Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat Hamas in toenemende mate burgers terroriseert, voedseldistributieplaatsen aanvalt en smokkelwaar verstopt tussen hulpgoederen?1

Het kabinet is bekend met het bericht dat humanitaire operaties in Jabalia in Noord-Gaza recentelijk gewelddadig zijn verstoord. De plaatsvervangend VN-coördinator voor het Midden-Oosten Vredesproces, Ramiz Alakbarov, veroordeelde deze acties die volgens Alakbarov door Hamas zouden zijn uitgevoerd.

Vraag 2

Wat zegt het u dat nu zelfs de Verenigde Naties (VN) niet meer spreekt van geïsoleerde incidenten, maar van een steeds gevaarlijker patroon van intimidatie, geweld en obstructie?2

Hulporganisaties werken in Gaza al geruime tijd in een buitengewoon complexe en gevaarlijke context. De aanwezigheid van Hamas en andere gewapende groepen en criminele bendes vormt hierin een van de vele uitdagingen in het bieden van veilige, ordentelijke distributie van hulp. Het kabinet vindt dit zorgwekkend. Om de grote humanitaire noden in Gaza te lenigen, roept het kabinet op tot veilige, ongehinderde en onvoorwaardelijke toegang voor alle professionele humanitaire organisaties tot en binnen Gaza. Hulp mag niet worden gebruikt als drukmiddel noch worden aangewend voor ondersteuning van terroristische groeperingen. Zie ook het antwoord op vragen 3,4,5 en 6.

Vraag 3

Erkent u dat deze onacceptabele en illegale handelwijze de terroristen van Hamas een enorme hoeveelheid geld en goederen oplevert, zoals wordt gesteld?

Het kabinet koestert geen illusies over de intenties en het optreden van Hamas. De terroristische organisatie mag geen rol spelen in de toekomst van de Gazastrook, en moet de wapens neerleggen. Daarnaast blijft het kabinet inzetten op sancties tegen Hamas en de Palestinian Islamic Jihad.
De context in Gaza is bijzonder complex voor noodhulporganisaties. Het kabinet staat in nauw contact met de professionele humanitaire partners over de distributie van hulp en de uitdagingen hierbij. Het kabinet is bekend met signalen dat Hamas een kwalijke rol speelt wat betreft de catastrofale humanitaire situatie in Gaza en dat de organisatie de voedseldistributie verstoort. Zo spreekt Alakbarov in zijn statement van intimidatie, geweld en belemmering, waaronder smokkelpogingen en het doelbewust aanvallen en misbruiken van humanitaire operaties.
Robuuste due dilligence procedures moeten ervoor waken dat Nederlands geld niet ten goede komt aan terroristische organisaties. Hoewel deze geen volledige garanties bieden helpen ze wel om risico’s te minimaliseren. Het kabinet heeft daarnaast vertrouwen in het werk van partnerorganisaties waar Nederland mee werkt. Dit zijn professionele organisaties met een bewezen goede staat van dienst, óók in buitengewoon moeilijke omstandigheden, zoals die als Gaza, waar risico’s nooit volledig uit te bannen zijn. Het kabinet hanteert een zero-tolerance for inaction beleid ten aanzien van misbruik van financiële middelen. Als uit het toezicht blijkt dat er mogelijk sprake is van fraude, verduistering of andersoortige malversaties, dan treedt het kabinet daartegen op. Het kabinet informeert de Kamer altijd via de geëigende procedures over malversaties en ontvreemding van hulp.
Bijna alle Palestijnen in Gaza zijn afhankelijk van humanitaire hulp. Zonder humanitaire hulp zouden 1,9 miljoen mensen in Gaza te maken krijgen met ernstige voedselnood. Het kabinet gaat deze hulp niet stopzetten.

Vraag 4

Deelt u de conclusie dat Hamas zich als een parasiet voedt aan internationale hulp, de macht van Hamas daardoor weer toeneemt en deze situatie zeer onwenselijk is?

Zie antwoord vraag 3.

Vraag 5

Bent u bereid om de Nederlandse hulp aan de Palestijnse gebieden direct te stoppen, omdat Hamas en ander tuig er enorm – en in toenemende mate – van profiteert?

Zie antwoord vraag 3.

Vraag 6

Indien u daartoe niet bereid bent, kunt u dan in ieder geval uitleggen waarom u het acceptabel vindt dat Hamas parasiteert op internationale hulp en op onze belastingcenten?

Zie antwoord vraag 3.

Vraag 1

Kunt u bevestigen dat het maatschappelijke middenveld in Nederland voor een substantieel deel van haar inkomsten afhankelijk is van de Nederlandse overheid, waaronder tientallen miljoenen via subsidiekaders zoals Power of Voices?

De afhankelijkheid van overheidsfinanciering is per organisatie verschillend. Dergelijke gegevens zijn over het algemeen te vinden in de financiële jaarverslagen van ngo’s die worden gepubliceerd. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) schatte in 2024 op basis van deze gegevens dat een meerderheid van de Nederlandse ngo’s die subsidie ontvingen uit het beleidskader Versterking Maatschappelijk Middenveld, waaronder het programma Power of Voices, voor minder dan de helft van hun inkomsten afhankelijk was van middelen van BZ.
In het nieuwe beleidskader voor samenwerking met maatschappelijke organisaties in ontwikkelingssamenwerking, genaamd Focus, beoogt het kabinet de onafhankelijkheid van maatschappelijke organisaties van overheidsfinanciering verder te stimuleren. Zo is er een vereiste dat organisaties minstens 25% van hun totale inkomsten van anderen dan het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) moeten ontvangen. De mate van financiële onafhankelijkheid van BZ bepaalt ook hoeveel middelen organisaties maximaal kunnen ontvangen uit dit kader.

Vraag 2

Hoe kijkt u naar de situatie dat de overheid organisaties financiert die diezelfde overheid vervolgens regelmatig voor de rechter dagen en publiekscampagnes tegen bewindspersonen opzetten? Bent u het eens dat het onwenselijk is dat de overheid op deze schaal organisaties financiert die zich tegelijkertijd opstellen als ware zij politieke oppositie?

Het kabinet vindt het belangrijk dat maatschappelijke organisaties zich kritisch kunnen uitlaten over het Nederlandse beleid, ook wanneer zij financiering ontvangen van de overheid voor specifieke activiteiten. Tegenspraak is een fundamenteel onderdeel van een gezonde democratische samenleving. Zoals ook opgenomen in het coalitieakkoord heeft het maatschappelijk middenveld een belangrijke rol tussen regering en alle inwoners van Nederland en tussen regering en het bedrijfsleven.1 Binnenkort zal het kabinet in de kabinetsreactie op het rapport van het College voor de Rechten van de Mens over de maatschappelijke ruimte verder ingaan op dit onderwerp.2
Uit de BHOS-middelen wordt de pleitbezorgingsrol van het maatschappelijk middenveld dan ook gefinancierd, ook binnen Nederland, zolang dit ten goede komt van de ontwikkelingsdoelen in lage- en middeninkomenslanden. Een subsidieontvanger mag de subsidie niet gebruiken voor andere activiteiten dan waarvoor de subsidie is verstrekt. Dat betekent dat activiteiten, inclusief pleitbezorgingsactiviteiten die door het ministerie worden gefinancierd, moeten passen binnen de doelen zoals vastgelegd in de Subsidieregeling Buitenlandse Zaken 2006.3 Het ministerie heeft geen zeggenschap over activiteiten van organisaties die niet door het ministerie worden gesubsidieerd.

Vraag 3

Hoe beoordeelt u het verweer van ngo's dat dergelijke binnenlandse campagnes bekostigd worden uit private middelen?

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 4

Deelt u de mening dat de publieke perceptie van ontwikkelingssamenwerking onlosmakelijk verbonden is met het gedrag en de profilering van ngo's die deze programma's met overheidsgeld uitvoeren? Zo nee, waarom niet?

De publieke perceptie van ontwikkelingssamenwerking is van vele factoren afhankelijk. Mogelijk speelt het gedrag van ngo’s hier een rol in, zowel positief als negatief. Uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat in 2025 50% van de ondervraagde Nederlanders ontwikkelingssamenwerking redelijk tot heel belangrijk vindt.4 Van diezelfde groep gaf 60% aan humanitaire hulp redelijk tot heel belangrijk te vinden. Beide cijfers zijn een stijging ten opzichte van de voorgaande jaren.

Vraag 5

Erkent u het risico dat het maatschappelijk draagvlak voor daadwerkelijke armoedebestrijding en humanitaire hulp afneemt, wanneer gesubsidieerde organisaties zich opwerpen als partijdige en activistische spelers in nationale politieke kwesties? Wat betekent dit naar uw mening voor het werk waar zij voor zijn opgericht, zoals het bestrijden van armoede en onrecht in zuidelijke landen?

Zie antwoord op vraag 4. Maatschappelijke organisaties en hun achterban gaan zelf over de doelen die zij nastreven en de manier waarop zij dit doen.

Vraag 6

Bent u het eens dat een meer politiek neutrale opstelling van door de overheid gefinancierde organisaties wenselijk is, niet alleen vanuit een democratisch principe, maar juist ook om een bestendig publiek vertrouwen in de ontwikkelingssector en het bijbehorende draagvlak te behouden?

Zoals ook aangegeven in mijn antwoord op vraag 2, dient er juist vanuit een democratisch principe, ruimte te zijn voor tegenspraak. Maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke rol in het laten doorklinken van verschillende stemmen in de maatschappij.

Vraag 7

Bent u bekend met de manier waarop in andere landen wordt omgegaan met de politieke rol van ngo’s, zoals in de Verenigde Staten waar een wettelijke scheiding is aangebracht tussen apolitiek humanitair werk en gepolitiseerd activisme?

Ja.

Vraag 8

Wat vindt u van het Britse model, waarbij een toezichthouder meekijkt naar de politieke neutraliteit van maatschappelijke organisaties, en waarbij belastingvoordelen in het geding kunnen komen indien een organisatie zich richt op partijpolitiek of gepersonaliseerde campagnes?

Zie antwoord op vraag 9.

Vraag 9

Ziet u buitenlandse modellen als voorbeeld voor het subsidiëren van Nederlandse ngo’s? Als het antwoord nee is, waarom niet?

Nee, ik zie dergelijke buitenlandse modellen niet als voorbeeld. In Nederland verstrekt BZ subsidies op basis van de Algemene wet bestuursrecht en de Kaderwet subsidies Ministerie van Buitenlandse Zaken. Voorwaarden worden gesteld aan de te financieren activiteiten, niet aan de te financieren organisaties. Activiteiten, inclusief pleitbezorgingsactiviteiten, die door het ministerie worden gefinancierd moeten passen binnen de doelen zoals vastgelegd in de Subsidieregeling Buitenlandse Zaken 2006. Uitgesloten van subsidiering zijn activiteiten die zich (mede) richten op bekeringsdrang en activiteiten waarbij sprake is van racisme, stigmatiserende uitingen, antisemitisme of andere vormen van geloofsvervolging of discriminatie die naar maatstaven van Nederlands en/of Europees recht strafbaar en/of verboden zijn.

Vraag 10

Welke mogelijkheden ziet u binnen het nieuwe subsidiekader (2026–2030) om te bevorderen dat organisaties die subsidie krijgen van de Nederlandse overheid zich meer politiek neutraal opstellen, mede om het maatschappelijk draagvlak te beschermen of te vergroten?

Zie antwoord op vraag 9 over de basis waarop subsidies worden verstrekt. Deze voorwaarden zijn ook toegepast op de subsidies die zijn of worden verstrekt binnen het nieuwe beleidskader Focus.

Vraag 11

Welke aanvullende instrumenten heeft het kabinet over de volle breedte ter beschikking om te zorgen voor een betere scheiding tussen gesubsidieerd ontwikkelingswerk en binnenlands politiek activisme?

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 12

Bent u bereid om opties te verkennen om te voorkomen dat organisaties met een door de overheid gesubsidieerd profiel fungeren als partijdig activistisch platform?

Zie antwoord op vraag 2.

Vraag 13

Is uw inschatting dat, wanneer de Nederlandse overheid vaker internationale ngo’s zou steunen, het activistische element minder groot zou zijn? Zo nee, waarom niet?

Zoals wordt toegelicht in het antwoord op vraag 2, vindt het kabinet het belangrijk dat maatschappelijke organisaties zich kritisch kunnen uitlaten over het Nederlandse beleid. Dat geldt voor zowel internationale als Nederlandse ngo’s ook wanneer zij financiering ontvangen van de overheid voor specifieke activiteiten.

Vraag 14

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en tijdig beantwoorden, voorafgaand aan het debat over de beleidsbrief Buitenlandse Zaken van 9 september?

De vragen zijn zo veel als mogelijk afzonderlijk van elkaar beantwoord.

Vraag 1

Herinnert u zich de aangenomen motie Klink/Amhaouch waarin verzocht werd meer EU-gelden door middel van delegated cooperation (EU-DC) aan te wenden?1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat het bedrag dat Nederland in 2025 aan EU-DC gemobiliseerd heeft € 243 miljoen bedraagt, terwijl de doelstelling conform de aangenomen motie Kamminga zou moeten zijn dat dit bedrag de komende jaren vergroot moet worden naar ten minste 1 miljard euro?2 3

Het totaal dat Nederland aan EU-DC mobiliseert bestaat uit bedragen voor projecten die worden toegekend aan Nederlandse partijen en uit garanties die de Europese Commissie aan Nederlandse partijen alloceert. Het bedrag dat Nederland tot januari 2026 middels EU-DC heeft gemobiliseerd voor projecten is EUR 243 miljoen. Inmiddels is dit bedrag opgelopen tot EUR 318 miljoen. Daarnaast werd door Nederland voor circa 1,8 miljard euro aan garanties gemobiliseerd. Garanties worden net als bijdragen gerealiseerd door EU-DC. Zoals aangegeven in de Memorie van Toelichting bij de begroting van 2026 wil het kabinet het instrument van Delegated Cooperation in toenemende mate toepassen.

Vraag 3

Kunt u de huidige stand van zaken geven van EU delegated cooperation (EU-DC) en de ambitie voor de komende jaren, inclusief een concrete streefwaarde en tijdpad in relatie tot de hiervoor genoemde moties?

Zie beantwoording vraag 2 voor de huidige stand van zaken.
Aangezien Nederland bij de toepassing van EU-DC afhankelijk is van de (procedures en besluitvorming van de) EC en omdat het budget onder het nieuwe EU-financieel kader voor 2028–2034 nog niet bekend is, is het in deze fase niet mogelijk een realistische inschatting van een tijdspad met concrete streefwaarden per jaar te geven. Ik kan u verzekeren dat het kabinet vol inzet op toepassing van EU-DC.

Vraag 4

Kunt u hierbij ook ingaan op hoe Nederlandse organisaties actiever ondersteund kunnen worden bij het verkrijgen van EU-DC-middelen (zoals voorlichting, capaciteitsopbouw, en hulp bij contractvorming met de Europese Commissie)?

Momenteel worden Nederlandse organisaties op verschillende manieren ondersteund om beter gebruik te kunnen maken van EU-DC-middelen. Zowel in Brussel als in de partnerlanden zet het kabinet zich in contacten met de Europese Commissie (waaronder DG INTPA, NEAR en MENA) in voor goede en transparante toegang van Nederlandse bedrijven, NGOs en kennisinstellingen tot relevante EU-programmering en instrumenten. Daarnaast informeert het Ministerie van Buitenlandse Zaken via voorlichting en bijeenkomsten over relevante beleidsontwikkelingen en mogelijkheden om aan te sluiten bij EU-programma’s.
Ook is binnen het ministerie een EU Support Facility ingericht die organisaties ondersteunt bij contractvorming wanneer gebruik wordt gemaakt van de DGIS-accreditatie; de capaciteit hiervan is recent uitgebreid.
Tegelijkertijd blijven er uitdagingen bij de totstandkoming van EU-DC-projecten, zowel in Brussel als aan de Nederlandse kant. Het vergt inzet op verschillende terreinen om toegang te krijgen tot EU-DC-middelen, waarbij in iedere fase moet worden bezien wat mogelijk is, ook binnen de geldende juridische en procedurele kaders. Het ministerie gaat graag verder in gesprek met de Nederlandse sector om samen te bezien hoe de toegang structureel kan worden verbeterd. Het kabinet ziet dit nadrukkelijk als een gezamenlijke opgave van overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Vraag 5

Kunt u een overzicht geven van de besteding van de € 243 miljoen aan EU-DC in 2025: door welke organisaties, in welke landen, op welke thema's, en welk deel al besteed is versus nog openstaat als lopende verplichting?

Zoals aangegeven in de beantwoording op vraag 2 is het tot op heden vastgelegde bedrag van de EU inmiddels opgelopen naar EUR 318 miljoen. Hiervan is ongeveer 40% reeds ontvangen van de EU. Projecten hebben verschillende looptijden en worden medegefinancierd door de Nederlandse overheid en andere EU-lidstaten. Het betreft projecten in Afrika, Latijns Amerika en Oost Europa op de sectoren: Landbouw, Voedselzekerheid, Agro-logistiek, Jeugdwerkgelegenheid, Goed bestuur, Water, Justitie, Migratie, Veiligheid, Cyber, Gezondheid, Energie en Kritieke Grondstoffen. Aangezien een deel van de projecten thematisch en/of regionaal is, kan geen uitsplitsing per land worden gegeven.

Vraag 6

Klopt het dat Nederland, anders dan Duitsland (Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit(GIZ), en de KfW) en Frankrijk (Agence Française de Développement (AFD), en Expertise France), geen grote gespecialiseerde uitvoeringsorganisatie heeft voor ontwikkelingssamenwerking?

Het klopt dat Nederland in tegenstelling tot de meeste EU lidstaten niet één grote gespecialiseerde uitvoeringsorganisatie heeft voor ontwikkelingssamenwerking.

Vraag 7

Zo ja, maakt dit het voor Nederland volgens u moeilijker om EU-DC-middelen te verkrijgen (minder capaciteit, trackrecord of programmeringsinvloed)?

Het klopt dat er nadelen kunnen zitten aan het ontbreken van één grote uitvoeringsorganisatie, zoals bijvoorbeeld in Duitsland en Frankrijk, op een of meerdere van de door u genoemde aspecten.
Tegelijkertijd biedt het Nederlandse model met een divers landschap van (gespecialiseerde) uitvoerders ook de nodige voordelen, bijvoorbeeld ten aanzien van flexibiliteit en expertise op een brede waaier van thema’s. De accreditatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt mede ingezet om deze expertise te ontsluiten voor EU-DC projecten.
Gelet op het feit dat het werkterrein van de EC in toenemende mate ook betrekking heeft op sectoren buiten de traditionele ontwikkelingssamenwerking (zoals bijvoorbeeld veiligheid, energie, migratie, kritieke grondstoffen, digitalisering etc.), hebben we als Nederland een goede uitgangspositie om ook in de toekomst goed in te kunnen spelen op nieuwe kansen voor het aantrekken van EU-financiering. Daarbij richten we ons niet alleen op financiering van DG INTPA, maar ook van andere DGs (ENEST, MENA, HOME, ECHO, etc.).

Vraag 8

Zijn er naast Buitenlandse Zaken (BZ), de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Nuffic en de Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) andere Nederlandse organisaties die in aanmerking komen om geaccrediteerd te worden als uitvoeringspartner onder Delegated Cooperation (het zogeheten pillar assessment)? Zo ja, welke stappen onderneemt het kabinet om accreditatie te ondersteunen?

Naast Buitenlandse zaken (BZ), de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Nuffic en de Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO) kunnen organisaties die voldoen aan de eisen van de EU Financial Regulation van de Europese Commissie in principe in aanmerking komen voor accreditatie. De beoordeling hiervan ligt bij de EC. De EC gaat hier momenteel zeer terughoudend mee om, hetgeen de ruimte beperkt voor lidstaten en Nederland.
Met betrekking tot de te ondernemen stappen zal het kabinet daarom alleen accreditatie actief ondersteunen bij een evident publiek belang.

Vraag 9

Erkent u dat EU-DC, juist bij dalende Official Development Assistance (ODA)-budgetten, als multiplier kan werken om Europese middelen te mobiliseren ter compensatie van dalende nationale middelen? Hoe wordt dit uitgangspunt concreet in beleid vertaald?

Het kabinet erkent dat EU-DC mogelijkheden biedt om meer Nederlandse kennis en kunde in te zetten ter versterking van Europees beleid en uitvoering en om de impact van de Nederlandse inzet te vergroten. EU-DC kan daarbij echter niet worden gezien als een instrument waarmee dalende ODA-middelen één-op-één kunnen worden gecompenseerd. De beschikbaarheid, omvang en inzet van EU-middelen worden bepaald binnen de programmering en prioriteiten van de EC.
Door intensievere samenwerking met de Europese Commissie op verschillende niveaus zowel in Brussel als in de partnerlanden zet Nederland er op in dat EU-programmering aansluit bij Nederlandse beleidsprioriteiten. Zo kan met Europese middelen onze eigen inzet op thema’s en landen worden geïntensiveerd en versterkt het kabinet met de Nederlandse inzet de Europese positie.

Vraag 10

Wordt bij de heroriëntatie van het postennet en de personele taakstelling rekening gehouden met de extra capaciteit die uitvoering van EU-DC-projecten op ambassades vergt?

Ondanks de personele taakstelling van het afgelopen jaar, heeft het Ministerie geïnvesteerd in additionele capaciteit op het ministerie om de ambitie op EU-DC waar te kunnen maken. Posten kunnen een beroep doen op deze extra capaciteit, met name in de ontwikkelfase van EU-DC projecten. Na ondertekening van contracten is het uitgangspunt dat de benodigde capaciteit op ambassades voor de uitvoering van EU-DC projecten vooral wordt gefinancierd uit EU-projectmiddelen.

Vraag 11

Bent u bereid om, met de nieuwe verantwoordingssystematiek vanaf het jaarverslag 2026, EU-delegated cooperation als apart en meetbaar onderdeel op te nemen met een vaste jaarlijkse streefwaarde?

Het kabinet zet vol in op toepassing van EU-DC, als middel om Europees ontwikkelingsbeleid effectiever te maken met Nederlandse kennis en kunde. Vanuit deze optiek zal hierover ook verantwoording worden afgelegd in het jaarverslag. Het nieuwe EU-financieel kader voor 2028–2034 en de uitwerking hiervan zullen van invloed zijn op de mate waarin Nederlandse kennis en kunde kan worden ingezet. Hier kan ik nog niet op vooruit lopen.

Vraag 12

Kunnen deze vragen worden beantwoord voorafgaand aan het commissiedebat over het BHOS-deel van de beleidsbrief buitenlandse zaken op 9 september?

Ja.

Vraag 1

Hoeveel van de door de Europese Unie (EU) bijeengebrachte circa 883,6 miljoen euro voor Gaza wordt door Nederland opgehoest1 2? Kunt u dit bedrag exact noemen en aangeven op welke begrotingspost dit wordt gedekt?

De EUR 883,6 miljoen van het Team Gaza Initiative van de Europese Unie, is een bundeling van bilaterale bijdragen van individuele lidstaten en de Europese Unie (EU). Deze bijdragen betreffen financiële toezeggingen die ten minste doorlopen tot juli 2026, en geplande bijdragen vanuit ontwikkelingsbegrotingen die gericht zijn op vroegtijdig herstel. De steun moet te scharen zijn onder drie gestelde prioriteiten: 1. herstel van de toegang tot basisvoorzieningen op sociaal en economisch gebied, 2. rehabilitatie van de basisinfrastructuur voor sociale en economische dienstverlening, en 3. ondersteuning van door Palestijnen geleide bestuursinstellingen en -functies. Nederland heeft EUR 71 miljoen bijgedragen vanuit bestaande toezeggingen en reeds lopende programma’s die voldoen aan deze criteria. Dit behelst vanuit de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking: 3 miljoen euro onder artikel 1.2, EUR 4.5 miljoen onder artikel 1.3,EUR 33 miljoen onder artikel 2.2, EUR 5 miljoen onder artikel 4.1 en EUR 24,5 miljoen voor artikel 4.3.

Vraag 2

Bent u bekend met de publieke erkenning van Mahmoud al-Habbash, adviseur van de president van de Palestijnse Autoriteit, Abbas, dat eerdere hulpgelden voor Gaza via Hamas zijn ingezameld en vervolgens gewoon zijn «verdwenen»3?

Ja.

Vraag 3

Erkent u het risico dat het geen hypothetisch scenario is dat ook dit nieuwe pakket van 900 miljoen euro4 in de zakken van Hamas verdwijnt, maar een patroon dat door de eigen topadviseur van Abbas zelf is bevestigd5? Zo nee, op basis van welke harde garantie meent u dat het dit keer wel goed gaat?

Binnen het Team Gaza Initiative zijn individuele lidstaten en de Europese Commissie verantwoordelijk voor due diligencevoor hun eigen projecten en financiering. Alle EU-lidstaten onderschrijven de Europese Consensus over Humanitaire Hulp6, alsook de Good Humanitarian Donorship (GHD) Principles7, waar het belang van deze processen onderschreven wordt.
Na de gebeurtenissen op 7 oktober 2023 zijn de due diligence-processen die ervoor moeten waken dat Nederlands geld niet (in)direct ten goede komt van terroristische organisaties tegen het licht gehouden. Daaruit bleek dat er geen signalen zijn dat geld voor Nederlandse en EU-ontwikkelingshulp voor de Palestijnse Gebieden terecht is gekomen bij onbedoelde bestemmingen en dat de processen op orde zijn, zoals gesteld in de brief die op 11 oktober 2023 met de Kamer is gedeeld, alsook in de beantwoording op de reeds gestelde Kamervragen door Groep Markuszower.8, 9
Het kabinet besluit altijd zorgvuldig om bepaalde organisaties te financieren, waarbij het voltooien van een Organisational Risk and Integrity Assessment (ORIA) essentieel is. Dit assessment toetst onder andere op governance-structuren en de integriteit van organisaties. Organisaties waarmee Nederland samenwerkt doen bovendien controle en screening van alle medewerkers (zowel nationale als internationale staf) en partners aan de hand van onder meer de sanctielijsten van de VN, EU en nationale instanties. Nederlandse hulpgelden kunnen niet zomaar verdwijnen. Er worden afspraken gemaakt over tussentijdse monitoring, (onafhankelijke) evaluatie en audits van activiteiten met Nederlandse steun.
De context in Gaza is bijzonder complex en gevaarlijk voor noodhulporganisaties. De door Israël opgelegde beperkingen bemoeilijken de invoer en distributie van hulp, en de aanwezigheid van Hamas en andere gewapende groepen en criminele bendes vormt een extra complicatie voor de veilige, ordentelijke distributie van hulp. Het kabinet staat in nauw contact met de professionele humanitaire partners over de distributie van hulp en de uitdagingen hierbij. Het kabinet is bekend met signalen dat Hamas een kwalijke rol speelt wat betreft de catastrofale humanitaire situatie in Gaza en dat de organisatie de voedseldistributie verstoort. Zo spreekt de plaatsvervangend VN-coördinator voor het Midden-Oosten Vredesproces, Ramiz Alakbarov, in een statement van intimidatie, geweld en belemmering, waaronder smokkelpogingen en het doelbewust aanvallen en misbruiken van humanitaire operaties.
Robuuste due dilligence procedures moeten ervoor waken dat Nederlands geld niet ten goede komt aan terroristische organisaties. Hoewel deze geen volledige garanties bieden helpen ze wel om risico’s te minimaliseren. Het kabinet heeft daarnaast vertrouwen in het werk van partnerorganisaties waar Nederland mee werkt. Dit zijn professionele organisaties met een bewezen goede staat van dienst, óók in buitengewoon moeilijke omstandigheden, zoals die als Gaza, waar risico’s nooit volledig uit te bannen zijn. Het kabinet hanteert een zero-tolerance for inaction beleid ten aanzien van misbruik van financiële middelen. Als uit het toezicht blijkt dat er mogelijk sprake is van fraude, verduistering of andersoortige malversaties, dan treedt het kabinet daartegen op. Het kabinet informeert de Kamer altijd via de geëigende procedures over malversaties en ontvreemding van hulp.

Vraag 4

Kunt u concreet, met naam en toenaam, aangeven welke «vertrouwde partners» dit geld gaan beheren en welk sluitend controlemechanisme uitsluit dat ook maar één euro bij Hamas of aan Hamas gelieerde structuren terechtkomt6? Zo u dat niet kunt, erkent u dan dat dit pakket in de praktijk een blanco cheque is aan een terreurorganisatie?

Zoals gesteld in vraag 3, neemt het kabinet de beslissing om bepaalde organisaties te financieren altijd zorgvuldig, waarbij de verschillende due diligence-processen gevolgd worden. De bestaande financiering die Nederland heeft aangedragen voor het Team Gaza Initiative, wordt ingezet door vertrouwde partners waarmee Nederland veelvuldig en in verschillende contexten samenwerkt. Het gaat hier o.a. over verscheidene VN-organisaties. Voornaamste lopende bijdragen zijn aan UNICEF, UNDP, Wereldbank en Mercy Corps voor projecten gericht op watervoorziening, landbouw en voedsel en rechtstaatsopbouw.

Vraag 5

Waarom blijft u, ondanks jarenlange en nu ook door de Palestijnse Autoriteit zelf bevestigde verduistering van hulpgelden door Hamas7, keer op keer Nederlands belastinggeld toezeggen aan dit soort ondoorzichtige constructies?

Het kabinet verwerpt de aantijging dat het belastinggeld toezegt aan ondoorzichtige constructies.

Vraag 6

Bent u bereid de Nederlandse bijdrage aan dit pakket per direct stop te zetten nu vaststaat dat eerdere hulpgelden voor Gaza structureel in handen van Hamas zijn verdwenen? Erkent u dat ontwikkelingshulp aan het buitenland direct zou moeten worden afgeschaft en dat Nederlands belastinggeld uitsluitend aan de eigen bevolking moet worden besteed, bijvoorbeeld aan zorg, veiligheid en koopkracht, in plaats van aan buitenlandse bandieten en corrupte regimes? Zo nee, waarom vindt u het financieren van buitenlandse bandieten belangrijker dan het besteden van belastinggeld aan Nederlanders?

Zie bovenstaande beantwoording. Hulp aan mensen in nood is sinds jaar en dag een bepalend onderdeel van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Deze heeft breed draagvlak in de samenleving, uit solidariteit en verlicht eigenbelang.
Gaza verkeert nog steeds in een uiterst ernstige humanitaire crisis, waarbij voedselonzekerheid, gebrekkige toegang tot schoon water, massale ontheemding, de verwoesting van de gezondheidszorg en voortdurende veiligheidsrisico's elkaar versterken. Bijna alle Palestijnen in Gaza zijn afhankelijk van humanitaire hulp. Zonder humanitaire hulp zouden 1,9 miljoen mensen in Gaza te maken krijgen met ernstige voedselnood. Het kabinet gaat deze hulp niet stopzetten.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht dat Israël een digitaal landregister heeft gelanceerd voor de bezette Westelijke Jordaanoever, waarmee het voor het eerst sinds 1967 zelf eigendom van grond in Area C vastlegt?1

Vraag 2

Deelt u de zorg dat Israël hiermee op grote schaal Palestijnse grond onteigent, omdat veel Palestijnen hun eigendom niet op papier kunnen aantonen? Erkent u dat dit neerkomt op annexatie langs bureaucratische weg?2

Vraag 3

Hoe verhoudt dit registratieproces zich tot het advies van het Internationaal Gerechtshof van 19 juli 2024, waarin het Hof oordeelde dat een bezettende macht geen soevereine bevoegdheden mag uitoefenen en dat onteigening en wetgeving gericht op inlijving van bezet gebied ongeldig zijn? Bent u bereid uitdrukkelijk te verklaren dat Nederland eigendomsregistraties die via dit proces tot stand komen niet erkent, en dit ook in EU-verband te bepleiten?

Vraag 4

Bent u bekend met het besluit van een Israëlische militaire commissie van 8 oktober 2026 om de registratie van de grond van de Palestijnse familie Nassar (Tent of Nations, bij Bethlehem) af te wijzen, tenzij de familie ook de grond van haar buren registreert?3

Vraag 5

Deelt u de opvatting dat dit een onmogelijke eis is, die bovendien ingaat tegen een uitspraak van het Israëlische Hooggerechtshof uit 2006? Ziet u deze zaak als voorbeeld van hoe registratie wordt ingezet om Palestijnse grond in te nemen, zelfs wanneer eigendom aantoonbaar is?

Vraag 6

Bent u bereid deze zaak op te nemen met de Israëlische autoriteiten en aan te dringen op registratie van de grond van de familie, een einde aan de toegangsbeperkingen en bescherming tegen intimidatie? Bent u tevens bereid de Nederlandse vertegenwoordiging het terrein te laten bezoeken?

Vraag 7

Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Politie Amsterdam neemt op Amerikaans verzoek server in beslag van linkse internetdienstverlener A/I: organisatie zou «antifa» faciliteren»?1

Vraag 2

Wat is uw reactie op het Amerikaanse verzoek om de server van het Europese internetbedrijf Autistici/Inventati (A/I) om politieke redenen in beslag te nemen?

Vraag 3

Moet een rechtshulpverzoek altijd worden ingewilligd? Op welke basis kan dit in Nederland en in de Europese Unie (EU) worden geweigerd?

Vraag 4

Wat betekent het in beslag nemen van de servers voor andere Europese internetbedrijven, bijvoorbeeld bedrijven die diensten leveren aan het Internationaal Strafhof? Kunnen zij vrij en autonoom handelen als deze sancties boven het hoofd hangen en wetende dat deze ook nageleefd zullen worden?

Vraag 5

Hoe vaak heeft de Amerikaanse regering de afgelopen twee jaar gevraagd om servers of gegevens van internetdienstverleners in beslag te nemen? Hoe vaak is Nederland daarop ingegaan en hoe vaak is het verzoek geweigerd?

Vraag 6

In het geval de servers van Tweede Kamer zouden worden opgevraagd door de Amerikaanse regering, zou u het verzoek dan ook inwilligen? Om welke reden wel of niet?

Vraag 7

Is Nederland wettelijk gehouden aan Amerikaanse rechtshulpverzoeken om servers in beslag te nemen? En welke mechanismen zijn er om de verzoeken niet in te willigen als deze ingaan tegen nationale- en Europese wetgeving?

Vraag 8

Welke waarborgen zijn er dat Nederland niet meewerkt aan buitenlandse rechtshulpverzoeken die gericht zijn op organisaties vanwege hun politieke opvattingen?

Vraag 9

Hoe verhoudt de inbeslagname zich tot netneutraliteit en de onafhankelijkheid van internetbedrijven?

Vraag 10

Heeft de politie weerwoord geboden aan het Amerikaanse verzoek, uitgaande van netneutraliteit en de onafhankelijke positie van internetbedrijven? Waarom wel of niet?

Vraag 11

Draagt Nederland, door een dergelijk verzoek uiteindelijk in te willigen, bij aan het schrikeffect van de Amerikaanse sancties die het kabinet zegt af te keuren?

Vraag 12

Kunt u deze vragen, alsmede de eerder gestelde vragen van de leden Kathmann en El Boujdaini over Amerikaanse sancties tegen de Europese internetsector2, afzonderlijk van elkaar en zo spoedig mogelijk beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met uw eigen bericht op X van 7 oktober 2026 ter gelegenheid van de derde herdenking van de terreuraanval van Hamas op Israël?1

Vraag 2

Is de tekst van dit bericht vooraf besproken in of voorgelegd aan de ministerraad? Zo nee, waarom niet, gezien de diplomatieke en politieke gevoeligheid van het onderwerp?

Vraag 3

Is de tekst afgestemd met de Minister van Buitenlandse Zaken? Zo nee, waarom niet? Wie heeft het bericht opgesteld en welke rol had de Rijksvoorlichtingsdienst?

Vraag 4

Moet dit bericht worden gezien als het standpunt van het kabinet? Zo nee, waarom niet, en hoe verhoudt een persoonlijke uiting zich tot uw functie als Minister-President? Bent u ermee bekend dat coalitiepartner VVD, bij monde van partijleider Yesilgöz, op dezelfde dag uitsluitend de slachtoffers van de terroristen van Hamas herdacht en het Israëlische optreden in Gaza niet noemde? Deelt u de opvatting van onze fractie dat het kabinet op deze dag niet met één mond sprak? Zo nee, waarom niet?2

Vraag 5

Waarom schrijft u dat bijna 1.200 mensen «om het leven kwamen», terwijl zij doelbewust werden vermoord tijdens een geplande terreuraanval? Deelt u de opvatting van onze fractie dat deze formulering de aard van de aanslag verhult? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Waarom acht u het nodig om op de nationale herdenkingsdag van 7 oktober niet uitsluitend de slachtoffers van de terreur van Hamas en zijn bondgenoten te herdenken, maar in hetzelfde bericht ook de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden te noemen? Noemt u bij herdenkingen van andere terreuraanslagen, zoals 11 september, ook de slachtoffers van het militaire antwoord dat daarop volgde? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Zo nee, waarom bij deze herdenking wel?

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat van de 251 mensen die op 7 oktober 2023 naar Gaza werden ontvoerd, er 85 dood terugkwamen? Waarom ontbreken deze slachtoffers in uw bericht?3

Vraag 8

Hoeveel van deze gijzelaars zijn levend ontvoerd en daarna in gevangenschap omgekomen? Hoeveel van hen zijn door hun ontvoerders van Hamas, Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ) of andere groepen vermoord? Kunt u dit per oorzaak uitsplitsen?4

Vraag 9

U schrijft dat «tienduizenden onschuldige Palestijnen» door het Israëlische leger zijn gedood. Op welke cijfers baseert u dit? Bent u ermee bekend dat het door Hamas geleide Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Gaza geen onderscheid maakt tussen burgers en strijders? Zo ja, waarom gebruikt u dan toch het woord «onschuldig»?5

Vraag 10

Hoeveel strijders van Hamas, PIJ en andere terreurgroepen zijn volgens de informatie van het kabinet sinds 7 oktober 2023 gedood? Waarom laat u hen in uw bericht onvermeld of rekent u hen kennelijk tot de «onschuldige Palestijnen»?

Vraag 11

Bent u ermee bekend dat volgens het Israëlische leger alleen al in de eerste dagen van de oorlog circa 450 raketten van Hamas en PIJ in Gaza zelf neerkwamen, met doden en vernielingen onder de eigen bevolking tot gevolg? Heeft het kabinet een schatting van het aantal Palestijnen dat sinds 7 oktober 2023 door mislukte raketlanceringen van Palestijnse terreurgroepen is omgekomen? Zo nee, waarom niet?6, 7

Vraag 12

Bent u bekend met het onderzoek van Amnesty International naar buitengerechtelijke executies door Hamas en daaraan gelieerde strijders, onder wie acht ongewapende leden van de familie Dughmush die op 13 oktober 2025 in het openbaar werden geëxecuteerd op beschuldiging van samenwerking met Israël? Waarom laat u deze slachtoffers in uw bericht buiten beschouwing?8

Vraag 13

Bent u bekend met het IDF-rapport dat op 7 oktober naast 3.800 Nukhba-strijders circa 2.200 burgers en andere strijders uit Gaza Israël binnendrongen? Hoe beoordeelt u de rol van deze deelnemers aan de aanslag, en waarom ontbreekt dit in uw bericht?9

Vraag 14

Bent u bekend met de officiële Israëlische cijfers, waaruit blijkt dat sinds 7 oktober 2023 1.318 Israëlische militairen en veiligheidsmensen zijn gesneuveld en 1.029 Israëlische burgers door terreur zijn vermoord, samen 2.347 doden?10, 11

Vraag 15

Waarom noemt u wel de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden, maar niet de Israëlische militairen, politieagenten en andere veiligheidsmensen die sindsdien zijn gesneuveld, noch de Israëlische burgers die zijn gedood door raketten en drones uit Iran, Libanon en Jemen?

Vraag 16

Bent u ermee bekend dat volgens dezelfde officiële cijfers ruim 7.150 nabestaanden zijn toegevoegd aan de kring van Israëlische rouwende families, onder wie 2.143 ouders die een kind verloren, 355 weduwen en 880 wezen? Waarom ontbreken zij in uw bericht?

Vraag 17

Erkent u dat Hamas en zijn bondgenoten deze oorlog op 7 oktober 2023 zijn begonnen, de gijzelaars hebben vastgehouden, raketten zijn blijven afvuren en de eigen bevolking als menselijk schild hebben gebruikt? Zo ja, waarom komt dit in uw bericht niet terug? Zo nee, waarom niet?

Vraag 18

Deelt u de opvatting dat een bericht van de Minister-President op een herdenkingsdag voor een terreuraanslag de feiten volledig en zonder eenzijdige weglatingen hoort weer te geven? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Deelt u de opvatting dat uw bericht, door de oorzaak van de oorlog weg te laten en het leed eenzijdig aan Israël toe te schrijven, in feite het narratief van Hamas overneemt? Zo nee, waarom niet?

Vraag 20

Deelt u de opvatting dat een dergelijk eenzijdig narratief van de Minister-President bijdraagt aan het legitimeren van Jodenhaat in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 21

Hoeveel antisemitische incidenten zijn in Nederland sinds 7 oktober 2023 geregistreerd, en hoe heeft dit aantal zich ontwikkeld ten opzichte van de jaren daarvoor?

Vraag 22

Bent u zich ervan bewust dat uw bericht door veel Joodse Nederlanders als kwetsend is ervaren, juist op deze herdenkingsdag? Bent u bereid uw bericht te corrigeren of aan te vullen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 23

Wat zegt u tegen de vele Nederlanders die uw bericht beneden ieder peil vinden, het zien als heulen met terroristen, vinden dat het antisemitisme aanwakkert en ondersteunt en het een premier onwaardig achten? Bent u bereid om afstand te nemen van uw bericht en uw excuses aan te bieden aan de Joodse gemeenschap in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 24

Wilt u deze vragen afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht in de Telegraaf «EU-kopstuk Von der Leyen wil vetorecht Nederland fors inperken en vaart maken met nieuwe lidstaten»?1

Vraag 2

Kunt u toelichten in hoeverre u bekend bent met de plannen om het vetorecht van lidstaten te beperken op het gebied van belastingfraude, energiebelasting, sociale zekerheid en tussentijdse besluiten over EU-toetreding?

Vraag 3

Klopt het dat wanneer Europese lidstaten besluiten met gekwalificeerde meerderheid kunnen nemen over sociale zekerheid, dit ertoe leidt dat ze ook zeggenschap over onze pensioenen krijgen? Zo ja, vindt u dat wenselijk. Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Kunt u voor de eerstvolgende bijeenkomst van regeringsleiders in de Europese Unie aan de Tweede Kamer doen toekomen met een kabinetsappreciatie over de voornemens?

Vraag 5

Herinnert u zich dat de Minister van Buitenlandse Zaken in zijn Europatoespraak van 26 augustus 2026 aan de Universiteit Maastricht zei2: «We can make the Union more effective by moving from unanimity to qualified-majority decision-making in some parts of the EU’s common foreign policy. We need to revise our veto system.» Welke onderdelen van het buitenlands beleid bedoelt de Minister precies? Geldt «revise our veto system» uitsluitend voor het buitenlands beleid?

Vraag 6

Is de toespraak van de Minister van Buitenlandse Zaken in Maastricht kabinetsbeleid?

Vraag 7

Herinnert u zich dat u op 3 maart 2026 in Brussel, naar aanleiding van het Hongaarse veto op de lening voor Oekraïne, tegen Euronews3: «The new Dutch government is in favor of less and less decision-making by unanimity on the European level». Bevestigt u deze uitspraak? Op welke terreinen wordt precies gedoeld? En op welke terreinen niet?

Vraag 8

Erkent u dat concessies op het gebied van buitenlandse zaken financiële gevolgen kunnen hebben voor Nederland, als gevolg van besluiten waarmee Nederland niet heeft ingestemd?

Vraag 9

Wil het kabinet het Nederlandse vetorecht op alle terreinen behouden, of is het kabinet bereid dit op sommige terreinen op te geven? Kunt u hierop een duidelijk antwoord zonder voorbehouden geven?

Vraag 10

Indien het kabinet bereid is het veto op sommige terreinen op te geven, kunt u dan per terrein aangeven of het kabinet het Nederlandse veto wil behouden of opgeven, ook in de context van de beleidsterreinen die worden genoemd in het voorstel van Von der Leyen?

Vraag 11

Erkent u dat een veto dat is opgegeven, daarna alleen met unanieme instemming van alle lidstaten kan worden hersteld, en dat het opgeven van een veto in de praktijk dus onomkeerbaar is?

Vraag 12

Hoe verhoudt het opgeven van Nederlandse vetorechten zich volgens het kabinet tot het uitgangspunt dat Nederlandse kiezers via verkiezingen invloed moeten kunnen uitoefenen op de besluiten waaraan Nederland is gebonden, en acht het kabinet dit een versterking of een verzwakking van de Nederlandse democratische zeggenschap?

Vraag 13

Waar ligt voor het kabinet de grens? Indien het kabinet bereid is unanimiteit op aanvullende beleidsterreinen los te laten, welke bevoegdheden moeten volgens het kabinet uiteindelijk altijd nationaal blijven?

Vraag 14

Kunt u daarbij uiteenzetten of het kabinet een verdere politieke integratie richting een «Verenigde Staten van Europa» wenselijk acht, en welke gevolgen dit volgens het kabinet zou hebben voor de Nederlandse democratie en nationale soevereiniteit?

Vraag 15

Bent u bekend met het Frans-Duitse non-paper4 «Strengthening European resilience, addressing global macroeconomic imbalances and market distorting practices», waarin wordt voorgesteld om nieuwe handelsinstrumenten in te voeren die door de Europese Commissie kunnen worden geactiveerd tenzij een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten daartegen bezwaar maakt?

Vraag 16

Acht u het democratisch wenselijk dat de niet-gekozen Europese Commissie vergaande handels- en marktmaatregelen kan opleggen tenzij een gekwalificeerde meerderheid van lidstaten daartegen stemt? Zo ja, kunt u dit toelichten?

Vraag 17

Zegt u toe dat het kabinet niet instemt met een inperking van bestaande Nederlandse vetorechten, ook niet via politieke afspraken of conclusies van de Europese Raad tijdens de eerstvolgende bijeenkomst van de Europese Raad, voordat de Kamer de concrete voorstellen en juridische gevolgen heeft kunnen bespreken?

Vraag 18

Bent u bereid hier alleen mee in te stemmen na instemming van de Eerste en de Tweede Kamer?

Vraag 19

Kunt u deze vragen afzonderlijk van elkaar en voor de eerstvolgende bijeenkomst van de Europese Raad beantwoorden?

Vraag 1

Bent u bekend met de recente ontwikkelingen rond de verkoop van de Commandopost Clingendael, waaronder de uitsluiting van één van de deelnemende partijen, de daaropvolgende juridische procedure en het feit dat zolang deze procedure loopt niet definitief tot gunning kan worden overgegaan?

Vraag 2

De toenmalige Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelde in 2023 dat het niet nodig was het verkoopproces te stoppen, omdat dit proces «zorgvuldig [was] vormgegeven», terwijl het kabinet daarnaast stelde dat het erfgoedbelang voldoende werd geborgd door onder andere toepassing van de Leidraad Afstoot Monumenten en betrokkenheid van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE); zijn beide Ministers, gezien het verloop van de procedure sindsdien met een uitsluiting van een partij en een juridische procedure, nog steeds van oordeel dat de verkoopprocedure voldoende zorgvuldig en robuust is om tot vervreemding van dit bijzondere rijksmonument over te gaan? Zo ja, waarop baseren zij dat oordeel?

Vraag 3

Bent u bereid, mede gezien de lopende juridische procedure en de onomkeerbaarheid van verkoop, toe te zeggen dat niet tot definitieve gunning of levering van de Commandopost Clingendael wordt overgegaan voordat deze Kamervragen zijn beantwoord en de Kamer zich over de ontstane situatie heeft kunnen uitspreken? Zo nee, waarom acht u het verantwoord om bij een rijksmonument van deze betekenis een onomkeerbare beslissing te nemen voordat duidelijkheid bestaat over de zorgvuldigheid van de gevolgde procedure?

Vraag 4

Bent u bereid de ontstane situatie aan te grijpen om opnieuw te beoordelen of voortzetting van de huidige verkoopprocedure nog in het publieke belang is en, indien onvoldoende kan worden gegarandeerd dat sprake is van een zorgvuldige en concurrerende selectie van kwalitatief geschikte herbestemmingsplannen, niet tot gunning over te gaan en een nieuwe openbare procedure te starten?

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de berichten dat Oekraïne miljarden extra nodig heeft, het artikel van VRT NWS over The Russian Transfer en het achterliggende voorstel van The Russian Transfer?1, 2, 3

Vraag 2

Klopt het dat de Oekraïense Minister van Financiën verwacht dat er volgend jaar minstens 22 miljard euro extra nodig is voor de Oekraïense begroting, en nog meer voor het financieren van het Oekraïense leger? Zo ja, deelt u de mening dat Rusland voor deze (en andere) kosten zo veel mogelijk moet opdraaien?

Vraag 3

Hoe heeft het kabinet tot nu toe uitvoering gegeven aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat Nederland blijft pleiten voor de inzet van bevroren Russische tegoeden? Welke resultaten heeft deze inzet sinds het aantreden van het kabinet opgeleverd?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u het voorstel van The Russian Transfer om de ongeveer 210 miljard euro aan geïmmobiliseerde Russische staatsactiva die zich in de Europese Unie bevinden, inclusief de bijbehorende verplichtingen, onder te brengen bij een door de EU beheerd instrument, waarbij het juridische eigendom van Rusland vooralsnog niet wordt gewijzigd?

Vraag 5

Deelt het kabinet de juridische analyse van de initiatiefnemers dat voor deze overdracht artikel 122 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie als rechtsgrondslag kan worden gebruikt en dat hierover met gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten? Zo nee, op welke punten niet, en bent u in dat geval bereid hierover op korte termijn een onafhankelijke juridische beoordeling te laten uitvoeren en deze met de Kamer te delen?

Vraag 6

Klopt volgens het kabinet de redenering van de initiatiefnemers dat een overdracht van zowel de activa als de bijbehorende verplichtingen aan de EU juridisch wezenlijk verschilt van confiscatie, omdat Rusland formeel eigenaar of schuldeiser blijft zolang geen afzonderlijk besluit over het gebruik van de middelen wordt genomen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Wat is uw oordeel over het voorstel van de initiatiefnemers dat de Europese Unie eventuele resterende risico’s voor België en Euroclear gezamenlijk afdekt? Welke mogelijke financiële verplichtingen zou Nederland hierdoor direct of indirect volgens u kunnen aangaan?

Vraag 1

Bent u bekend met het schandaal dat de Universiteit Maastricht een student naar Nederland heeft gehaald die lachend naar Hamas-moordenaars wijst en zegt: «This is me»?1

Vraag 2

Hoe kan het dat een met Nederlands belastinggeld gefinancierde universiteit iemand een podium geeft die de gruwelijke slachtpartij van 7 oktober 2023 als heldendaad verheerlijkt of zelfs deelnam aan de moorden? Was u hiervan op de hoogte en welke consequenties verbindt u hieraan voor de universiteit?

Vraag 3

Erkent u dat de Universiteit Maastricht geen onderwijsinstelling meer is die veiligheid biedt, maar een importkanaal voor islamitische en jihadistische haat? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Bent u bereid deze barbaarse terrorist die nu geschorst is direct het land uit te zetten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Hoeveel Joodse studenten moeten er eerst worden geïntimideerd voordat u deze universiteit tot de orde roept?

Vraag 6

Deelt u de mening dat met het binnenhalen van Palestijnse studenten de veiligheid van Joodse studenten niet meer gegarandeerd kan worden? Zo ja, bent u bereid alle Palestijnse studenten het land uit te zetten en er geen meer ons land binnen te laten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Waarom treedt u, die deze jihadist tot de universiteit heeft toegelaten, niet af?

Vraag 1

Kunt u aangeven hoe het pakket van € 12 miljoen wordt vrijgemaakt? Uit welke begrotingspost komen deze gelden? Komen deze gelden nog in 2026 beschikbaar uit het extra geld dat in 2026 voor ontwikkelingssamenwerking is vrijgemaakt bij de voorjaarsbesluitvorming? Hoe zijn deze verdeeld over de vier genoemde bestemmingen: World Health Organization (WHO), Jordanië, Save the Children, Egypte, WHO Health Emergency Appeal en het Rode Kruis?

Vraag 2

Op welke termijn worden de toegezegde bijdragen daadwerkelijk uitgekeerd aan de WHO, Save the Children en het Rode Kruis, en wanneer verwacht u dat de eerste effecten (bijvoorbeeld de eerste evacuaties naar Jordanië) zichtbaar zullen zijn?

Vraag 3

In welk tempo verwacht het u dat de 250 kinderen naar Jordanië geëvacueerd kunnen worden? Klopt het dat landen in de regio verlangen dat eerder geëvacueerde patiënten het land verlaten, alvorens zij nieuwe patiënten toelaten voor evacuatie?

Vraag 4

Kunt u bevestigen dat het pakket van € 12 miljoen voor de evacuatie van kinderen uit Gaza naar naburige landen, geen middelen bevat voor nieuwe medische evacuaties van zieke kinderen uit Gaza naar Nederland dit jaar?

Vraag 5

Sluit u met deze keuze feitelijk verdere evacuaties naar Nederland uit, of blijft dit een optie? Zo ja, onder welke voorwaarden?

Vraag 6

Klopt het dat meerdere EU-lidstaten dit jaar wel door zijn gegaan met het evacueren van kinderen uit Gaza? Klopt het dat Spanje in 2026 nog 20 kinderen heeft geëvacueerd (waarmee het totaal op 85 komt), Italië nog 26 kinderen (waarmee het totaal op 272 komt) en ons buurland België nog 4 kinderen (waarmee het totaal op 26 komt)? Waarom maken deze landen een andere afweging dan Nederland? Waarom gingen zij dit jaar wel door met medische evacuaties en Nederland niet?

Vraag 7

Klopt het dat EU-lidstaten sinds begin 2026 slechts 1% van alle medisch geëvacueerde patiënten uit Gaza hebben opgevangen? Hoe beoordeelt u de Nederlandse en Europese bijdragen in dit licht, en vindt u dit aandeel proportioneel gezien de Nederlandse medische capaciteit?

Vraag 8

Bent u bekend met de constatering van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde dat er een groep kinderen is met «hoogcomplexe en meervoudige problematiek» (ernstig trauma, complexe aangeboren aandoeningen, oncologische aandoeningen) die niet in Gaza, Jordanië of Egypte behandeld kan worden? Erkent u deze doelgroep? Welk toekomstperspectief biedt u nu aan deze kinderen?

Vraag 9

Kunt u aangeven hoe groot deze doelgroep is? Hoeveel van de circa 18.500 patiënten die naar inschatting van de WHO wachten op evacuatie, behoeven zorg die alleen in landen als Nederland beschikbaar is?

Vraag 10

Op basis van welke medische criteria en door wie wordt bepaald welke kinderen wél naar Jordanië en Egypte kunnen en welke kinderen mogelijk toch specialistische zorg nodig hebben die alleen in Europa beschikbaar is (bijv. bepaalde vormen van oncologische zorg, complexe reconstructieve chirurgie)?

Vraag 11

Bent u bekend met de bevestiging van de Nederlandse kinderartsen dat zij beschikbare capaciteit in hun ziekenhuizen hebben om kinderen op te vangen, zonder verdringing van reguliere zorg?

Vraag 12

Bent u ermee bekend dat Nederlandse artsen een uitgewerkte, Standard Operating Procedure hebben, waarin het hele zorgproces van kinderen inclusief begeleiding is vastgelegd, die in 2025 is gebruikt en uitgebreid geëvalueerd?

Vraag 13

Acht u Nederlandse ziekenhuizen daarmee voldoende voorbereid op nieuwe medische evacuaties? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is dan niet gekozen om Nederlandse ziekenhuizen in staat te blijven stellen om kinderen uit Gaza op te vangen?

Vraag 14

Is uw doeltreffendheidsargumentatie, namelijk meer patiënten per euro in Jordanië dan in Europa, leidend? Of spelen ook overwegingen van politieke uitlegbaarheid en maatschappelijk draagvlak een rol bij het niet kiezen voor Nederland? Kunt u dit toelichten?

Vraag 15

Sluit u uit dat het, indien blijkt dat de Jordaanse en Egyptische capaciteit ontoereikend is voor kinderen met de meest complexe zorgvragen, alsnog een aanvullend besluit neemt over evacuatie naar Nederland?

Vraag 16

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Informele Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkeling (van 8 en 9 oktober 2026) van 1 oktober 2026?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Student universiteit claimt betrokken te zijn bij 7 oktober», waarin een student op video naar gemaskerde terroristen wijst en zegt: «This is me»?1 2

Vraag 2

Kunt u gedetailleerd uiteenzetten hoe de veiligheids- en terrorismescreening eruitziet bij personen die op basis van een reguliere vergunning, zoals een machtiging voor voorlopig verblijf (mvv) voor studie, Nederland inreizen, en in hoeverre deze screening vergelijkbaar is met of afwijkt van de screening binnen de asielprocedure? Vindt deze screening volledig plaats vóórdat de persoon in kwestie Nederland binnenkomt? Zo nee, waarom niet, en hoelang duurt dit gemiddeld? In hoeveel gevallen wordt een screening uitgevoerd en in hoeveel gevallen wordt deze niet afgerond vóór inreis? Is er, gelet op het rapport van de Algemene Rekenkamer van 20 mei 2026 waaruit blijkt dat de terrorismescreening in de asielprocedure gemiddeld pas na twee jaar plaatsvindt in plaats van binnen de norm van 14 dagen, sprake van vergelijkbare achterstanden bij de screening van studenten en andere houders van een reguliere vergunning? Zo ja, hoe groot zijn die achterstanden gemiddeld? In hoeveel gevallen (en procentueel) van de uitgevoerde veiligheids- en terrorismescreenings wordt een reguliere vergunning geweigerd?

Vraag 3

Heeft deze student een antecedentenverklaring ondertekend? Zo ja, zijn uit de antwoorden op het formulier veiligheidsrisico’s te herleiden? Zo nee, hoe beoordeelt u dat hij nadien zelf claimt betrokken te zijn geweest bij een terreuraanslag, en is hier sprake van een valse verklaring?

Vraag 4

Kunt u gedetailleerd uiteenzetting hoe de antwoorden van het antecedentenformulier in het algemeen en in de situatie van deze specifieke student zijn geverifieerd? Zo nee, waarom niet?

Vraag 5

Werden bij de veiligheids- en terrorismescreening voorafgaand aan de mvv-verlening ook het socialmedia-account van deze student betrokken, en zo ja, wat waren daarvan de bevindingen en conclusies? Hoe beoordeelt u de socialmediaposts waarop de student te zien is op een foto waar de tekst «Soldier of Gaza» zichtbaar is en er emoji’s van een jihadistisch gebaar staan, posts over «het martelaarschap van mijn derde broer Ahmed in Jabalia» en «Ik vraag Allah om mijn leven te bezegelen met hetzelfde einde als dat van jou, broeder»? Waren deze uitingen bekend vóórafgaand aan het verlenen van de mvv, en zo nee, waarom zijn ze niet naar voren gekomen bij de screening? Hoe verhoudt het naar Nederland halen van studenten die zich in dergelijke bewoordingen uitlaten over martelaarschap zich tot de bevindingen van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), waarin jihadisme nog altijd als de grootste terroristische dreiging voor Nederland wordt aangemerkt? Deelt u de mening dat bij personen bij wie signalen bestaan die wijzen op mogelijke directe of indirecte betrokkenheid bij Hamas of daaraan gelieerde organisaties, of op verheerlijking daarvan, uit voorzorg de toegang tot Nederland moet worden geweigerd, dan wel – indien reeds in Nederland – de verblijfsvergunning per direct moet worden ingetrokken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 6

Wat waren de precieze overwegingen van de Universiteit Maastricht om juist deze student uit te nodigen en welke afwegingen maakt de universiteit in bredere zin bij de werving van studenten uit Gaza, gegeven de bekende verwevenheid van Hamas met het bestuurlijk en maatschappelijk apparaat aldaar? Bestaat hiervoor een toetsingskader of selectiecriteria? Zo ja, welke?

Vraag 7

Bent u bereid onmiddellijk te verzoeken een onderzoek te laten doen door AIVD, politie en Openbaar Ministerie (OM) naar de identiteit van deze persoon en de waarheid van zijn claim, met de hoogste prioriteit? Zo nee, waarom niet? En hoe beoordeelt u de aanwezigheid van deze student in Nederland en de veiligheid van Nederlanders?

Vraag 8

Bent u bereid deze persoon vooruitlopend op dat onderzoek per direct in vreemdelingenbewaring te plaatsen om onderduiken of vertrek te voorkomen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Bent u bereid zijn verblijfsvergunning per direct in te trekken en hem (en meegereisde gezinsleden) uit te zetten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Bent u bereid de toelating van studenten uit Gaza en de Palestijnse gebieden per direct stop te zetten en te laten screenen hoeveel vergelijkbare gevallen er al zijn? Zo nee, waarom niet?

Vraag 11

Deelt u de mening dat het College van Bestuur (CvB) van de Universiteit Maastricht ernstig heeft gefaald in zijn zorgplicht en bent u bereid het CvB hierop aan te spreken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 12

Kunt u deze vragen afzonderlijk en met de hoogste spoed beantwoorden?

Vraag 1

Welke concrete consequenties verbindt u aan de kwalificatie van het binnenhalen van de Einstein Telescope voor de Euregio Maas-Rijn als prioriteit van het kabinet? Welke concrete acties worden in aanloop naar de Europese locatiekeuze in 2027 ondernomen om de kandidatuur van de Euregio te versterken?1

Vraag 2

Welke bewindspersoon draagt de politieke eindverantwoordelijkheid voor de internationale strategie om de Einstein Telescope naar de Euregio Maas-Rijn te halen? Hoe is de inzet tussen de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Buitenlandse Zaken georganiseerd en welke capaciteit en middelen zijn hiervoor beschikbaar?

Vraag 3

Welke concrete toezeggingen zijn inmiddels gedaan door België, Vlaanderen, Wallonië en Noordrijn-Westfalen ten aanzien van de financiering, governance, vergunningverlening, infrastructuur en inhoudelijke deelname aan de Einstein Telescope in de Euregio Maas-Rijn? Welke afspraken moeten nog worden gemaakt om eind 2026 tot een volwaardig gezamenlijk bidbook te kunnen komen en wanneer moeten deze uiterlijk zijn afgerond?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u op dit moment het krachtenveld binnen de Board of Governmental Representatives (BGR) ten aanzien van de kandidaturen van de Euregio Maas-Rijn, Sardinië en Saksen? Welke landen hebben zich reeds publiekelijk of richting het kabinet uitgesproken over een voorkeurslocatie en op welke landen richt Nederland zijn diplomatieke inzet in het bijzonder?

Vraag 5

De Duitse federale regering heeft de Einstein Telescope aangemerkt als prioritaire wetenschappelijke infrastructuur, maar nog geen keuze gemaakt tussen de kandidatuur van Saksen en deelname van Noordrijn-Westfalen aan de Euregio Maas-Rijn; wanneer verwacht u dat de Duitse regering hierover een positie inneemt?

Vraag 6

Welke concrete diplomatieke inzet pleegt Nederland om de Duitse federale regering te bewegen tot steun voor de Euregio Maas-Rijn? Op welk politiek niveau vinden hierover gesprekken met Duitsland plaats en is de Minister-President hierbij betrokken? Bent u bereid de kandidatuur van de Euregio Maas-Rijn rechtstreeks bij de Duitse bondskanselier te agenderen?

Vraag 7

Hoe ziet de besluitvorming op Europees niveau over het ontwerp en de locatie van de Einstein Telescope precies eruit? Wordt eerst een keuze gemaakt tussen een driehoek en een dubbele L-vorm en vervolgens tussen locaties, of worden ontwerp en locatie integraal en gelijktijdig beoordeeld? Wie neemt deze besluiten en volgens welke criteria?

Vraag 8

Welke gevolgen heeft een eventuele Europese voorkeur voor een dubbele L-vorm voor de drie huidige kandidaat locaties? Klopt het dat bij een dubbele L-vorm een combinatie van de Euregio Maas-Rijn en Sardinië vanwege de benodigde geografische afstand voor de hand ligt? Welke rol resteert in dat scenario voor de kandidatuur van Saksen?

Vraag 9

Wie besluit uiteindelijk met welke configuratie de Euregio Maas-Rijn haar kandidatuur indient en op welk moment moet deze keuze zijn gemaakt om het bidbook eind 2026 gereed te hebben?

Vraag 10

Welke mogelijkheden ziet u indien uit de nieuwe kostenramingen blijkt dat de kosten van de driehoek of de dubbele L-vorm hoger uitvallen dan het beschikbare Nederlandse budget? Is aanvullende financiering dan denkbaar en op welk moment zou daarover moeten worden besloten?

Vraag 11

In hoeverre verschilt de verwachte economische en maatschappelijke impact voor de Euregio Maas-Rijn tussen de realisatie van een volledige driehoek in de Euregio en één L-vorm als onderdeel van een dubbele L-configuratie met Sardinië? Is onderzocht wat beide configuraties betekenen voor onder meer investeringen, werkgelegenheid en het regionale kennis- en innovatie-ecosysteem? Zo ja, wat zijn hiervan de uitkomsten? Zo nee, bent u bereid dit inzichtelijk te maken voordat een keuze voor een configuratie wordt gemaakt?

Vraag 1

Kunt u het bewijs naar de Kamer sturen van Russische betrokkenheid bij de drones die gesignaleerd zouden zijn bij Leipzig? Kunt u ook voor (een aantal van) de cyberaanvallen in Nederland bewijzen dat Rusland hiervoor verantwoordelijk is en ook dit bewijs ter controle naar de Kamer sturen? Zo nee, waarom niet?1

Vraag 1

Klopt het dat Nederlandse diplomaten hebben deelgenomen aan een door Azerbeidzjan georganiseerde tour in Nagorno-Karabach?1

Vraag 2

Welke afwegingen spelen doorgaans een rol in het besluit om al dan niet in te gaan op dergelijke uitnodigingen?

Vraag 3

In hoeverre heeft Azerbeidzjan volgens u reeds opvolging gegeven aan de voorlopige maatregelen uit de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van 17 november 2023?2

Vraag 4

In hoeverre heeft Azerbeidzjan volgens u opvolging gegeven aan de voorlopige maatregel over Armeens cultureel erfgoed uit de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van 7 december 2021?3

Vraag 5

Klopt het dat Azerbeidzjan plaatsnamen in Nagorno-Karabach wijzigt4 en Armeense kerken en ander cultureel erfgoed vernietigt? Wat is uw oordeel hierover?

Vraag 6

Heeft er in Nagorno-Karabach volgens het kabinet een etnische zuivering plaatsgevonden in 2023? Zo nee, waarom niet? Welke reactie acht de regering passend op de ontstane situatie en de verdrijving van meer dan 100.000 personen naar Armenië?

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat Azerbeidzjan eerder in de Azerbeidzjaanse exclave Nachitsjevan Armeens cultureel erfgoed met de grond gelijk heeft gemaakt?5 Deelt u de vrees dat het erfgoed in Nagorno-Karabach hetzelfde kan overkomen?

Vraag 8

Herinnert u zich de antwoorden van uw ambtsvoorganger over schriftelijke vragen over de vernietiging van Armeens erfgoed en de toezegging die Nederland van Azerbeidzjan had gekregen om het cultureel erfgoed te beschermen?6 Welke inzet is er vanuit Nederland daarna geweest op dit thema?

Vraag 9

Heeft Azerbeidzjan zich volgens u aan de toezegging gehouden? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, welke stappen gaat u ondernemen?

Vraag 10

Kloppen de berichten dat tijdens de tour door de Azerbeidzjaanse regering desinformatie is verteld door de Armeense kloosters van Gandzasar en Dadivank «een integraal onderdeel van het oude Albanese christelijke erfgoed» te noemen, smalend werd gedaan over «voorbeelden van oude manuscripten» en er werd gedanst? Hoe taxeert u dit?

Vraag 11

Vindt u het, in het licht van bovenstaande, gepast dat Nederlandse diplomaten mee hebben gedaan aan deze door Azerbeidzjan georganiseerde tour? Zo ja, waarom?

Vraag 12

Hoe beoordeelt u, mede in het licht van vraag 4, het X-bericht van de Speciaal Vertegenwoordiger van de EU voor de zuidelijke Kaukasus en de crisis in Georgië, waarin wordt gesteld dat de diep uiteenlopende opvattingen en narratieven, bijvoorbeeld over de oorsprong van sommige locaties, zouden moeten worden aangepakt tussen Azerbeidzjan en Armenië?7 Heeft de delegatie desinformatie over de oorsprong van het cultureel erfgoed aangekaart of weersproken? Zo nee, waarom niet?

Vraag 13

Welke internationaalrechtelijke verplichtingen volgen voor Nederland voort uit de eerdergenoemde uitspraken van het Internationaal Gerechtshof? Kan het AIV hierover om advies worden gevraagd?

Vraag 1

Bent u bekend met de uitlatingen van Francesca Albanese, speciaal VN-rapporteur voor de mensenrechtensituatie in de bezette Palestijnse gebieden, tijdens het Festival di Open in Parma op 19 september jl.?1

Vraag 2

Klopt het dat mevrouw Albanese tijdens deze bijeenkomst heeft opgeroepen om te stoppen met het leveren van wapens aan Oekraïne?

Vraag 3

Klopt het dat zij heeft gesuggereerd dat er «redenen» waren voor de Russische invasie van Oekraïne?

Vraag 4

Klopt het voorts dat zij beweerde dat er sprake is van een politieke berekening binnen een door de Verenigde Staten geleide NAVO die gebaat zou zijn bij een «zwak Europa», en dat om die reden «dat front openblijft»?

Vraag 5

Hoe oordeelt u over het feit dat een functionaris van de Verenigde Naties dergelijke verstrekkende geopolitieke beschuldigingen uit, terwijl zij ter plekke zelf expliciet toegaf «geen expert» te zijn en «geen oplossing» te hebben en dat dit onderwerp ook niet haar mandaat betreft?

Vraag 6

Deelt u de mening dat een oproep tot het staken van wapenleveranties aan Oekraïne de facto neerkomt op een oproep tot capitulatie van Oekraïne? Zo nee, waarom niet?

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat het stopzetten van militaire steun aan Oekraïne zou leiden tot de rechteloze onderdrukking van miljoenen onschuldige mensen door het Russische regime? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Deelt u de stelling dat vrede en veiligheid in Europa alleen duurzaam kunnen worden gewaarborgd wanneer wordt voorkomen dat Rusland deze agressieoorlog wint? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Deelt u de opvatting dat een sterke NAVO en onverminderde militaire, politieke en financiële steun aan Oekraïne noodzakelijk zijn om Poetin een halt toe te roepen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Hoe verhouden de uitspraken van mevrouw Albanese zich volgens u tot de realiteit dat Rusland soevereine grenzen schendt en NAVO-lidstaten dagelijks op de proef stelt met hybride aanvallen, spionage en sabotage?

Vraag 11

Deelt u het standpunt dat de VN en haar rapporteurs moeten bijdragen aan vrede, veiligheid en het handhaven van het Handvest van de VN, en dat de uitspraken van mevrouw Albanese hier haaks op staan? Zo nee, waarom niet?

Vraag 12

Deelt u het oordeel dat uitlatingen over de oorlog in Oekraïne en aanvallen op de NAVO volstrekt buiten het formele mandaat van mevrouw Albanese als rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden vallen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 13

Hoe beoordeelt u de selectiviteit van mevrouw Albanese, die zich in januari 2026 beriep op de grenzen van haar mandaat om geen commentaar te geven op het neerslaan van demonstranten door het Iraanse regime, maar diezelfde mandaatsgrenzen negeert wanneer zij westerse democratieën kan bekritiseren?

Vraag 14

Hoe beziet u in bredere zin de ideologie van het derdewereldactivisme (third-worldism) binnen internationale gremia zoals de VN, waarbij westerse democratieën stelselmatig als imperialistisch of kwaadwillend worden neergezet, terwijl niet-westerse autoritaire regimes en agressors moreel worden gerelativeerd of vergoelijkt?

Vraag 15

Herkent u deze ideologie van derdewereldactivisme in de publieke optredens, retoriek en verslaglegging van mevrouw Albanese?

Vraag 16

Hoe duidt u in dat kader het optreden van mevrouw Albanese bij de Russische staatszender RT op 13 september jl., waarin zij zich uitliet over het Amerikaanse embargo tegen Cuba?

Vraag 17

Deelt u de mening dat een VN-rapporteur haar positie en het gezag van de Verenigde Naties niet mag misbruiken om Russische propaganda en antiwesterse sentimenten te verspreiden? Zo nee, waarom niet?

Vraag 18

Deelt u de conclusie dat deze uitspraken volstrekt niet passen bij de functie en de waardigheid van een gezant of speciaal rapporteur van de VN? Zo nee, waarom niet?

Vraag 19

Deelt u de mening dat mevrouw Albanese door haar structurele vooringenomenheid ongeschikt is voor haar rol als onafhankelijk speciaal rapporteur? Zo nee, waarom niet?

Vraag 20

Bent u bereid om haar speciale status en haar rol als speciaal rapporteur ter discussie te stellen samen met gelijkgezinde internationale partners tijdens de Algemene Vergadering van de VN in New York? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Heeft Rusland Nederland, sinds het begin van dit decennium, voor zover de regering weet, ooit fysiek aangevallen? Zo ja, waar en wanneer precies en kan de Kamer het bewijs hiervoor ontvangen?

Vraag 2

Wordt de aanslag op Nord Stream, voor 9% in handen van de Nederlandse Gasunie, door de regering gezien als «een (fysieke) daad van agressie» richting Nederland? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3

Zijn er, op dit moment, behalve de VS en Oekraïne, andere landen waarvan het mogelijk zou kunnen zijn dat ze, direct of indirect, betrokken zijn bij de aanslag op Nord Stream?

Vraag 4

Is de Minister bekend met het oordeel van diverse onafhankelijke experts (zoals Glenn Diesen, John Mearsheimer, Jeffrey Sachs etc.) die de oorlog in Oekraïne kwalificeren als een (door het Westen uitgelokte) proxy-oorlog tussen de EU/NAVO enerzijds en Rusland anderzijds op Oekraïens grondgebied? Kan de Minister hierop een korte inhoudelijke reactie geven waarbij wordt ingegaan op de argumenten die hiervoor door deze experts worden aangedragen (zoals de gewelddadige en door het Westen gesteunde staatsgreep in Oekraïne in 2014)?

Vraag 5

Wat doet de Nederlandse regering om te voorkomen dat het huidige conflict escaleert tot een directe oorlog tussen Rusland en de EU/NAVO (en dus Nederland)? Welke diplomatieke contacten worden op dit moment onderhouden met Rusland? Sinds wanneer heeft onze ambassadeur in Moskou bijvoorbeeld voor het laatst met leden van de Russische regering of ambtenaren van het Russische staatsapparaat over de situatie in Oekraïne gesproken?

Vraag 6

Onderkent de regering dat in het verleden oorlogen zijn gestart en gerechtvaardigd door middel van zogenaamde «false flag» operaties?

Vraag 7

Is de regering zich er van bewust dat zo’n «false flag» operatie niet alleen door Rusland maar ook vanuit het Westen (EU/NAVO) georganiseerd zou kunnen worden? Zo nee, waarom sluit de regering dit laatste categorisch uit? Zo ja, wat doet de regering om te voorkomen dat Nederland als gevolg van zo’n «false flag» operatie ten onrechte in een oorlog met Rusland wordt getrokken?

Vraag 8

Hoe zeker is de regering ervan dat, bij gebrek aan verkiezingen en gezien de gedwongen mobilisatie, niet alleen de Oekraïense regering maar ook de Oekraïense bevolking op dit moment in meerderheid achter het continueren van de oorlog staat?

Vraag 9

Houdt de Nederlandse regering rekening met het risico dat een deel van de Oekraïense bevolking zich (geleidelijk) afkeert van het Westen (de EU/NAVO) omdat men van mening is, zoals veel (Westerse!) experts ook betogen, gebruikt te zijn en opgeofferd te worden in een proxy-oorlog van het Westen tegen Rusland, met als (begrijpelijk) gevolg wellicht dat Oekraïne (een land met een groot, sterk en bijzonder ervaren leger) zich in de toekomst tegen de EU en de NAVO en dus ook tegen Nederland keert?

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Je paspoort inleveren bij je baas en voor je vlucht een telefoontje van de politie. China maakt buitenlandse reizen moeilijker»?1

Vraag 2

Hoe beoordeelt u de aangescherpte uitreisbeperkingen die China oplegt aan naar schatting ruim honderd miljoen werknemers in de publieke sector en staatsbedrijven? Deelt u de analyse dat de Communistische Partij van China (CPC) deze reisbeperkingen doelbewust inzet ter versterking van de nationale en industriële veiligheid, met name om het weglekken van technologische kennis te voorkomen?

Vraag 3

Hoe kijkt u naar het gezegde «zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten» in relatie tot dit artikel en wat zegt dit u over de economische relatie tussen China en Europa?

Vraag 4

Doen deze reisrestricties u ook denken aan de restricties die ooit golden in de Sovjet-Unie en deelt u de mening dat dit in deze geglobaliseerde wereld een duidelijk teken is van nog verder afnemende vrijheid voor Chinese staatsburgers en toenemende controle door de Chinese staat?

Vraag 5

Hoe kijkt u naar de officiële lezing van de Chinese staat die zegt dat deze nieuwe regels de rechten en plichten van Chinese burgers en van de buitenlanders die China bezoeken verhelderen en gericht zijn op proactieve bescherming?

Vraag 6

Welke risico’s ziet u in deze maatregelen voor de Nederlandse en Europese economische veiligheid en strategische autonomie?

Vraag 7

Hoe waarborgt u dat het eventueel aantrekken van kenniswerkers uit een systeemrivaal als China hand in hand gaat met de bescherming van onze nationale kennisveiligheid?

Vraag 8

Hoe schat u het risico in dat de verscherpte greep op uitreizen door China gepaard kan gaan met het opvoeren van repressie en dwang op Chinese werknemers, studenten en onderzoekers die reeds in Nederland verblijven?

Vraag 9

In hoeverre vormen de nieuwe Chinese wetgeving en de willekeur rond zogeheten «exit bans» een direct risico voor werknemers van Nederlandse technologie- en innovatiebedrijven met de Chinese nationaliteit of een Chinees-Nederlandse achtergrond, wanneer zij voor zaken of familiebezoek naar China reizen? Geeft dit u aanleiding om de reisadviezen en risicovoorlichting voor Nederlandse bedrijven en universiteiten hierop aan te scherpen?

Vraag 10

Bent u bereid om deze toenemende mate van Chinese deglobalisering, het vasthouden van sleuteltalent en de bijbehorende risico’s voor industriële ketens met spoed te agenderen in Europees verband?

Vraag 1

Bent u bekend met de aangehouden motie waarin de regering wordt opgeroepen om bij defensie-inkopen uitsluitend in te zetten op Nederlandse en Europese producenten?1

Vraag 2

Deelt u de opvatting dat afhankelijkheid van China voor kritieke defensietoepassingen ongewenst is, zeker wanneer Nederlandse bedrijven (zoals bij supervezels) beschikken over de benodigde kennis, productiecapaciteit en de volledige waardeketen?

Vraag 3

Welke concrete stappen heeft Defensie sinds het debat gezet om de afhankelijkheid van Chinese supervezels af te bouwen en Nederlandse of Europese alternatieven te benutten?

Vraag 4

Welke lopende en voorgenomen contracten voor ballistische en blastbeschermende middelen zijn sinds het debat beoordeeld op de mogelijkheid om Chinese materialen te vervangen door Nederlandse of Europese alternatieven?

Vraag 5

Hoe verklaart u dat bedrijven uit de sector aangeven dat zij sinds het aanhouden van de motie niets meer van Defensie hebben vernomen?

Vraag 6

Klopt het dat Defensie nog geen contact heeft opgenomen met Nederlandse producenten van supervezels en ballistische beschermingsmiddelen over de uitvoering van deze motie? Zo nee, met welke bedrijven is wanneer gesproken?

Vraag 7

Hoe verhoudt het blijven gebruiken van Chinese supervezels zich tot de ambitie van het kabinet om de Nederlandse defensie-industrie te versterken en strategische afhankelijkheden af te bouwen?

Vraag 8

Welke concrete acties heeft u sinds het debat ondernomen om Nederlandse producenten van supervezels in een positie te brengen waarin zij Defensie kunnen bevoorraden of leverancier van de wereld kunnen worden?

Vraag 9

Kunt u aangeven welke financiële omvang gemoeid is met de lopende en voorgenomen inkoop van ballistische en blastbeschermende middelen waarvoor Nederlandse producenten in aanmerking zouden kunnen komen?

Vraag 10

Wanneer verwacht u daadwerkelijk over te gaan tot aanbestedingen waarbij Nederlandse supervezelproducenten kunnen inschrijven? Kunt u een concreet tijdpad geven?

Vraag 1

Wat is uw reactie op het statement van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN van 30 juli 2026 over de «crackdown on fundamental freedoms» in Uganda?1

Vraag 2

Bent u bereid om de in het statement genoemde mensenrechtenschendingen publiekelijk en in niet mis te verstane bewoordingen te veroordelen, zowel bilateraal als in multilateraal verband? Zo nee, waarom niet?

Vraag 3

Hoe beoordeelt u de rol en de uitspraken van generaal Kainerugaba, die op sociale media onder meer oppositieleider Bobi Wine heeft bedreigd en herhaaldelijk heeft opgeschept over het martelen en gevangenhouden van opposanten, waaronder de veiligheidschef en lijfwacht van Bobi Wine, Eddy Mutwe, en die publiekelijk heeft verklaard dat de veiligheidsdiensten oppositieleden hebben gedood?

Vraag 4

Bent u bereid om, al dan niet in EU-verband, gerichte sancties te overwegen tegen personen die verantwoordelijk zijn voor deze mensenrechtenschendingen?

Vraag 5

Bent u bereid om zich, bilateraal en in EU-verband, in te zetten voor de onmiddellijke vrijlating van Kizza Besigye, die inmiddels bijna twee jaar zonder proces vastzit op een vermeende hoogverraadaanklacht en die eind juli 2026 in kritieke, levensbedreigende toestand op de intensive care belandde na een instorting tijdens zijn rechtszaak? Bent u bereid om bij de Ugandese autoriteiten aan te dringen op toegang tot onafhankelijke medische zorg voor Besigye?

Vraag 6

Bent u bereid om binnen de EU te pleiten voor een gezamenlijk, onafhankelijk onderzoek naar het verloop van deze verkiezingen, en voor het koppelen van eventuele EU-steun aan Uganda aan de uitkomsten daarvan?

Vraag 7

Kunt u een overzicht geven van de huidige bilaterale samenwerking met Uganda, inclusief lopende trajecten op het gebied van migratie, veiligheid, handel en ontwikkelingssamenwerking? Bent u bereid om de samenwerking, in het licht van bovenstaande, te herzien? Zo nee, waarom niet?

Vraag 8

Welke waarborgen zijn er om te voorkomen dat Nederlandse steun of samenwerking direct of indirect bijdraagt aan de genoemde mensenrechtenschendingen?

Vraag 9

Welke mogelijkheden ziet u om, samen met gelijkgezinde EU-lidstaten, stelling te nemen tegen de geleidelijke uitholling van de rechtsstaat en ter bescherming van fundamentele vrijheden in Uganda?

Vraag 10

Bent u bereid te onderzoeken hoe onafhankelijke steun aan mensenrechtenverdedigers, journalisten en het maatschappelijk middenveld in Uganda kan worden vergroot, mede in het licht van de beperkingen die de «Protection of Sovereignty Act» oplegt aan internationale financiering? Bent u tevens bereid te verkennen hoe Nederland specifiek kan bijdragen aan de bescherming en opvang van Ugandese politieke vluchtelingen? Zo nee, waarom niet?

Vraag 1

Bent u bekend met het nieuwe rapport van de onafhankelijke VN-Fact-Finding Mission (FFM), waarin wordt geconcludeerd dat buitenlandse rekruterings- en steunnetwerken de militaire capaciteit van strijdende partijen in Soedan vergroten en daarmee het conflict en de schade aan burgers aanjagen?1 Welke concrete maatregelen, naast hetgeen genoemd in uw Kamerbrief, gaat Nederland naar aanleiding van deze nieuwe bevindingen nemen om deze netwerken daadwerkelijk te ontmantelen?2

Vraag 2

Hoe beoordeelt u dat de Verenigde Arabische Emiraten deel uitmaken van de Quad die een staakt-het-vuren in Soedan probeert te bewerkstelligen, terwijl de FFM tegelijkertijd rapporteert dat private entiteiten, logistieke tussenpersonen en recruiters die onder meer vanuit de VAE opereren betrokken zijn bij het leveren van personeel, training, wapens en logistieke steun aan de RSF?

Vraag 3

Acht u het onder deze omstandigheden wenselijk dat de VAE deze rol in het vredesproces blijft vervullen, en gaat Nederland dit binnen de EU en met de andere betrokken landen aan de orde stellen?

Vraag 4

Bent u bekend met de bevindingen van Amnesty International dat kinderen in Noord-Darfur niet slechts slachtoffer waren van het geweld, maar onder meer doelgericht werden gedood, verkracht, ontvoerd, vastgehouden en onder dwang gerekruteerd, en dat Amnesty verschillende RSF-commandanten heeft geïdentificeerd die verantwoordelijk zouden zijn voor ernstige schendingen? Bent u bereid een onderzoek in te stellen naar deze specifieke commandanten en voor gerichte sancties tegen degenen tegen wie voldoende bewijs bestaat?

Vraag 5

Welke specifieke steun biedt Nederland aan kinderen die in Soedan slachtoffer zijn van onder meer gedwongen rekrutering, seksueel geweld en ontvoering? Bent u bereid deze steun te intensiveren?

Vraag 6

Hoe beoordeelt u dat de EU onderhandelt over een vrijhandelsakkoord met de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl de VAE volgens het FFM betrokken zijn bij het aanjagen van de oorlog in Soedan? Bent u bereid ervoor te pleiten deze onderhandelingen op te schorten zolang deze betrokkenheid voortduurt? Deelt het kabinet de zorgen dat de VAE dankzij dit verdrag mogelijk meer aanjaagt op de oorlog, doordat er geen duidelijke Europese ethische grens wordt getrokken?

Vraag 7

Hoe beoordeelt u de bevindingen dat in Soedan militaire goederen van onder meer Britse, Franse en Bulgaarse makelij zijn aangetroffen die vermoedelijk via de VAE bij de RSF terecht zijn gekomen?3 Bent u, gezien deze concrete aanwijzingen voor de omleiding van Europees militair materieel, bereid binnen de EU te pleiten voor een gezamenlijke aanscherping van de wapenexport naar de VAE zolang het risico op verdere omleiding naar Soedan niet is weggenomen?

Vraag 8

Bent u bereid te onderzoeken of de Europese waarborgen voor wapenexport naar de VAE, die voor Nederland in 2023 aanleiding waren om eerdere beperkingen op te heffen, in de praktijk voldoende effectief zijn gebleken nu Europees militair materieel via de VAE in Soedan is aangetroffen, en de Kamer hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?

Vraag 9

Hoe beoordeelt u de bevindingen van de FFM dat maximaal 2.000 voormalige Colombiaanse militairen naast de RSF zouden hebben geopereerd en onder meer gevechtsdrones, artillerie en geavanceerde wapens zouden hebben bediend, en dat netwerken van private ondernemingen, recruiters en logistieke tussenpersonen hun inzet zouden hebben gefaciliteerd? Bent u bereid zich ervoor in te zetten dat personen en entiteiten die dergelijke rekrutering, training, financiering of logistieke ondersteuning mogelijk maken gericht worden onderzocht en, waar daarvoor voldoende grond bestaat, op de Europese sanctielijst worden geplaatst? Zo nee, waarom niet?

Vraag 10

Welke maatregelen neemt Nederland om te voorkomen dat de Europese handel in Arabische gom en andere Soedanese grondstoffen inkomsten oplevert voor strijdende partijen?

Vraag 11

Hoe voorkomt het kabinet dat het tegengaan van irreguliere migratie opnieuw leidt tot samenwerking met autoritaire of gewapende actoren, nu eerdere Europese migratiedeals met Soedan volgens Amnesty en Clingendael hebben bijgedragen aan de versterking en legitimatie van actoren waaruit de huidige RSF is voortgekomen?

Vraag 12

Hoe beoordeelt u de oproep van Amnesty International tot de inzet van een onafhankelijke en goed uitgeruste internationale troepenmacht om burgers in Soedan te beschermen tegen misdrijven door alle partijen bij het conflict, en bent u bereid de mogelijkheden voor een dergelijke internationale beschermingsmissie in VN-verband te onderzoeken of te ondersteunen?

Vraag 13

Deelt het kabinet de zorgen van Amnesty International en de VN-Fact-Finding Mission over mogelijke genocide in Soedan?4 Welke concrete maatregelen neemt Nederland om genocide te voorkomen?

Vraag 1

Bent u bekend met het rapport «Sensing the Surveillance State: Argentina's expanding policies and technologies of mass surveillance» van Amnesty International van 19 augustus 20261?

Vraag 2

Kunt u een inhoudelijke reactie geven op de belangrijkste bevindingen van dit rapport, in het bijzonder op de conclusie dat de Argentijnse overheid sinds december 2023 haar surveillance- en inlichtingencapaciteiten sterk heeft uitgebreid, grotendeels buiten het parlement om?

Vraag 3

Deelt u de zorgen van Amnesty International en van mijn fractie over de toenemende druk op het maatschappelijk middenveld in Argentinië, waaronder journalisten, mensenrechtenverdedigers, vakbonden en feministische en sociale bewegingen, die volgens het rapport in toenemende mate worden geïntimideerd en in de gaten gehouden? Zo ja, op welke wijze brengt Nederland deze zorgen, bilateraal of in EU-verband, onder de aandacht van de Argentijnse autoriteiten? Zo nee, waarom niet?

Vraag 4

Hoe beoordeelt u de ontwikkelingen rond het demonstratierecht in Argentinië, met name het zogenoemde «anti-picket»-protocol waarmee betogingen zonder rechterlijke tussenkomst kunnen worden uiteengedreven en waarbij gegevens van demonstranten, organisaties en voertuigen worden verzameld en geregistreerd?

Vraag 5

Bent u bereid zich, al dan niet in EU-verband, uit te spreken tegen het gebruik van massasurveillance rond demonstraties, in lijn met verklaringen van bijvoorbeeld de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Mensenrechten en VN-rapporteurs hierover uit 2025?

Vraag 6

Kunt u reageren op de vaststelling in het rapport door Amnesty International dat Argentinië de rechten op privacy, gelijkheid en non-discriminatie, vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering schendt? Wat is de reactie van het Nederlandse kabinet op deze conclusie?

Vraag 7

Op welke wijze kunnen de bilaterale handels- en investeringscontacten tussen Nederland en Argentinië, en het EU-Mercosur-akkoord, bijdragen aan het verbeteren van mensenrechten, arbeidsrechten, democratische rechtsstatelijkheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen in Argentinië? Bent u bereid om mensenrechten te agenderen in toekomstige handelsgesprekken en overleggen met Argentinië?

Vraag 8

Welke mogelijkheden ziet het kabinet om binnen de handels- en investeringsrelatie met Argentinië bij te dragen aan het verantwoord gebruik van technologie, waaronder surveillance- en veiligheidstechnologie, met inachtneming van mensenrechten en internationale standaarden?

Vraag 9

Kunt u aangeven of, en zo ja in welke mate, Nederlandse bedrijven betrokken zijn bij de export van drones, gezichtsherkenningstechnologie of andere surveillance- en veiligheidsapparatuur naar Argentijnse veiligheids- of inlichtingendiensten? Zo ja, kunt u uitleggen hoe deze export voldoet aan criterium 2a van het Europees Gemeenschappelijk Standpunt (overheden moeten export weigeren als er een duidelijk risico is dat de goederen worden gebruikt voor binnenlandse onderdrukking), gelet op het risico dat dergelijke apparatuur wordt ingezet tegen demonstranten, journalisten en het maatschappelijk middenveld?

Vraag 10

Op welke wijze ondersteunt Nederland het Argentijnse maatschappelijk middenveld bij het versterken van mensenrechten en democratische instituties, en hoe kan deze inzet worden verbonden aan de bredere Nederlandse handels- en investeringsrelatie met Argentinië? Ziet het kabinet mogelijkheden om juist via de combinatie van diplomatie, handel en maatschappelijke samenwerking bij te dragen aan het verbeteren van mensenrechten en de democratische rechtsstaat in Argentinië?

Vraag 11

Worden er vanuit het Mensenrechtenfonds op dit moment maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers in Argentinië ondersteund die zich uitspreken tegen de uitbreiding van staatssurveillance en de inperking van de burgerruimte? Bent u bereid te bezien of er extra middelen voor dit fonds kunnen worden vrijgemaakt?

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nederland mengt zich met tientallen satellieten in strijd om de ruimte: We kunnen niet om SpaceX heen»?1

Vraag 2

Hoe voorkomt u dat Nederland voor kritieke ruimtecapaciteiten afhankelijk blijft van niet-Europese partijen en hoe stimuleert u juist zoveel mogelijk Europese samenwerking?

Vraag 3

Bent u voornemens om samen met andere Europese landen op te trekken om de schaal van Europese ruimtecapaciteiten te vergroten en Nederland daarin als koploper te positioneren? Sluit Nederland bijvoorbeeld aan bij European Defence Projects of Common Interest rondom Space of andere EU-instrumenten? Zo nee, is Defensie voornemens dit zelf te initiëren?

Vraag 4

Bent u van mening dat investeren in de Nederlandse (en Europese) ruimtevaartsector een win-win-winscenario kan opleveren, doordat hiermee zowel de operationele beschikbaarheid van Defensie, de strategische autonomie, de veiligheid van vitale infrastructuur als het economisch belang van de Nederlandse ruimtevaartsector worden versterkt?

Vraag 5

Hoe kijkt u naar de lange termijn ruimtevaartagenda en de daarin uitgesproken ambitie om toe te groeien naar de ESA-norm? Bent u bereid hiervoor een concreet ingroeipad uit te werken?

Vraag 6

Overwegende dat meerdere departementen ambities en belangen hebben in het ruimtedomein en ze elkaar kunnen versterken, hoe gaat u dit interdepartementaal borgen?

Vraag 7

Overwegende dat in de Defensienota is aangekondigd dat een Space Command wordt opgezet, kunt u aangeven welk tijdspad u voor ogen heeft en welke concrete doelen en taken dit Space Command krijgt?

Vraag 8

Hoe vertaalt u de ambities uit de Defensienota naar een meerjarige capability roadmap voor het ruimtedomein en hoe bent u voornemens hier vanuit de «Gouden Driehoek» (overheid, industrie en kennisinstellingen) in op te lopen?

Vraag 9

Hoe beschermt Nederland zijn eigen ruimte-infrastructuur, inclusief het grondsegment, gezien de toenemende afhankelijkheid van ruimtecapaciteiten voor veiligheid, economie en duurzaamheid en het toenemende dreigingsbeeld?

Vraag 10

Hoe realiseert Nederland een onafhankelijke toegang tot de ruimte? Heeft u onderzocht welke toegevoegde waarde een Nederlandse of Benelux-lanceercapaciteit kan hebben voor de strategische autonomie van Nederland en Europa? Is daarbij ook gekeken naar mogelijkheden binnen het Caribisch deel van het Koninkrijk?

Vraag 11

Hoe gaat u instrumenten zoals NADI en de Defensie Innovatie Opschalingsautoriteit benutten voor de Nederlandse ruimtevaartsector? En welke rol ziet u voor zichzelf als launching customer?