De uitzending van Nieuwsuur 'Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?' |
|
Ingrid Coenradie (PVV) |
|
Sophie Hermans (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met de uitzending van Nieuwsuur «Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?» over de opkomst van afslankmedicatie en de vraag of Nederland daarop is voorbereid?1
Ja, daar ben ik mee bekend.
Welke concrete maatregelen neemt u om te voorkomen dat de toegang tot afslankmedicatie de komende jaren vooral afhankelijk wordt van de portemonnee van patiënten, terwijl patiënten zonder voldoende financiële middelen kunnen uitwijken naar buitenlandse of schimmige websites?
Het Zorginstituut is op dit moment bezig met de beoordeling van twee soorten obesitasmedicatie, namelijk Wegovy (werkzame stof semaglutide) en Mounjaro (werkzame stof tirzepatide). Het kabinet kan uiteraard niet vooruitlopen op de advisering van het Zorginstituut en het uiteindelijke besluit over pakketopname, maar eventuele opname van deze middelen in het basispakket is de meest concrete maatregel die het kabinet kan nemen om te zorgen dat financiële verschillen niet resulteren in verschillen in toegang tot deze medicatie. Ons zorgstelsel is gebaseerd op solidariteit, wat onder andere betekent dat geneesmiddelen in het basispakket toegankelijk zijn voor alle verzekerden, ongeacht de grootte van hun portemonnee.
Het Zorginstituut beoordeelt de hierboven genoemde geneesmiddelen door middel van een trapsgewijze aanpak en beoordeelt de middelen eerst voor twee patiëntgroepen waarvoor op dit moment het meeste bewijs is dat de behandeling met deze medicatie tot gezondheidswinst leidt.2
Heeft u een concreet scenario klaarliggen voor de situatie waarin goedkope generieke varianten van GLP-1- en GLP-1/GIP-middelen op grote schaal online beschikbaar komen voor Nederlandse patiënten? Zo ja, wat houdt dat scenario in? Zo nee, waarom niet en wanneer komt dat er wel?
Nee, daar heeft het kabinet geen scenario voor klaarliggen. Generieke varianten van semaglutide of tirzepatide mogen nu niet legaal op de markt gebracht worden in Nederland omdat de octrooibescherming en/of regulatoire markt- en databescherming van deze geneesmiddelen in Europa nog niet is afgelopen. Het kabinet zal een eventuele toestroom van dergelijke verboden generieke producten op dit moment op geen enkele manier ondersteunen. Zie ook het antwoord op vraag 10.
Het kabinet roept mensen nadrukkelijk op om deze middelen niet via schimmige websites of illegale aanbieders te bestellen. Wat de reden ook is om deze middelen online te willen kopen: doe het niet. Ga met medische vragen naar de huisarts en bestel geen illegale geneesmiddelen online. Je weet niet wat je koopt. Er zijn goede redenen waarom medicijnen alleen op recept verkrijgbaar zijn en niet zomaar worden voorgeschreven.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van de Geneesmiddelenwet en treedt op tegen illegale handel in geneesmiddelen en illegaal online aanbod.
Welke inschatting maakt u van de huidige omvang van het gebruik van afslankmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms of sociale media?
Er is geen betrouwbare inschatting te maken van de omvang van het gebruik van obesitasmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen. Omdat deze middelen worden aangeschaft buiten de reguliere zorg, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms of sociale media, is er geen betrouwbaar beeld van hoeveel mensen deze middelen op deze manier gebruiken.
Er zijn wel signalen over online aanbod en illegale handel in geneesmiddelen. Het kabinet houdt deze ontwikkelingen in de gaten en zet, samen met betrokken partijen, in op het tegengaan van illegale online handel in geneesmiddelen.
Welke prognoses heeft u over de verwachte groei van dit gebruik in 2026 en de jaren daarna, mede gelet op het vooruitzicht dat goedkopere varianten uit onder meer India en China beschikbaar komen?
Het kabinet heeft geen prognoses over de verwachte groei van het gebruik van obesitasmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen. Een prognose over de komende jaren zou ook erg onzeker zijn omdat de effecten van een besluit over het (niet) opnemen van deze middelen in het basispakket grote impact heeft op een dergelijke prognose.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen rond de beschikbaarheid en het gebruik van deze middelen wel, waaronder de mogelijke komst van goedkopere varianten, en houdt de risico’s van illegaal online aanbod en handel in geneesmiddelen in de gaten. Waar mogelijk treedt de IGJ als toezichthouder van de Geneesmiddelenwet stevig op, bijvoorbeeld door het uit de lucht laten halen van websites en het opleggen van boetes. Daarnaast werkt het Kabinet aan een integrale aanpak om illegale handel tegen te gaan, samen de IGJ, het Openbaar Ministerie (OM), politie en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Welke cijfers zijn beschikbaar over meldingen van verkeerd gebruik, bijwerkingen, vergiftigingen of ziekenhuisopnames door afslankmedicatie bij onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, Lareb, huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen en kunt u deze cijfers uitsplitsen over 2023, 2024, 2025 en 2026 en daarbij waar mogelijk onderscheid maken tussen geregistreerde middelen, off-labelgebruik, online bestelde middelen, vermoedelijk vervalste middelen, zelf geïmporteerde middelen en middelen waarvan de herkomst onbekend is?
Er zijn cijfers beschikbaar bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) en het Lareb. Deze zijn niet uit te splitsen in de door u gevraagde categorieën.
Het NVIC heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de telefonische informatieverzoeken die het NVIC krijgt over injecteerbare obesitasmiddelen. Het NVIC rapporteerde in de jaaroverzichten van 2024 en 2025 een toename in het aantal vergiftigingen met injecteerbare obesitasmedicatie. Deze trend zet zich voort in 2026. Voor meer gedetailleerde informatie zijn deze jaaroverzichten te raadplegen via de website van het NVIC.3
Het Lareb heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de 2802 meldingen van vermoedens van bijwerkingen van obesitasmedicatie (GLP-1-agonisten en/of tirzepatide) die zij ontving in de periode 2023–2026. Dit betreft zowel gebruik door diabetespatiënten en gebruik voor gewichtsverlies of beiden, voor off-label gebruik, en online aankopen. Het aantal meldingen is gestegen van 295 (2023), 374 (2024), 741 (2025) naar 1398 (2026 tot augustus).
Voor de spoedeisende hulp zijn deze gegevens op dit moment nog niet bekend. De beroepsvereniging van SEH-artsen (NVSHA) heeft aangegeven bereid te zijn om op dit thema een vrijwillige uitvraag te organiseren onder de leden. Daarbij wordt over een korte periode bijgehouden wanneer er patiënten binnenkomen met een klacht gerelateerd aan obesitasmedicatie. Soortgelijke uitvragen werden eerder ook gehouden rondom alcohol en vuurwerk. De NVSHA verwacht binnen uiterlijk 6 maanden enkele observaties te kunnen publiceren.
De IGJ heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd dat haar cijfers niet op de gevraagde manier uitgesplitst kunnen worden. In de registraties van de IGJ kan niet worden nagegaan of meldingen betrekking hebben op de in de vraag genoemde categorieën, zoals off-labelgebruik, online bestelde of vermoedelijk vervalste middelen. Omdat deze data alleen op geaggregeerd niveau kunnen worden bekeken, kan de IGJ geen betrouwbare uitsplitsing geven voor cijfers over 2023, 2024, 2025 en 2026.
Het Ministerie van VWS heeft navraag gedaan bij vereniging InEen over bekende data bij de huisartsenposten. Zij geven aan dat bij hen geen data beschikbaar en bekend zijn over dit onderwerp.
Klopt het dat het Zorginstituut Nederland nog bezig is met beoordelingen van nieuwe obesitasmedicatie, waaronder Wegovy en Mounjaro? Waarom moet dit proces zo lang duren, mede gelet op de snelle groei van de markt en het toenemende gebruik buiten de reguliere zorg?
Het klopt dat het Zorginstituut bezig is met de beoordeling van beide geneesmiddelen. Advisering over de opname van deze geneesmiddelen in het basispakket moet zorgvuldig zijn gezien de verwachte maatschappelijke effecten, zowel voor de behandeling van patiënten als voor de kosten van de zorgverzekering. Daarnaast is het Zorginstituut voor elke vergoedingsaanvraag afhankelijk van een volledig en compleet vergoedingsdossier van de leverancier. Voor Mounjaro is dat complete dossier aangeleverd in maart 2026 en voor Wegovy in juli 2026. Omdat er zeer complexe modellen over de kosteneffectiviteit zijn ingediend, heeft het Zorginstituut meer tijd nodig dan normaal.
Wanneer verwacht u de publicatie van de adviezen over Wegovy en Mounjaro voor de behandeling van obesitas? Bent u bereid het Zorginstituut te vragen deze publicatie te versnellen? Zo nee, waarom niet en welke afweging ligt daaraan ten grondslag?
Het kabinet verwacht de publicatie van de adviezen begin volgend jaar. Zoals aangegeven in het antwoord op de vorige vraag is het belangrijk dat deze advisering zorgvuldig gebeurt. Het Zorginstituut is zich bewust van het gewicht van deze adviezen. Om deze reden is het kabinet niet bereid het Zorginstituut te vragen de publicatie te versnellen.
Wat gaat u concreet doen om te voorkomen dat het beleid in de praktijk neerkomt op afwachten, terwijl patiënten ondertussen zelf middelen bestellen, doseringen aanpassen of zonder begeleiding stoppen en opnieuw beginnen?
Het kabinet is het niet met u eens dat het beleid in de praktijk neerkomt op afwachten. De stappen van pakketbeoordeling worden zorgvuldig doorlopen en dat is ook de verantwoordelijkheid die het kabinet heeft voor veilig en doelmatig gebruik van deze medicatie. Het kabinet wil benadrukken dat patiënten nu ook opties hebben voor het gebruik van obesitasmedicatie die al wel in het basispakket zit. Het kabinet roept patiënten dan ook op om niet op eigen houtje medicatie te bestellen en aanpassingen te doen in gebruik, maar een behandeling altijd af te stemmen met de zorgverlener.
Hoe beoordeelt u het door emeritus hoogleraar Chris Mulder genoemde voorbeeld van een gecontroleerd model waarbij patiënten goedkope medicatie uit het buitenland kunnen bestellen, maar waarbij overheid, inspectie en laboratoria de betrouwbaarheid van middelen toetsen en artsen of apothekers het gebruik begeleiden?
Dat beoordeelt het kabinet als zeer negatief. In Nederland zijn geneesmiddelen verkrijgbaar die door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) of door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) zijn beoordeeld op veiligheid en werkzaamheid. Er vindt routinematige controle plaats op de kwaliteit van toegelaten geneesmiddelen van handelsvergunningshouders. Receptplichtige geneesmiddelen worden door artsen volgens de bestaande behandelrichtlijnen voorgeschreven. Het kabinet vindt het onwenselijk, onveilig en inefficiënt om een model te faciliteren waarbij patiënten zichzelf diagnosticeren en receptplichtige medicatie in het buitenland bestellen, en waarbij een parallel systeem van kwaliteitscontrole benodigd zou zijn.
Bovendien zou dit model in strijd zijn met de regels voor markttoelating en import. Import van geneesmiddelen is alleen toegestaan als een handelsvergunning is verleend. Het faciliteren van import door leveranciers zonder handelsvergunning zou niet alleen gezondheidsrisico’s opleveren, maar ook inbreuk inhouden van octrooibescherming en regulatoire markt- en databescherming van leveranciers die wel een handelsvergunning hebben.
Bent u bereid de juridische, medische en praktische haalbaarheid van zo’n gecontroleerd import- en testmodel voor afslankmedicatie te onderzoeken, inclusief de ruimte binnen Nederlandse en Europese geneesmiddelenwetgeving en binnen bijvoorbeeld het octrooirecht, de douaneregels en de regels voor persoonlijke import?
Nee dat is het kabinet niet, zie ook mijn antwoord bij vraag 10.
Indien u een dergelijk model niet mogelijk of niet wenselijk acht, kunt u precies aangeven welke wettelijke, Europese, medische of praktische belemmeringen daaraan in de weg staan?
Zie het antwoord bij vraag 10.
Bent u bereid te onderzoeken of een lijst van betrouwbare buitenlandse fabrikanten of producten kan worden opgesteld, dan wel of batchgewijze kwaliteitscontrole mogelijk is, zodat patiënten niet volledig zijn overgeleverd aan schimmige websites?
Nee dat is het kabinet niet, zie ook het antwoord bij vraag 10. Het opstellen van een dergelijke lijst staat in de ogen van het kabinet gelijk aan het faciliteren en goedkeuren van dergelijke import.
Bent u bereid met huisartsen, apothekers, medisch specialisten en patiëntenorganisaties richtlijnen te ontwikkelen voor veilige begeleiding van patiënten die afslankmedicatie gebruiken of overwegen, ook wanneer zij deze middelen niet via vergoeding verkrijgen?
Deze richtlijnen bestaan. Het kabinet verwijst u hierbij naar de multidisciplinaire richtlijn «Overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen»4 en de richtlijn «Obesitas»5 van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Daarnaast heeft het Zorginstituut een webpagina met alle informatie rond de zorg bij overgewicht en obesitas.6 Ten slotte blijven deze partijen bezig om de obesitaszorg verder in te richten, onafhankelijk van de vergoedingsstatus van medicatie.
Op welke termijn informeert u de Kamer over de aanpak van deze problematiek, inclusief scenario’s voor goedkope import, online aanbod, toezicht, patiëntveiligheid, medische begeleiding en de beoordeling van mogelijke vergoeding?
Het kabinet informeert de Kamer via deze antwoorden dat bovengenoemde scenario’s er niet komen. Wat betreft de vergoeding van deze medicatie: het Zorginstituut publiceert adviezen aan de Minister altijd op zijn eigen website. Afhankelijk van de inhoud van dit advies zal het kabinet de Kamer verder informeren over de mogelijke toelating van deze medicatie tot het basispakket.
De wijze waarop de NOS Hamas aanduidt |
|
Annelotte Lammers (PVV), René Claassen (PVV) |
|
David van Weel (VVD), Letschert |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht van de NOS waarin Hamas wordt aangeduid als een strijdgroep dan wel op een wijze wordt beschreven die de aard van Hamas als terroristische organisatie onvoldoende duidelijk maakt?1 en 2
Ja.
Deelt u de mening dat het gebruik van termen als «strijdgroep» voor Hamas, een organisatie die op de sanctielijst van de Europese Unie voor terrorisme staat, het risico in zich draagt dat het terroristische karakter van deze organisatie wordt gebagatelliseerd of genormaliseerd, en acht u dit vanuit het oogpunt van de bestrijding van terrorisme en radicalisering onwenselijk? Zo nee, waarom niet?3
Hamas is een terroristische organisatie waar hard tegen moet worden opgetreden, zowel nationaal als internationaal. Zo staat Hamas op de EU- sanctielijst terrorisme.
De landelijke publieke omroep voert zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en weegt zelfstandig redactionele keuzes af. Het is niet aan mij als Minister om deze berichtgeving te beoordelen.
Deelt u de mening dat het niet expliciet benoemen van Hamas als terroristische organisatie, maar deze organisatie aanduiden als «strijdgroep», precies het soort normalisering van terrorisme is dat het kabinet met het wetsvoorstel strafbaarstelling van het verheerlijken van terrorisme zegt te willen tegengaan? Zo nee, waarom niet?
Het wetsvoorstel strafbaarstelling verheerlijken van terrorisme en openbare steunbetuiging aan terroristische organisaties ziet in de kern op het tegengaan van terroristische propaganda. Dergelijke propaganda kan namelijk radicalisering bevorderen en eraan bijdragen dat mensen ideologisch rijp worden gemaakt voor het plegen van terroristische misdrijven. Het kabinet wil dit soort propaganda bestrijden, onder meer door middel van de strafbaarstellingen zoals die in het wetsvoorstel zijn opgenomen.
Het louter in het kader van een nieuwsbericht als «strijdgroep» aanduiden van een organisatie die op de Nederlandse en Europese sanctielijst terrorisme is vermeld, vormt geen uitlating die met dit wetsvoorstel wordt beoogd tegen te gaan en staat dan ook volledig los van de doelstelling van het wetsvoorstel.
Hoe monitort u de naleving door publieke omroepen van de bestaande richtlijnen voor berichtgeving over gedesigneerde terroristische organisaties?
Ik ben niet bekend met de specifieke richtlijnen waarnaar u verwijst. De NOS heeft aangegeven dat er geen formele richtlijnen zijn die voorschrijven hoe organisaties als Hamas moeten worden aangeduid. De landelijke publieke omroep voert zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en weegt zelfstandig redactionele keuzes af. Voor de NOS geldt dat redacties binnen de omroep bespreken hoe ze dergelijke groeperingen beschrijven en daar vervolgens interne afspraken over maken. Het is niet aan de overheid of de politiek om zich te mengen in deze redactionele en journalistieke afwegingen. De berichtgeving van de NOS over Hamas of de duiding van Hamas worden dan ook niet gemonitord.
Welke maatregelen u indien deze richtlijnen (structureel) worden genegeerd?
Zoals ik onder het antwoord op vraag 4 al aangaf is het niet aan mij als Minister om deze berichtgeving te beoordelen en maatregelen te treffen.
Waarom duldt u dat de NOS (structureel) afwijkt van eenduidige, feitelijke terminologie over gedesigneerde terroristische organisaties, en bent u bereid de NOS-directie publiekelijk ter verantwoording te roepen, de redactionele keuzes af te dwingen tot volledige transparantie, en zo nodig de publieke financiering te heroverwegen? zo nee, waarom wilt u dat niet?
De NOS heeft mij laten weten Hamas veelvuldig aan te duiden als terroristische organisatie. Volgens de omroep doet het feit dat in sommige berichtgeving andere beschrijvingen te zien zijn, daar niets aan af.
Zoals ik onder antwoord 4 al aangaf, voert de NOS zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en beschikt de omroep over redactionele vrijheid. Dit is een belangrijk rechtsstatelijk uitgangspunt en is onder andere geborgd in de Mediawet 2008. Ik wil daarom nogmaals benadrukken dat het belangrijk is dat de overheid en de politiek op afstand blijven van journalistieke inhoud. Ik zal dan ook geen redactionele keuzes afdwingen, de NOS publiekelijk ter verantwoording roepen of de publieke financiering heroverwegen.
Dit laat onverlet dat omroepen verantwoording af moeten afleggen over gemaakte keuzes. Eenieder kan zich daarom richten tot een omroep met een klacht. Daarnaast kunnen klachten over journalistiek handelen worden ingediend bij de Ombudsman publieke omroep. De Ombudsman kan naar aanleiding van klachten onderzoek doen naar het journalistiek handelen van de omroep of redactie.
Het gebruik van Artificial Intelligence (AI) door de premier |
|
Pepijn van Houwelingen (FVD) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Is het correct dat de wijze waarop door de premier AI is gebruikt voor het schrijven van berichten (op sociale media) in strijd is met richtlijnen van de overheid?1
Nee. Voor de berichten op de officiële socialemediakanalen van de Minister-President is geen gebruik gemaakt van AI.
Zijn er door de premier berichten verstuurd (op sociale media) waarvan de (eerste versie van de) lopende tekst in eerste instantie is gegenereerd door AI?
Zie het antwoord op vraag 1.
Kan de Kamer een paar prompts ontvangen die zijn gebruikt voor het genereren van berichten die zijn verstuurd door de premier?
Zie het antwoord op vraag 1.
Is de premier bereid bij zijn toekomstige berichten waarvan de lopende tekst (in eerste instantie) is gegenereerd door AI te vermelden dat het bericht is gegenereerd met behulp van AI? Zo nee, waarom niet?
Dit is niet aan de orde. Zie voorts het antwoord op vraag 5.
Vindt de premier het wenselijk en gepast dat er vanaf zijn social media accounts berichten worden verstuurd waarvan de (lopende) tekst (in eerste instantie) is gegenereerd door AI?
Dit is niet aan de orde, zie het antwoord op vraag 1. Overigens kan de Rijksoverheid gebruik maken van AI als hulpmiddel in overheidscommunicatie. Dit gebeurt op veilige en verantwoorde wijze, in lijn met de Handreiking Generatieve AI van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en binnen de grenzen van de toepasselijke wet- en regelgeving. De inzet van AI is toegestaan, op voorwaarde dat producten nooit zonder menselijke controle worden gepubliceerd. Omdat de eindverantwoordelijkheid altijd en uitsluitend bij de mens ligt, hoeft het gebruik van AI niet expliciet per sociale media post verantwoord te worden.
Het artikel 'Israël doet officieel weer mee met Songfestival: AVROTROS in de knel?' |
|
Mona Keijzer |
|
Letschert |
|
Bent u bekend met de recente berichtgeving waaruit blijkt dat zowel AVROTROS als Omroep MAX geen verantwoordelijkheid willen nemen voor de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival 2027 en dat ook andere publieke omroepen terughoudend zijn?1 2
Ja.
Deelt u de opvatting dat het opmerkelijk is dat meerdere publiek gefinancierde omroepen weigeren aan een evenement deel te nemen waarvoor Nederland internationaal rechten bezit en dat op de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008 staat vermeld?
Als Minister heb ik hierin geen rol, de Nederlandse Publieke Omroep gaat over de eigen programmatische afwegingen. Inmiddels heeft de NPO laten weten dat de NOS de uitzending zal verzorgen. De redactionele onafhankelijkheid van de omroepen is vastgelegd in de Mediawet 2008 en de persvrijheid volgt uit de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Het is dan ook aan de omroepen zelf of zij de uitzending en mogelijke deelname willen verzorgen. Het Eurovisie Songfestival staat in de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008, maar hierin is alleen bepaald hoe het televisieprogramma moet worden verspreid áls het wordt uitgezonden. Evenementen op de evenementenlijst moeten via een open kanaal toegankelijk zijn wat betekent dat ze niet achter een betaalmuur mogen vallen. De NPO is echter niet verplicht het evenement uit te zenden of deel te nemen.
Klopt het dat het voor de NPO onduidelijk is of de komende editie überhaupt zal worden uitgezonden? Zo ja, hoe reflecteert u daarop? Houdt de NPO zich wel aan haar wettelijke taak? Zo ja, waarom wel? Zo nee, welke sanctie legt u op?
De NPO heeft de NOS gevraagd verslag te doen van het Songfestival en het uit te zenden. De Mediawet 2008 noch de evenementenlijst uit het Mediabesluit 2008 verplicht de NPO of een afzonderlijke omroep het evenement uit te zenden of deel te nemen. Van schending van wettelijk taken is hier dus geen sprake.
Klopt het dat de finale van het Eurovisie Songfestival op grond van de evenementenlijst voor een breed publiek beschikbaar moet zijn? Zo ja, hoe wordt aan die verplichting voldaan indien Nederland niet deelneemt?
De evenementenlijst eist niet dat een bepaald evenement voor een breed publiek beschikbaar moet zijn. Voor de evenementen uit de evenementenlijst geldt alleen dat als het evenement als televisieprogramma wordt verspreid, dit op een op een open kanaal moet gebeuren.
Vindt u dat politieke en/of geopolitieke overwegingen onderdeel zijn van de taakomschrijving van een publieke omroep c.q. omroepvereniging? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, welke consequentie verbindt u daaraan?
De verschillende omroepen binnen het publieke bestel vertegenwoordigen hun eigen stromingen om zo vanuit verschillende perspectieven aanbod te maken. De beslissing over de deelname van Nederland aan het Eurovisie Songfestival is een keuze van de betreffende redactie en ligt op basis van de redactionele autonomie bij de betrokken omroeporganisatie. Omroepen maken voortdurend afwegingen over welke programma’s zij wel of niet willen maken. De overwegingen die zij daaraan ten grondslag leggen, zijn aan henzelf.
Deelt u de mening dat het besluit van AVROTROS om deelname te weigeren vanwege de aanwezigheid van Israël in feite een politieke stellingname betreft en niet primair een programmatische afweging? Zo nee, waar ligt volgens u de grens tussen redactionele onafhankelijkheid enerzijds en politieke activistische keuzes anderzijds?
Zie mijn antwoord op vraag 5.
Bent u van mening dat belastingbetalers mogen verwachten dat publieke omroepen hun wettelijke en publieke taken uitvoeren ongeacht hun eigen politieke voorkeuren of opvattingen over internationale conflicten?
Omroepen zijn autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.
Klopt het dat de NPO als lid van de European Broadcasting Union (EBU) uiteindelijk verantwoordelijk blijft voor de Nederlandse positie binnen het Eurovisie Songfestival, ongeacht welke omroep de uitvoering verzorgt?
Het is aan de NPO als lid van de EBU om invulling te geven aan het Eurovisie Songfestival binnen de publieke omroep. Maar nogmaals: er is geen verplichting tot uitzending of deelname dus de verantwoordelijkheid van de NPO strekt daar niet toe.
Welke concrete stappen heeft de NPO sinds het besluit van AVROTROS genomen om te voorkomen dat Nederland ook in 2027 afwezig is op het Eurovisie Songfestival?
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Kunt u bevestigen dat Talpa Network publiekelijk heeft aangeboden mee te denken over een Nederlandse deelname indien de publieke omroep daartoe niet in staat blijkt?
Talpa Network heeft dit inderdaad publiekelijk aangeboden. EBU is echter een samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en enkel zij kunnen het Eurovisie Songfestival uitzenden en zijn verantwoordelijk voor een eventuele Nederlandse inzending.
Bent u bereid met de NPO in gesprek te gaan over scenario’s waarbij commerciële partijen een ondersteunende of uitvoerende rol kunnen vervullen indien geen publieke omroep bereid blijkt de Nederlandse deelname te organiseren?
Dat is aan de NPO zelf; zie mijn antwoord op vraag 10.
Bent u bereid te onderzoeken of de Nederlandse rechten op deelname en organisatie, indien publieke omroepen daar structureel geen gebruik van wensen te maken, via de NPO kunnen worden ondergebracht bij commerciële mediapartijen of gedeeld kunnen worden? Zo nee, waarom niet?
Als Minister ga ik hier niet over, dat is aan de EBU.
Bent u bereid hierover in overleg te treden met de NPO, commerciële media en de EBU, zodat wordt voorkomen dat Nederland door interne politieke discussies binnen het publieke bestel opnieuw afwezig blijft op het Eurovisie Songfestival?
Dat is niet mijn rol als Minister; zoals ik eerder heb toegelicht zijn omroepen autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.
Deelt u de mening dat het moeilijk uitlegbaar is dat commerciële partijen zich bereid tonen mee te denken over Nederlandse deelname, terwijl publieke omroepen die hiervoor belastinggeld ontvangen zich juist terugtrekken?
De NPO ontvangt belastinggeld voor uitvoeren van hun wettelijke taak. Voor het Eurovisie Songfestival ontvangt de NPO geen specifieke bekostiging.
Welke gevolgen hebben volgens u het herhaaldelijk afzien van deelname door Nederlandse publieke omroepen voor de internationale positie van Nederland binnen de EBU?
De EBU is een Europees samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en reikt verder dan enkel het Eurovisie Songfestival. Een besluit over eventuele deelname staat los van de positie van de NPO binnen de EBU.
Wanneer is de deadline voor het kiezen van een liedje plus vertolker zodat met voldoende voorbereiding Nederland weer meedoet aan het Eurovisie Songfestival?
De NPO heeft bekendgemaakt dat een speciaal opgericht team zich verder zal bezighouden met de deelname van 2027. Ik heb geen zicht op welke deadlines of planningen daar precies bij horen.
Voelt u zich als hoeder van het stelsel verantwoordelijk om dit laatste te bewerkstelligen?
Nee. Zie mijn antwoord op vraag 2.
Bent u bekend met de Spaanse aanpak van berichtgeving over femicide, waarbij – nadat politieke partijen gezamenlijk een oproep hebben gedaan aan de media – structureel aandacht wordt besteed aan de gewelddadige dood van vrouwen en het fenomeen femicide?
Erkent u dat, hoewel er steeds meer aandacht is voor femicide, in berichtgeving over de gewelddadige dood van vrouwen nog regelmatig termen worden gebruikt als «familiedrama», «partnerdoding» of «crime passionnel», terwijl er mogelijk sprake is van femicide?
Erkent u dat hierdoor het onderliggende patroon van controle, dreiging en geweld dat aan femicide vooraf kan gaan, kan verhullen en daarmee een kans verloren gaat om de samenleving bewuster te maken van de rode vlaggen die aan femicide voorafgaan?
Deelt u de opvatting dat zorgvuldige berichtgeving over femicide kan bijdragen aan meer kennis over én herkenning van rode vlaggen en daarmee mogelijk ook ernstig geweld tegen vrouwen kan voorkomen?
Bent u bereid hierover, met inachtneming van de persvrijheid, het gesprek aan te gaan met relevante partijen binnen de mediasector om te kijken of er draagvlak bestaat om tot een vrijwillige Nederlandse mediacode over femicide te komen?
Bent u bereid in dat gesprek de Spaanse aanpak als inspiratie mee te geven, waaronder aandacht voor het benoemen en uitleggen van het begrip femicide, het herkennen van rode vlaggen en het verwijzen naar de hulplijn waar mensen terechtkunnen voor hulp, advies of het doen van een melding?
De (wettelijke) rol van de NPO en die van de taak- en ledenomroepen bij de Nederlandse deelname aan het Eurovisiesongfestival |
|
Mohammed Mohandis (PRO) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat 400 medewerkers van de publieke omroepen de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) een brandbrief hebben gestuurd waarin staat dat zij willen dat de NPO afziet van deelname aan het Songfestival komend jaar?1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat een meerderheid van de ledenomroepen zich afvraagt of de NPO wel de wettelijke bevoegdheid heeft om dit besluit te nemen zonder inhoudelijke instemming van de omroepen?2
Hoe heeft de NPO als taakorganisatie zonder uitzendlicentie – vooropgesteld dat de verantwoordelijkheid om wel of niet deel te nemen aan dit festival aan de omroepen is – de omroepen betrokken bij het overleg en de daaropvolgende besluitvorming over de keuze om toch wel mee te doen aan het Songfestival, mede in het licht van het gebruik dat bij gezamenlijke evenementen, zoals Serious Request en de Top 2000, besluitvorming doorgaans plaatsvindt in samenspraak met de omroepen en binnen de geëigende zender-, net- en redactiestructuren?
Klopt het beeld dat de begeleiding van een Nederlandse inzending bij het Songfestival een inhoudelijke rol betekent die duidelijk verder gaat dan zomaar het programma uitzenden en dat dit alleen door een omroep kan worden gedragen?
Klopt het dat uit de autonomie van de leden- en taakomroepen zoals deze is geregeld in artikel 2.88 van de Mediawet 2008 voortvloeit dat de NPO geen uitzendlicentie heeft en dat de NPO daarmee geen inhoudelijke en redactionele rol heeft in het bestel?3
Klopt het dat de NPO conform de wet (taak-) en ledenomroepen niet mag dwingen als zij niet willen meewerken aan het Eurovisiesongfestival en dat alleen omroepen met een uitzendvergunning verantwoordelijkheid dragen voor de inhoud en redactionele afwegingen en de begeleiding van de Nederlandse inzending bij het Songfestival?
Mocht geen enkele omroep de inhoudelijke en redactionele verantwoordelijkheid voor een Nederlandse inzending op zich willen nemen – er zijn signalen dat er nauwelijks omroepen zijn die bereid zijn de rol van AVROTROS over te nemen, nadat AVROTROS met brede steun in de samenleving een zorgvuldige afweging heeft gemaakt4 – dan kan een projectteam van de NPO zonder zendmachtiging het Songfestival toch niet inhoudelijk begeleiden?
Is bij u bekend of de NPO, nadat AVROTROS besloten had ook komend jaar geen Nederlandse inzending en uitzending te begeleiden, een andere omroep bereid heeft gevonden de volledige rol (dus niet alleen het uitzenden) op zich te nemen? Zo ja, welke omroep is dat? Zo nee, deelt u dan de mening dat deze besluitvorming indruist tegen de wettelijke rolverdeling? Kunt u daarbij ook toelichten hoe deze besluitvorming is verlopen?
Klopt het dat Nederland zich in oktober nog zonder kosten kan terugtrekken indien geen enkele omroep de rol van de AVROTROS wil overnemen? Kunt u bij de NPO navragen welke besluiten de NPO vóór die datum nog moet nemen en hen wijzen op de wettelijke rollen en bevoegdheid van de NPO enerzijds en de taak- en ledenomroepen in het publieke bestel anderzijds, conform artikel 2.88 Mediawet?5
Bent u bekend met het rapport « Who Gets Deepfaked? Measuring the exposure of European parliamentarians in deepfake pornography», het rapport «Targeted and Ignored. Sexualised Deepfakes of Women MEPs and the Failure of Platform Responses», het artikel «Unicum: vrouwelijke Kamerleden slaan handen ineen in strijd tegen gruwelijk online seksueel misbruik» en het statement «AI kent geen grenzen. Wij wel.» dat 15 vrouwelijke Tweede Kamerleden van acht verschillende politieke partijen hebben uitgestuurd?1, 2, 3
Wat zegt het volgens u dat vrouwelijke parlementariërs in Europa 33 keer vaker slachtoffer zijn van deepfake pornografie dan mannen en dat zeker een kwart van de vrouwelijke parlementariërs in Nederland hier slachtoffer van is?
Bent u het ermee eens dat dergelijke cijfers schrikbarend zijn? Kunt u zich voorstellen dat dit een chilling effect heeft op vrouwen die politiek actief willen worden? Zo ja, wat gaat u eraan doen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de opvatting dat deepfake pornografie een groot maatschappelijk probleem is dat heel veel vrouwen in Nederland treft, waaronder ook vrouwen die niet het platform hebben van vrouwelijke Tweede Kamerleden en vrouwelijke BN’ers? Wat doet het volgens u met de positie van de vrouw in onze maatschappij dat deepfake pornografie zo gemakkelijk te genereren is, dat het eenmaal gemaakt niet tot nauwelijks van het internet verdwijnt en dat zeer grote aantallen vrouwen slachtoffer zijn van dit soort video’s?
Deelt u de mening van de onderzoekers van de twee rapporten dat naast goede wetgeving om deepfakepornografie te verbieden er ook sprak moet zijn van strikte handhaving? Zo ja, hoe gaat u daarvoor zorgen? Zo nee, waarom niet?
Kunt u ook per voorstel apart ingaan op de beleidsvoorstellen die de onderzoekers in hun twee rapporten doen om deepfake pornografie te bestrijden? Kunt u tevens aangeven welk van deze voorstellen nationaal kunnen worden opgepakt en voor welke van deze voorstellen u zich in Europees verband wilt inzetten?
Kunt u ingaan op de drie eisen namelijk een meldpunt waarop slachtoffers op een laagdrempelige manier melding kunnen maken van digitaal seksueel misbruik en waar ze meteen makkelijk aangifte kunnen doen (1), handhaving van het uitkleedverbod (2) en een landelijke campagne om het bewustzijn rondom deepfakes te vergroten (3)? Bent u van plan deze uit te voeren?
Kunt u deze vragen los van elkaar en binnen de gestelde termijn beantwoorden?
Het bericht van de premier op X bij de derde herdenking van 7 oktober |
|
Gidi Markuszower (PVV) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Bent u bekend met uw eigen bericht op X van 7 oktober 2026 ter gelegenheid van de derde herdenking van de terreuraanval van Hamas op Israël?1
Is de tekst van dit bericht vooraf besproken in of voorgelegd aan de ministerraad? Zo nee, waarom niet, gezien de diplomatieke en politieke gevoeligheid van het onderwerp?
Is de tekst afgestemd met de Minister van Buitenlandse Zaken? Zo nee, waarom niet? Wie heeft het bericht opgesteld en welke rol had de Rijksvoorlichtingsdienst?
Moet dit bericht worden gezien als het standpunt van het kabinet? Zo nee, waarom niet, en hoe verhoudt een persoonlijke uiting zich tot uw functie als Minister-President? Bent u ermee bekend dat coalitiepartner VVD, bij monde van partijleider Yesilgöz, op dezelfde dag uitsluitend de slachtoffers van de terroristen van Hamas herdacht en het Israëlische optreden in Gaza niet noemde? Deelt u de opvatting van onze fractie dat het kabinet op deze dag niet met één mond sprak? Zo nee, waarom niet?2
Waarom schrijft u dat bijna 1.200 mensen «om het leven kwamen», terwijl zij doelbewust werden vermoord tijdens een geplande terreuraanval? Deelt u de opvatting van onze fractie dat deze formulering de aard van de aanslag verhult? Zo nee, waarom niet?
Waarom acht u het nodig om op de nationale herdenkingsdag van 7 oktober niet uitsluitend de slachtoffers van de terreur van Hamas en zijn bondgenoten te herdenken, maar in hetzelfde bericht ook de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden te noemen? Noemt u bij herdenkingen van andere terreuraanslagen, zoals 11 september, ook de slachtoffers van het militaire antwoord dat daarop volgde? Zo ja, kunt u voorbeelden geven? Zo nee, waarom bij deze herdenking wel?
Bent u ermee bekend dat van de 251 mensen die op 7 oktober 2023 naar Gaza werden ontvoerd, er 85 dood terugkwamen? Waarom ontbreken deze slachtoffers in uw bericht?3
Hoeveel van deze gijzelaars zijn levend ontvoerd en daarna in gevangenschap omgekomen? Hoeveel van hen zijn door hun ontvoerders van Hamas, Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ) of andere groepen vermoord? Kunt u dit per oorzaak uitsplitsen?4
U schrijft dat «tienduizenden onschuldige Palestijnen» door het Israëlische leger zijn gedood. Op welke cijfers baseert u dit? Bent u ermee bekend dat het door Hamas geleide Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in Gaza geen onderscheid maakt tussen burgers en strijders? Zo ja, waarom gebruikt u dan toch het woord «onschuldig»?5
Hoeveel strijders van Hamas, PIJ en andere terreurgroepen zijn volgens de informatie van het kabinet sinds 7 oktober 2023 gedood? Waarom laat u hen in uw bericht onvermeld of rekent u hen kennelijk tot de «onschuldige Palestijnen»?
Bent u ermee bekend dat volgens het Israëlische leger alleen al in de eerste dagen van de oorlog circa 450 raketten van Hamas en PIJ in Gaza zelf neerkwamen, met doden en vernielingen onder de eigen bevolking tot gevolg? Heeft het kabinet een schatting van het aantal Palestijnen dat sinds 7 oktober 2023 door mislukte raketlanceringen van Palestijnse terreurgroepen is omgekomen? Zo nee, waarom niet?6, 7
Bent u bekend met het onderzoek van Amnesty International naar buitengerechtelijke executies door Hamas en daaraan gelieerde strijders, onder wie acht ongewapende leden van de familie Dughmush die op 13 oktober 2025 in het openbaar werden geëxecuteerd op beschuldiging van samenwerking met Israël? Waarom laat u deze slachtoffers in uw bericht buiten beschouwing?8
Bent u bekend met het IDF-rapport dat op 7 oktober naast 3.800 Nukhba-strijders circa 2.200 burgers en andere strijders uit Gaza Israël binnendrongen? Hoe beoordeelt u de rol van deze deelnemers aan de aanslag, en waarom ontbreekt dit in uw bericht?9
Bent u bekend met de officiële Israëlische cijfers, waaruit blijkt dat sinds 7 oktober 2023 1.318 Israëlische militairen en veiligheidsmensen zijn gesneuveld en 1.029 Israëlische burgers door terreur zijn vermoord, samen 2.347 doden?10, 11
Waarom noemt u wel de Palestijnse slachtoffers van Israëlisch militair optreden, maar niet de Israëlische militairen, politieagenten en andere veiligheidsmensen die sindsdien zijn gesneuveld, noch de Israëlische burgers die zijn gedood door raketten en drones uit Iran, Libanon en Jemen?
Bent u ermee bekend dat volgens dezelfde officiële cijfers ruim 7.150 nabestaanden zijn toegevoegd aan de kring van Israëlische rouwende families, onder wie 2.143 ouders die een kind verloren, 355 weduwen en 880 wezen? Waarom ontbreken zij in uw bericht?
Erkent u dat Hamas en zijn bondgenoten deze oorlog op 7 oktober 2023 zijn begonnen, de gijzelaars hebben vastgehouden, raketten zijn blijven afvuren en de eigen bevolking als menselijk schild hebben gebruikt? Zo ja, waarom komt dit in uw bericht niet terug? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de opvatting dat een bericht van de Minister-President op een herdenkingsdag voor een terreuraanslag de feiten volledig en zonder eenzijdige weglatingen hoort weer te geven? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de opvatting dat uw bericht, door de oorzaak van de oorlog weg te laten en het leed eenzijdig aan Israël toe te schrijven, in feite het narratief van Hamas overneemt? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de opvatting dat een dergelijk eenzijdig narratief van de Minister-President bijdraagt aan het legitimeren van Jodenhaat in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Hoeveel antisemitische incidenten zijn in Nederland sinds 7 oktober 2023 geregistreerd, en hoe heeft dit aantal zich ontwikkeld ten opzichte van de jaren daarvoor?
Bent u zich ervan bewust dat uw bericht door veel Joodse Nederlanders als kwetsend is ervaren, juist op deze herdenkingsdag? Bent u bereid uw bericht te corrigeren of aan te vullen? Zo nee, waarom niet?
Wat zegt u tegen de vele Nederlanders die uw bericht beneden ieder peil vinden, het zien als heulen met terroristen, vinden dat het antisemitisme aanwakkert en ondersteunt en het een premier onwaardig achten? Bent u bereid om afstand te nemen van uw bericht en uw excuses aan te bieden aan de Joodse gemeenschap in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Wilt u deze vragen afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?
Het artikel ‘Leraren en scholieren massaal aan de schandpaal: honderden TikTok-accounts verspreiden vernederende AI-filmpjes’ |
|
Jantine Zwinkels (CDA), Etkin Armut (CDA) |
|
Aerdts , Judith Tielen (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Leraren en scholieren massaal aan de schandpaal: honderden TikTok-accounts verspreiden vernederende AI-filmpjes»?1 Zo ja, wat vindt u hiervan?
Herkent u het beeld dat vrijwel iedere middelbare school inmiddels te maken heeft met zogeheten «shipping-accounts» en «raad de leerling»-accounts? Beschikt u over cijfers over de omvang van dit probleem?
Hoe kunnen scholen erachter komen wie op hun school zo’n kanaal «runt»? Welke maatregelen kunnen schoolbesturen vervolgens nemen?
Worden ouders betrokken als de kinderen die een kanaal «runnen» minderjarig zijn of als slachtoffers zich bij de docent melden? Zijn scholen voldoende toegerust om in dergelijke situaties zorgvuldig op te treden en slachtoffers te ondersteunen?
In hoeverre maakt «cyberpesten», waaronder het verspreiden van AI-gegenereerde beelden van medeleerlingen en docenten, onderdeel uit van de Week tegen Pesten die dit jaar van 21 tot en met 25 september is gehouden?
Zijn er voor het middelbaar onderwijs speciale lespakketten om cyberpesten en online pesten en de gevolgen hiervan bespreekbaar te maken in de klas? Zo ja, kunnen scholen makkelijk aan dit materiaal komen?
Bent u bekend met de nieuwe campagne «Er zijn grenzen» van stichting Offlimits, die aandacht vraagt voor online grensoverschrijdend gedrag? Hoe beoordeelt u dit initiatief en welke mogelijkheden ziet u om deze campagne en het bijbehorende voorlichtingsmateriaal onder de aandacht te brengen van scholen, leerlingen en ouders?
Welke mogelijkheden hebben slachtoffers, ouders en scholen, bijvoorbeeld op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), om vernederende of gemanipuleerde beelden snel van platforms als TikTok te laten verwijderen?
Welke maatregelen nemen platforms, zoals TikTok, om cyberpesten via «shipping-accounts» tegen te gaan? En is dit volgens u voldoende, mede gelet op het hoge aantal accounts dat volgens de berichtgeving actief is?
In hoeverre moeten zeer grote onlineplatforms (VLOP’s) op grond van de Digital Services Act (DSA) bij hun risicoanalyses en risicobeperkende maatregelen rekening houden met cyberpesten en de verspreiding van AI-gegenereerde beelden van minderjarigen?
Welke mogelijkheden biedt de DSA om platforms te verplichten belastende AI-gegenereerde beelden te verwijderen en op te treden tegen accounts die structureel worden gebruikt om minderjarigen te vernederen? En wat is er mogelijk als platforms dit onvoldoende inrichten?
Welke mogelijkheden hebben toezichthouders om handhavend op te treden wanneer platforms onvoldoende maatregelen treffen?
Acht u de bestaande mogelijkheden voldoende effectief om dergelijke praktijken effectief tegen te gaan of is aanvullend Europees of nationaal beleid noodzakelijk?
Het bericht 'Jetten informeerde Tweede Kamer onjuist over AI-gebruik' |
|
Pepijn van Houwelingen (FVD) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Is de premier bekend met het artikel in de Volkskrant van 8 oktober 2026 getiteld «Jetten informeerde Tweede Kamer onjuist over AI-gebruik»?
Hoe reageert de premier op de bevinding van deskundigen in dit artikel, namelijk dat de premier wel degelijk op zijn officiële accounts van artificial intelligence (AI) gebruik heeft gemaakt en dat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, volgens detectiemodel Pangram, in ieder geval vijf van zijn berichten uit het afgelopen half jaar door AI zijn gegenereerd en dat het volgens twee AI-deskundigen «ondenkbaar» is «dat Pangram ze allemaal ten onrechte als AI bestempelt»?
Hoe reageert de premier op de vraagtekens die deskundigen in dit artikel plaatsen bij het onderscheid dat de premier maakt tussen zijn «privé» en «officiële» accounts, aangezien de premier zijn posts schreef in zijn hoedanigheid van premier en de berichten daarmee «ambtsgerelateerd» zijn?
Waarom is deze nieuwe richtlijn minder streng dan de handreiking voor AI-gebruik door de overheid?1
Kan de premier deze vragen afzonderlijk en voor de behandeling van de begroting van Algemene Zaken op 28 oktober beantwoorden?
De Israëlberichtgeving van NOS op 3 |
|
René Claassen (PVV), Mona Keijzer , Chris Stoffer (SGP), Martin Bosma (PVV), Annabel Nanninga (JA21) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel «NOS weer onder vuur vanwege Israël-berichtgeving: «Complete nonsens en een antisemitische complottheorie»» en de analyse op de website Wat leren we onze kinderen? over de video «Het lijnenspel van Israël»?1, 2
De Code Journalistiek Handelen is de gezamenlijke ethische gedragscode waar de NOS en andere landelijke publieke omroepen zich aan moeten houden. Bent u het ermee eens dat overduidelijke overtredingen van deze Code dus niet door de Minister zijn af te doen als «redactionele keuzes/vrijheid»? Welke consequenties verbindt u eraan als door de Ombudsman vastgesteld wordt dat de NOS de Code niet naleeft?
Hoe beoordeelt u de kritiek van de gerenommeerde historicus Benny Morris die stelt dat de video een antisemitische complottheorie verspreidt door te stellen dat Israël streeft naar een rijk van de Nijl tot aan de Eufraat? Bent u bereid om bij de NOS te vragen op welke bronnen de bewering berust en deze onderbouwing met de Kamer te delen?
Bent u ook van mening dat het niet de taak van de NOS is om zich in te laten met speculaties en insinuaties, laat staan het voeden van complottheorieën? Vindt u dat een sfeer van speculatie past bij het karakter van een uitlegvideo?
Hoe beoordeelt u de kritiek dat de NOS bepaalde fragmenten waarin Netanyahu spreekt over samenleven met Palestijnen heeft weggelaten, waardoor zijn uitspraken volgens de analyse nu een andere betekenis krijgen? En hoe verhoudt dit zich tot het verbod op misleidende montage zoals opgenomen in de Code Journalistiek Handelen?
Hoe beoordeelt u de kritiek dat de NOS met name extreme Israëlische stemmen laat zien en horen en tegelijkertijd Israëlische veiligheidsargumenten onvoldoende aan bod laat komen? Deelt u dat deze selectiviteit het beeld kan doen ontstaan dat Israël bij voorbaat de schuldige is?
Hoe beoordeelt u de bevinding van de onderzoekers dat in berichtgevingen rondom het conflict de onwaarheden en selectieve weglatingen bijna altijd in het nadeel van Israël uitvallen? Wanneer is volgens u sprake van systematische vooringenomen berichtgeving?
Deelt u de conclusie dat sprake is van met twee maten meten wanneer Israëlische verklaringen kritisch worden bevraagd, maar beschuldigingen aan Israël zonder enige controle worden overgenomen? Hoe kan u voorkomen dat de NOS met twee maten blijft meten?
Wat vindt u ervan dat de terroristische aanslagen van 7 oktober 2023 een zo marginale plek krijgen in deze video van de NOS?
Kunt u nagaan of deze video via Schooltv of andere lesmethodes wordt aangeboden, en zo ja, of en hoe eventuele correcties ook deze scholen en leerlingen bereiken en voldoende aandacht krijgen?
Bent u bereid de NOS te vragen om publiekelijk en inhoudelijk op deze kritiek te reageren en daarmee de vastgestelde fouten te herstellen, zoals voorgeschreven in de Code Journalistiek Handelen, en hierover de Kamer te informeren? Zo nee, waarom niet?
Bent u van mening dat dergelijke fouten leiden tot minder draagvlak voor en vertrouwen in de NOS in de samenleving? Zo nee, waarom niet?
Kunt u deze vragen vóór het mediadebat op 16 november aanstaande beantwoorden, zodat de antwoorden bij dit debat kunnen worden betrokken?
De inzet van social media influencers bij overheidscampagnes |
|
Henk Vermeer (BBB) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Bent u bekend met de inzet van social media influencers bij campagnes van de Rijksoverheid?
Acht u het wenselijk dat belastinggeld wordt ingezet voor betaalde beïnvloeding via individuele socialmediapersonen in plaats van via reguliere overheidscommunicatie? Waarom wel of niet?
Acht u het wenselijk dat de overheid dezelfde beïnvloedingstechnieken gebruikt als commerciële adverteerders richting jongeren?
Kunt u een volledig overzicht verstrekken van alle overheidscampagnes waarbij sinds 2024 gebruik is gemaakt van influencers, content creators of andere online ambassadeurs?
Kunt u per campagne aangeven: het verantwoordelijke ministerie; het campagnedoel; de looptijd; de doelgroep en de ingezette influencers?
Kunt u per influencer aangeven welke vergoeding is betaald?
Wat was de hoogste vergoeding die een individuele influencer de afgelopen vijf jaar heeft ontvangen vanuit publieke middelen?
Wat zijn de totale kosten geweest van de inzet van influencers bij overheidscampagnes sinds 2024?
Kunt u deze kosten uitsplitsen per jaar, per ministerie en per campagne?
Moeten influencers zich contractueel houden aan bepaalde boodschappen of formuleringen van de overheid? Zo ja, wat zijn deze boodschappen en formuleringen per campagne uitgesplitst?
Heeft de overheid ooit opdracht gegeven om reacties onder berichten te modereren, verwijderen of te beperken?
Hoeveel Woo-verzoeken zijn ingediend over influencer-marketing door de overheid?
Op basis van welke criteria worden influencers geselecteerd voor overheidscampagnes?
Wordt bij de selectie beoordeeld of influencers zich in het verleden hebben uitgesproken over politieke of maatschappelijke onderwerpen?
Zo ja, welke criteria worden daarbij gehanteerd?
Hoeveel campagnes zouden volgens het kabinet zonder influencers niet succesvol zijn geweest?
Wanneer wordt besloten een influencer niet opnieuw in te zetten wegens tegenvallende resultaten?
Wat is de laagste gemeten effectiviteit van een influencercampagne die door de overheid is gefinancierd?
Hoe wordt gewaarborgd dat overheidsgeld niet terechtkomt bij personen die discriminerende, extremistische, gewelddadige of anderszins maatschappelijk ongewenste uitingen hebben gedaan?
Hoe wordt gemeten of de inzet van influencers daadwerkelijk effectiever is dan andere communicatievormen?
Zijn er influencers ingezet die ook commerciële opdrachten uitvoeren voor bedrijven waarvan belangen raken aan het onderwerp van de betreffende campagne?
Zijn er evaluaties uitgevoerd naar de effectiviteit van influencermarketing binnen overheidscampagnes? Zo ja, kunt u deze naar de Kamer sturen?
Bent u bereid om voortaan jaarlijks inzichtelijk te maken welke influencers door de overheid zijn ingezet en welke publieke middelen daarmee gemoeid zijn?
Bent u bereid deze vragen afzonderlijk te beantwoorden?
Integriteitsregels voor de Landelijke publieke omroep die niet gelijk opgaan voor de regionale omroepen |
|
Mohammed Mohandis (PRO) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Op welke punten gelden tegenwoordig andere regels voor de landelijke publieke omroep en voor lokale en regionale omroepen bij de governance, regelgeving, integriteit en benoeming van functionarissen, en welke verschillen blijven op deze punten bestaan als straks de wet Versterking van de uitvoering van de publieke mediaopdracht op lokaal niveau in werking treedt?1
Klopt het dat de Limburgse omroep L1 in strijd met de Handreiking Belangenverstrengeling voor alle publieke omroepen een adviesklus heeft uitbesteed aan een zakenrelatie van de van de L1-hoofdredacteur zonder hiervoor ook andere partijen te benaderen?2
Klopt het dat de Handreiking Belangenverstrengeling niet meer is dan een richtlijn «die kan dienen tot ondersteunend middel bij de invulling van hun eigen beleid».
Ziet u gronden om integriteit verschillend op te vatten, of je nu bij de publiek omroep werkt in Hilversum of in Maastricht?
Deelt u de conclusie van het commentaar van De Limburger, dat de Mediawet 2008 en gedragscodes moeten veranderen? Zo ja, wat gaat u dan op dit punt ondernemen? Zo nee, waarom niet?
De vervolging van de presentatoren van RoddelPraat en de onderbouwing van het vervolgingsbeleid bij beledigende uitlatingen |
|
Peter van Duijvenvoorde (FVD) |
|
David van Weel (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht dat het Openbaar Ministerie (OM) Jan Roos en Dennis Schouten vervolgt wegens beledigende uitlatingen over twee vrouwen in hun programma RoddelPraat?
Kunt u bevestigen dat het OM deze vervolging publiekelijk heeft toegelicht met de stelling dat verbale agressie tegen vrouwen bijdraagt aan een cultuur waarin ernstigere vormen van geweld mogelijk worden? Kunt u de volledige toelichting aan de Kamer verstrekken?
Hanteert het OM de zogenoemde «piramide van geweld», of vergelijkbare modellen waarin beledigingen en seksistische grappen in verband worden gebracht met mishandeling, verkrachting en moord, bij zijn vervolgingsbeleid, interne opleidingen of publieke communicatie? Zo ja, welke modellen betreft dit en kunt u de bijbehorende documenten verstrekken?
Welke wetenschappelijke onderzoeken onderbouwen het door het OM genoemde verband tussen verbale agressie tegen vrouwen en ernstigere vormen van geweld? In hoeverre tonen deze onderzoeken een oorzakelijk verband aan, en in hoeverre beschrijven zij correlaties, maatschappelijke opvattingen of theoretische veronderstellingen?
Welk onderscheid maakt het OM tussen een model dat wordt gebruikt voor maatschappelijke bewustwording en een wetenschappelijk gevalideerd model dat geschikt is om concrete beslissingen over strafrechtelijke vervolging te ondersteunen?
Hoe voorkomt het OM dat algemene uitspraken over een maatschappelijke cultuur worden vertaald naar verantwoordelijkheid van individuele verdachten voor geweld dat zij niet hebben gepleegd en waartoe zij niet hebben aangezet?
Welke criteria hanteert het OM om beledigende uitlatingen over een vrouw aan te merken als gendergerelateerde agressie? Is daarvoor bepalend dat de beledigde persoon een vrouw is, of moet ook een aantoonbaar verband bestaan tussen de uitlating en haar geslacht?
Deelt u de opvatting dat de ernst en urgentie van geweld tegen vrouwen op zichzelf geen bewijs vormen voor de stelling dat specifieke beledigende uitlatingen aan dat geweld bijdragen? Hoe wordt dit onderscheid bewaakt in het vervolgingsbeleid en de communicatie daarover?
Welke betekenis heeft de veronderstelde bijdrage van uitlatingen aan een gewelddadige cultuur voor de beslissing om wegens belediging te vervolgen? Betreft dit een zelfstandig vervolgingsargument, een factor bij de prioritering of uitsluitend een toelichting voor het publiek, en op welke beleidsregels berust deze toepassing?
Hoe waarborgt het OM bij dergelijke vervolgingsbeslissingen de vrijheid van meningsuiting, waaronder de ruimte voor satire, overdrijving en uitlatingen die kwetsen, choqueren of verontrusten, en hoe worden de rechten en reputatie van betrokkenen daartegen afgewogen?
Hanteert het OM dezelfde vervolgingscriteria bij vergelijkbare beledigingen over het uiterlijk van mannen en vrouwen? Zo nee, welke verschillen bestaan er en wat is daarvoor de objectieve rechtvaardiging?
Hoe voorkomt het OM dat het in zijn publieke communicatie verdachten van belediging tevens in verband brengt met ernstige geweldsdelicten waarvoor zij niet worden vervolgd? Hoe verhoudt dergelijke communicatie zich tot de onschuldpresumptie en de vereiste terughoudendheid tegenover verdachten?
Hoe wordt de inzet van opsporings- en vervolgingscapaciteit voor beledigingszaken afgewogen tegen de inzet voor concrete bedreiging, stalking, mishandeling en seksueel geweld? Welke rol spelen de ernst van het feit, het aantoonbare risico voor slachtoffers en de bekendheid van verdachten daarbij?
Klopt het dat deze zaak aan een meervoudige strafkamer wordt voorgelegd? Zo ja, welke overwegingen rechtvaardigen die keuze en in hoeverre is deze behandeling gebruikelijk bij vergelijkbare beledigingszaken?
Bent u bereid de Kamer inzicht te geven in de wetenschappelijke en juridische onderbouwing van het gebruik van de «piramide van geweld» of vergelijkbare modellen binnen het OM, en te laten toetsen of daarbij voldoende onderscheid wordt gemaakt tussen maatschappelijke urgentie, empirisch bewijs en individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid?
Het gebruik van Artificial Intelligence (AI) door de premier |
|
Pepijn van Houwelingen (FVD) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Is het correct dat de wijze waarop door de premier AI is gebruikt voor het schrijven van berichten (op sociale media) in strijd is met richtlijnen van de overheid?1
Nee. Voor de berichten op de officiële socialemediakanalen van de Minister-President is geen gebruik gemaakt van AI.
Zijn er door de premier berichten verstuurd (op sociale media) waarvan de (eerste versie van de) lopende tekst in eerste instantie is gegenereerd door AI?
Zie het antwoord op vraag 1.
Kan de Kamer een paar prompts ontvangen die zijn gebruikt voor het genereren van berichten die zijn verstuurd door de premier?
Zie het antwoord op vraag 1.
Is de premier bereid bij zijn toekomstige berichten waarvan de lopende tekst (in eerste instantie) is gegenereerd door AI te vermelden dat het bericht is gegenereerd met behulp van AI? Zo nee, waarom niet?
Dit is niet aan de orde. Zie voorts het antwoord op vraag 5.
Vindt de premier het wenselijk en gepast dat er vanaf zijn social media accounts berichten worden verstuurd waarvan de (lopende) tekst (in eerste instantie) is gegenereerd door AI?
Dit is niet aan de orde, zie het antwoord op vraag 1. Overigens kan de Rijksoverheid gebruik maken van AI als hulpmiddel in overheidscommunicatie. Dit gebeurt op veilige en verantwoorde wijze, in lijn met de Handreiking Generatieve AI van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en binnen de grenzen van de toepasselijke wet- en regelgeving. De inzet van AI is toegestaan, op voorwaarde dat producten nooit zonder menselijke controle worden gepubliceerd. Omdat de eindverantwoordelijkheid altijd en uitsluitend bij de mens ligt, hoeft het gebruik van AI niet expliciet per sociale media post verantwoord te worden.
Het artikel 'Israël doet officieel weer mee met Songfestival: AVROTROS in de knel?' |
|
Mona Keijzer |
|
Letschert |
|
Bent u bekend met de recente berichtgeving waaruit blijkt dat zowel AVROTROS als Omroep MAX geen verantwoordelijkheid willen nemen voor de Nederlandse deelname aan het Eurovisie Songfestival 2027 en dat ook andere publieke omroepen terughoudend zijn?1 2
Ja.
Deelt u de opvatting dat het opmerkelijk is dat meerdere publiek gefinancierde omroepen weigeren aan een evenement deel te nemen waarvoor Nederland internationaal rechten bezit en dat op de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008 staat vermeld?
Als Minister heb ik hierin geen rol, de Nederlandse Publieke Omroep gaat over de eigen programmatische afwegingen. Inmiddels heeft de NPO laten weten dat de NOS de uitzending zal verzorgen. De redactionele onafhankelijkheid van de omroepen is vastgelegd in de Mediawet 2008 en de persvrijheid volgt uit de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Het is dan ook aan de omroepen zelf of zij de uitzending en mogelijke deelname willen verzorgen. Het Eurovisie Songfestival staat in de evenementenlijst van het Mediabesluit 2008, maar hierin is alleen bepaald hoe het televisieprogramma moet worden verspreid áls het wordt uitgezonden. Evenementen op de evenementenlijst moeten via een open kanaal toegankelijk zijn wat betekent dat ze niet achter een betaalmuur mogen vallen. De NPO is echter niet verplicht het evenement uit te zenden of deel te nemen.
Klopt het dat het voor de NPO onduidelijk is of de komende editie überhaupt zal worden uitgezonden? Zo ja, hoe reflecteert u daarop? Houdt de NPO zich wel aan haar wettelijke taak? Zo ja, waarom wel? Zo nee, welke sanctie legt u op?
De NPO heeft de NOS gevraagd verslag te doen van het Songfestival en het uit te zenden. De Mediawet 2008 noch de evenementenlijst uit het Mediabesluit 2008 verplicht de NPO of een afzonderlijke omroep het evenement uit te zenden of deel te nemen. Van schending van wettelijk taken is hier dus geen sprake.
Klopt het dat de finale van het Eurovisie Songfestival op grond van de evenementenlijst voor een breed publiek beschikbaar moet zijn? Zo ja, hoe wordt aan die verplichting voldaan indien Nederland niet deelneemt?
De evenementenlijst eist niet dat een bepaald evenement voor een breed publiek beschikbaar moet zijn. Voor de evenementen uit de evenementenlijst geldt alleen dat als het evenement als televisieprogramma wordt verspreid, dit op een op een open kanaal moet gebeuren.
Vindt u dat politieke en/of geopolitieke overwegingen onderdeel zijn van de taakomschrijving van een publieke omroep c.q. omroepvereniging? Zo ja, waar baseert u dat op? Zo nee, welke consequentie verbindt u daaraan?
De verschillende omroepen binnen het publieke bestel vertegenwoordigen hun eigen stromingen om zo vanuit verschillende perspectieven aanbod te maken. De beslissing over de deelname van Nederland aan het Eurovisie Songfestival is een keuze van de betreffende redactie en ligt op basis van de redactionele autonomie bij de betrokken omroeporganisatie. Omroepen maken voortdurend afwegingen over welke programma’s zij wel of niet willen maken. De overwegingen die zij daaraan ten grondslag leggen, zijn aan henzelf.
Deelt u de mening dat het besluit van AVROTROS om deelname te weigeren vanwege de aanwezigheid van Israël in feite een politieke stellingname betreft en niet primair een programmatische afweging? Zo nee, waar ligt volgens u de grens tussen redactionele onafhankelijkheid enerzijds en politieke activistische keuzes anderzijds?
Zie mijn antwoord op vraag 5.
Bent u van mening dat belastingbetalers mogen verwachten dat publieke omroepen hun wettelijke en publieke taken uitvoeren ongeacht hun eigen politieke voorkeuren of opvattingen over internationale conflicten?
Omroepen zijn autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.
Klopt het dat de NPO als lid van de European Broadcasting Union (EBU) uiteindelijk verantwoordelijk blijft voor de Nederlandse positie binnen het Eurovisie Songfestival, ongeacht welke omroep de uitvoering verzorgt?
Het is aan de NPO als lid van de EBU om invulling te geven aan het Eurovisie Songfestival binnen de publieke omroep. Maar nogmaals: er is geen verplichting tot uitzending of deelname dus de verantwoordelijkheid van de NPO strekt daar niet toe.
Welke concrete stappen heeft de NPO sinds het besluit van AVROTROS genomen om te voorkomen dat Nederland ook in 2027 afwezig is op het Eurovisie Songfestival?
Zie mijn antwoord op vraag 3.
Kunt u bevestigen dat Talpa Network publiekelijk heeft aangeboden mee te denken over een Nederlandse deelname indien de publieke omroep daartoe niet in staat blijkt?
Talpa Network heeft dit inderdaad publiekelijk aangeboden. EBU is echter een samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en enkel zij kunnen het Eurovisie Songfestival uitzenden en zijn verantwoordelijk voor een eventuele Nederlandse inzending.
Bent u bereid met de NPO in gesprek te gaan over scenario’s waarbij commerciële partijen een ondersteunende of uitvoerende rol kunnen vervullen indien geen publieke omroep bereid blijkt de Nederlandse deelname te organiseren?
Dat is aan de NPO zelf; zie mijn antwoord op vraag 10.
Bent u bereid te onderzoeken of de Nederlandse rechten op deelname en organisatie, indien publieke omroepen daar structureel geen gebruik van wensen te maken, via de NPO kunnen worden ondergebracht bij commerciële mediapartijen of gedeeld kunnen worden? Zo nee, waarom niet?
Als Minister ga ik hier niet over, dat is aan de EBU.
Bent u bereid hierover in overleg te treden met de NPO, commerciële media en de EBU, zodat wordt voorkomen dat Nederland door interne politieke discussies binnen het publieke bestel opnieuw afwezig blijft op het Eurovisie Songfestival?
Dat is niet mijn rol als Minister; zoals ik eerder heb toegelicht zijn omroepen autonoom in het maken van hun eigen redactionele en journalistieke keuzes.
Deelt u de mening dat het moeilijk uitlegbaar is dat commerciële partijen zich bereid tonen mee te denken over Nederlandse deelname, terwijl publieke omroepen die hiervoor belastinggeld ontvangen zich juist terugtrekken?
De NPO ontvangt belastinggeld voor uitvoeren van hun wettelijke taak. Voor het Eurovisie Songfestival ontvangt de NPO geen specifieke bekostiging.
Welke gevolgen hebben volgens u het herhaaldelijk afzien van deelname door Nederlandse publieke omroepen voor de internationale positie van Nederland binnen de EBU?
De EBU is een Europees samenwerkingsverband tussen publieke omroepen en reikt verder dan enkel het Eurovisie Songfestival. Een besluit over eventuele deelname staat los van de positie van de NPO binnen de EBU.
Wanneer is de deadline voor het kiezen van een liedje plus vertolker zodat met voldoende voorbereiding Nederland weer meedoet aan het Eurovisie Songfestival?
De NPO heeft bekendgemaakt dat een speciaal opgericht team zich verder zal bezighouden met de deelname van 2027. Ik heb geen zicht op welke deadlines of planningen daar precies bij horen.
Voelt u zich als hoeder van het stelsel verantwoordelijk om dit laatste te bewerkstelligen?
Nee. Zie mijn antwoord op vraag 2.
Bent u bekend met het bericht «De extreme wereld van de incels; Netflix-hit zet schijnwerpers op duistere online subcultuur: «Vrouwen schadelijker voor maatschappij dan pedofielen»»?1
Heeft u zicht op de omvang en het bereik van incel- en manosfeergedachtegoed onder Nederlandse jongeren en jongvolwassenen? Heeft u daarbij ook zicht op de Nederlandse online gemeenschappen waarin dit gedachtegoed wordt verspreid? Zo nee, bent u bereid hier onderzoek naar te verrichten?
Herkent u het beeld dat jongeren, en vooral jonge mannen, via relatief onschuldige online content, bijvoorbeeld over fitness, daten, zelfverbetering of mentale gezondheid, geleidelijk kunnen worden blootgesteld aan steeds extremere vormen van vrouwenhaat en extremistisch gedachtegoed?
Wanneer is op het eerste oog onschuldige online content toch strafbaar als extremistische content en op welk moment kan hierop worden ingegrepen? Hoe snel worden bijvoorbeeld influencers geweerd van sociale media-platformen omdat ze een bedreiging vormen voor andere gebruikers of de samenleving?
Herkent u de zorg dat met name jongens en jonge mannen die kampen met eenzaamheid, onzekerheid of het gevoel nergens bij te horen vatbaar kunnen zijn voor dergelijke online gemeenschappen? Welke preventieve maatregelen worden genomen om deze jongeren tijdig te bereiken?
Welke rol spelen algoritmes van sociale-mediaplatforms volgens u bij dit proces van geleidelijke blootstelling aan extremistische content en welke mogelijkheden ziet u om de risico’s te beperken? Erkennen deze platforms de risico’s en trends ook, en welke stappen nemen zij om het aan te pakken?
Acht u de bestaande wet- en regelgeving voldoende om op te treden tegen online content waarin geweld tegen vrouwen wordt verheerlijkt of daartoe wordt opgeroepen? Zo nee, welke aanvullende maatregelen acht u noodzakelijk, zowel op nationaal als Europees niveau?
Wordt binnen de Nederlandse aanpak van radicalisering specifiek rekening gehouden met vrouwenhaat als onderdeel van radicalisering? Zo ja, op welke manier?
Zijn politie, gemeenten, scholen, jongerenwerkers en andere professionals voldoende toegerust om signalen te herkennen van jongeren die vanuit online gemeenschappen steeds verder radicaliseren, en zijn er voldoende mogelijkheden tot informatie- en gegevensuitwisseling? Zo nee, wat gaat u hieraan doen?
Welke rol ziet u voor ouders en gezinnen bij het vroegtijdig herkennen en voorkomen van online radicalisering en blootstelling aan extremistische online gemeenschappen?
Welke ondersteuning is beschikbaar voor ouders die signaleren dat hun kind actief is in online gemeenschappen waarin vrouwenhaat, ontmenselijking of geweld wordt genormaliseerd?
Welke mogelijkheden ziet u om binnen het onderwijs, (sport)verenigingen en andere relevante organisaties meer aandacht te besteden aan online weerbaarheid, de werking van algoritmes, groepsdruk, radicalisering, gezonde relaties en een respectvolle omgang tussen jongens en meisjes?
Welke rol ziet u voor de overheid, onderwijsinstellingen, gemeenten, jongerenorganisaties, ouders en sociale-mediaplatforms bij een integrale aanpak om te voorkomen dat kwetsbare jongeren via online gemeenschappen in aanraking komen met steeds extremere vormen van vrouwenhaat, radicalisering en geweld?
Ongehoord Nederland |
|
Ouafa Oualhadj (D66) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Bent u bekend met het fragment van omroep Ongehoord Nederland «Lets Twist Again #2: verraad van Trump, Hitler en Wilders geradicaliseerd»?1
Ja.
Vindt u dat er in het bestel van de publieke omroep plaats moet zijn voor een omroep waar dit soort uitingen en sympathie richting Hitler en zijn gedachtegoed gedeeld worden, zoals in deze uitzending wel wordt gedaan?
Laat ik vooropstellen: voor mij staat Hitler symbool voor het ongeëvenaarde en onvoorstelbare leed dat miljoenen mensen is aangedaan. Dat mogen wij nooit, maar dan ook nooit, vergeten. Ik kan mij heel goed voorstellen dat mensen aanstoot nemen aan een discussie die wordt gevoerd aan de hand van een rede van Hitler.
Wij hebben het voorrecht te leven in een democratische rechtsstaat, waarin wij, vrij van tirannie, onze meningen en gevoelens kunnen uiten. Dat geldt ook voor de media. Het is dus ook niet aan mij als Minister om een oordeel te vellen over de inhoud van een uitzending. Tegelijkertijd zijn de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid niet onbegrensd. Discriminatie, het aanzetten tot haat of geweld en het ontkennen of bagatelliseren van de Holocaust kunnen de grenzen overschrijden die onze rechtsstaat stelt. Die grenzen zijn, net als in veel andere democratische landen, wettelijk vastgelegd. Daarnaast heeft elke omroep zich te houden aan de Mediawet.
U vraagt mij ook of er in het publieke bestel plaats moet zijn voor omroep Ongehoord Nederland. Ik heb op 8 september een brief gestuurd waarin ik u heb geïnformeerd over mijn voornemen om de voorlopige erkenning van Ongehoord Nederland in te trekken. De wet schrijft heel precies wanneer de Minister wel over kan of zelfs moet gaan tot ingrijpen. In dit geval is dat om drie redenen, die elk afzonderlijk reden zouden kunnen zijn om de erkenning in te trekken. Voor een toelichting daarop verwijs ik u naar eerdergenoemde brief.
Hoe verhouden deze uitingen zich tot de Code Journalistiek Handelen?
Een Minister mag zich niet bemoeien met de inhoud van de journalistiek. Het is aan de Ombudsman om te beoordelen hoe deze uitzending zich verhoudt tot de Code Journalistiek Handelen.
Welke handvatten en handelingsmogelijkheden heeft u als Minister wanneer dergelijke uitingen worden vertoond bij de publieke omroep?
Zie mijn antwoord op vraag 2.
Hoeveel waarschuwingen van het Commissariaat voor de Media kan Ongehoord Nederland zich nog permitteren voordat u actie onderneemt en deze omroep weert uit het stelsel van de publieke omroep?
Zoals ik uw Kamer bij brief van 8 september heb laten weten, ben ik voornemens de voorlopige erkenning van ON! in te trekken.
Wanneer is de maat voor u vol en welke mogelijkheden ziet u om in te grijpen, aangezien dit de zoveelste keer is dat er ernstige discussie ontstaat over de vraag of uitingen van Ongehoord Nederland passen binnen de wettelijke opdracht en verantwoordelijkheid van de publieke omroep?
Zie mijn antwoord op vraag 5.
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het commissiedebat van 24 september 2026 over de landelijke publieke omroep?
De Hitler-verheerlijking door ON! |
|
Mohammed Mohandis (PRO), Harmen Krul (CDA) |
|
Letschert |
|
|
|
|
Hoe beoordeelt u een uitzending van ON! waarin de verheerlijking van Hitler-uitspraken in een uitzending van de omroep Ongehoord Nederland1 in het licht van de zeer zware motiveringsplicht die geldt bij het intrekken van een (voorlopige) erkenning van een (aspirant)omroep2?
Op 8 september heb ik uw Kamer laten weten voornemens te zijn de voorlopige erkenning van Ongehoord Nederland (hierna: ON!) in te trekken. Dat voornemen heb ik gebaseerd op de gronden die de wet mij daarvoor geeft. Die gronden hebben geen betrekking op de inhoud van individuele uitzendingen.
Mijn beslissing van 8 september gaat over een organisatie die niet functioneert: dat staat los van het geluid of de groep die zij vertegenwoordigt.
Als stelselverantwoordelijke Minister heb ik op grond van de Mediawet 2008 in specifieke gevallen een bevoegdheid om in te grijpen door de erkenning of voorlopige erkenning van een omroep in te trekken. Dat kan ik niet zelfstandig en ik beoordeel daarbij geen individuele uitzendingen of journalistieke opvattingen. De persvrijheid is een groot goed en de Grondwet beschermt onafhankelijke media tegen overheidsingrijpen.
Hoe beoordeelt u de betrokkenheid van de heer Niemoller (die volgens zijn linkedIN-pagina en recente informatie «hoofdredacteur» is van Ongehoord Nederland) bij de verheerlijking van dergelijke Hitler-opvattingen in dit fragment?
Ik doe geen uitspraken over de inhoud van individuele uitzendingen. Zie mijn antwoord op vraag 1.
Hoe verhoudt de boodschap van de uitzending «dat Hitler een terechte strijd voerde tegen het globalisme» zich tot de Code Journalistiek Handelen?
Laat ik vooropstellen: voor mij staat Hitler symbool voor het ongeëvenaarde en onvoorstelbare leed dat miljoenen mensen is aangedaan. Dat mogen wij nooit, maar dan ook nooit, vergeten. Ik kan mij voorstellen dat mensen aanstoot nemen aan een discussie die wordt gevoerd aan de hand van een rede van Hitler.
Verder vind ik het belangrijk om te benadrukken dat het niet aan mij als Minister is om de inhoud van een uitzending te beoordelen. Een Minister mag zich niet bemoeien met de inhoud van de journalistiek. Het is aan de ombudsman om te beoordelen hoe deze uitzending zich verhoudt tot de Code Journalistiek Handelen.
Als deze uitzending leidt tot nieuwe sancties door het Commissariaat voor de Media en/of afkeuring door de ombudsman voor de publieke omroepen, hoeveel van zulke «gele kaarten»3 kan deze omroep zich dan nog permitteren, naast de stapel aan gele kaarten die deze omroep al heeft gekregen, zonder dat u actie onderneemt en deze omroep een «rode kaart» trekt?
Zie mijn antwoord op vraag 1.
Hoe ziet u uw verantwoordelijkheid hierbij, in het licht van het feit dat alleen u op grond van Artikel 2.33 van de Mediawet 2008 bevoegd bent om een (voorlopige) erkenning van een publieke omroep in te trekken?
Ik onderken mijn verantwoordelijkheid voor het stelsel van de publieke omroep en de rol die de wet mij geeft ten aanzien van het intrekken van erkenningen als die situatie zich voordoet. Die verantwoordelijkheid heb ik ook genomen door mijn voorgenomen besluit van 8 september om de voorlopige erkenning van ON! in te trekken.
Acht u het denkbaar dat u zo’n omroep in het nationale omroepbestel houdt, terwijl geen enkele ledenomroep nog mogelijkheden ziet voor de intensievere samenwerking met deze omroep die in het beoogde nieuwe omroepbestel noodzakelijk is4?
Zoals gezegd heb ik uw Kamer op 8 september geïnformeerd over mijn voorgenomen besluit ten aanzien van ON!. Daarmee moge duidelijk zijn dat ik op basis van de huidige wet- en regelgeving geen plek voor ON! in het publieke bestel meer zie.
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór het commissiedebat van 24 september 2026 over de landelijke publieke omroep?
Ja.
Bent u bekend met het artikel «Russia-linked accounts spread far-right narrative online during Ceuta migration crisis, analysis finds»?1
Ja.
Herkent u het beeld dat dergelijke desinformatiecampagnes rondom migratie in Europa steeds sneller en gecoördineerder verlopen (in zeven talen, honderdduizenden views in enkele uren), zoals ook onderzoekers van Alliance4Europe en 411 stellen? Herkent u dat dit specifiek is te herleiden tot aan Rusland gelieerde netwerken, waaronder het Telegram-kanaal Rybar en het daaraan gekoppelde Pravda-netwerk?
Het kabinet is bekend met de algemene trend dat FIMI-campagnes in toenemende mate worden ingezet door (statelijke) actoren om strategische doelstellingen te bevorderen. FIMI staat voor Foreign Information Manipulation and Interference, buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging. De opkomst van artificiële intelligentie (AI) geeft deze actoren meer geavanceerde mogelijkheden om dergelijke acties te ondernemen. Grootschalige incidenten bij buurlanden en bondgenoten onderstrepen dat deze dreiging reëel is.
In algemene zin geldt dat Rusland al jaren een veelheid aan hybride activiteiten inzet, waaronder FIMI campagnes.
Erkent u dat de initiële reacties uit de lidstaten – waaronder Nederland – juist bijdragen aan de Europese verdeeldheid die het Kremlin beoogt te creëren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, erkent u dat het kabinet daarmee onbedoeld heeft bijgedragen aan het Kremlin-narratief? Welke lessen trekt u daaruit voor toekomstige crisiscommunicatie?»
Nee, de gebeurtenissen in Ceuta waren zeer zorgelijk, uitzonderlijk en ongekend. De grootschalige irreguliere grensovergang van duizenden mensen naar Ceuta is een schending van de territoriale integriteit van Spanje en daarmee van de Europese Unie. Het snelle optreden van Spanje in samenwerking met Marokko, en de plaatsgevonden EU coördinatie in de Integrated Political Crisis Respone (IPCR) en de extra informele JBZ-raad waren noodzakelijk. Nederland heeft in de brief op 1 augustus jl. aan de Europese Commissie, het Iers Voorzitterschap van de Europese Raad en de Voorzitter van de Europese Raad gezamenlijk met 21 lidstaten hier toe opgeroepen. In lijn met de oproep in de brief heeft Spanje de grenzen versterkt en de op grote schaal terugkeer bewerkstelligd, en vond er een extra JBZ-Raad plaats.
Deelt u de mening dat social mediabedrijven een rol hebben om dit soort desinformatie-netwerken te identificeren en hun schadelijke desinformatie te mitigeren voordat zij bij een volgend incident weer worden ingezet? Ziet u, gelet op de constatering van 411, dat «That machinery» bij het volgende grensincident aan de Middellandse Zee opnieuw klaarstaat, aanleiding om hier proactief op te anticiperen in plaats van achteraf te reageren? Zo ja, hoe pakt u dit op en met welke mate van spoed?
Het kabinet acht het belangrijk dat sociale mediaplatformen hun verantwoordelijkheid nemen en maatregelen treffen tegen illegale content, niet-authentiek gedrag en FIMI. Onder de Digitaledienstenverordening (DSA) moeten zeer grote onlineplatforms, waaronder Facebook, Instagram, X en TikTok, en zeer grote onlinezoekmachines, waaronder Google, systeemrisico’s identificeren, analyseren en beoordelen. Zij zijn verplicht om tenminste jaarlijks een risicobeoordeling uit te voeren en, waar nodig, maatregelen te nemen om de geïdentificeerde systeemrisico’s te beperken. Factoren zoals opzettelijke manipulatie kunnen deze systeemrisico’s vergroten. Wanneer dat het geval is zijn de bedrijven verplicht maatregelen te nemen om dit tegen te gaan.
Het Kabinet maakt zich al langer zorgen over buitenlandse actoren die, bijvoorbeeld via FIMI-campagnes, proberen onze samenleving en democratie te ondermijnen. Daarom is de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, in nauwe samenwerking met JenV, BZ en Defensie, bezig met het opzetten van een organisatie die FIMI structureel kan detecteren. In december 2026 zal de Minister van Binnenlandse Zaken de Kamer verder informeren over de stand van zaken van deze organisatie.
Bent u bekend met de signalen die op sociale media circuleren dat op 15 augustus 2026 weer mogelijk een grensoversteek zal plaatsvinden? Zo ja, hoe zet u zich in voor een gezamenlijke solidaire Europese aanpak?
Ja. Zoals inmiddels bekend is een nieuwe grootschalige poging tot grensoversteken uitgebleven. In de Kamerbrief van 3 augustus jl. (nr. 32317–1020) is uiteengezet hoe het kabinet invulling wil geven aan een Europese aanpak in reactie op gebeurtenissen als deze.
Deelt u de zorg dat, na de minstens 72 doden bij de vorige oversteek, mensen opnieuw het risico lopen te worden ingezet als instrument in een desinformatiecampagne? Welke stappen onderneemt het kabinet, al dan niet in EU-verband richting Marokko, om te voorkomen dat kwetsbare mensen zo worden gebruikt?
Het kabinet betreurt het verlies van deze mensenlevens. Het kabinet blijft zich onverminderd inzetten tegen irreguliere migratie en daarmee gepaard gaande levensbedreigende routes, middels een sterk Europees asiel en migratie systeem en samenwerkingsverbanden met derde landen zoals Marokko. Met de inzet tegen irreguliere migratie beoogt het kabinet ook de mogelijkheid tot instrumentalisatie van kwetsbare migranten als ook mensensmokkel tegen te gaan. Van belang is hierbij de volledige implementatie van de Schengengrenscode. Bovendien vormt het beschermen van kwetsbare migranten een belangrijk onderdeel van de intensieve samenwerking met derde landen zoals Marokko, zowel in bilateraal als in Europees verband. Hiertoe hebben ook de 22 lidstaten opgeroepen in de brief van 1 augustus jl. Verder steunt Nederland de aanpak van de Europese Commissie om FIMI tegen te gaan.
Kunt u bovenstaande antwoorden één voor één voor 15 augustus 2026 beantwoorden?
De beantwoording is u zo snel mogelijk toegekomen.
De wijze waarop de NOS Hamas aanduidt |
|
Annelotte Lammers (PVV), René Claassen (PVV) |
|
David van Weel (VVD), Letschert |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht van de NOS waarin Hamas wordt aangeduid als een strijdgroep dan wel op een wijze wordt beschreven die de aard van Hamas als terroristische organisatie onvoldoende duidelijk maakt?1 en 2
Ja.
Deelt u de mening dat het gebruik van termen als «strijdgroep» voor Hamas, een organisatie die op de sanctielijst van de Europese Unie voor terrorisme staat, het risico in zich draagt dat het terroristische karakter van deze organisatie wordt gebagatelliseerd of genormaliseerd, en acht u dit vanuit het oogpunt van de bestrijding van terrorisme en radicalisering onwenselijk? Zo nee, waarom niet?3
Hamas is een terroristische organisatie waar hard tegen moet worden opgetreden, zowel nationaal als internationaal. Zo staat Hamas op de EU- sanctielijst terrorisme.
De landelijke publieke omroep voert zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en weegt zelfstandig redactionele keuzes af. Het is niet aan mij als Minister om deze berichtgeving te beoordelen.
Deelt u de mening dat het niet expliciet benoemen van Hamas als terroristische organisatie, maar deze organisatie aanduiden als «strijdgroep», precies het soort normalisering van terrorisme is dat het kabinet met het wetsvoorstel strafbaarstelling van het verheerlijken van terrorisme zegt te willen tegengaan? Zo nee, waarom niet?
Het wetsvoorstel strafbaarstelling verheerlijken van terrorisme en openbare steunbetuiging aan terroristische organisaties ziet in de kern op het tegengaan van terroristische propaganda. Dergelijke propaganda kan namelijk radicalisering bevorderen en eraan bijdragen dat mensen ideologisch rijp worden gemaakt voor het plegen van terroristische misdrijven. Het kabinet wil dit soort propaganda bestrijden, onder meer door middel van de strafbaarstellingen zoals die in het wetsvoorstel zijn opgenomen.
Het louter in het kader van een nieuwsbericht als «strijdgroep» aanduiden van een organisatie die op de Nederlandse en Europese sanctielijst terrorisme is vermeld, vormt geen uitlating die met dit wetsvoorstel wordt beoogd tegen te gaan en staat dan ook volledig los van de doelstelling van het wetsvoorstel.
Hoe monitort u de naleving door publieke omroepen van de bestaande richtlijnen voor berichtgeving over gedesigneerde terroristische organisaties?
Ik ben niet bekend met de specifieke richtlijnen waarnaar u verwijst. De NOS heeft aangegeven dat er geen formele richtlijnen zijn die voorschrijven hoe organisaties als Hamas moeten worden aangeduid. De landelijke publieke omroep voert zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en weegt zelfstandig redactionele keuzes af. Voor de NOS geldt dat redacties binnen de omroep bespreken hoe ze dergelijke groeperingen beschrijven en daar vervolgens interne afspraken over maken. Het is niet aan de overheid of de politiek om zich te mengen in deze redactionele en journalistieke afwegingen. De berichtgeving van de NOS over Hamas of de duiding van Hamas worden dan ook niet gemonitord.
Welke maatregelen u indien deze richtlijnen (structureel) worden genegeerd?
Zoals ik onder het antwoord op vraag 4 al aangaf is het niet aan mij als Minister om deze berichtgeving te beoordelen en maatregelen te treffen.
Waarom duldt u dat de NOS (structureel) afwijkt van eenduidige, feitelijke terminologie over gedesigneerde terroristische organisaties, en bent u bereid de NOS-directie publiekelijk ter verantwoording te roepen, de redactionele keuzes af te dwingen tot volledige transparantie, en zo nodig de publieke financiering te heroverwegen? zo nee, waarom wilt u dat niet?
De NOS heeft mij laten weten Hamas veelvuldig aan te duiden als terroristische organisatie. Volgens de omroep doet het feit dat in sommige berichtgeving andere beschrijvingen te zien zijn, daar niets aan af.
Zoals ik onder antwoord 4 al aangaf, voert de NOS zijn werkzaamheden onafhankelijk uit en beschikt de omroep over redactionele vrijheid. Dit is een belangrijk rechtsstatelijk uitgangspunt en is onder andere geborgd in de Mediawet 2008. Ik wil daarom nogmaals benadrukken dat het belangrijk is dat de overheid en de politiek op afstand blijven van journalistieke inhoud. Ik zal dan ook geen redactionele keuzes afdwingen, de NOS publiekelijk ter verantwoording roepen of de publieke financiering heroverwegen.
Dit laat onverlet dat omroepen verantwoording af moeten afleggen over gemaakte keuzes. Eenieder kan zich daarom richten tot een omroep met een klacht. Daarnaast kunnen klachten over journalistiek handelen worden ingediend bij de Ombudsman publieke omroep. De Ombudsman kan naar aanleiding van klachten onderzoek doen naar het journalistiek handelen van de omroep of redactie.
Het verslavend ontwerp van Instagram en Facebook |
|
Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) |
|
Aerdts |
|
|
|
|
Bent u bekend met de bevindingen van de Europese Commissie over het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook1 en de berichtgeving hierover?2
Ja.
Wat is uw reactie op de bevindingen van de Europese Commissie? Deelt u de analyse dat Meta willens en wetens gebruikmaakt van verslavend ontwerp, ten koste van de privacy en gezondheid van haar miljarden gebruikers?
Ik ben blij om te zien dat de Europese Commissie haar toezichthoudende taak op de Digital Services Act (hierna: «DSA») doortastend oppakt. En dat de regels uit de Digital Services Act inderdaad handvatten bieden om op te treden tegen verslavend ontwerp van online platforms, zoals in dit geval Facebook en Instagram. Over de motieven van Meta ga ik niet speculeren.
Vindt u dat het onderzoek van de Europese Commissie snel genoeg is verlopen, aangezien al lang en breed bekend is dat Meta verslavend ontwerp toepast op Instagram en Facebook?
Het nemen van een niet-nalevingsbesluit kost tijd. Er moet deugdelijk en zorgvuldig onderzoek worden verricht. Er moet voldoende overtuigend bewijs zijn om in te kunnen grijpen en het besluit staande te kunnen houden in een eventuele juridische procedure erover. Ten behoeve van de rechtsbescherming is het bovendien belangrijk om belanghebbenden de gelegenheid te bieden om opmerkingen te maken en die te onderzoeken of te wegen. Het is daarom goed te verklaren dat dit besluit niet al is genomen in de weken of maanden na inwerkingtreding van de DSA in november 2024. Sinds die datum heeft de Europese Commissie ontzettend veel werk verricht. Zo heeft de Europese Commissie vanaf nul een onderdeel binnen haar organisatie moeten opbouwen om toezicht te houden, mensen geworven, en inmiddels tal van onderzoeken verricht, besluiten genomen, en rechtszaken gevoerd. Ik vind daarom dat de Europese Commissie doortastend en voorspoedig te werk is gegaan, en vertrouw erop dat zij dat blijft doen.
Wat is er nodig om de Digital Services Act sneller, effectiever en harder in te kunnen zetten tegen techbedrijven die verslavend ontwerp toepassen? Wat is hiervoor de inzet van dit kabinet?
Een evaluatie van de DSA op EU-niveau, en in Nederland van de Uitvoeringswet digitaledienstenverordening, is voorzien in 2027. De uitkomsten en de opvolging daarvan worden verwacht in de tweede helft van 2027. In dit kader zal het kabinet uiteraard aandacht hebben voor mogelijke aanpassingen van de DSA die de effectiviteit ervan en het optreden door toezichthouders kunnen verbeteren. Als toezichthouders op de DSA in Nederland worden de Autoriteit Consument en Markt en de Autoriteit Persoonsgegevens daarbij betrokken.
Kunt u uitleggen wanneer Meta technische aanpassingen moet doorvoeren op Instagram en Facebook? Welke aanpassingen zijn dit?
Meta heeft eerst de mogelijkheid om te reageren op de bevindingen van de Europese Commissie. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat ze aanpassingen van het ontwerp voorstelt om te trachten zo de bezwaren van de Europese Commissie weg te nemen. De DSA noch het voorlopige besluit van de Europese Commissie schrijven voor hoe zij dat moet doen. Wel heeft de Europese Commissie voorbeelden gegeven van mogelijke maatregelen die Meta kan nemen, zoals «(...) door belangrijke verslavende functies zoals «autoplay» en «infinite scroll» standaard uit te schakelen, effectieve «schermtijdonderbrekingen» te implementeren en het aanbevelingssysteem aan te passen om het minder betrokkenheidsgericht te maken».3 Welke aanpassingen er uiteindelijk moeten worden gemaakt is ter beoordeling van de Europese Commissie als bevoegd toezichthouder en in laatste instantie aan het Hof van Justitie.
Hoe hoog is de boete die Meta riskeert? Vindt u de boete hoog genoeg om het bedrijf tot actie te dwingen?
De DSA maakt het mogelijk om een boete op te leggen ter hoogte van maximaal 6% van de wereldwijde omzet in het vorige boekjaar. Volgens de voorlopige jaarrapportage van Meta blijkt dat die omzet in 2025 bijna $ 201 miljard bedroeg, oftewel zo’n € 176 miljard.4 Momenteel zou de maximale boete dus ruim € 10 miljard kunnen bedragen. Er is daarnaast ook de mogelijkheid om een last onder dwangsom op te leggen ter hoogte van maximaal 5% van de gemiddelde dagelijkse inkomsten of de wereldwijde jaaromzet in het vorige boekjaar per dag.
Wanneer moet Meta de aanpassingen doorvoeren? Is hier een harde deadline voor? Zo niet, bent u bereid hiervoor te pleiten bij de Europese Commissie?
Meta heeft eerst de mogelijkheid om te reageren op de bevindingen van de Europese Commissie waarna die dat zal moeten beoordelen, eventueel aanvullend onderzoek moet verrichten en al dan niet uiteindelijk een niet-nalevingsbesluit moet nemen. Op dit moment is niet te zeggen hoelang dat nog gaat duren. Hoewel ik uiteraard ook graag zo snel mogelijk veranderingen zie, hebben we dit soort regels om rechtsbescherming te bieden. Ik wil en moet bovendien de onafhankelijkheid van de toezichthouders in acht nemen en ga me daarom niet mengen in deze of andere toezichtzaken.
Vertrouwt u er op dat Meta de aanpassingen zal doorvoeren? Op welke manieren kunnen de Europese Commissie of afzonderlijke lidstaten de druk opvoeren om dit tijdig te doen?
Als er uiteindelijk een niet-nalevingsbesluit van de Europese Commissie volgt, en dat standhoudt wanneer er een rechtszaak volgt, dan vertrouw ik erop dat Meta daar opvolging aan geeft en de benodigde aanpassingen maakt. De Europese Commissie kan ter waarborging hiervan een boete of last onder dwangsom opleggen. Zie daarvoor ook het antwoord op vraag 6.
Hoe kunt u, samen met het Nederlandse veld van experts, burgerrechtenorganisaties en toezichthouders, bijdragen aan de stappen die de Europese Commissie zet tegen Meta?
Wanneer mogelijk laat ik de Europese Commissie weten dat zij de steun van het kabinet heeft bij het uitvoeren haar toezicht op de DSA, ongeacht welke digitale dienst. Het is tegelijkertijd niet aan mij om mij in een individuele casus te mengen gericht tegen één bedrijf.
Ik zie tegelijkertijd dat burgerrechtenorganisaties en andere experts graag een bijdrage leveren aan de effectieve uitvoering van de DSA. Zoals bijvoorbeeld de rechtszaak van Bits of Freedom tegen Meta5 eerder dit jaar, of de zaak van Mékic tegen X.6 Ik juich het van harte toe dat ook private organisaties en personen gebruik maken van de rechten die de DSA hen biedt. De jurisprudentie die hierdoor ontstaat, evenals de besluiten van toezichthouders, zullen uiteindelijk leiden tot de met de DSA beoogde veranderingen in de bredere industrie.
Kunt u de vragen afzonderlijk van elkaar beantwoorden?
Ja.
Het bericht dat gokbedrijven Meta voor de rechter slepen vanwege advertenties voor illegale goksites |
|
Henk Vermeer (BBB) |
|
van Bruggen |
|
|
|
|
Bent u bekend met het NOS-artikel «Gokbedrijven slepen Meta voor rechter vanwege advertenties illegale goksites»?1
Ja.
Hoe beoordeelt u het feit dat Nederlandse consumenten via socialemediaplatforms nog steeds worden geconfronteerd met advertenties voor illegale onlinegoksites, ondanks bestaande wet- en regelgeving en het toezicht van de Kansspelautoriteit?
Ik vind het zorgelijk dat Nederlanders advertenties van illegale online gokaanbieders te zien krijgen. Het is verboden om reclame voor niet vergunde kansspelaanbieders te maken. Illegale aanbieders houden zich niet aan de regels voor reclame voor online kansspelen en zij richten zich juist ook op kwetsbare groepen. Dit is in het bijzonder verontrustend omdat bij illegaal gokken geen sprake is van bescherming, bewustwording en doorgeleiding naar hulp en zorg. Gokschade bij illegaal aanbod is naar verwachting groter dan bij legaal aanbod.
Zoals ook aangegeven in de beantwoording van de Kamervragen van het lid Straatman van 28 januari 2026, ontvangt de Kansspelautoriteit (Ksa) voortdurend meldingen over illegale reclames op socialemediaplatforms en spoort zij ook zelf illegale reclames op.2 Bij geconstateerde overtredingen meldt de Ksa dit bij de betreffende socialemediabedrijven. Zo heeft de Ksa in april van dit jaar ruim 4.600 illegale advertenties gemeld bij Meta en gaven zij recentelijk aan in mei ruim 26.000 meldingen te hebben gedaan.3 Het grote aantal en de korte omlooptijd van deze advertenties leiden ertoe dat een aanpak die voornamelijk berust op het achteraf melden en verwijderen van afzonderlijke advertenties onvoldoende schaalbaar en bestendig is. Dit benadrukt de noodzaak om niet alleen de advertenties, maar ook de achterliggende aanbieders en de infrastructuur die zij gebruiken aan te pakken. Ik verwijs u in dit kader ook naar de voortgangsrapportage van de Kansspelautoriteit over de Alliantie ter bestrijding van illegale kansspelen, die als bijlage bij mijn brief van 12 juni 2026 aan uw Kamer is aangeboden.4 Daarin wordt de voortgang beschreven op de onderdelen marketing, betalingsverkeer, internet en spelaanbieders.
Hoe verhoudt het bestaan van grootschalige advertenties voor illegale goksites zich tot de effectiviteit van het verbod op ongerichte reclame en de mate waarin consumenten – waaronder jongvolwassenen – worden geconfronteerd met gokreclame?
Het bestaan van illegale gokreclame doet niet af aan het effect van het verbod op ongerichte reclame voor vergunde aanbieders van online kansspelen. Zoals eerder vermeld in mijn brief van 12 juni, is het effect van het verbod op ongerichte reclame (Besluit orka) dat ongerichte reclame voor online gokken is verdwenen van televisie, radio en uit het straatbeeld. Ook het aantal reclames op internet is sterk gedaald.5 Desondanks zien nog steeds veel mensen, waaronder jongvolwassenen, reclame voor online gokken, ook als zij hier niet naar op zoek zijn. Uit de evaluatie van de Wet kansspelen op afstand uit 2024 blijkt dat de huidige wettelijke beperkingen onvoldoende zijn om bestaande spelers, met name jongvolwassenen en andere kwetsbare spelers, tegen de aanzuigende werking van kansspelreclame te beschermen.6 Daarom kies ik ervoor om reclame voor online kansspelen te verbieden. Dit is in lijn met het coalitieakkoord en de door uw Kamer aangenomen motie van Van Nispen c.s.7
Kunt u aangeven in hoeverre de huidige handhavingsinstrumenten van de Kansspelautoriteit toereikend zijn om advertenties voor illegale onlinekansspelen effectief te bestrijden op grote onlineplatforms en wat ervoor nodig is om dit te verbeteren?
Zoals ik in antwoord op vraag 2 heb aangegeven, treedt de Ksa actief op tegen illegale advertenties voor onlinekansspelen. Tegelijkertijd is duidelijk dat de huidige aanpak niet voldoende is om het illegale aanbod effectief terug te dringen. Om deze aanpak verder te versterken werk ik, zoals aangekondigd in mijn brief van 12 juni 2026, in afstemming met de Ksa aan aanvullende instrumenten en de verbetering van bestaande instrumenten om illegale aanbieders effectiever aan te pakken. Daarbij heb ik expliciet aandacht voor het verstoren van de infrastructuur die deze aanbieders gebruiken. Het is van belang om optimaal gebruik te maken van de bestaande instrumenten en dit in samenwerking te doen met partijen die hierin kunnen helpen. Zo is het nu al verboden voor derden zoals online platforms illegaal aanbod te bevorderen. De Ksa treedt hiertegen op.
Kunt u schetsen welk beeld er bestaat van de omvang en ontwikkeling van de illegale onlinegokmarkt in Nederland en welke implicaties dit heeft voor de effectiviteit van het huidige en voorgenomen reclamebeleid?
De omvang en ontwikkeling van de illegale online kansspelmarkt en illegale reclame zijn niet exact vast te stellen. De Monitoringsrapportage online kansspelen voorjaar 2026 van de Ksa laat zien dat de kanalisatie in termen van spelers nog steeds hoog is. Naar schatting speelt ongeveer 91% van de Nederlandse spelers alleen bij vergunde aanbieders. Wanneer wordt gekeken naar het geld dat spelers verliezen, ligt de kanalisatie echter aanzienlijk lager, op ongeveer 53%.8 Dit wijst erop dat een relatief kleine groep veel geld vergokt op illegale goksites.
Zoals ook aangegeven in de beantwoording van de eerdergenoemde Kamervragen van het lid Straatman, is de inzet van de Ksa niet gericht op het uitputtend monitoren van het bereik en de verspreiding van illegale reclame.9 In algemene zin kan gesteld worden dat een zorgvuldig gereguleerd vergund aanbod hand in hand moet gaan met een effectieve aanpak van het illegale aanbod en deelname daaraan. Beide vragen blijvend veel aandacht. Voor de maatregelen die de Ksa en ik op dat gebied nemen, verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 2 en 4.
In uw voortgangsbrief kansspelen met contouren voor maatregelen van 12 juni 20262 geeft u aan voornemens te zijn om reclame voor vergunde onlinekansspelaanbieders (vrijwel) volledig te verbieden. Hoe wordt bij de verdere uitwerking van dit beleid voorkomen dat hierdoor de positie van illegale goksites versterkt?
Met een verbod op reclame voor vergunde online gokaanbieders is naar verwachting niet alle reclame voor online gokken verdwenen. Het is tot nu toe slechts beperkt mogelijk om reclames van illegale goksites tegen te gaan en er moet rekening mee gehouden worden dat dit ook met een versterkt wettelijk instrumentarium beperkt effectief blijft.
Bij de uitwerking van het reclameverbod houd ik daarom rekening met de vindbaarheid van het vergunde aanbod. In mijn brief van 12 juni 2026 heb ik aangegeven zeer beperkte en strikt begrensde uitzonderingen op het reclameverbod te onderzoeken. Hiermee wil ik voorkomen dat mensen die al actief op zoek zijn naar online kansspelen bij illegale aanbieders terechtkomen. Op basis van de huidige inzichten denk ik daarbij aan informatie op de eigen website van een vergunde aanbieder en reclame bij resultaten van expliciete zoekopdrachten naar online goksites. De precieze uitwerking van het verbod en de uitzonderingen daarop wordt nader onderzocht in het Beleidskompas. Zoals beschreven in mijn antwoord op vraag 2, is mijn inzet in aanvulling hierop gericht op het tegengaan van illegaal aanbod en de deelname daaraan.
Bent u bereid om bij de uitwerking van het voorgenomen reclameverbod ruimte te laten voor reclame door vergunde aanbieders wanneer zij aantoonbaar kunnen waarborgen dat zij controle hebben over de inhoud, de doelgroep en het bereik van hun boodschap, juist om te voorkomen dat consumenten die interesse hebben in onlinekansspelen, vooral terechtkomen bij illegale aanbieders?
Nee. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en vraag 6, zien mensen nog steeds veel reclame voor online gokken, ook mensen die hier niet naar op zoek zijn. In lijn met het coalitieakkoord wil ik reclame voor online gokken daarom verbieden. Daarbij blijft het van belang dat spelers die willen deelnemen aan online kansspelen hun weg vinden naar het vergunde aanbod.
Bent u bereid voorafgaand aan definitieve besluitvorming een onafhankelijke impactanalyse te laten uitvoeren naar de gevolgen van een vrijwel volledig reclameverbod voor de bescherming van spelers, de omvang van de illegale markt en de blootstelling aan illegale gokreclame en de uitkomsten daarvan met de Kamer te delen?
Nee, ik zie op dit moment geen aanleiding om een onafhankelijke impactanalyse te laten uitvoeren. Er is al onderzoek gedaan naar de effecten van kansspelreclame en de werking van het huidige stelsel.11 12 Deze informatie wordt betrokken bij de verdere uitwerking van het reclameverbod. Zoals ik in mijn brief van 12 juni heb aangegeven, werk ik het reclameverbod nader uit aan de hand van het Beleidskompas. Daarbij worden onder meer de verwachte effecten op de bescherming tegen gokschade, kansspelgerelateerde criminaliteit en (deelname aan) illegale kansspelen betrokken. Bij de verdere uitwerking maak ik gebruik van beschikbare onderzoeken, de monitoringsrapportages van de Ksa en de kennis en expertise van betrokken partijen. Daarnaast zal de voorgenomen wet- en regelgeving de gebruikelijke uitvoeringstoetsen en consultatieprocedures doorlopen. Ook in dat kader worden de uitvoerbaarheid en de mogelijke gevolgen van de maatregelen beoordeeld en kunnen betrokken partijen daarop reageren.
De uitzending van Nieuwsuur 'Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?' |
|
Ingrid Coenradie (PVV) |
|
Sophie Hermans (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met de uitzending van Nieuwsuur «Zijn we klaar voor de afvalrevolutie?» over de opkomst van afslankmedicatie en de vraag of Nederland daarop is voorbereid?1
Ja, daar ben ik mee bekend.
Welke concrete maatregelen neemt u om te voorkomen dat de toegang tot afslankmedicatie de komende jaren vooral afhankelijk wordt van de portemonnee van patiënten, terwijl patiënten zonder voldoende financiële middelen kunnen uitwijken naar buitenlandse of schimmige websites?
Het Zorginstituut is op dit moment bezig met de beoordeling van twee soorten obesitasmedicatie, namelijk Wegovy (werkzame stof semaglutide) en Mounjaro (werkzame stof tirzepatide). Het kabinet kan uiteraard niet vooruitlopen op de advisering van het Zorginstituut en het uiteindelijke besluit over pakketopname, maar eventuele opname van deze middelen in het basispakket is de meest concrete maatregel die het kabinet kan nemen om te zorgen dat financiële verschillen niet resulteren in verschillen in toegang tot deze medicatie. Ons zorgstelsel is gebaseerd op solidariteit, wat onder andere betekent dat geneesmiddelen in het basispakket toegankelijk zijn voor alle verzekerden, ongeacht de grootte van hun portemonnee.
Het Zorginstituut beoordeelt de hierboven genoemde geneesmiddelen door middel van een trapsgewijze aanpak en beoordeelt de middelen eerst voor twee patiëntgroepen waarvoor op dit moment het meeste bewijs is dat de behandeling met deze medicatie tot gezondheidswinst leidt.2
Heeft u een concreet scenario klaarliggen voor de situatie waarin goedkope generieke varianten van GLP-1- en GLP-1/GIP-middelen op grote schaal online beschikbaar komen voor Nederlandse patiënten? Zo ja, wat houdt dat scenario in? Zo nee, waarom niet en wanneer komt dat er wel?
Nee, daar heeft het kabinet geen scenario voor klaarliggen. Generieke varianten van semaglutide of tirzepatide mogen nu niet legaal op de markt gebracht worden in Nederland omdat de octrooibescherming en/of regulatoire markt- en databescherming van deze geneesmiddelen in Europa nog niet is afgelopen. Het kabinet zal een eventuele toestroom van dergelijke verboden generieke producten op dit moment op geen enkele manier ondersteunen. Zie ook het antwoord op vraag 10.
Het kabinet roept mensen nadrukkelijk op om deze middelen niet via schimmige websites of illegale aanbieders te bestellen. Wat de reden ook is om deze middelen online te willen kopen: doe het niet. Ga met medische vragen naar de huisarts en bestel geen illegale geneesmiddelen online. Je weet niet wat je koopt. Er zijn goede redenen waarom medicijnen alleen op recept verkrijgbaar zijn en niet zomaar worden voorgeschreven.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving van de Geneesmiddelenwet en treedt op tegen illegale handel in geneesmiddelen en illegaal online aanbod.
Welke inschatting maakt u van de huidige omvang van het gebruik van afslankmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms of sociale media?
Er is geen betrouwbare inschatting te maken van de omvang van het gebruik van obesitasmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen. Omdat deze middelen worden aangeschaft buiten de reguliere zorg, bijvoorbeeld via buitenlandse websites, online platforms of sociale media, is er geen betrouwbaar beeld van hoeveel mensen deze middelen op deze manier gebruiken.
Er zijn wel signalen over online aanbod en illegale handel in geneesmiddelen. Het kabinet houdt deze ontwikkelingen in de gaten en zet, samen met betrokken partijen, in op het tegengaan van illegale online handel in geneesmiddelen.
Welke prognoses heeft u over de verwachte groei van dit gebruik in 2026 en de jaren daarna, mede gelet op het vooruitzicht dat goedkopere varianten uit onder meer India en China beschikbaar komen?
Het kabinet heeft geen prognoses over de verwachte groei van het gebruik van obesitasmedicatie buiten de reguliere zorgkanalen. Een prognose over de komende jaren zou ook erg onzeker zijn omdat de effecten van een besluit over het (niet) opnemen van deze middelen in het basispakket grote impact heeft op een dergelijke prognose.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen rond de beschikbaarheid en het gebruik van deze middelen wel, waaronder de mogelijke komst van goedkopere varianten, en houdt de risico’s van illegaal online aanbod en handel in geneesmiddelen in de gaten. Waar mogelijk treedt de IGJ als toezichthouder van de Geneesmiddelenwet stevig op, bijvoorbeeld door het uit de lucht laten halen van websites en het opleggen van boetes. Daarnaast werkt het Kabinet aan een integrale aanpak om illegale handel tegen te gaan, samen de IGJ, het Openbaar Ministerie (OM), politie en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Welke cijfers zijn beschikbaar over meldingen van verkeerd gebruik, bijwerkingen, vergiftigingen of ziekenhuisopnames door afslankmedicatie bij onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, Lareb, huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen en kunt u deze cijfers uitsplitsen over 2023, 2024, 2025 en 2026 en daarbij waar mogelijk onderscheid maken tussen geregistreerde middelen, off-labelgebruik, online bestelde middelen, vermoedelijk vervalste middelen, zelf geïmporteerde middelen en middelen waarvan de herkomst onbekend is?
Er zijn cijfers beschikbaar bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) en het Lareb. Deze zijn niet uit te splitsen in de door u gevraagde categorieën.
Het NVIC heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de telefonische informatieverzoeken die het NVIC krijgt over injecteerbare obesitasmiddelen. Het NVIC rapporteerde in de jaaroverzichten van 2024 en 2025 een toename in het aantal vergiftigingen met injecteerbare obesitasmedicatie. Deze trend zet zich voort in 2026. Voor meer gedetailleerde informatie zijn deze jaaroverzichten te raadplegen via de website van het NVIC.3
Het Lareb heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd over de 2802 meldingen van vermoedens van bijwerkingen van obesitasmedicatie (GLP-1-agonisten en/of tirzepatide) die zij ontving in de periode 2023–2026. Dit betreft zowel gebruik door diabetespatiënten en gebruik voor gewichtsverlies of beiden, voor off-label gebruik, en online aankopen. Het aantal meldingen is gestegen van 295 (2023), 374 (2024), 741 (2025) naar 1398 (2026 tot augustus).
Voor de spoedeisende hulp zijn deze gegevens op dit moment nog niet bekend. De beroepsvereniging van SEH-artsen (NVSHA) heeft aangegeven bereid te zijn om op dit thema een vrijwillige uitvraag te organiseren onder de leden. Daarbij wordt over een korte periode bijgehouden wanneer er patiënten binnenkomen met een klacht gerelateerd aan obesitasmedicatie. Soortgelijke uitvragen werden eerder ook gehouden rondom alcohol en vuurwerk. De NVSHA verwacht binnen uiterlijk 6 maanden enkele observaties te kunnen publiceren.
De IGJ heeft het Ministerie van VWS geïnformeerd dat haar cijfers niet op de gevraagde manier uitgesplitst kunnen worden. In de registraties van de IGJ kan niet worden nagegaan of meldingen betrekking hebben op de in de vraag genoemde categorieën, zoals off-labelgebruik, online bestelde of vermoedelijk vervalste middelen. Omdat deze data alleen op geaggregeerd niveau kunnen worden bekeken, kan de IGJ geen betrouwbare uitsplitsing geven voor cijfers over 2023, 2024, 2025 en 2026.
Het Ministerie van VWS heeft navraag gedaan bij vereniging InEen over bekende data bij de huisartsenposten. Zij geven aan dat bij hen geen data beschikbaar en bekend zijn over dit onderwerp.
Klopt het dat het Zorginstituut Nederland nog bezig is met beoordelingen van nieuwe obesitasmedicatie, waaronder Wegovy en Mounjaro? Waarom moet dit proces zo lang duren, mede gelet op de snelle groei van de markt en het toenemende gebruik buiten de reguliere zorg?
Het klopt dat het Zorginstituut bezig is met de beoordeling van beide geneesmiddelen. Advisering over de opname van deze geneesmiddelen in het basispakket moet zorgvuldig zijn gezien de verwachte maatschappelijke effecten, zowel voor de behandeling van patiënten als voor de kosten van de zorgverzekering. Daarnaast is het Zorginstituut voor elke vergoedingsaanvraag afhankelijk van een volledig en compleet vergoedingsdossier van de leverancier. Voor Mounjaro is dat complete dossier aangeleverd in maart 2026 en voor Wegovy in juli 2026. Omdat er zeer complexe modellen over de kosteneffectiviteit zijn ingediend, heeft het Zorginstituut meer tijd nodig dan normaal.
Wanneer verwacht u de publicatie van de adviezen over Wegovy en Mounjaro voor de behandeling van obesitas? Bent u bereid het Zorginstituut te vragen deze publicatie te versnellen? Zo nee, waarom niet en welke afweging ligt daaraan ten grondslag?
Het kabinet verwacht de publicatie van de adviezen begin volgend jaar. Zoals aangegeven in het antwoord op de vorige vraag is het belangrijk dat deze advisering zorgvuldig gebeurt. Het Zorginstituut is zich bewust van het gewicht van deze adviezen. Om deze reden is het kabinet niet bereid het Zorginstituut te vragen de publicatie te versnellen.
Wat gaat u concreet doen om te voorkomen dat het beleid in de praktijk neerkomt op afwachten, terwijl patiënten ondertussen zelf middelen bestellen, doseringen aanpassen of zonder begeleiding stoppen en opnieuw beginnen?
Het kabinet is het niet met u eens dat het beleid in de praktijk neerkomt op afwachten. De stappen van pakketbeoordeling worden zorgvuldig doorlopen en dat is ook de verantwoordelijkheid die het kabinet heeft voor veilig en doelmatig gebruik van deze medicatie. Het kabinet wil benadrukken dat patiënten nu ook opties hebben voor het gebruik van obesitasmedicatie die al wel in het basispakket zit. Het kabinet roept patiënten dan ook op om niet op eigen houtje medicatie te bestellen en aanpassingen te doen in gebruik, maar een behandeling altijd af te stemmen met de zorgverlener.
Hoe beoordeelt u het door emeritus hoogleraar Chris Mulder genoemde voorbeeld van een gecontroleerd model waarbij patiënten goedkope medicatie uit het buitenland kunnen bestellen, maar waarbij overheid, inspectie en laboratoria de betrouwbaarheid van middelen toetsen en artsen of apothekers het gebruik begeleiden?
Dat beoordeelt het kabinet als zeer negatief. In Nederland zijn geneesmiddelen verkrijgbaar die door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) of door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) zijn beoordeeld op veiligheid en werkzaamheid. Er vindt routinematige controle plaats op de kwaliteit van toegelaten geneesmiddelen van handelsvergunningshouders. Receptplichtige geneesmiddelen worden door artsen volgens de bestaande behandelrichtlijnen voorgeschreven. Het kabinet vindt het onwenselijk, onveilig en inefficiënt om een model te faciliteren waarbij patiënten zichzelf diagnosticeren en receptplichtige medicatie in het buitenland bestellen, en waarbij een parallel systeem van kwaliteitscontrole benodigd zou zijn.
Bovendien zou dit model in strijd zijn met de regels voor markttoelating en import. Import van geneesmiddelen is alleen toegestaan als een handelsvergunning is verleend. Het faciliteren van import door leveranciers zonder handelsvergunning zou niet alleen gezondheidsrisico’s opleveren, maar ook inbreuk inhouden van octrooibescherming en regulatoire markt- en databescherming van leveranciers die wel een handelsvergunning hebben.
Bent u bereid de juridische, medische en praktische haalbaarheid van zo’n gecontroleerd import- en testmodel voor afslankmedicatie te onderzoeken, inclusief de ruimte binnen Nederlandse en Europese geneesmiddelenwetgeving en binnen bijvoorbeeld het octrooirecht, de douaneregels en de regels voor persoonlijke import?
Nee dat is het kabinet niet, zie ook mijn antwoord bij vraag 10.
Indien u een dergelijk model niet mogelijk of niet wenselijk acht, kunt u precies aangeven welke wettelijke, Europese, medische of praktische belemmeringen daaraan in de weg staan?
Zie het antwoord bij vraag 10.
Bent u bereid te onderzoeken of een lijst van betrouwbare buitenlandse fabrikanten of producten kan worden opgesteld, dan wel of batchgewijze kwaliteitscontrole mogelijk is, zodat patiënten niet volledig zijn overgeleverd aan schimmige websites?
Nee dat is het kabinet niet, zie ook het antwoord bij vraag 10. Het opstellen van een dergelijke lijst staat in de ogen van het kabinet gelijk aan het faciliteren en goedkeuren van dergelijke import.
Bent u bereid met huisartsen, apothekers, medisch specialisten en patiëntenorganisaties richtlijnen te ontwikkelen voor veilige begeleiding van patiënten die afslankmedicatie gebruiken of overwegen, ook wanneer zij deze middelen niet via vergoeding verkrijgen?
Deze richtlijnen bestaan. Het kabinet verwijst u hierbij naar de multidisciplinaire richtlijn «Overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen»4 en de richtlijn «Obesitas»5 van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Daarnaast heeft het Zorginstituut een webpagina met alle informatie rond de zorg bij overgewicht en obesitas.6 Ten slotte blijven deze partijen bezig om de obesitaszorg verder in te richten, onafhankelijk van de vergoedingsstatus van medicatie.
Op welke termijn informeert u de Kamer over de aanpak van deze problematiek, inclusief scenario’s voor goedkope import, online aanbod, toezicht, patiëntveiligheid, medische begeleiding en de beoordeling van mogelijke vergoeding?
Het kabinet informeert de Kamer via deze antwoorden dat bovengenoemde scenario’s er niet komen. Wat betreft de vergoeding van deze medicatie: het Zorginstituut publiceert adviezen aan de Minister altijd op zijn eigen website. Afhankelijk van de inhoud van dit advies zal het kabinet de Kamer verder informeren over de mogelijke toelating van deze medicatie tot het basispakket.