun bod te verhogen?
Om te voorkomen dat woningzoekenden onjuiste of niet-controleerbare mededelingen over andere biedingen krijgen is het zaak dat het biedproces inzichtelijk en controleerbaar verloopt. Dit punt wordt meegenomen in de uitwerking van de aangekondigde beroepsregulering. Bijvoorbeeld door op te nemen in de gedragsnormen dat een makelaar een biedlogboek conform NTA 8061 dient bij te houden. Deze NTA-norm bevat minimumeisen voor het biedproces en de registratie en verstrekking van biedingsinformatie.
Welke maatregelen overweegt u naar aanleiding van deze signalen, nu u heeft aangegeven mogelijke maatregelen tegen wanpraktijken op de woningmarkt met de Kamer te willen bespreken?3
De afgelopen periode zijn er verschillende pogingen geweest om tot de versterking van zelfregulering te komen. Tot mijn telleurstelling zijn de beroepsorganisaties niet in staat gebleken om de benodigde stappen te zetten om het consumentenbelang te borgen. Om tot een eerlijk koopproces te komen ga ik beroepsregulering nader uitwerken zoals genoemd in het antwoord op vraag 2.
Deelt u de opvatting dat deze nieuwe signalen, in samenhang met de eerder vastgestelde tekortkomingen in naleving en handhaving, laten zien dat strakkere regels voor het biedproces nodig zijn en dat daarbij ook wettelijke regels moeten worden overwogen?
Ja, daarom heb ik de afgelopen periode onderzoek gedaan naar verschillende vormen van regulering. Uiteindelijk gaat, na afweging op verschillende onderdelen, mijn voorkeur uit naar het onderzoeken van een registerplicht in combinatie met wettelijke gedragsnormen.
Wat is de actuele stand van het onderzoek naar de mogelijkheden voor wet- en regelgeving dat volgens uw eerdere antwoorden inmiddels loopt, en heeft u inmiddels een voorkeursoptie?
Zie antwoord vraag 5.
Hoe weegt u het argument van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) dat aangesloten makelaars door zelfregulering aan verplichtingen zijn gebonden die niet gelden voor ongebonden makelaars?4
Het klopt dat leden van beroepsorganisaties gebonden zijn aan zelfregulerende verplichtingen, welke niet gelden voor ongebonden makelaars. Om inzicht te krijgen in de samenstelling van de branche heb ik RIGO in 2026 de opdracht gegeven onderzoek te doen naar de verhouding tussen gebonden en ongebonden makelaars. Uit dit onderzoek blijkt dat het aandeel woningverkopen dat wordt begeleid door een niet-aangesloten makelaar relatief gering is. RIGO schat dat dit in 2024 minimaal circa 4% en maximaal circa 10% van alle kooptransacties in Nederland betrof. Gelijktijdig met de Kamerbrief deel ik als bijlage ook een nieuw onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut naar consumentenervaringen met makelaars tijdens het koopproces van een woning. Een van de conclusies van de onderzoekers is dat negatieve ervaringen niet uitsluitend kunnen worden toegeschreven aan ongebonden makelaars. Er kon namelijk geen verschil worden aangetoond in het aantal geconstateerde negatieve ervaringen tussen gebonden en ongebonden makelaars. De verhouding van de misstanden komt nagenoeg overeen met de verhouding tussen gebonden en ongebonden makelaarskantoren in het onderzoek van RIGO.
Hoe weegt u daarbij de bevinding van RIGO dat bij NVM en Vastgoed Nederland aangesloten makelaars gezamenlijk naar schatting 90 tot 96 procent van de woningverkopen begeleiden?5
Zie antwoord vraag 8.
Hoe weegt u daarbij de conclusie van RIGO dat betere naleving van het Verbeterplan het keurmerk van brancheorganisaties kan versterken?6
Ik kan mij vinden in de conclusie van RIGO dat een betere naleving van het Verbeterplan kan bijdragen aan de versterking van het keurmerk van de brancheorganisaties. Uit het marktonderzoek van RIGO blijkt bovendien dat de brancheorganisaties een groot deel van de markt vertegenwoordigen. Ik verwacht daarom dat brancheorganisaties als kwaliteitskeurmerk het Verbeterplan op alle punten opvolgen. Helaas hebben de brancheorganisaties aangegeven niet proactief te willen handhaven onder de eigen leden, waardoor zelfregulering niet voldoende werkt. Ik ga daarom aan de slag met beroepsregulering.
Hoe weegt u het risico dat strakkere regels en handhaving tot ledenverlies leiden, gelet op de door RIGO genoemde bedrijfseconomische voordelen van branchelidmaatschap en de constatering dat een gestelde toename van opzeggingen niet zichtbaar is in de beschikbare ledengegevens?
RIGO heeft geconcludeerd dat het aantal ongebonden makelaarskantoren is toegenomen. Er kon echter niet worden vastgesteld dat deze stijging het gevolg is van het uitschrijven van makelaarskantoren bij beroepsorganisaties omwille van regeldruk, dit signaal is ook niet naar voren gekomen in eerdere gesprekken met de beroepsorganisaties.
De aanhoudende uitpondgolf van huurwoningen. |
|
Tom Russcher (FVD) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Verkoopgolf huurwoningen gaat nog harder: «Zwartste scenario Hugo de Jonge komt nu al dichtbij»»?1
Ja.
Kunt u bevestigen dat er in het tweede kwartaal van 2026 met 9.930 woningen méér is uitgepond dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder (9.870 woningen)?2
Uit onze analyse van de cijfers van het Kadaster blijkt dat er in het tweede kwartaal van 2026 ca. 9.900 woningen zijn uitgepond door private verhuurders, tegenover ca. 10.000 in het tweede kwartaal van 2025. Dit betekent dus dat er dit kwartaal nagenoeg even veel woningen zijn uitgepond als hetzelfde kwartaal vorig jaar.
Kunt u bevestigen dat sinds de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur op 1 juli 2024 per saldo 76.471 woningen uit de private huurmarkt zijn verdwenen?3
Uit onze analyse van de cijfers van het Kadaster volgt dat er sinds de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur (Wbh) op 1 juli 2024 per saldo ca. 76.300 huurwoningen uit de private huursector zijn onttrokken. Hierbij wordt nog niet gecorrigeerd voor nieuwbouw en andere toevoegingen door middel van bijvoorbeeld transformaties. Inclusief deze correctie is de voorraad aan private huurwoningen in deze periode gedaald met ca. 21.400 woningen.
Indien de antwoorden op vraag twee en drie bevestigend luiden, wat zegt dit over de wenselijkheid van de Wet betaalbare huur?
Het ministerie heeft bij het opstellen van de Wbh rekening gehouden met verschillende uitpondscenario’s. Het uitponden zit op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh. In alle gevallen van uitponding moet worden gerealiseerd dat een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd hebben in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders.
Wel zie ik dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen. Om die reden heeft het kabinet in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscale beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Ook wordt de nieuwbouwopslag verlengd waardoor deze gaat gelden voor woningen waarvan de bouw start voor 1 januari 2032 in plaats van 1 januari 2028. Daarnaast wordt de Wbh voor 1 juli 2027 formeel geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie bepaal ik of aanvullende maatregelen wenselijk zijn.
Hoeveel middenhuurwoningen worden er op dit moment landelijk te huur aangeboden en hoe verhoudt dit aanbod zich tot het aanbod in de periode direct vóór de inwerkingtreding van de Wet betaalbare huur op 1 juli 2024?
Er is geen landelijk overzicht van hoeveel middenhuurwoningen er op dit moment worden aangeboden. Middenhuurwoningen kunnen via verschillende wegen kunnen worden aangeboden. Er zijn platforms waarop huurwoningen worden aangeboden, bijvoorbeeld Pararius, Huurwoningen.nl en Funda. Deze platforms dekken echter niet het gehele aanbod aan middenhuur. Nieuwgebouwde middenhuurwoningen worden regelmatig via de eigen website van het project aangeboden, naast of in plaats van via een woningplatform. Ook corporaties hanteren verschillende wegen om middenhuurwoningen aan te bieden. Er is daarom geen centraal overzicht van het aantal aangeboden middenhuurwoningen. In de evaluatie van de Wbh gaat worden gekeken wat het effect is geweest van de regulering van de middenhuur op het aanbod aan middenhuurwoningen.
Hoe verklaart u dat het aanbod aan middenhuurwoningen twee jaar na de invoering van een wet die dit aanbod juist moest vergroten door verhuurdersorganisatie Vastgoed Belang als praktisch non-existent wordt omschreven, waardoor juist woningzoekenden met een middeninkomen – de beoogde doelgroep van de Wet betaalbare huur – nergens meer terechtkunnen?
De invoering van de Wbh heeft verschillende effecten op de woningmarkt, waarbij naast het uitponden van woningen ook andere factoren invloed hebben op de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor middeninkomens. Een deel van de woningen die volgens de Wbh in het middensegment thuishoort, was in de praktijk onbetaalbaar voor de doelgroep (middeninkomens) omdat ze tegen veel hogere vrijesegmentprijzen werden verhuurd. Deze woningen vervulden dus al geen functie als betaalbare middenhuur, en hun eventuele verkoop betekent niet dat de doelgroep een betaalbare optie misloopt.
Daarnaast is een deel van de uitgeponde woningen terechtgekomen bij middeninkomens, die daardoor niet langer op zoek zijn naar een huurwoning. Het grootste deel van de verkochte woningen had een koopprijs onder de betaalbaarheidsgrens, wat voor een deel van de doelgroep wel een optie biedt. Toch ben ik niet blind voor het feit dat de verkoop van betaalbare huurwoningen contraproductief is als de voorraad juist vergroot moet worden. Daarom wil ik met een optimalisatie van de wet knelpunten voor verhuurders wegnemen. Tijdens de evaluatie van de Wbh zal verder onderzoek worden gedaan naar de doeltreffendheid en effecten. Uw Kamer ontvangt deze evaluatie uiterlijk 1 juli 2027.
Erkent u dat de Wet betaalbare huur zelf de prikkel creëert om woningen aan het middensegment te onttrekken, nu vrijkomende middenhuurwoningen doorgaans worden verkocht of via kwaliteitsverbeteringen naar het ongereguleerde segment worden getild, waarvoor geen maximumhuur geldt?
Nee. Als het zou gaan om een woning in het middensegment, dus een woning die verhuurd werd voor een middenhuurprijs, dan zou de Wbh hier weinig tot geen effect gehad hebben. De Wbh heeft voornamelijk effect op woningen volgens het WWS thuishoren in het middensegment, maar die voor veel hogere vrijesectorprijzen verhuurd werden. Ik deel daarom niet dat de Wbh zelf de prikkel creëert om woningen aan het middensegment te onttrekken.
Acht u een gezond en ruim aanbod op zowel de huur- als de koopmarkt wenselijk, en zo ja, hoe rijmt u dit met het in stand houden van een wet die het huuraanbod aantoonbaar doet krimpen zonder dat daar per saldo nieuwe woningen tegenover staan?
Een gezond en voldoende ruim aanbod aan (betaalbare) woningen acht ik wenselijk. Daarom zet het kabinet in op het vergroten van het aanbod, onder meer via de Wet versterking regie op de volkshuisvesting. Het woningtekort is echter niet van de ene op de andere dag opgelost. Voor de Wbh zorgde de schaarste aan woningen ervoor dat huurwoningen na een bewonerswisseling steeds vaker voor een te hoge huurprijs werden verhuurd. De Wbh heeft als primair doel huurders te beschermen tegen deze te hoge huurprijzen door de maximale huurprijzen voor middenhuurwoningen te koppelen aan de kwaliteit van de woning. Hiermee waarborgt de wet een betere balans tussen huurprijs en woningkwaliteit, zodat deze woningen betaalbaar blijven voor lage- en middeninkomens. Bij de invoering van de Wbh is er expliciet gekeken naar de balans tussen betaalbaarheid en woningaanbod. De recente ontwikkelingen in de huursector hebben ertoe geleidt dat het kabinet in het actieplan van de Taskforce Versnelling Woningbouw specifiek maatregelen heeft benoemd om het investeren in huurwoningen aantrekkelijker te maken. De optimalisatie van de Wbh is hier onderdeel van.
Beschouwt u de Wet betaalbare huur als een verstorende factor op de huurmarkt, en kunt u ditzelfde oordeel afzonderlijk geven over de Wet vaste huurcontracten, het verhoogde box 3-tarief en de verhoogde overdrachtsbelasting voor verhuurders, mede in het licht van hun cumulatieve effect op het rendement van woningverhuur?
In hoeverre er sprake van een «verstoring op de woningmarkt» is, is afhankelijk vanuit welk perspectief dit wordt bekeken. De Wbh en Wet vaste huurcontracten zijn ingevoerd om de huurder te beschermen. Vanuit de verhuurders bezien heeft de combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden geresulteerd in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders. Dit heeft ertoe geleid dat sommige verhuurders besluiten hun woningen te verkopen. Het kabinet heeft een aantal maatregelen genomen om het investeringsklimaat te verbeteren. Zo is de Wbh geoptimaliseerd en wordt deze wet binnenkort geëvalueerd. Daarnaast is het algemene woningtarief in de overdrachtsbelasting verlaagd en heeft het kabinet extra geld uitgetrokken voor woningbouwcorporaties in het actieplan Volkshuisvesting.
Erkent u dat de in april 2026 aangekondigde versoepelingen van de Wet betaalbare huur kennelijk onvoldoende zijn om de uitpondgolf te keren, nu het uitpondtempo ook ná die aankondiging verder is toegenomen, en zo ja, welke conclusie verbindt u daaraan?4
De aangekondigde optimalisatie van de Wbh gaat in per 1 januari 2027. De effecten hiervan moeten dus nog gaan ingroeien. De optimalisatie is daarnaast onderdeel van een breder pakket aan maatregelen dat nodig is om het aanbod aan huurwoningen op peil te houden. Het kabinet heeft in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen een breder pakket aangekondigd om het investeringsklimaat te verbeteren.
Wat zeggen de nieuwste cijfers van het Kadaster volgens u over de houdbaarheid van de Wet betaalbare huur en bent u, nu zelfs het somberste scenario van uw eigen ministerie al binnen enkele jaren gerealiseerd dreigt te worden, bereid de wet in zijn geheel in te trekken?
Zoals ik bij de beantwoording op vraag 1 benoemd heb, zit het uitponden op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh. Ook heb ik in die beantwoording uitgelegd dat ik wel zie dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen en het kabinet daarom verschillende maatregelen neemt. Op dit moment ga ik niet vooruitlopen op de uitkomsten van de evaluatie van de Wbh. Ik wacht de resultaten van deze evaluatie af en zal mijn standpunt mede daarop baseren.
Indien u niet bereid bent de Wet betaalbare huur in te trekken, kunt u dan aangeven bij welk percentage van uw eigen somberste uitpondscenario u de wet wél als mislukt beschouwt, nu 48 procent binnen twee jaar daartoe kennelijk onvoldoende is?
Ik acht het niet wenselijk om vooraf een specifieke omvang van de aanbodkrimp te noemen waarbij de Wbh als geslaagd zou moeten worden beschouwd. De wet wordt integraal geëvalueerd op de effecten voor zowel huurders als verhuurders, waaronder de ontwikkeling van het huuraanbod. Op basis van die evaluatie zal ik beoordelen in hoeverre de wet haar doelstellingen bereikt en of bijsturing nodig is.
Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en zo snel mogelijk beantwoorden?
Ja.
Het artikel 'Verkoopgolf huurwoningen gaat nog harder: ’Zwartste scenario Hugo de Jonge komt nu al dichtbij'' |
|
Femke Wiersma (BBB) |
|
Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel uit de Telegraaf van 26 augustus 2026, waarin uit recente cijfers van het Kadaster blijkt dat investeerders en particuliere verhuurders in het afgelopen kwartaal opnieuw per saldo duizenden huurwoningen hebben verkocht aan eigenaar-bewoners?1 2
Ja.
Hoe beoordeelt u het feit dat er volgens het Kadaster per saldo weer 6.400 woningen door investeerders en 1.970 woningen door kleine particuliere verhuurders zijn afgestoten, waardoor inmiddels 76.471 huurwoningen in twee jaar tijd van de private huurmarkt zijn verdwenen?
Het ministerie heeft bij het opstellen van de Wbh rekening gehouden met verschillende uitpondscenario’s. In het hoge scenario worden er in 10 jaar tijd ongeveer 160.000 woningen uitgepond. In de doorgerekende scenario’s ligt de piek van uitponding in de eerste jaren. Dat sluit aan bij het feit dat de keuze om al dan niet uit te ponden veelal bij mutatie plaats zal vinden. In de eerste twee jaar na invoering van de Wbh liepen de huurcontracten van de woningen die werden verhuurd met een tijdelijk huurcontract af, waardoor er in die jaren meer mutatie en daarmee ook meer uitponding was voorspeld. Het uitponden zit op dit moment tussen het midden en hoge scenario van de doorrekeningen die zijn gemaakt bij het opstellen van de Wbh (zie onderstaande grafiek). Hierbij wordt nog niet gecorrigeerd voor nieuwbouw en andere toevoegingen door middel van bijvoorbeeld transformaties. Inclusief deze correctie is de voorraad aan private huurwoningen sinds 1 juli 2024 gedaald met ca. 21.400 woningen in plaats van ca. 76.300 woningen. In alle gevallen van uitponding moet worden gerealiseerd dat een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscaal beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd hebben in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders.
Grafiek 1: voorraad private huurwoningen ten opzichte van geschetste scenario’s
Ik deel dan ook niet dat de effecten ernstig zijn onderschat. Wel zie ik dat het uitponden druk zet op een voldoende voorraad aan middenhuurwoningen. Om die reden heeft het kabinet in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscaal beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Ook wordt de nieuwbouwopslag verlengd waardoor deze gaat gelden voor woningen waarvan de bouw start voor 1 januari 2032 in plaats van 1 januari 2028. Daarnaast wordt de Wbh voor 1 juli 2027 formeel geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie bepaal ik of aanvullende maatregelen wenselijk zijn.
Deelt u de schokkende conclusie van verhuurdersorganisatie Vastgoed Belang dat het absolute worstcasescenario van het ministerie (160.000 verdwenen huurwoningen over tien jaar) na slechts twee jaar al voor 48 procent is bereikt, en dat de effecten van de «uitpondgolf» door uw voorganger ernstig zijn onderschat?
Zie antwoord vraag 2.
Erkent u dat de stapeling van de Wet betaalbare huur, het verbod op tijdelijke huurcontracten en de hoge belastingdruk in box 3 direct leidt tot een verdere verschraling van het aanbod, waarbij het aandeel van investeerders in de totale woningvoorraad in één jaar tijd is gedaald van 9,2 procent naar 8,9 procent?
Zoals ook bij de bovenstaande beantwoording is aangegeven heeft een combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscale beleid en veranderde (macro-)economische omstandigheden zoals gestegen rente en verkoopprijzen geresulteerd in een verslechterd investeringsklimaat voor private verhuurders. Dit heeft ertoe geleid dat sommige verhuurders besluiten hun woningen uit te ponden. Dit heeft bijgedragen aan een daling van het aandeel van investeerders in de totale woningvoorraad van 9,2% in juli 2025 naar 8,8% in juli 2026.
Hoe kijkt u naar de situatie in studentensteden, waar inmiddels één op de vijf verkochte koopwoningen een voormalige huurwoning is, en bent u er niet van geschrokken dat middeninkomens (die de wet juist moest beschermen) nu op de private huurmarkt vrijwel nergens meer terecht kunnen doordat het aanbod middenhuur vrijwel non-existent is geworden?
Ik erken dat de druk op het huursegment in de studentensteden groot is. Een van de drie woningen die worden uitgepond is een woning in een studentenstad. Tegelijkertijd waren de grote steden juist ook de plaatsen waar in de periode 2016–2020 veel koopwoningen werden opgekocht voor de verhuur. In de grote vier gemeenten werd in 2020 18 procent van de verkochte koopwoningen opgekocht voor de verhuur.3 In de beantwoording van vraag 1 heb ik wel aangegeven dat ik zie dat het uitponden druk zet op de voorraad aan middenhuurwoningen en dat ik verschillende maatregelen neem om het investeringsklimaat voor huurwoningen te verbeteren.
Meerdere factoren hebben uiteindelijk invloed op de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor deze mensen met een middeninkomen. Een deel van de woningen die volgens de Wbh in het middensegment thuishoren, was in de praktijk onbetaalbaar voor de doelgroep (middeninkomens) omdat deze woningen tegen veel hogere vrijesegmentprijzen werden verhuurd. Deze woningen vervulden dus al geen functie als betaalbare middenhuur, en hun eventuele verkoop betekent niet dat de doelgroep een betaalbare optie misloopt. Daarnaast zijn sommige uitgeponde woningen terechtgekomen bij middeninkomens, die daardoor niet langer op zoek zijn naar een huurwoning. Het grootste deel van de verkochte woningen had een koopprijs onder de betaalbaarheidsgrens, wat voor een deel van de doelgroep wel een optie biedt.
Deelt u de mening dat het beleid averechts uitpakt en dat snelle herziening of versoepeling van de regulering noodzakelijk is om verdere uitverkoop van de huursector te stoppen? Zo ja, welke concrete maatregelen gaat u op korte termijn nemen? Zo nee, waarom niet?
Ik deel de mening dat het beleid averechts uitpakt niet. De Wet betaalbare huur is ingevoerd met een reden. Namelijk als reactie op de ontwikkeling dat woningen die thuishoren in het middensegment bij een bewonerswisseling steeds vaker voor een te hoge huurprijs werden verhuurd. Bij invoering is ook rekening gehouden dat er uitponding plaats zou vinden. Tegelijkertijd zie ik ook dat de combinatie aan maatregelen in het huur- en fiscaal beleid en de veranderde (macro)-economische omstandigheden ertoe leidt dat de uitponding druk zet op de huurmarkt. Om die reden heeft het kabinet in het in het Actieplan Versnelling Woningbouw maatregelen aangekondigd in zowel het huur- als fiscale beleid om het investeringsklimaat te verbeteren. Als onderdeel hiervan wordt de Wbh per 1 januari 2027 geoptimaliseerd. Ook zal aan de hand van de evaluatie van de Wbh die uiterlijk 1 juli 2027 wordt opgeleverd gekeken worden welke nadere maatregelen genomen moeten worden.
Bent u bereid om, gelet op deze alarmerende cijfers en de constatering dat het worstcasescenario al jaren eerder in beeld komt, de wettelijke evaluatie van de Wet betaalbare huur per omschakeling per direct naar voren te halen en de Kamer binnen drie maanden te informeren over mogelijke noodgrepen?
Nee, het is belangrijk dat er een zorgvuldige evaluatie wordt gedaan naar deze wet. Alleen dan kunnen we met elkaar de juiste conclusies trekken. De evaluatie wordt uitbesteed aan een externe partij en ik hecht er belang bij dat deze partij voldoende tijd moet krijgen om een gedegen evaluatie te kunnen doen. Een eerdere opleverdatum dan 1 juli 2027 is daarom niet mogelijk.
Erkent u dat indien het streefdoel van een wet (het beschermen van huurders met middeninkomens) aantoonbaar leidt tot het verdwijnen van juist díé huurwoningen en er sprake is van een gefaald instrument?
Het doel van de Wbh is huurders beter te beschermen tegen te hoge huren door bij te dragen aan de balans tussen huurprijs en de kwaliteit van de woning, zodat woningen in het gereguleerde segment betaalbaar blijven voor de lage- en middeninkomens. De wet beoogt hiermee betaalbare huurwoningen beschikbaar te maken en te behouden voor middeninkomens, terwijl de effecten op de woningvoorraad afhankelijk zijn van uiteenlopende factoren en zich niet laten reduceren tot uitsluitend de verkoop wan woningen. Tijdens de evaluatie van de Wbh zal verder onderzoek worden gedaan naar de doeltreffendheid en effecten van de wet in praktijk. Deze evaluatie bepaalt of verdere aanpassing van de Wbh nodig is.
Bij welk exact aantal verdwenen huurwoningen of bij welk gedaald percentage van de vrije huursector trekt u formeel de conclusie dat de grens bereikt is en dat de Wet betaalbare huur per direct buiten werking moet worden gesteld of moet worden herzien?
Ik acht het niet wenselijk om vooraf een specifieke omvang van de aanbodkrimp te noemen waarbij de Wbh moet worden herzien. De wet wordt integraal geëvalueerd op de effecten voor zowel huurders als verhuurders, waaronder de ontwikkeling van het huuraanbod. Op basis van die evaluatie zal ik beoordelen in hoeverre de wet haar doelstellingen bereikt en of bijsturing nodig is.
Bent u bereid om af te zien van verdere «monitortrajecten» of «onderzoeksfases» en in plaats daarvan vóór het einde van dit jaar een concreet noodplan aan de Kamer voor te leggen dat de uitponding van de private huurmarkt stopt? Zo nee, hoe legt u dit uit aan de duizenden woningzoekenden die met lede ogen toezien hoe de huurmarkt leegstroomt?
Zoals bij de beantwoording van vraag 7 en 9 is benoemd, bepaalt de evaluatie van de Wbh of verdere aanpassing van de Wbh nodig is. Het is belangrijk om deze evaluatie goed te doen, zodat we met elkaar de juiste conclusies kunnen trekken. Een eerdere opleverdatum dan 1 juli 2027 is, zoals gezegd, niet mogelijk. Ondertussen neem ik met de optimalisatie van de Wbh al wel maatregelen waardoor een aantal knelpunten voor verhuurders worden weggenomen. Het kabinet heeft daarnaast in het Actieplan Versnelling Woningbouw meer maatregelen aangekondigd om het investeringsklimaat te verbeteren.
Hoe beoordeelt u het recente onderzoek van Argos, waaruit blijkt dat veel gemeenten nauwelijks optreden tegen verhuurders die meer huur vragen dan wettelijk is toegestaan?
Ik kan het onderzoek zelf niet op afstand beoordelen. Het toezicht op de naleving van de Wbh is een gemeentelijke bevoegdheid. De gemeente kan het best inschatten wat de lokale situatie is en hoe hierop kan worden ingespeeld. De invulling van dit toezicht verschilt dan ook per gemeente. In algemene zin kan ik stellen dat met name grotere steden en studentensteden voortvarend aan de slag zijn gegaan met hun toezicht en handhaving op te hoge huurprijzen. Daarbij is handhaving geen doel op zich. Een huurder kan ook geholpen zijn met een gemeente die het gesprek met de verhuurder aangaat of de verhuurder een waarschuwing geeft. Bij de meeste verhuurders zal dit al tot een gedragsverandering leiden. Tegelijkertijd kan een huurder zich ook zelf wenden tot de Huurcommissie om de huur te laten verlagen. Op basis van een dergelijk verzoek kan de huurprijs worden verlaagd, en in sommige gevallen moet de te veel betaalde huur ook worden terugbetaald. In de evaluatie van de Wbh zal breder worden gekeken naar de uitvoering en handhaving van de Wbh, waaronder de toezichthoudende rol van gemeenten en uitvoering door de Huurcommissie.
Kunt u per gemeente aangeven hoeveel meldingen over te hoge huren sinds de invoering van de gemeentelijke handhaving zijn ontvangen, hoeveel controles zijn uitgevoerd, hoeveel waarschuwingen en lasten onder dwangsom zijn opgelegd, hoeveel boetes zijn uitgedeeld en in hoeveel gevallen daadwerkelijk een lagere huurprijs is gerealiseerd? Zo nee, waarom beschikt het Rijk niet over deze gegevens?
Het Rijk beschikt niet over de gevraagde gegevens per gemeente. De uitvoering van toezicht en handhaving op de Wbh is een gemeentelijke taak en gemeenten verschillen in de manier waarop zij dit organiseren en registreren. Deze gegevens worden dus niet nationaal geregistreerd. Tijdens de evaluatie van de Wbh zullen deze gegevens wel worden opgevraagd en geanalyseerd, zodat we inzicht krijgen in de effectiviteit van de handhaving en de impact daarvan.
Hoeveel middelen heeft het Rijk sinds de invoering van de Wet betaalbare huur beschikbaar gesteld aan gemeenten voor toezicht en handhaving, hoeveel daarvan is daadwerkelijk besteed en welk concreet handhavingsresultaat is daarmee bereikt?
Gemeenten ontvangen financiering vanuit het Rijk voor de uitvoering van de Wbh. Voor de implementatie van de wet hebben gemeenten samen ca. € 5,5 mln ontvangen. Voor de uitvoering van de Wbh is in de eerste jaren na de invoering incidenteel € 30,8 mln beschikbaar gesteld. Deze extra middelen waren bedoeld om een verwachte tijdelijke piek in het aantal meldingen op te vangen en kwamen bovenop een structureel bedrag van € 6,5 mln per jaar voor de uitvoering van deze wet. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de besteding van deze uitvoeringsmiddelen door gemeenten. Wel zijn de door gemeenten ontvangen meldingen en de daarvoor beschikbaar gestelde middelen in 2025 getoetst. Uit deze financiële evaluatie bleek dat de middelen vooralsnog toereikend zijn4. In de evaluatie van de Wbh wordt verder gekeken naar de uitvoering en handhaving van de wet in de praktijk. Aan de hand van die evaluatie kan bekeken worden of versterking van het toezicht en de handhaving door gemeenten nodig is.
Deelt u de mening dat wanneer gemeenten de maximale huurprijzen nauwelijks handhaven, een belangrijk uitgangspunt onder de Wet betaalbare huur – namelijk dat huurders daadwerkelijk worden beschermd tegen te hoge huren – in de praktijk onvoldoende wordt waargemaakt? Zo nee, waarom niet?
Ik deel niet dat de wet huurders onvoldoende beschermt. Zoals ik in mijn antwoord op vraag 11 heb aangegeven, is het mijn beeld dat met name grotere steden en studentensteden voortvarend aan de slag zijn gegaan met hun toezicht en handhaving op te hoge huurprijzen. Andere gemeenten hebben nog minder ervaring met de wet opgedaan en zijn zich nog met de nieuwe wettelijke taken aan het bekwamen. Ik bekijk samen met de VNG en individuele gemeenten hoe gemeenten hierbij geholpen kunnen worden. De evaluatie van de Wbh in 2027 zal hier ook aan bijdragen.
Zoals eerder gezegd, is handhaving ook geen doel op zich. Een huurder kan ook geholpen zijn met een gemeente die het gesprek met de verhuurder aangaat of de verhuurder een waarschuwing geeft. Bij de meeste verhuurders zal dit al tot een gedragsverandering leiden. Tevens genieten huurders ook andere bescherming, zoals bijvoorbeeld via de route bij de Huurcommissie die voor hen open staat. De gemeente is dus niet de enige partij die ervoor kan zorgen dat de juiste huur wordt gevraagd.
Nieuwbouwwoningen en Nederlandse en buitenlandse pensioenfondsen |
|
Robin van Leijen (D66), Henk-Jan Oosterhuis (D66) |
|
Eerenberg , Boekholt-O’Sullivan |
|
|
|
|
Voor welk aandeel van de nieuwbouwwoningen zijn Nederlandse en buitenlandse pensioenfondsen verantwoordelijk de afgelopen jaren?
Op basis van de beschikbare data is niet precies te zeggen voor welk aandeel van de nieuwbouw Nederlandse en buitenlandse pensioenfondsen de afgelopen jaren verantwoordelijk waren.
Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2024 ongeveer 69.200 nieuwbouwwoningen zijn gebouwd. Ongeveer 28.300 hiervan zijn koopwoningen, 19.500 zijn sociale huurwoningen gebouwd door corporaties en 20.500 zijn private huurwoningen. In de jaren daarvoor is het aantal nieuwbouwkoopwoningen hoger en het aantal nieuwbouwcorporatiewoningen lager. Het is niet bekend hoeveel van deze private huurwoningen zijn gefinancierd door pensioenfondsen.
Daarnaast zijn er cijfers van Capital Value bekend van de totale omvang van de investeringen van institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, in nieuwbouwhuurwoningen in 2025. Dit betreft investeringen in nieuw te bouwen huurwoningen en kunnen dus niet direct gerelateerd worden aan de hiervoor genoemde cijfers van het CBS van opgeleverde huurwoningen. Wel bieden deze cijfers een indicatie van het aandeel van pensioenfondsen. In 2025 werd € 5,3 miljard geïnvesteerd in nieuwbouwhuurwoningen. 68% hiervan is geïnvesteerd door Nederlandse institutionele beleggers en 25% door corporaties1 en slechts 1% door buitenlandse investeerders. Het restant is geïnvesteerd door overige marktpartijen. In 2022 was het aandeel internationale investeringen nog 32%. Dit is in 2025 gedaald naar 1%.2 Het is niet bekend welk deel van de internationale investeringen zijn gedaan door buitenlandse pensioenfondsen.
Wat is de financiële ruimte bij Nederlandse pensioenfondsen voor investeringen in woningbouw gezien hun bestaande vastgoedallocatie?
Nederlandse pensioenfondsen lopen tegen grenzen aan van de hoeveelheid die zij kunnen investeren in de Nederlandse woningmarkt. Dit komt doordat de huizenprijzen de laatste jaren hard zijn gestegen en omdat Nederlandse pensioenfondsen de laatste jaren flink hebben geïnvesteerd in Nederlandse nieuwbouwhuurwoningen. Vanwege risico- en spreidingsoverwegingen zit hier een limiet aan.
Hoe verklaart u de daling van het investeringsvolume van buitenlandse beleggers in nieuwbouw in Nederland?1
De afname van buitenlandse investeringen in nieuwbouwhuurwoningen is veroorzaakt door de verslechtering van het investeringsklimaat. Dit komt door een combinatie van verschillende factoren, zoals wijzigingen in het huur- en fiscaal beleid en veranderde macro-economische omstandigheden. De recente analyse van DNB laat zien dat voornamelijk de rentestijging, het wegvallen van de FBI-regime voor vastgoed en de Wet betaalbare huur investeringen in de Nederlandse woningmarkt minder aantrekkelijk hebben gemaakt.4
Herkent u de signalen dat buitenlandse pensioenfondsen momenteel tegen fiscale onzekerheid en lange doorlooptijden aanlopen bij investeringen in Nederlandse woningbouw?
Het kabinet ontvangt signalen over buitenlandse pensioenfondsen en ik onderstreep het belang om geen onnodige belemmeringen op te werpen voor investeringen in de Nederlandse woningbouw. Ten aanzien van de pensioenfondsvrijstelling werkt de Belastingdienst aan het verduidelijken en moderniseren van de voorwaarden zoals opgenomen in onderdeel 3.3.1. van het beleidsbesluit subjectieve vrijstelling Vpb 4. Aan de hand van deze voorwaarden wordt beoordeeld of een buitenlandse pensioenregeling naar aard en strekking overeenkomt met een Nederlandse pensioenregeling. De verduidelijking en modernisering van de voorwaarden uit het bovengenoemde beleidsbesluit leidt ertoe dat meer duidelijkheid ontstaat voor buitenlandse pensioenfondsen over de toepassing van de pensioenfondsvrijstelling. Dit heeft naar verwachting een positief effect op de investeringen in Nederlandse nieuwbouw (midden)huurwoningen. Het streven is dat het beleidsbesluit eind 2026 wordt gepubliceerd en daarbij direct van kracht is.
Deelt u de mening dat deze belemmeringen voor buitenlandse pensioenfondsen tegen de ambities van een Europese kapitaalmarktunie ingaan, waarbij investeringen vrij kunnen bewegen over Europese grenzen?
Zie antwoord vraag 4.
Deelt u de mening dat buitenlandse pensioenfondsen een belangrijke rol kunnen spelen in het financieren van de bouw van woningen in Nederland?
Ja. De bouw van middenhuurwoningen wordt in Nederland namelijk vooral gefinancierd door institutionele investeerders, zoals pensioenfondsen. In de periode tot 2039 moeten er 160.000 extra middenhuurwoningen worden gebouwd om in de behoefte te voorzien. 140.000 van deze middenhuurwoningen moeten gefinancierd worden door private investeerders. Dit vertaalt zich in een investeringsopgave van circa € 45 miljard.
Deze investeringen komen er alleen als het investeringsklimaat voldoende aantrekkelijk is voor zowel Nederlandse als buitenlandse investeerders. Vanwege de omvang van de opgave kan dit onmogelijk alleen van Nederlandse partijen komen. Binnenlandse investeerders en corporaties hebben onvoldoende kapitaal beschikbaar om deze opgave te dekken. Daarom zijn buitenlandse institutionele investeerders essentieel om voldoende (midden)huurwoningen te bouwen.
Hoeveel extra woningen zouden per jaar kunnen worden gerealiseerd bij een hoger investeringsvolume van buitenlandse pensioenfondsen?
Dit is afhankelijk van de hoeveelheid kapitaal dat buitenlandse pensioenfondsen investeren in Nederlandse nieuwbouwhuurwoningen en dus niet eenduidig te beantwoorden. Tussen 2018 en 2022 werden er gemiddeld 4.500 huurwoningen toegevoegd door buitenlandse investeerders. In 2025 waren dit er nog maar 500.5 Of buitenlandse investeerders weer dergelijke aantallen zouden kunnen realiseren is niet te zeggen, omdat dit ook afhangt van andere omstandigheden. Het kabinet streeft naar de realisatie van jaarlijks 100.000 woningen. Dit is een ambitieuze doelstelling waar naast corporaties en binnenlandse private investeerders ook buitenlandse private investeerders voor nodig zijn.
Wat is de gemiddelde doorlooptijd van een vpb-ruling voor buitenlandse pensioenfondsen, waarmee de fiscale vergelijkbaarheid van deze fondsen met Nederlandse pensioenfondsen kan leiden tot een gelijk fiscaal speelveld, en daarmee tot een groei van investeringen?
Er moet onderscheid worden gemaakt tussen verzoeken om zekerheid vooraf over de toepassing van de subjectieve vrijstelling voor buitenlandse pensioenfondsen in de vennootschapsbelasting en verzoeken waarin door buitenlandse pensioenfondsen om een teruggaaf van dividendbelasting wordt gevraagd. De gemiddelde doorlooptijd van een Vpb-ruling voor buitenlandse pensioenfondsen bedraagt momenteel nagenoeg een jaar. Voor de verzoeken waarin om teruggaaf van dividendbelasting wordt gevraagd, geldt dat informatie, waaronder het aantal verzoeken en de doorlooptijd, niet gestructureerd voorhanden is.
Hoe beoordeelt u de gevolgen van de nieuwe pensioenwetgeving zoals de Wet toekomst pensioenen (Wtp) de vergelijkbaarheid van buitenlandse pensioenfondsen, in het bijzonder voor het criterium van het afkoopverbod?
In onderdeel 3.3.1. van het beleidsbesluit subjectieve vrijstelling Vpb (aangenomen wordt dat op dit beleidsbesluit wordt gedoeld) zijn twaalf cumulatieve voorwaarden opgenomen waaraan een buitenlands pensioenlichaam en een buitenlandse pensioenregeling moeten voldoen om een beroep te kunnen doen op de pensioenfondsvrijstelling. Aan de hand van dit onderdeel uit het beleidsbesluit wordt beoordeeld of een buitenlands pensioenfonds vergelijkbaar is met een Nederlands pensioenfonds. Één van de voorwaarden uit het beleidsbesluit is dat de pensioenregeling een afkoopverbod kent met een uitzondering van een afkoopmogelijkheid voor kleine pensioenen (voorwaarde I). Deze voorwaarde sluit aan bij het afkoopverbod onder de Nederlandse Pensioenwet dat als doel heeft dat voldoende geld aanwezig is en blijft voor de verzorging van de oude dag. In antwoorden op Kamervragen is reeds aangekondigd dat de Belastingdienst gaat kijken in hoeverre de huidige voorwaarden in het beleidsbesluit subjectieve vrijstelling Vpb nog actueel zijn en modernisering behoeven. Maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland, waaronder de Wet toekomst pensioenen en de Wet Herziening bedrag ineens die per 1 januari 2029 de mogelijkheid introduceert om op pensioeningangsdatum 10% van de waarde van de opgebouwde aanspraken op ouderdomspensioen ineens te ontvangen, zijn mede aanleiding om de voorwaarden – waaronder het afkoopverbod – uit het beleidsbesluit te moderniseren. Het streven is dat het beleidsbesluit eind 2026 wordt gepubliceerd.
Is het Besluit vergelijking buitenlandse rechtsvormen, wat als basis dient voor de vergelijking van buitenlandse pensioenfondsen, nog volledig in overeenstemming met de pensioenrealiteit na invoering van de Wtp of zijn er kansen om meer investeringen van buitenlandse pensioenfondsen aan te trekken?
Zie antwoord vraag 9.
Bent u bereid het Besluit vergelijking buitenlandse rechtsvormen te evalueren?
Zie antwoord vraag 9.
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Volkshuisvesting en fiscaliteit van donderdag 24 september a.s.?
Ja.