Het feit dat het in Nederland toegestaan is om katten dood te schieten |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Heeft u het bericht gelezen dat dierenorganisaties samen een petitie zijn gestart «Stop het doodschieten van katten»?1
Ja.
Kunt u bevestigen dat het in Friesland, als enige provincie in Nederland, al jaren aan jagers is toegestaan om (zwerf)katten af te schieten en dat dit nu ook in Overijssel wordt overwogen?
Ja. Zwerfkatten zijn niet beschermd onder de Omgevingswet. Provincies zijn bevoegd een opdracht te verlenen voor afschot van verwilderde dieren, waaronder zwerfkatten. Friesland staat dit jagers toe ter voorkoming van schade aan flora en fauna.
De provincie Overijssel werkt momenteel aan een aanpak om de leefgebieden van weide- en akkervogels te beschermen en te versterken. Daartoe onderzoekt Overijssel een breed pakket aan mogelijke maatregelen, waarvan beheer van zwerfkatten er één is. Over de uiteindelijke invulling zijn nog geen definitieve besluiten genomen.
Kunt u aangeven hoeveel (zwerf)katten de laatste vijf jaar in Friesland zijn doodgeschoten, uitgesplitst naar jaar en hoeveel geld daaraan is besteed?
Navraag bij de provincie Friesland leert mij dat in Friesland in de periode van 2021 tot 2026 in totaal 1222 katten zijn afgeschoten. Hieronder is een overzicht van de aantallen per jaar.
2021
252
2022
257
2023
328
2024
225
2025
160
De kosten in dit verband (van o.a. beheer, materiaal, brandstof, munitie) komen voor rekening van de uitvoerende faunabeheerders. Daarvan zijn mij geen cijfers bekend.
Klopt het dat de bescherming van weidevogels de reden is die zowel Friesland als Overijssel aanvoeren om het afschieten van (zwerf)katten toe te staan, respectievelijk te overwegen?
Bescherming van grondbroeders, waaronder weide- en akkervogels is in Friesland de belangrijkste reden waarom afschot van zwerfkatten is toegestaan en waarom in Overijssel wordt overwogen dit onderdeel te laten zijn van een breder pakket maatregelen. Zwerfkatten kunnen een aanzienlijke negatieve invloed hebben op biodiversiteit.
Kunt u bevestigen dat ondanks het feit dat katten in Friesland al jaren worden afgeschoten, de stand van de weidevogels zorgwekkend slecht is in Friesland?
De aantallen weidevogels nemen in Friesland, evenals in andere provincies, inderdaad al langere tijd af.
Onderschrijft u de analyse van onder meer de Vogelbescherming dat predatie niet de belangrijkste oorzaak is van de achteruitgang van weidevogels, maar dat het verdwijnen van geschikt leefgebied door onder andere het steeds intensievere gebruik van landbouwgrond dat wel is?2 Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijk consensus baseert u uw mening?
De achteruitgang van weidevogels kent verschillende oorzaken, waaronder het verlies en de verslechtering van geschikt leefgebied, voedselgebrek en predatiedruk. In verband met de inbreukprocedure vanuit de Europese Commissie heeft Nederland daarom meerdere maatregelen aangekondigd, gericht op deze verschillende oorzaken. Deze zijn verder uitgewerkt in een afsprakenkader tussen het Rijk en de provincies.
Kunt u bevestigen dat uit onderzoek in opdracht van uw eigen ministerie uit 2023 blijkt dat het doden en afschieten van buiten lopende katten een «discutabel» effect heeft op het dierenwelzijn?3
Nee, dat is niet wat uit onderzoek blijkt. Het door u aangehaalde document betreft een gezamenlijke verkenning van de problematiek en oplossingsrichtingen rondom loslopende huiskatten en zwerfkatten. In dat document is aangegeven dat een aantal maatschappelijke organisaties het afschot van loslopende katten discutabel vindt, omdat deze katten mogelijk herplaatst kunnen worden.
Erkent u dat het afschieten van katten ernstig dierenleed kan veroorzaken, bijvoorbeeld doordat dieren worden geschoten en niet (direct) sterven, maar gewond wegvluchten? Wordt hierop toezicht gehouden en zo ja, hoe precies in praktijk en met welke frequentie en capaciteit?
Eenieder is verplicht onnodig lijden te voorkomen. Hierop wordt toegezien door handhavers van de politie en bijzondere opsporingsambtenaren.
Bent u bekend met het TNRC-project dat de afgelopen jaren in Utrecht heeft gelopen, waarbij is vastgesteld dat 86 procent van de gevangen (zwerf)katten een voor het dier verantwoordelijke verzorger bleek te hebben?4
Ja.
Deelt u de zorg dat bij het toestaan van afschot van katten de kans groot is dat katten die een verzorger hebben ook worden gedood?
Huiskatten en zwerfkatten zijn dieren van dezelfde soort. Jagers zullen daarom de nodige zorgvuldigheid moeten betrachten om zeker te zijn dat ze met een zwerfkat te maken hebben, maar het valt nooit helemaal uit te sluiten dat een kat ten onrechte voor een zwerfkat wordt aangezien. Er zijn mij echter geen concrete gevallen bekend van katten die op die manier per ongeluk zijn gedood.
Hoe kan een jager op afstand met honderd procent zekerheid vaststellen of een kat een verwilderde kat zonder verzorger betreft, dan wel een (verdwaalde) huis- of boerderijkat die wél een eigenaar heeft?
Van jagers wordt verwacht daarbij de uiterste zorgvuldigheid in acht te nemen. Een jager kijkt daarbij vooral naar het gedrag van de kat. Zwerfkatten zijn aanzienlijk schuwer dan katten die verzorgd worden. Het valt echter nooit met 100% zekerheid uit te sluiten dat een kat die verwilderd gedrag vertoont, toch een eigenaar blijkt te hebben.
Kunt u zich voorstellen dat het voor de verzorger van een kat hartverscheurend is als blijkt dat diens kat is doodgeschoten door een jager, die de kat voor een zwerfkat aanzag?
Ja, van een jager wordt te allen tijde verwacht zo’n situatie te voorkomen.
Vindt u het uit te leggen aan verzorgers van katten dat het in Nederland toegestaan is om katten af te schieten? Zo ja, hoe zou u dit uitleggen aan een kind dat zich thuis zorgen maakt wanneer diens kat in het buitengebied rondwandelt?
Overgaan tot het afschieten van zwerfkatten is geen lichtzinnig besluit, maar kan in sommige situaties wel noodzakelijk zijn. Ik wil daarbij benadrukken dat het hier verwilderde dieren betreft, die niet (meer) gewend zijn aan de omgang met mensen. Wanneer een kat goed wordt verzorgd, hoeft de eigenaar zich geen zorgen te maken dat de kat voor een zwerfkat wordt aangezien.
Ik vind het bovendien belangrijk dat mensen er zich van bewust zijn dat katten die los in het buitengebied rondlopen een grote negatieve impact kunnen hebben op de biodiversiteit. Bij een kat die is verwilderd en niet (meer) door mensen wordt gevoed, is die impact nog groter.
Katteneigenaren kunnen voorkomen dat hun kat voor een zwerfkat wordt aangezien door bijvoorbeeld een halsbandje om te doen.
Deelt u de conclusie uit het meerjarige TNRC-onderzoek in Utrecht, dat deze aanpak effectief is in het terugdringen van het aantal zwerfkatten, zonder dat daarbij dieren hoeven te worden gedood? Zo nee, op welk onderzoek baseert u dat?
Het bedoelde project was een driejarig project dat na afloop is geëvalueerd. Uit deze evaluatie kwam naar voren dat over de hele projectperiode in totaal 1.249 katten zijn gevangen. Daarvan hadden er 881 een eigenaar naar wie ze zijn teruggebracht (dit waren tamme of schuurkatten). De overige katten zijn ergens anders opgevangen. Er is uit dit project niet gebleken dat de TNRC-methode het aantal zwerfkatten effectief terug kan dringen. Uit wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat er veel onduidelijkheid bestaat over de effectiviteit van deze methode in het terugdringen van het aantal zwerfkatten.5 6
Erkent u dat het afschieten van katten het aantal zwerfkatten niet blijvend terugdringt, onder meer doordat vrijgekomen leefgebied opnieuw wordt bevolkt en dat een gerichte TNRC-aanpak op de langere termijn effectiever is? Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijk consensus baseert u zich?
Provincies zijn bevoegd gezag voor het eventueel toestaan van verschillende maatregelen om populaties zwerfkatten te beheren, dat geldt zowel voor het toestaan van afschot als voor andere maatregelen, of combinaties daarvan. Het is aan hen om de inzet van dergelijke maatregelen te onderbouwen.
Bent u het eens dat het ongeloofwaardig is om in Nederland toe te staan dat (zwerf)katten worden gedood, terwijl onlangs nog de motie-Kostic (Kamerstuk 28 286, nr. 1417) is aangenomen waarin de regering wordt opgeroepen in gesprek te gaan met de FIFA en Marokko om het doden van straathonden vanwege het wereldkampioenschap voetbal in 2030 te voorkomen? Hoe legt u uit dat we nu in Nederland verder terug dreigen te vallen op het doden van zwerfdieren?
Een zwerfhond op straat is wat mij betreft een andere situatie dan een zwerfkat in de natuur; voor mij zijn dit twee verschillende zaken zonder samenhang. Bovendien ben ik mij bewust van de aanzienlijke negatieve invloed die zwerfkatten hebben op biodiversiteit.
Bent u al begonnen met uitvoering van de aangenomen motie-Den Hollander/Kostic (Kamerstuk 36 800-XIV, nr. 52) om in samenwerking met provincies binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) een pilot te starten van maximaal drie jaar in ten minste één provincie, waarbij het verstrekken van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op weidevogels afhankelijk kan worden gesteld van het aantoonbaar laten castreren van vrij rondlopende katten die worden gehouden op het agrarisch erf waarop de subsidie betrekking heeft? Wat is de status hiervan? Bent u bereid om de provincie Overijssel op deze alternatieve mogelijkheid te wijzen? Zo nee, waarom niet?
Ik heb samen met provincies en boeren de mogelijkheden laten verkennen om het verstrekken van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op weidevogels afhankelijk te stellen van het laten castreren van vrij rondlopende katten. Uw kamer zal hierover in een aparte brief worden geïnformeerd.
Welke concrete wettelijke basis (graag verwijzing naar betreffende wetsartikelen) hebben provincies om over te gaan tot het doden en afschieten van (zwerf)katten?
Zoals aangegeven is het beheer van zwerfkatten een verantwoordelijkheid van de provincies. Op grond van artikel 3.67, derde lid van het besluit kwaliteit leefomgeving heeft de provincie de taak tot het bestrijden van verwilderde dieren, wanneer dat nodig is voor de in dat artikel genoemde belangen. Die belangen zijn onder andere de bescherming van wilde flora en fauna en het algemeen belang.
In artikel 11.75 van het Besluit activiteit leefomgeving is bepaald dat het geweer mag worden gebruikt voor het bestrijden van verwilderde dieren, mits daar een opdracht voor is gegeven door de provincies.
Hebben provincies de verplichting om eerst te kijken naar diervriendelijke opties, zoals de TNRC-methode, voor afname van de zwerfkattenpopulatie? Vindt u dat hier in Overijssel voldoende naar is gekeken? Zo ja, op basis waarvan concludeert u dat?
Nee, zwerfkatten zijn niet beschermd onder natuurwetgeving. Wettelijke bepalingen die voorschrijven dat alleen tot afschot mag worden overgegaan wanneer er geen andere bevredigende oplossingen bestaan, zijn op zwerfkatten daarom niet van toepassing. Wel moet, zoals hierboven onder vraag 18 is aangegeven, een wettelijk voorgeschreven noodzaak bestaan tot het bestrijden van de verwilderde dieren. Provincies maken deze afweging.
Acht u het wenselijk als meer provincies besluiten om toe te staan dat katten worden doodgeschoten? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Het is aan de provincies om hierin een zorgvuldige afweging te maken. Ik vind het belangrijk dat het voeren van actief predatiebeheer in het kader van weidevogelbeheer, alleen wordt toegestaan als onderdeel van een breder pakket aan maatregelen, waaronder inrichting van gebieden. Hierover heb ik met de provincies afspraken gemaakt binnen het afsprakenkader.
Bent u bereid om met de provincies Friesland en Overijssel in gesprek te gaan over de risico’s van afschot voor huiskatten en bij hen erop aan te dringen om voor een diervriendelijke aanpak, zoals TNRC, te kiezen? Zo nee, waarom niet?
Nee, zie mijn antwoord op voorgaande vragen.
Bent u bereid te komen tot een landelijk verbod op het afschieten van katten, zodat deze praktijk in geen enkele provincie meer mogelijk is? Zo nee, waarom niet?
Nee, het betreft een provinciale bevoegdheid om af te wegen of, en onder welke omstandigheden, het afschieten van zwerfkatten wordt toegestaan.
Bent u het eens met wetenschappers dat onder andere het minderen van hoeveelheden pesticidengebruik een veel effectievere manier is om weidevogels te beschermen?5 Zo nee, welk wetenschappelijk bewijs heeft u hiervoor?
In het door u aangehaalde rapport wordt een verband aangetoond tussen het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en aantallen insecten in de uitwerpselen van koeien. Op basis daarvan wordt de hypothese geopperd dat het gebruik van dergelijke middelen bijdraagt aan de achteruitgang van weidevogels. In het rapport wordt geadviseerd dit nader te onderzoeken. Ik ben van mening dat voor het herstel van weidevogelpopulaties een samenhangend pakket van elkaar versterkende maatregelen nodig is. In het afsprakenkader tussen het Rijk en de provincies worden daarom zowel maatregelen opgenomen om tot extensivering te komen, als maatregelen om de predatiedruk te verminderen.
Bent u bereid dit wetenschappelijke onderzoek te delen met Overijssel en andere provincies in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Ja
Kunt u deze vragen één voor één binnen de vaste termijn beantwoorden?
Ja
Massasterfte van zwaluwen door pesticiden |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
van Essen , Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht over de massasterfte van oeverzwaluwen bij de Haarrijnse Plas?1
Ja.
Deelt u de zorg dat sterfte door pesticiden waarschijnlijk structureel wordt onderschat, omdat zieke dieren zich verstoppen, snel worden opgegeten door aaseters of niet toxicologisch onderzocht worden?
Op grond van dit incident kan niet worden geconcludeerd of de problematiek van het gebruik van bestrijdingsmiddelen wordt onderschat. Wel is afgelopen maart een rapport van Wageningen UR e.a. verschenen over doorvergiftiging door het gebruik van bepaalde biociden (rapport «Vergiftiging van niet-doelsoorten met anticoagulante rodenticiden», CLM-publicatienummer: 1271). Daaruit blijkt dat vergiftiging en doorvergiftiging nog steeds plaatsvindt. Dit onderstreept het belang van mijn beleid om krachtig te blijven inzetten op Integraal Plaag Management (IPM). Hierbij wordt prioriteit gegeven aan preventie, vervolgens niet-chemische bestrijding en tenslotte -als vangnet- chemische bestrijding van plaagsoorten.
Wordt momenteel gemonitord hoeveel vogels en andere wilde dieren jaarlijks slachtoffer worden van pesticiden? Zo ja, kunt u de Kamer hierover informeren? Zo nee, bent u bereid om een landelijk monitoringsprogramma op te zetten voor pesticidevergiftiging bij wilde dieren, inclusief structureel toxicologisch onderzoek bij massasterfte?
De Ministeries van IenW en LVVN laten geen structurele monitoring uitvoeren van de sterfte bij vogels en andere wilde dieren als gevolg van het gebruik van biociden respectievelijk gewasbeschermingsmiddelen. Het heeft de voorkeur de beperkt beschikbare middelen in te zetten voor verdere implementatie van «integraal plaag management» (integrated pest management). De toepassing van preventieve en niet-chemische maatregelen om een plaag te beheersen heeft de voorkeur boven het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Daarmee wordt vergiftiging als gevolg van het gebruik van bestrijdingsmiddelen verminderd.
Bent u bekend met het toxicologisch onderzoek van Wageningen University & Research waaruit blijkt dat bij de gestorven oeverzwaluwen hoge concentraties gif zoals permethrine en tetramethrine op de veren en in hersenweefsel zijn aangetroffen?2
Ja.
Wat vindt u ervan dat de twee pesticiden nu gelden als «relatief veilig voor vogels», maar toch gevaarlijk blijken te zijn?
De stoffen permethrine en tetramethrine mogen in Nederland niet worden gebruikt in gewasbeschermingsmiddelen. De beantwoording van deze vragen zal zich daarom beperken tot biociden. Bestrijdingsmiddelen, in de vragen aangeduid als pesticiden, kunnen bestaan uit biociden en uit gewasbeschermingsmiddelen.
De conclusies in het onderzoek richten zich op biociden met daarin de werkzame stoffen permethrine en tetramethrine. Biociden zijn bedoeld voor de bestrijding of afwering van schadelijke organismen en hebben daarom gevaarlijke eigenschappen. Een biocide is dan ook niet veilig of «relatief veilig». Wel kan worden gesteld dat een toegelaten gebruik van een biocide, mits toegepast volgens het gebruiksvoorschrift, niet leidt tot onaanvaardbare effecten voor mens, dier of het milieu.
Erkent u de conclusies van de wetenschappers dat deze bevindingen erop wijzen dat vogels ernstig ziek kunnen worden of sterven door blootstelling aan pesticiden via huidcontact of inhalatie, terwijl deze blootstellingsroutes momenteel niet standaard worden meegenomen in toelatingsprocedures voor bestrijdingsmiddelen? Zo nee, op welk wetenschappelijk onderzoek baseert u zich?
Volgens het onderzoek is de blootstelling aan de insecticiden met permethrine en tetramethrine via de huid of inhalatie de meest waarschijnlijke oorzaak van de dood van de zwaluwen in Utrecht en Noordwijk. Een deel van de (vertaalde) conclusie luidt: «Hoewel er geen referentiemonsters beschikbaar waren, ondersteunen de detectie van deze insecticiden in hoge concentraties bij alle getroffen individuen, de consistent waargenomen neurologische symptomen en de afwezigheid van pathologische of infectieuze verklaringen onze hypothese dat acute neurotoxiciteit door directe blootstelling aan insecticiden de meest waarschijnlijke oorzaak is van de dood van de zwaluwen.» Bij gebruik volgens voorschriften is dit geen normale blootstellingsroute.
Hoe beoordeelt u het feit dat de huidige risicobeoordeling van pesticiden vooral uitgaat van opname via voedsel, terwijl onderzoekers nu expliciet waarschuwen dat blootstelling via veren, huid en luchtwegen mogelijk minstens zo schadelijk kan zijn?
In het toelatingsbeleid worden de realistische blootstellingsroutes beoordeeld. Dat zijn kort gezegd de manieren waarop -in dit geval- vogels redelijkerwijs in contact (kunnen) komen met deze insecticiden. Daarom wordt bij de beoordeling van deze middelen wel een scenario toegepast voor de route orale blootstelling maar niet voor de routes inhalatie en dermale blootstelling.
Gelet op de feiten en omstandigheden die in de berichten worden genoemd, is het niet aannemelijk dat de vogelsterfte een gevolg is van een normaal, toegelaten gebruik van biociden met de werkzame stoffen permethrine en tetramethrine. Er lijkt sprake van incidenten, zonder direct aanwijsbare verklaring hoe de zwaluwen aan deze biociden zijn blootgesteld.
Welke gevolgen hebben deze onderzoeksresultaten voor de bescherming van (bedreigde) vogelsoorten zoals de oeverzwaluw, waarvan populaties al onder druk staan door verlies van leefgebied, voedseltekorten en milieuvervuiling?
Ik betreur deze vogelsterfte. De incidenten zijn echter niet bepalend voor het voortbestaan van de populaties oeverzwaluwen en boerenzwaluwen in Nederland.
Heeft u gelezen dat de onderzoekers hopen dat de manier waarop pesticiden worden beoordeeld opnieuw onder de loep zal worden genomen en dat dit onderzoek aanleiding geeft om bij de toelating van pesticiden rekening te houden met meer scenario’s dan alleen blootstelling via voedsel?
In het artikel wordt geconcludeerd dat de huidige beoordeling voor niet-doelwitdieren («non-targeted wildlife») zich voornamelijk richt op blootstelling via voedsel en dat die niet altijd voldoende rekening houdt met de impact van blootstelling via de huid of inademing.
Bent u bereid om het advies van de wetenschappers op te volgen? Zo ja, hoe en op welke termijn?
In het artikel wordt aangetoond dat de blootstelling aan pesticiden (in dit geval: biociden) via de huid en inademing zeer relevant («of crucial relevance») zijn geweest voor het optreden van de negatieve gevolgen. Het artikel constateert vervolgens dat de kennis over de mogelijke gevolgen van blootstelling via de huid en inademing beperkt is, hetgeen volgens het artikel kan leiden tot een onderschatting van de risico’s als gevolg van die blootstelling. Incidenten zoals bedoeld in antwoord 7 betreffen vogelsterfte die hoogstwaarschijnlijk het gevolg is van een niet normaal gebruik van biociden. Er is daarom geen aanleiding tot de ontwikkeling van extra scenario’s.
Vindt u dat er daarbij ook beter gekeken moet worden naar hoe in de toelatingssystematiek en beoordelingssystematiek rekening gehouden wordt met mogelijke cumulatieve en synergistische effecten van pesticidencombinaties voor (wilde) dieren en mensen? Zo ja, hoe gaat u dat verwerken en op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Ik verwijs u kortheidshalve naar het antwoord op vraag 13.
Bent u bereid het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) te verzoeken om op deze nieuwe bevindingen te reflecteren en te kijken wat kan worden gedaan om ervoor te zorgen dat blootstelling via huidcontact en inhalatie structureel wordt onderzocht, zodat volgens en andere wilde dieren beter worden beschermd tegen pesticiden?
Het Ctgb heeft mij informatie verstrekt die is gebruikt voor de beantwoording van de vragen.
Bent u bereid om bij het Ctgb en in Europees verband erop aan te dringen dat cumulatieve en synergistische effecten van pesticiden voor (wilde) dieren en mensen structureel mee moeten worden genomen in de toelating en herbeoordeling van stoffen? Zo nee, waarom niet?
Het Ctgb en het Europese agentschap ECHA zijn onafhankelijke, deskundige organisaties, die zich bewust zijn van mogelijke cumulatieve en synergetische effecten van bestrijdingsmiddelen en het belang ervan. Gelet op die positie ben ik terughoudend om bij hen aan te dringen op het meenemen van die effecten in hun beoordelingen.
Ik vind de ontwikkeling van methodieken voor het bepalen van cumulatieve en synergistische effecten van bestrijdingsmiddelen belangrijk en ik steun het werk dat hiertoe in de EU wordt uitgevoerd. Op Europees niveau worden dergelijke (complexe) beoordelingsmethoden ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is het PERA-project van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) waarin een beoordelingskader wordt ontwikkeld dat een groot aantal factoren uit het ecosysteem meeweegt, waaronder de invloed van chemische stoffen.
Op het moment dat een geharmoniseerde beoordelingsmethode in werking is getreden, zullen het Ctgb en ECHA die toepassen in hun beoordelingen.
Bent u bereid om in Europees verband, ook in het kader van de gesprekken rondom de Omnibus Food and Feed Safety Simplification, te wijzen op deze wetenschappelijke bevindingen en te pleiten dat die bevindingen worden verwerkt in beleid om wilde dieren beter te beschermen tegen pesticiden (ook in het kader van Europese doelen voor biodiversiteit)?
In antwoord 7 heb ik aangegeven dat er sprake lijkt te zijn van incidenten, waarbij de zwaluwen op een uitzonderlijke manier zijn blootgesteld. Het is daarom niet goed mogelijk de huidige bevindingen te verwerken in Europees beleid.
In de onderhandelingen over de Omnibus veiligheid van voedsel en diervoeder pleit ik voor een werkprogramma waarin stoffen worden aangewezen om eerder herbeoordeeld te worden als nieuwe wetenschappelijke inzichten daar aanleiding toe geven. Ik heb voorgesteld dat de Europese Commissie aan ECHA het mandaat geeft om de relevante wetenschappelijke literatuur en beschikbare monitoringgegevens over de veiligheid van alle goedgekeurde en aangemelde werkzame stoffen periodiek te herbeoordelen en hierover verslag te doen aan de Europese Commissie en de lidstaten. De Omnibus is beperkt in scope en in het aantal bepalingen dat wordt aangepast. De Commissie heeft aangekondigd te komen tot een herziening van de Biocidenverordening. Dat is een beter moment om te werken aan verbetering van het beschermingsniveau.
Welke aanvullende maatregelen gaat u nemen om blootstelling van wilde dieren aan pesticiden terug te dringen?
In de antwoorden 2 en 3 heb ik aangegeven dat ik mij blijf inzetten op een verdere implementatie van integraal plaag management, waarbij het gebruik van biociden tot het noodzakelijk minimum wordt beperkt.
Kunt u deze vragen één voor één en binnen de daarvoor geldende termijn beantwoorden?
Vanwege de noodzakelijke afstemming is de beantwoording van de vragen vertraagd.
De beantwoording van Kamervragen over zwerfstroom en aanhoudende problemen bij veehouderijen |
|
Chris Stoffer (SGP), André Flach (SGP) |
|
Bertram , Silvio Erkens (VVD), Stientje van Veldhoven (D66) |
|
|
|
|
Deelt u de constatering dat er tenminste signalen zijn dat meerdere veehouderijbedrijven dierenwelzijns- en andere problemen hebben mogelijk als gevolg van zwerfstroom?1 2
Ja, er zijn signalen dat er op enkele veehouderijen dierenwelzijns- en gezondheidsproblemen worden waargenomen, waarbij de veehouders de link leggen met zwerfstroom.
Hoe waardeert u de kritiek van experts, waaronder hoogleraar elektromagnetisme Frank Leferink, op de uitgevoerde second opinion door DNV?3
De second opinion waar het gaat om de casus Ooltgensplaat is niet door DNV uitgevoerd maar door een ingenieursbureau. De onderzoeksopzet van de second opinion is indertijd tevoren goedgekeurd door hoogleraar Leferink. Hoogleraar Leferink geeft in zijn reactie op de second opinion aan dat, op basis van (de wijze van meten in) de uitgevoerde second opinion, het volgens hem niet duidelijk is of er wel of geen zwerfstromen rondom de boerderij(en) aanwezig zijn.
DNV is door de provincie Zuid-Holland gevraagd om het oorspronkelijke onderzoek en de second opinion te bestuderen en van commentaar te voorzien. DNV heeft dit in een memo gericht aan de provincie opgeschreven (Memo nr. 10536763 – 31-01-2025). De reactie van hoogleraar Leferink lijkt niet gericht op deze DNV-memo. Volgens DNV bevat het oorspronkelijke onderzoek geen bewijs of indicatie dat externe invloeden de veroorzaker zouden kunnen zijn voor de gemelde klachten binnen de twee bedrijven («De metingen zijn ongeschikt om zwerfstromen te detecteren, laat staan deze in verband te brengen met externe oorzaken»). Wel constateerde DNV dat de elektrische installatie van het melkveebedrijf vermoedelijk niet aan de geldende veiligheidsnormen voldeed.
In het artikel waarnaar verwezen wordt benadrukt ook hoogleraar Leferink dat veebedrijven hightech bedrijven zijn geworden en dat als filters van de apparaten niet goed zijn ingesteld er lekstromen kunnen ontstaan.
In recent onderzoek («Onderzoek lek- en zwerfstromen door windturbines, zonneparken en batterijopslagsystemen», d.d. 15 juni 2026) constateert DNV dat windturbines, zonneparken en batterijopslagsystemen op enkele meters afstand geen waarneembare zwerfstromen voor landbouwdieren veroorzaken.
Bent u op de hoogte van de brief verstuurd vanuit gedeputeerde staten Zuid-Holland aan de provinciale staten?4
Ja.
Hoe waardeert u de breed gedeelde conclusies die getrokken zijn naar aanleiding van uitgevoerd onderzoek, de second opinion en overleg tussen betrokkenen en experts dat het voorkomen van de problematiek op twee losse maar in de buurt van elkaar gelegen bedrijfslocaties doet vermoeden dat er sprake is van bedrijfsoverstijgende oorzaken, dat de problematiek overeenkomt met andere bekende gevallen van zwerfstroom, dat elektrificatie mogelijk nieuwe uitdagingen oplevert waardoor vraagstukken over zwerfstroom meer gaan spelen, dat er nog geen eenduidige oorzaak van de problematiek is aan te wijzen en dat derhalve multidisciplinair onderzoek nodig is?
De conclusie die breed gedragen wordt is dat elektrificatie mogelijk nieuwe uitdagingen oplevert. Veehouderijbedrijven zijn als gevolg van de elektrificatie hightech bedrijven geworden met diverse elektrische apparaten die onderling afgesteld moeten worden. Het is daarbij goed voorstelbaar dat de veehouders zorgen hebben, gezien de klachten die zij ervaren. Er is geen aanleiding voor multidisciplinair onderzoek omdat dat pas zinvol is er in monodisciplines geen mogelijke oorzaak van de problemen wordt gevonden.
Is de veronderstelling juist dat er concrete veiligheidsnormering is beneden 2,5 kHz (netcode/technische code) en boven 150 kHz (op basis van de Europese EMC-richtlijn), maar niet in het middengebied?
Het is niet correct dat er geen normstelling is in het middengebied tussen 2,5 en 150 kHz is. Productregelgeving zoals de machinerichtlijn, radioapparatenrichtlijn en laagspanningsrichtlijn stelt eisen aan dierenwelzijn gerelateerd aan zwerfstroom zonder frequentie beperkingen en dekt dus ook het middengebied.
Is de veronderstelling juist dat zwerfstroom voorkomen kan worden via technische oplossingen, bijvoorbeeld door goede filtering bij elektrische installaties, ook in het frequentiegebied tussen 2,5 en 150 kHz?
Ja, voor alle frequenties zijn technische maatregelen te treffen om zwerfstroom terug te brengen naar een acceptabel niveau.
Is het uw voornemen om meer grip te krijgen op de problematiek van zwerfstroom? Zo ja, hoe?
Zoals ook blijkt uit bovenstaande antwoorden is grip krijgen op zwerfstroom vooral een technisch en geen beleidsmatig vraagstuk. Zoals aangegeven in eerdere antwoorden op vragen van de leden Flach en Stoffer5 ontstaat zwerfstroom wanneer elektrische installaties niet goed geaard zijn of bedradingen niet goed geïsoleerd zijn. Ook kunnen zwerfstromen ontstaan als de opbouw en capaciteit van de elektrische installatie onvoldoende is of apparatuur wordt gebruikt die niet voldoet aan de Europese veiligheidsregels. De grootste uitdaging zit in de correcte aanleg, onderhoud en controles van de elektrische installaties door gecertificeerde elektrotechnische installatiedeskundigen.
Is de veronderstelling juist dat de huidige normering geen uitsluitsel geeft wat betreft de invloed van elektrische verschijnselen op biologisch gedrag of stress bij dieren?
De genoemde regelgeving en richtlijnen in het antwoord op vraag 5 veronderstellen dat er voldoende normering is voor wat betreft de invloed van elektrische verschijnselen op dierenwelzijn. Het recente onderzoek van DNV («Onderzoek lek- en zwerfstromen door windturbines, zonneparken en batterijopslagsystemen», d.d. 15 juni 2026) bevat een kort literatuuronderzoek naar technisch-wetenschappelijk onderzoek aan zwerfspanningen in agrarische omgevingen.
Het is bekend dat elektrische verschijnselen invloed kunnen hebben op het gedrag van dieren en stress bij dieren kan veroorzaken. Vanuit de zorgplicht voor dieren volgt dan ook dat dierhouders verantwoordelijk zijn om de elektrische installaties op hun bedrijf te onderhouden.
Deelt u de mening dat een probleem dat zich in de praktijk voordoet, maar institutioneel moeilijk te adresseren is, toch opgepakt en uitgezocht moet worden?5
Ik begrijp dat veehouders die problemen ervaren met de gezondheid van hun dieren zorgen hebben over zwerfstroom. Het is dan ook van belang dat bedrijven in ieder geval goed onderzoeken of de bedrijfsinstallatie niet onverhoopt tot zwerfstroom leidt. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt primair bij de ondernemer en de installateur van de bedrijfsinstallaties.
Bent u bereid in overleg te gaan met betrokken experts over de noodzaak en eventuele opzet van het gevraagde multidisciplinair onderzoek naar zwerfstroom?
Afgelopen anderhalf jaar is diverse keren gesproken met de provincie, gemeente, de getroffen veehouder en kennispartijen zoals het Kennisplatform elektromagnetische velden. Deze gesprekken hebben geen nieuwe inzichten opgeleverd op basis waarvan een multidisciplinair onderzoek gerechtvaardigd zou zijn. Dit wordt ondersteund door de second opinion en het DNV-memo en -onderzoek.
Voorgestelde zonering zonder dat sprake is van stikstofoverbelasting (brief van 26 juni en Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3) |
|
Jan Arie Koorevaar (CDA) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u op de hoogte van het nieuwsbericht van Omroep Zeeland «ZLTO: kabinet moet vijf van zeven Zeeuwse stikstofgebieden schrappen», waaruit blijkt dat er een aantal gebieden in Zeeland zijn waar geen sprake is van stikstofoverbelasting, maar die in Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 bij de brief van 26 juni wel worden genoemd in de indicatieve lijst met gebieden met een zone van 500 meter?1
Ik ben bekend met het Nieuwsbericht van Omroep Zeeland. De verdiepingsbijlage bij de Kamerbrief «Weer ruimte voor boer, natuur en stikstof» bevat een voorlopige lijst van 121 Natura 2000-gebieden waarvoor wordt onderzocht of een zone daar van toegevoegde waarde is. Zoals in de brief benoemd is een zone niet voor al deze gebieden nuttig en/of nodig. De gebiedskennis van provincies is nodig om daar conclusies over te trekken. Zonering kan bijvoorbeeld niet relevant zijn voor een gebied omdat verslechtering kan worden uitgesloten of omdat dit niet samenhangt met agrarische activiteiten en grondgebruik in de zone. Dat gaat niet alleen over stikstofoverbelasting, maar bijvoorbeeld ook over problemen rond waterkwaliteit of verdroging. Het doel is om enkel tot zonering over te gaan voor gebieden waar dit ook aantoonbaar nodig is. Op dit moment doorlopen we, gezamenlijk met provincies, een zorgvuldig proces om tot een aangepaste lijst gebieden te komen. Voor een deel van de gebieden die op de groslijst staan zullen we met de provincies kunnen concluderen dat een zoneringsaanpak vanuit het Rijk daar niet passend is. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte.
Klopt het dat provincies tot het einde van het jaar de mogelijkheid krijgen om per gebied in hun provincie aan te geven of er zones worden ingesteld?
Zie antwoord vraag 1.
Klopt het dat zones worden ingesteld als deze helpen bij het stoppen van verslechtering van de natuur in en rond Natura 2000-gebieden?
Zie antwoord vraag 1.
Deelt u de opvatting dat het feit dat een Natura 2000-gebied stikstofgevoelige natuur bevat onvoldoende grond is voor zonering, en dat conform uw afwegingskader aantoonbaar sprake moet zijn van (dreigende) verslechtering én dat agrarische activiteiten binnen de betreffende zone daaraan bijdragen? Zo nee, waarom niet?
Het kabinet heeft een maatregelenpakket gepresenteerd, waar zonering een onderdeel van is, om Nederland weer in beweging te krijgen. Het doel van dit pakket is om boeren duidelijkheid te geven en de natuur te herstellen zodat vergunningen weer verleend kunnen worden. Enkel het voorkomen van stikstofgevoelige natuur is onvoldoende reden om tot zonering over te gaan. Zonering is een passende maatregel wanneer een Natura 2000-gebied habitats kent die druk ervaren van landbouwgerelateerde activiteiten. Dat wil zeggen dat er aantoonbaar sprake moet zijn van (dreigende) verslechtering en landbouwactiviteiten in de zone daar een rol in spelen. Dat gaat niet alleen over stikstof, maar kan bijvoorbeeld ook gaan over onvoldoende waterkwaliteit door het afspoelen van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen, of over verdroging als gevolg van landbouwkundig gebruik.
Klopt het dat er in het artikel van Omroep Zeeland wordt gesproken over een lijst met overbelaste gebieden waar een zone omheen komt terwijl het in de Verdiepingsbijlage gaat over een indicatieve lijst stikstofgevoelige gebieden?
Dit klopt, de verdiepingsbijlage bij hoofdlijn 3 van de Kamerbrief «weer ruimte voor boer, natuur en bouw» spreekt van een voorlopige lijst met stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, inclusief een verwachting dat daar nog gebieden vanaf vallen. De lijst in deze bijlage is dus geen lijst van overbelaste gebieden waar een zone omheen komt maar een indicatieve lijst van Natura 2000-gebieden waar mogelijk een zone omheen komt.
Klopt het dat Canisvliet, Groote Gat, Vogelkreek, Yerseke en Kapelse Moer en Zwin & Kievittepolder in Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 voorlopig zijn aangewezen voor een zone van 500 meter, terwijl uit de Monitor stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden 2025 volgt dat in deze gebieden geen stikstofgevoelig areaal als overbelast is aangemerkt? Op basis van welke exacte informatie zijn deze gebieden voorlopig aangewezen als te zoneren?
Deze gebieden zijn nog niet aangewezen, maar maken onderdeel uit van een lijst gebieden waarvoor wordt onderzocht of een zone rondom het gebied een passende maatregel is voor het oplossen van de knelpunten en drukfactoren zoals geconcludeerd in de natuurdoelanalyses. Dat kan ook betrekking hebben op drukfactoren anders dan overbelasting met stikstofdepositie. Een gebied kan bijvoorbeeld ook druk ervaren als gevolg van onvoldoende waterkwaliteit of verdroging.
Kan er sneller duidelijkheid worden gegeven over de vraag of een zone rond een gebied daadwerkelijk nodig is, aangezien veel informatie over deze gebieden reeds voorhanden is?
Zoals in de brief benoemd is een zone niet voor al deze gebieden nuttig en/of nodig. De gebiedskennis van provincies is nodig om daar conclusies over te trekken. Daarvoor moet een zorgvuldig proces worden doorlopen, waarbij op basis van feitelijke informatie conclusies moeten worden getrokken. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte.
Welke ruimte is er om veel gerichter te zoneren? Hoe kan daarbij met de beschikbare kennis worden gestuurd op de exacte overbelaste hexagonen in plaats van op een geheel Natura 2000-gebied? Hoe kan met provincies worden gezocht naar zo snel als mogelijk duidelijkheid hebben over de definitieve lijst?
Het kabinet heeft ervoor gekozen om in principe rondom gehele Natura 2000-gebieden te zoneren, waarbij wordt gestuurd op een andere vorm van landbouw die past bij het Natura 2000-gebied in plaats van een meer technische vorm van sturing op het exact voldoen van de ecologische opgave per gebied. Op deze manier wordt integraal ingezet op alle relevante drukfactoren. Enkel zo kan vanuit de landbouw worden gedaan wat nodig is om de natuur te herstellen en de vergunningverlening los te trekken. Dat gaat niet altijd over het verminderen van stikstofemissies. Ook mestgebruik kan problemen veroorzaken voor lokale bodem- en waterkwaliteit, gewasbeschermingsmiddelen kunnen druk uitoefenen op de instandhouding van soorten en habitats en wateronttrekking kan een gebied doen verdrogen. Met regels in de zone sturen we op een vorm van landbouw die deze druk niet veroorzaakt. Dit garandeert een robuuste zone die voldoende doet voor het Natura 2000-gebied. Een ruime zone rondom het hele gebied vergroot, gelet op de aaneenschakeling van percelen, ook de mogelijkheden voor een extensief landbouwperspectief en voorkomt dat de grenzen van de zone blijven wijzigen bij wijzigingen in de habitatkartering of herijking van de staat van de natuur. Provincies kunnen mogelijk in het kader van een omwisselbesluit ruimte vinden om met een gerichtere zonering hetzelfde effect op het gebied te bewerkstelligen.
Kan de communicatie over zonering worden versterkt en versneld om misverstanden weg te nemen? Zo ja, hoe ziet deze versnelling eruit, welke fases voorziet u en kunt u deze toelichten?
Ik ben in gesprek met agrarische partijen, natuurbeheerders medeoverheden en andere betrokkenen over de concretisering van de beleidsvoornemens voor de zoneringsaanpak. We doorlopen gebiedscasussen met medeoverheden en boeren om te toetsen wat dit beleidsvoornemen in de praktijk doet, er lopen reguliere gesprekken met maatschappelijke partijen, en er zijn regiosessies gehouden door het hele land om provincies, waterschappen en gemeenten goed te informeren over de inhoud van de zoneringsaanpak, waardoor zij deze boodschap naar de lokale boeren waar ze veel mee in gesprek zijn kunnen uitdragen. Ik ga daarnaast op korte termijn met de medeoverheden in gesprek over de definitieve selectie van Natura 2000-gebieden, de concretisering van de rijksinstructieregels en de uitgangspunten voor het proces en de kaders van de omwisselbeslissing. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte. Het kabinet heeft sinds de presentatie van het maatregelpakket daarnaast een brede communicatiestrategie ingezet om boeren, medeoverheden, adviseurs en andere betrokkenen te informeren en vragen te beantwoorden. Deze inzet omvat interviews, werkbezoeken en webinars voor medeoverheden, alsmede ondersteuning via het informatiepunt stikstof en Natura2000 van BIJ12 en het klantcontactcentrum van RVO. Daarnaast vindt er regelmatig ambtelijk overleg plaats met diverse stakeholders. Naast informatie op Rijksoverheid.nl is informatie geplaatst op de website Groeiennaarmorgen.nl van LVVN, die speciaal gericht is op agrarische ondernemers. Melkveehouders kunnen hier bijvoorbeeld via de kringloopwijzer een eerste inzicht krijgen in hun emissies op bedrijfsniveau. De komende weken wordt de communicatie verder uitgebreid. Voorzien is onder meer een internetconsultatie over het wetsvoorstel KDW uit de wet en de zienswijzeprocedure rondom het onderliggende programma van maatregelen. Ook worden op onslevendlandschap.nl en groeiennaarmorgen.nl vragen beantwoord die leven rondom het pakket maatregelen beantwoord. Deze vragen en antwoorden worden de komende periode telkens uitgebreid.
De beoordeling van groene braak |
|
Renate den Hollander (VVD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met signalen van boeren dat hun aanvraag voor groene braak over 2025 is afgewezen, terwijl er volgens hen gedurende de verplichte periode voldoende gewas op het perceel stond?
Kunt u uiteenzetten hoeveel aanvragen voor groene braak over 2025 in zijn geheel of gedeeltelijk zijn afgewezen? Kunt u daarnaast aangeven bij hoeveel bedrijven dit heeft geleid tot een lagere of vervallen eco-premie en om welke bedragen gaat het?
Hoe wordt bij groene braak omgegaan met phacelia die na de bloei op natuurlijke wijze afsterft? Kunt u uitleggen onder welke voorwaarden dit gewas nog meetelt voor de vereiste bedekking? Waar konden boeren dit voor het teeltseizoen 2025 vinden?
Hoe maakt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in gevallen onderscheid tussen weinig zichtbaar bladgroen en onvoldoende gewasbedekking wanneer sattelietbeelden bij afgestorven, verdroogd of gemaaid gewas lastig te beoordelen kunnen zijn zoals u aangeeft in uw antwoorden op schriftelijke vragen van het lid Koorevaar (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2621)? Kunt u toelichten wat de RVO doet als afgestorven gewas of ondergroei niet goed op de beelden te zien is?
Deelt u de opvatting dat boeren die een toegestaan gewas telen erop moeten kunnen vertrouwen dat RVO bij de beoordeling rekening houdt met de eigenschappen en het groeiverloop van dat specifieke gewas? Bent u bereid na te gaan of dit bij phacelia goed gebeurt en eventuele fouten in eerdere beoordelingen herstellen?
Welke instructies of beoordelingscriteria zijn veranderd, gezien uw antwoord op vragen van het lid Koorevaar (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2621) dat de werkwijze bij groene braak is aangepast om beter rekening te houden met onder meer maaien/droogte/klepelen? Sinds wanneer werkt RVO daarmee? Zijn eerdere afwijzingen over 2025 hierop opnieuw bekeken? Zo nee, wilt u dit alsnog laten doen, ook wanneer er geen bezwaar is gemaakt?
Kunt u de bezwaarcijfers uit uw eerdere antwoorden aan het lid Koorevaar (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2621) actualiseren en aangeven hoeveel bezwaren gegrond, gedeeltelijk gegrond of ongegrond zijn verklaard? Kunt u toelichten bij hoeveel openstaande bezwaren is de beslistermijn verstreken? Hoe bent u van ervoor te zorgen dat deze boeren snel duidelijkheid krijgen?
Deelt u de opvatting dat boeren bij twijfel over satellietbeelden de kans moeten hebben om tijdens het teeltseizoen aanvullend bewijs aan te leveren? Bent u bereid te organiseren dat de RVO hen bij twijfel op tijd benadert, zodat zij nog foto’s kunnen maken of een plaatselijke controle kan plaatsvinden voordat het gewas is verdwenen?
In hoeverre kan een boer tijdens het teeltseizoen zelf een geotagfoto naar RVO sturen, ook als RVO daar niet om heeft gevraagd? Bent u bereid deze mogelijkheid wel te bieden, indien die er niet is? Zo ja, weten boeren dat dit mogelijk is en worden deze foto’s ook daadwerkelijk meegenomen bij de beoordeling?
Bent u van mening dat RVO bij het afwijzen van een bezwaar moet motiveren waarom gegevens die agrariërs zelf aanleveren, waarvan u heeft aangegeven in antwoord op eerdere vragen van het lid Koorevaar (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2621) dat zij bij een bezwaar zelf informatie kunnen aanleveren, niet opwegen tegen de satellietbeelden? Gebeurt dit op dit moment in alle gevallen?
Deelt u de mening dat het onredelijk is als een boer pas na afloop van het teeltseizoen hoort dat RVO twijfelt aan de gewasbedekking, terwijl het gewas niet meer op het perceel staat en aanvullend bewijs daardoor moeilijk te verzamelen is? Kunt u toelichten hoe bij een bezwaar mee wordt gewogen dat de boer niet eerder op die twijfel is gewezen en daardoor niet in staat is gesteld aanvullend bewijs te verzamelen?
Bent u bereid om voor het nieuwe teeltseizoen duidelijk te maken welke eisen er in 2027 gelden voor groene braak, hoe verschillende gewassen worden beoordeeld en wat boeren kunnen doen als satellietbeelden niet het volledige beeld geven?
De uitvoering van de Landelijke verplaatsingsregeling veehouderijen met piekbelasting (Lvvp) |
|
Jan Arie Koorevaar (CDA), Renate den Hollander (VVD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Kan u uiteenzetten hoeveel aanvragen voor bedrijfsverplaatsing via de Lvvp zijn ingediend, toegekend, afgewezen en ingetrokken?
Deelt u de opvatting dat bedrijfsverplaatsing een volwaardige mogelijkheid moet zijn voor boeren die verder willen met hun bedrijf? Vindt u dat de Lvvp daarvoor in de praktijk voldoende zekerheid biedt?
Klopt het dat ondernemers soms meer dan een jaar op een beschikking wachten, terwijl de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) een termijn van acht weken met een mogelijke verlenging van acht weken communiceert?
Bent u bekend met signalen van de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) dat ondernemers bij de Lvvp, naast lange behandeltermijnen, ook tegen aanvullende taxatie-eisen aanlopen dan zij op basis van hun haalbaarheidsonderzoek aanvankelijk hadden verwacht?
Bent u bereid te onderzoeken of bij aanvragen eisen zijn gesteld die bij indiening onvoldoende kenbaar waren? Zo ja, wilt u de gevolgen daarvan voor deze betrokken ondernemers herstellen? Zo nee, waarom niet? Kunt u uiteenzetten welke aanpassingen sinds de openstelling zijn gedaan in de regeling, de informatie op de RVO-website, de rekentools en de taxatie-instructies? Kunt u per aanpassing aangeven wat is veranderd en wanneer dit is gebeurd? Hoe zijn aanvragers en taxateurs daarover geïnformeerd?
Kan u uitleggen of RVO sinds de openstelling anders gaat beoordelen welke onderdelen van een stal bij het bouwwerk horen en welke als voorziening gelden? Zo ja, waarom? Zo nee, hoe verklaart u dat ondernemers en taxateurs aangeven dat onderdelen bij de beoordeling alsnog buiten de waarde van het bouwwerk worden gehouden?
Hoe bepaalt RVO of stalinrichting en installaties onderdeel zijn van het bouwwerk?
Waarom verwijst de taxatie-instructie voor de Lvvp naar de fiscale publicatie «Beperkt afschrijven op agrarische bedrijfsgebouwen», terwijl deze publicatie is opgesteld voor de fiscale afschrijving van agrarische bedrijfsgebouwen en het onderscheid tussen bouwwerken en voorzieningen daarin is gebaseerd op verschillen in levensduur en slijtage? Op welke juridische en taxatietechnische grondslag wordt deze fiscale indeling toegepast bij de waardebepaling voor de Lvvp? Hoe wordt gehandeld wanneer toepassing daarvan leidt tot een andere waardering dan de definities in de Lvvp of de geldende taxatierichtlijnen voor taxateurs?1
Bij hoeveel aanvragen is minder subsidie toegekend dan aangevraagd? Hoe groot zijn deze verschillen en waardoor worden zij veroorzaakt?
Hoe pakt de omrekening naar grootvee-eenheden uit bij verplaatsing van een varkensbedrijf als de verhouding tussen zeugenplaatsen en plaatsen voor gespeende biggen op de nieuwe locatie anders is? Kan hierdoor bij een vergelijkbare bedrijfsvoering een groot deel van de overnamekosten buiten de subsidie vallen? In hoeverre acht u dat wenselijk?
Wat moet een ondernemer bij zijn aanvraag aantonen over de beschikbaarheid van de nieuwe locatie? Hoe kan hij daaraan voldoen zonder al financiële verplichtingen aan te gaan?
Hoeveel ondernemers hebben gemeld dat zij door vertraging of een lager subsidiebedrag in financiële problemen komen? Bent u bereid met hen en hun financiers naar een oplossing te zoeken, zodat een verplaatsing niet vastloopt?
Heeft u ook een idee van het aantal ondernemers dat hun financiële problemen niet meldt bij een zaakbegeleider of andere instantie? Hoe kan u deze ondernemers ook in beeld krijgen en helpen?
Welke verbeteringen gaat u doorvoeren zodat ondernemers vooraf weten waar zij aan toe zijn en tijdig een besluit krijgen?
Kunt u deze vragen afzonderlijk en vóór de plenaire behandeling van de begroting van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur voor 2027 beantwoorden?
De regeling waardoor jagers twaalf diersoorten zonder opdracht mogen afschieten |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Waarom heeft u besloten dat jagers vanaf 1 januari 2027 zonder goedkeuring van de overheid axisherten, beverratten, Indische mangoesten, muntjaks, muskusratten, rode neusberen, wasberen, wasbeerhonden, heilige ibissen, nijlganzen, roodbuikbuulbuuls en treurmaina’s mogen gaan afschieten met een geweer (Staatscourant 2026, 38132)?1 Waarom bent u van mening dat voor het afschieten van deze weerloze dieren geen aparte toestemming van het provinciaal gezag wenselijk is?
Kunt u bevestigen dat hierdoor provincies niet meer vooraf de noodzaak afwegen of deze dieren afgeschoten zouden moeten worden en welke voorwaarden gelden? Waarom acht u dat niet nodig? Wie gaat nu die noodzaak afwegen?
Klopt het dat jagers nu niet hoeven te motiveren waarom ze één van de hiervoor genoemde dieren af hebben geschoten of willen gaan afschieten op een bepaalde plek in een bepaalde periode, terwijl provincies eerder wel moesten motiveren waarom ze een opdracht aan een jager verleenden voor afschot?
Klopt het dat daarmee ook de mogelijkheid verdwijnt tot bezwaar en beroep op opdrachten voor afschot van deze dieren? Klopt het dat tegen deze ministeriële regeling geen bezwaar en beroep openstaat bij de rechter?
Op welke manier kan er dan worden bewaakt dat afschot van deze dieren geschikt, rechtmatig, noodzakelijk, proportioneel, zorgvuldig, gemotiveerd is en onnodig lijden, angst en pijn voorkomt, zoals artikel 19 van EU-verordening 1143/2014 vereist? Kunt u precies per punt uitwerken hoe dat wordt bewaakt, gemonitord en gecontroleerd?
Kunt u bevestigen dat het risico bestaat en met deze regeling wordt vergroot dat jagers deze dieren verwarren met beschermde soorten? Zoals een wasbeerhond met een das of een vos? Of een muntjak of axishert met een (jonge) ree? Waarom heeft u een aantal soorten van de lijst gehaald vanwege dit risico, maar deze soorten niet?
Kunt u aantonen met wetenschappelijk onderzoek dat afschot via deze regeling een noodzakelijke, proportionele en rechtmatige aanvulling is op het nemen van gebiedsgerichte maatregelen voor faunabeheer? Kunt u daarbij de wetenschappelijke bronnen en adviezen meesturen?
Welk effect verwacht u concreet op de populaties van deze diersoorten in aantallen? Hoeveel dieren van elke hiervoor genoemde soort leven nu in Nederland, hoeveel zijn er na vijf jaar volgens u nog en hoeveel van dit verschil is een gevolg van deze regeling?
Hoeveel jagers mogen vanaf 1 januari 2027 zonder opdracht deze dieren afschieten? Aan welke regels moeten deze jagers zich precies houden en wie houdt toezicht op ze, en op welke manier?
Hoeveel capaciteit is beschikbaar voor toezicht op jagers voor volgend jaar, en hoeveel was dat afgelopen vijf jaar? Kunt u deze cijfers per jaar inzichtelijk maken?
Hoe wordt gecontroleerd of jagers ook echt afschot registreren bij de faunabeheereenheid en dat ook eerlijk doen? Bent u bereid deze gegevens jaarlijks openbaar te laten maken en te laten controleren?
Erkent u dat deze regeling ertoe zal leiden dat er meer afschot zal gaan plaatsvinden en dat daardoor meer verstoring zal plaatsvinden van andere dieren, bijvoorbeeld van broedvogels in het voorjaar?
Kunt u in kaart brengen wat een significante toename van afschot voor gevolgen heeft voor de verstoring en populatie van andere dieren, in het bijzonder beschermde diersoorten?
Op welke manier gaat u de gevolgen van deze regeling monitoren, waarbij wordt gekeken naar effecten op dierenwelzijn, natuur en andere diersoorten?
Hoe heeft u nagedacht over borgining van dierenwelzijn, aangezien het hier gaat om sociale en voelende dieren?
Deelt u de mening dat het vrij baan geven aan jagers voor afschot van al die dieren extra dierenleed veroorzaakt? Zo nee, op welke wetenschappelijke bronnen baseert u zich dan?
Welke alternatieve, diervriendelijkere opties heeft u precies onderzocht? Kunt u wetenschappelijk onderbouwen waarom u dan toch koos voor de huidige regeling?
Hoe voorkomt u dat jonge dieren achterblijven als hun ouders in het voorjaar worden geschoten? Bent u bereid in de regeling een periode op te nemen waarin niet op deze soorten mag worden geschoten, zoals provincies dat in hun opdrachten konden doen?
Waarom geven provincies tot nu toe nauwelijks opdrachten aan individuele jagers om deze dieren af te schieten? Bent u daar met provincies over in gesprek gegaan? Toont dit niet het gebrek aan noodzaak voor deze regeling aan? Vindt u niet dat provincies hierover zelf een oordeel kunnen vellen, met bijbehorende motivering?
Kunt u per provincie aangeven hoeveel opdrachten voor doding van de hiervoor genoemde dieren de afgelopen vijf jaar zijn gegeven?
Kunt u bevestigen dat veruit de beste manier om uitheemse soorten te beheersen, het herstellen van ecosystemen is? Bent u bereid om hier extra maatregelen voor te treffen met betrekking tot deze specifieke dieren? Zo ja, welke maatregelen? Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijke bronnen baseert u zich?
Hebben jagers bij u gepleit voor deze regeling en hebben u of uw ambtenaren hierover gesprekken met jagers gevoerd? Wat waren daarvan de uitkomsten?
Heeft u voordat u deze regeling doorzette eerst gesproken met dierenwelzijnsorganisaties en dierenwelzijnsexperts? Zo ja, wat was hun advies? Zo nee, waarom niet?
Waarom heeft u besloten deze regeling te treffen terwijl het stelsel van jacht en faunabeheer op dit moment nog wordt geëvalueerd? Doorkruist dit niet die hele evaluatie? Welke gevolgen heeft dit voor de waarnemingen die onderdeel zijn van de evaluatie?
Bent u bereid om deze plannen uit te stellen totdat deze evaluatie met de Kamer is besproken? Zo nee, waarom niet?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden vóór de behandeling van de LVVN-begroting?
De sterk stijgende aanvallen van wolven op runderen in Drenthe |
|
André Flach (SGP) |
|
Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat het aantal aanvallen van wolven op runderen in Drenthe de afgelopen tijd sterk is gestegen en dat onder meer dierenartsen zich grote zorgen maken?1
Hoe waardeert u het signaal dat wolven in Drenthe hebben leren samenwerken om volwassen runderen tegen de grond te krijgen, mede in het licht van de gewenste weidegang van runderen en de veiligheid van mensen in het landelijk gebied?
Deelt u de mening dat het onwenselijk en onwerkbaar is om alle weilanden af te rasteren met wolfwerende afrastering?
Welke ruimte biedt de landelijke regelgeving om de wolvenroedels in Drenthe zodanig te beheren dat aanvallen op runderen ingeperkt worden en de veiligheid van plattelandsbewoners gewaarborgd kan worden?
Bent u in overleg met de provincie Drenthe om te bezien hoe op basis van de nieuwe landelijke regels snel en adequaat ingegrepen kan worden?
Het bericht dat het Zeehondencentrum Pieterburen nog zeker één week openblijft na steun donateurs |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Kent u het bericht «Zeehondencentrum Pieterburen nog zeker één week open na steun donateurs»?1
Ziet u in de overweldigende steun vanuit de samenleving voor het zeehondencentrum ook een signaal dat de samenleving het belangrijk vindt dat de zeehondenopvang in Groningen blijft bestaan?
Herinnert u zich nog dat u tijdens het commissiedebat Dieren buiten de veehouderij en dierproeven van 15 oktober 2026 heeft gezegd dat u het debat van de week erna in de provinciale staten van Groningen afwacht, maar op korte termijn in gesprek gaat met betrokken partijen over de toekomst van het zeehondencentrum in Lauwersoog?
Herinnert u zich nog dat u had aangegeven dat u op basis van de gevoerde gesprekken zou beslissen over wat vanuit het Rijk mogelijk is om te helpen? Herinnert u zich nog dat de Kamer u om spoed had gevraagd, omdat het centrum binnen twee weken dreigde om te vallen?
Deelt u de mening dat voor de dieren in het zeehondencentrum rust en stabiliteit het beste zijn en gesleep met de dieren in dat licht onwenselijk zou zijn?
Bent u ermee bekend dat het niet heel goed gaat met de gewone zeehond en dat die een belangrijke kraamkamer in het oostelijk deel van de Waddenzee heeft? Bent u het ermee eens dat het voor zieke en gewonde zeehonden in dat gebied belangrijk is dat ze geen reis van vele uren moeten maken, maar dat ze snel kunnen worden geholpen in de buurt en dus in het noorden van het land?
Bent u het ook in dat licht eens dat voor de langere termijn en toekomstbestendigheid goed moet worden gekeken naar de beste vorm van de zeehondenopvang, maar dat hoe dan ook het belang van de dieren leidend moet zijn en dat er een zeehondenopvang (met bijbehorend wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van dieren en natuur) in het noorden van het land moet blijven?
Bent u zich ervan bewust dat zowel de Kamer als de Raad voor Dieraangelegenheden het Rijk eerder op haar wettelijke zorgplicht voor wilde dieren in nood heeft gewezen en de verantwoordelijkheid om ook financieel bij te dragen daarin? Neemt u dat serieus?
Voelt u de verantwoordelijkheid om ook een eerlijke bijdrage te doen voor goede opvang van zeehonden in nood in het noorden als gewone burgers hun verantwoordelijkheid hebben genomen voor de dieren door massaal te doneren om de opvang van zeehonden in Groningen te redden?
Kunt u de Kamer deze week nog met spoed inlichten hoe de gesprekken zijn verlopen en of het Rijk het zeehondencentrum gaat helpen, aangezien we inmiddels twee weken verder zijn en het zeehondencentrum weinig tijd meer heeft? Kunt u dus de bovenstaande vragen één voor één deze week beantwoorden?
Muizenschade aan grasland en de gevolgen voor mestregelgeving |
|
Maarten Goudzwaard (JA21) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «Tienduizenden muizen en geperforeerd grasland: veldmuizenplaag stelt wetenschappers voor raadsels»?1
Welke gevolgen heeft de muizenschade voor de grasopbrengst en het herstel van de grasmat? Welke knelpunten ondervinden getroffen boeren bij de mestregelgeving?
Is onderzoek gedaan naar de verschillen in mineralisatie tussen het vernieuwen van een gezonde grasmat en een grasmat na muizenschade, op verschillende grondsoorten?
Bent u bereid de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) hierover om advies te vragen en zo nodig onderzoek te laten doen naar de verschillen in mineralisatie tussen verschillende grondsoorten?
Bent u bereid op basis van een onderzoek bij muizenschade een vaste stikstofgift toe te staan na vernieuwen van grasland op klei- en veengrond in de periode van 1 februari tot en met 15 september, in plaats van bemesting op basis van een grondmonster? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid bij overmacht door muizenschade graslandvernieuwing toe te staan met behoud van de eco-premie binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), onder meer voor de eco-activiteiten die betrekking hebben op grasland, zoals langjarig grasland, kruidenrijk grasland, grasklaver en bufferstroken langs grasland?
De prijsvorming en toegankelijkheid van biologisch eten |
|
Ines Kostić (PvdD), Christine Teunissen (PvdD) |
|
Herbert , van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met de uitzending van de Keuringsdienst van Waarde over de prijzen van biologische producten, waaruit blijkt dat er in supermarkten enorme en onverklaarbare prijsverschillen bestaan tussen niet-biologische en biologische producten (tot wel 350% duurder), en tussen biologische producten onderling, waaronder biologische bonen met vergelijkbare productiekosten maar sterk uiteenlopende verkoopprijzen?
Bent u het ermee eens dat het wenselijk is dat meer mensen biologisch eten, omdat het beter is voor de bodemkwaliteit, biodiversiteit, waterkwaliteit en gezondheid van mens en dier?
Bent u het ermee eens dat biologische voeding niet alleen beschikbaar moet zijn voor mensen met een hoger besteedbaar inkomen, maar ook toegankelijk moet zijn voor huishoudens die minder te besteden hebben?
Deelt u de zorg dat hoge prijsverschillen tussen biologische en niet-biologische producten in de supermarkt de consumptie van biologische producten remt en dat daarmee ook de realisatie van de doelstelling van 15% biologisch landbouwareaal in 2030 wordt afgeremd?
Hoe verklaart u dat biologische boeren lagere contractprijzen ontvangen dan drie jaar geleden, terwijl de consumentenprijzen van voedsel in de supermarkt zijn gestegen? Kunt u aangeven welke onderdelen van de prijsvorming van biologische producten in de supermarkt verantwoordelijk zijn voor de beschreven prijsverschillen?
Bent u al met supermarkten in gesprek gegaan over het onderzoek van de Consumentenbond over prijsverschillen tussen biologische en niet-biologische producten (zoals aangekondigd in de brief aan de Kamer van 6 juli 2026?1 Hebben deze gesprekken al plaatsgevonden, of moeten ze nog plaatsvinden? Met welke supermarkten bent u in gesprek, wat is er besproken of wat gaat er besproken worden en wat zijn de (beoogde) uitkomsten? Hebben supermarkten uitgelegd hoe de prijsverschillen ontstaan?
Welke concrete maatregelen overweegt u om onevenredige marges en ondoorzichtige prijsvorming tegen te gaan?
Wat verstaat u onder «margemixen» in de voedselketen, en in hoeverre wordt dit gebruikt bij de prijsbepaling van biologische en niet-biologische producten? Bent u bereid om beleid te ontwikkelen om margemixen ten nadele van biologische producten tegen te gaan?
Welke maatregelen gaat u nemen om producenten te beschermen tegen onevenredige machtsposities?
Bent u bereid om met supermarkten afspraken te maken over bindende prijsdoelen voor biologische producten, zowel voor boeren als voor consumenten? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid de Autoriteit Consument & Markt (ACM) of een andere instantie onderzoek te laten doen naar de prijsvorming en marges van supermarkten voor biologische producten, met bijzondere aandacht voor machtsposities in de voedselketen?
Bent u bereid maatregelen te treffen of onderzoek te doen naar manieren om de werkelijke milieuschade van producten – zoals uitstoot, bodemdegradatie, watervervuiling en verlies van biodiversiteit – beter door te berekenen in de prijs van (voedsel)producten, bijvoorbeeld door differentiatie van btw-tarieven, heffingen op milieubelasting, of een herziening van subsidies en fiscale stimulansen? Zo nee, waarom niet, en welke alternatieve instrumenten overweegt u om ervoor te zorgen dat vervuilers opdraaien voor de milieuschade die wordt aangericht?
Aangezien u zelf heeft aangegeven dat het doel van 15% biologisch in 2030 met het huidige beleid «nog buiten bereik» is, wat is het verwachte aandeel biologische landbouw in 2030 met het huidige beleid zoals beschreven in de brief van 6 juli 2026?2
Hoe gaat u de 15%-doelstelling voor 2030 een concrete impuls geven, aangezien het aandeel biologisch nu schommelt tussen de 5 en 6%?
Wat zijn de uitkomsten van het gesprek dat u heeft gehad met stakeholders op 23 september 2026 over aanvullende maatregelen?
Wanneer kan de Kamer de tussentijdse beleidsevaluatie verwachten van het actieplan «Groei van biologische productie en consumptie»?
Welke mogelijkheden ziet u om biologisch eten betaalbaarder en toegankelijker te maken?
Hoe staat het met de uitvoering van de motie-Kostić over het verkennen van de vraag hoe het aandeel biologische producten bij de inkoop verhoogd kan worden en dat zo veel mogelijk wordt afgenomen van Nederlandse boeren?3
Welke aanvullende maatregelen gaat u nemen om zowel het aanbod van biologische producten als de vraag ernaar te versterken, bijvoorbeeld via publieke inkoop, steun voor omschakeling voor boeren, prijsbeleid en afspraken met de sector?
Kunt u deze vragen elk afzonderlijk en binnen de geldende termijn beantwoorden?
Bufferzones van 250 meter langs beken en beekdalzones |
|
Jan Arie Koorevaar (CDA) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met het artikel «Na presentatie stikstofplannen al twee maanden radiostilte: Het frustreert dat wij geen duidelijkheid krijgen vanuit Den Haag»?1
Klopt het dat u voornemens bent langs een groot deel van de beken bufferzones van 250 meter in te stellen? Waarom is gekozen voor een breedte van 250 meter?
Wat is de reden dat er waterlopen als beekdal zijn aangewezen die geen beekdal zijn en waar geen agrarische opgave is, zoals de Peelkanalen?
Hoe reflecteert u op de noodzaak tot het op kaart zetten van beekdalzones en nieuwe grondwaterbeschermingsgebieden in gebieden waar provincies reeds met een bestaande aanpak op gebiedsniveau de nitraatnorm van 50 milligram per liter halen?
Wat heeft de bemestingsvrije zone van vijf meter opgeleverd aan Kaderrichtlijn Water (KRW)-norm doelbereik, gezien het feit dat in het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) voor beekdalen reeds een bufferstrook van 5 meter is opgenomen?
Wat is de effectiviteit, met onderbouwing, van een bufferzone van 250 meter op zowel zandgronden als kleigronden?
Klopt het dat deze maatregel is gericht op het verminderen van de hoeveelheid stikstof en fosfaat in de beken en dat bij deze maatregel ervan wordt uitgegaan dat de omliggende landbouw de voornaamste bron van deze nutriënten is?
Kunt u voor iedere beek op de voorgestelde lijst aangeven welk procentueel aandeel van de belasting met stikstof en fosfaat respectievelijk afkomstig is van landbouw, riooloverstorten, effluent van rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) en aanvoerwater uit grensoverschrijdende wateren? Hoe liggen deze cijfers in de zomer en in de winter?
Hoe wordt omgegaan met de afwenteling van waterkwaliteitsproblemen via grensoverschrijdende waterlopen, zoals de Dommel vanuit België? Klopt het dat deze waterlopen in België aan de KRW-normen voldoen, maar bij binnenkomst in Nederland niet? Zo ja, hoe is dit verschil te verklaren?
Zijn er afspraken met het verlagen van overschrijding van KRW-normen met Duitsland en België zodat inkomend water van een betere kwaliteit wordt? Zo ja, wat is het effect van deze afspraken?
Klopt het dat rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s) moeten voldoen aan de stedelijk afvalwaterzuivering normen en dat de normen voor water afkomstig uit rwzi’s hoger liggen dan de normen voor de KRW? Zo ja, hoe verhouden die normen zich tot elkaar?
Deelt u de opvatting dat, net als bij het stikstof- en emissiebeleid, bij het verbeteren van de waterkwaliteit de eigen bijdrage aan de vervuiling centraal moet staan? Hoe wordt voorkomen dat Nederlandse boeren maatregelen moeten nemen om vervuiling terug te dringen die afkomstig is uit het buitenland of van andere bronnen en hoe wordt geborgd dat de opgave per sector in verhouding staat tot de eigen bijdrage aan de waterverontreiniging?
Klopt het dat Nederland bij de beoordeling van de KRW het beginsel «one out, all out» hanteert en dat daarbij aan 142 verschillende parameters moet worden voldaan? Hoe verhouden zich de parameters voor Nederland zich voor de KRW in relatie tot andere Europese landen?
Kunt u onderbouwen in hoeverre de voorgestelde bufferzones, gelet op de verwachte kosten en de toestand van de overige parameters, daadwerkelijk bijdragen aan het voldoen aan de KRW?
Hoe verhoudt het terugdringen van nutriënten in beken zich tot het verminderen van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden?
Deelt u de verwachting dat de invoering van bufferzones van 250 meter rond beken tot planschade kan leiden? Kunt u reageren op de schatting dat een dergelijke bufferzone, uitgaande van 50 hectare per strekkende kilometer beek, tot circa 6 miljoen euro aan planschade per strekkende kilometer kan leiden? Kunt u reageren op de schatting dat bij circa 160 kilometer aan Brabantse beken de planschade ongeveer 900 miljoen euro kan bedragen?
Kunt u aangeven hoe hoog de totale planschade voor Nederland naar verwachting is wanneer alle voorgestelde bufferzones langs alle genoemde beken worden gerealiseerd?
Is er nagedacht over een compensatieregeling die beschikbaar is voor gemeenten en provincies die deze planschade moeten vergoeden?
Bent u bereid met provincies en waterschappen in gesprek te gaan en samen met hen per gebied/waterloop in beeld te brengen of en in hoeverre een zonering nodig en doelmatig is alvorens over te gaan tot het aanwijzen van zones met rijksinstructieregels?
Het wegvallen van de zeehondenopvang in Lauwersoog |
|
Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66) |
|
Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Kunt u toelichten hoe de financiële problemen bij het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) zijn ontstaan en waarom het niet is gelukt om met de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland tot een oplossing te komen?1
Ziet u ook een verantwoordelijkheid voor het Rijk bij het vinden van een oplossing voor de ontstane situatie?
Bent u bereid om hierover op korte termijn met de provincie Groningen, de gemeente Het Hogeland en andere betrokken partijen in gesprek te gaan?
Klopt het dat door het dreigende faillissement de komende maanden ongeveer 70 zeehonden, waaronder 35 pasgeboren pups, mogelijk niet kunnen worden opgevangen? Welke gevolgen verwacht u hiervan voor het dierenwelzijn?
Welke maatregelen worden op korte termijn genomen om ervoor te zorgen dat zieke, gewonde en verzwakte zeehonden ook tijdens dit pupseizoen kunnen worden opgevangen? Bent u bereid met spoed noodopvang te organiseren?
Welke rol kunnen andere zeehondenopvangcentra spelen bij het opvangen van deze dieren? Is er bij deze centra voldoende capaciteit, personeel en financiële ruimte om de opvang over te nemen? Zo nee, welke aanvullende maatregelen zijn nodig?
Bent u bereid om op korte termijn met het WEC, andere opvangcentra en betrokken overheden in gesprek te gaan om de continuïteit van de zeehondenopvang te waarborgen, ook als het WEC daadwerkelijk failliet gaat?
Welke gevolgen heeft het mogelijke faillissement voor het lopende wetenschappelijke onderzoek naar zeehondenpopulaties en de gezondheid van de Waddenzee, waaronder het onderzoek naar het verdwijnen van jonge gewone zeehonden?
Hoe wordt voorkomen dat belangrijke onderzoeksgegevens, kennis en lopende onderzoeksprojecten verloren gaan? Welke mogelijkheden ziet u om deze onderzoeken voort te zetten, bijvoorbeeld in samenwerking met universiteiten en andere onderzoeksinstellingen?
Welke concrete stappen gaat u zetten om zowel de opvang van zeehonden tijdens het aankomende pupseizoen als de voortzetting van belangrijk wetenschappelijk onderzoek naar de Waddenzee veilig te stellen? Op welke termijn kan de Kamer hierover worden geïnformeerd?
Bent u van mening dat de recente ontwikkelingen rondom de zeehondenopvang aanleiding geven om dit akkoord opnieuw tegen het licht te houden, gezien het feit dat het huidige Zeehondenakkoord uit 2020 stamt? Bent u bereid om samen met de betrokken partijen te onderzoeken of een actualisatie van het Zeehondenakkoord nodig is, zodat de opvang van zeehonden ook in de toekomst gewaarborgd blijft?
Het Commissiedebat gewasbeschermingsmiddelen |
|
Caroline van der Plas (BBB) |
|
Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met de precisietoepassingen zoals Phyto-drip, waarmee gewasbeschermingsmiddelen tijdens de opkweek gericht bij de plant kunnen worden toegediend? Klopt het dat deze methode het aantal bespuitingen later in de teelt kan verminderen?
Waarom is toepassing van Closer via Phyto-drip in Nederland niet toegelaten, terwijl deze toepassing volgens de sector in België en Duitsland wel mogelijk is? Op basis van welke beoordeling is dit verschil ontstaan?
Welke economische gevolgen heeft dit verschil in toepassingsmogelijkheden voor Nederlandse producenten van uitgangsmateriaal? Herkent u dat de opkweek van jonge sla planten zich verplaatst naar België en Dutisland met grote economische gevolgen voor de Nederlandse opkweek bedrijven?
Klopt het dat planten die in België of Duitsland met Closer via Phyto-drip zijn behandeld, vervolgens op de Nederlandse markt mogen worden gebracht en hier kunnen worden uitgeplant? Zo ja, hoe verklaart u dat buitenlandse producenten deze toepassing wel kunnen gebruiken, terwijl Nederlandse plantenkwekers dat niet mogen? Hoe wordt dit verschil gerechtvaardigd vanuit de risicobeoordeling en het gelijke speelveld binnen de EU?
Bent u bereid op korte termijn te onderzoeken of voor deze toepassing een tijdelijke vrijstelling kan worden verleend, mede gezien het gebruik ervan in België en Duitsland?
Het annuleren van een stikstofsymposium bij KIVI |
|
Mona Keijzer |
|
Letschert |
|
Bent u bekend met de berichten van Arnout Jaspers over het annuleren van het symposium «Van Habitatrichtlijn naar doelgericht natuurbeheer» dat op 13 oktober bij het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI) zou plaatsvinden?1
Klopt het dat dit symposium is geannuleerd? Kunt u nagaan wie dit besluit heeft genomen, wanneer dat is gebeurd en welke redenen hier voor zijn gegeven?
Klopt het dat dr. ir. Sjoukje Heimovaara, voorzitter van de Raad van Bestuur van Wageningen University & Research (WUR), contact heeft gehad met het bestuur van KIVI over het symposium? Wat was de inhoud van dit contact en is daarbij gevraagd om aanpassing van het programma of annulering van de bijeenkomst?
Welke rol heeft dit contact gespeeld bij het besluit om het symposium te annuleren? Kunt u daarbij ook nagaan of er andere redenen waren om de bijeenkomst te annuleren?
Heeft dr. ir. Heimovaara op persoonlijke titel contact opgenomen? Hoe heeft het bestuur van KIVI dit opgevat en was voor hun duidelijk of zij namens zichzelf of namens de WUR sprak?
Volgens berichtgeving zou er bezorgdheid zijn uitgesproken over de «onevenwichtige» sprekerslijst; klopt dit en zo ja, waar was dat oordeel op gebaseerd? Welke bezwaren waren er concreet tegen het programma of de samenstelling van de sprekerslijst?
Zijn deze bezwaren vooraf met de organisatoren besproken en hebben zij de gelegenheid gekregen hier op te reageren? Zijn ook de uitgenodigde sprekers betrokken voordat het werd geannuleerd?
Is overwogen om eventuele bezwaren op een andere manier op te lossen, bijvoorbeeld door extra sprekers uit te nodigen of meer ruimte voor discussie te maken? Zo nee waarom niet?
Deelt u de mening dat er ruimte moet zijn om verschillende wetenschappelijk onderbouwde inzichten over stikstof en natuurbeheer met elkaar te bespreken, ook wanneer die afwijken van gangbare opvattingen? Welke verantwoordelijkheid ziet u hierbij voor universiteitsbestuurders?
Bent u bereid bij de WUR, het bestuur van KIVI en de organisatoren na te gaan wat er precies is gebeurd en de Kamer hierover te informeren? Wilt u daarbij ingaan op de vraag of deze gang van zaken aanleiding geeft tot vervolgstappen?
Indien de berichtgeving klopt, vindt u het dan passend bij de rol van een voorzitter van de Raad van Bestuur van een universiteit om op deze wijze te interveniëren bij een evenement waarbij de eigen universiteit niet betrokken is? Kunt u uw antwoord toelichten?
Maakt het daarbij verschil dat deze interventie volgens de berichtgeving «op persoonlijke titel» zou zijn gedaan? In hoeverre blijft een universiteitsbestuurder ook bij handelen op persoonlijke titel gebonden aan de normen en verantwoordelijkheden die bij deze functie horen?
Past een interventie zoals deze bij de wettelijke taken en bevoegdheden van een universiteitsbestuurder bij een door OCW bekostigde universiteit? Valt het beïnvloeden van een extern symposium daaronder? Kunt u aangeven welk wettelijk kader hierbij van toepassing is?
Vindt u dat het uiten van bezorgdheid over wetenschappelijke analyses, enkel omdat deze afwijken van de inzichten van de eigen wetenschappers of de persoonlijke opvattingen van een universiteitsbestuurder, past bij de wetenschappelijke uitgangspunten van objectiviteit, open debat en waarheidsvinding? Kunt u aangeven of daarvan in dit geval sprake was?
Verschillen in nitraatmetingen tussen Europese lidstaten |
|
Renate den Hollander (VVD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met de beantwoording van de vragen over mestbeleid van april 2024 (Kamerstuk 2024D15537), waarin is aangegeven dat de meetnetten van verschillende lidstaten niet één-op-één vergelijkbare resultaten opleveren?
Kunt u uiteenzetten welke verschillen er bestaan tussen de nitraatmetingen in Nederland en die in nabij gelegen landen, zoals Duitsland, België en Denemarken? Kunt u daarbij aangegeven op welke diepte wordt gemeten, hoe meetlocaties worden gekozen en wat de meetfrequentie is?
In hoeverre komen deze verschillen in meetmethoden voort uit nationale politieke keuzes?
Aan welke concrete eisen moeten meetnetten voldoen om volgens de Nitraatrichtlijn een representatief beeld te geven? Wie beoordeelt of de meetnetten van de verschillende lidstaten aan deze eisen voldoen?
Kunt u uitleggen hoe de Europese Commissie (EC) rekening houdt met deze verschillen bij de beoordeling van waterkwaliteit en mestbeleid van lidstaten?
Is onderzocht in welke mate de keuze voor een meetmethode invloed heeft op het aantal gerapporteerde overschrijdingen van de nitraatnorm? Zo ja, wat waren hiervan de uitkomsten? Zo nee, bent u bereid dit alsnog te onderzoeken?
Deelt u de opvatting dat verschillen in meetmethoden op zichzelf geen reden mogen zijn om Nederlandse boeren strengere maatregelen op te leggen dan boeren elders in Europa? Hoe wordt bij de onderbouwing van het Nederlandse mestbeleid gewaarborgd dat dit niet gebeurt?
Kunt u uiteenzetten welke ruimte Nederland heeft om de meetmethoden beter te laten aansluiten bij die van andere lidstaten? Welke mogelijkheden worden nog niet benut en waarom niet?
Kunt u uitleggen wat sinds de beantwoording van april 2024 is gedaan om de vergelijkbaarheid van nitraatmetingen tussen lidstaten te verbeteren? Bent u bereid hierover met de EC en de betrokken lidstaten afspraken te maken en de Kamer te informeren over de uitkomst?
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Mestbeleid?
De communicatie van de uitzondering van GLMC 7 op bedrijven met minder dan 30 hectare grond |
|
Jan Arie Koorevaar (CDA) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met de publicatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) over de toepassing van de Goede Landbouw- en Milieuconditie (GLMC) 7?1
Klopt het dat landbouwbedrijven die meer dan 30 hectare landbouwgrond opgeven in de Gecombineerde Opgave moeten voldoen aan GLMC 7, terwijl landbouwbedrijven die 30 hectare of minder opgeven hiervan zijn uitgezonderd?
Klopt het dat deze uitzondering pas tegen het einde van het huidige teeltseizoen door RVO duidelijk is gecommuniceerd naar de betreffende ondernemers?
Was u voorafgaand aan het teeltseizoen op de hoogte van deze uitzondering voor landbouwbedrijven met 30 hectare of minder landbouwgrond?
Waarom is deze informatie niet eerder en duidelijker gecommuniceerd aan landbouwbedrijven, zodat zij voor de start van het teeltseizoen wisten of de verplichtingen uit GLMC 7 op hen van toepassing waren?
Kunt u aangeven hoeveel landbouwbedrijven naar verwachting onder de grens van 30 hectare vallen en daardoor niet aan GLMC 7 hoeven te voldoen?
Bent u ervan op de hoogte dat landbouwbedrijven in sommige gevallen al teeltmaatregelen hebben genomen of opbrengsten hebben misgelopen, omdat zij ervan uitgingen dat GLMC 7 op hen van toepassing was voordat ze konden weten dat ze onder een uitzondering vielen?
Kunt u in kaart brengen welke financiële gevolgen landbouwbedrijven mogelijk hebben ondervonden doordat zij hun bouwplan of gewasrotatie hebben aangepast in de veronderstelling dat GLMC 7 op hen van toepassing was?
Bent u bereid om te onderzoeken of het mogelijk is om landbouwbedrijven die aantoonbaar kosten hebben gemaakt of inkomsten zijn misgelopen doordat zij als gevolg van onduidelijke of te late communicatie ten onrechte rekening hebben gehouden met GLMC 7, tegemoet te komen?
Welke maatregelen gaat u nemen om te voorkomen dat vergelijkbare wijzigingen of uitzonderingen in de toekomst pas na de start van het teeltseizoen duidelijk worden voor landbouwbedrijven?
Het door NS weigeren van een oproep om op dierendag geen dieren te eten, terwijl vleesreclames wel zijn toegestaan. |
|
Christine Teunissen (PvdD) |
|
Eelco Heinen (VVD) |
|
|
|
|
Bent u bekend met het bericht «NS weert campagne Wakker Dier op stations vanwege «te controversiële» boodschap»?1
Kunt u bevestigen dat deze «controversiële boodschap» een oproep betrof om op dierendag één dag geen dieren te eten? Vindt u dit geen censuur?
Kunt u bevestigen dat de NS een staatsdeelneming is met 100 procent eigenaarschap van de Nederlandse Staat en dat het uw eigen beleid is dat u verwacht dat de NS een voorbeeldrol vervult op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen?2, 3
Kunt u bevestigen dat de NS vleesreclames wel toestaat?
Hoe rijmt u dit met het besluit om deze oproep wel te weigeren?
Vindt u het niet verontrustend dat Wakker Dier naar de rechter moet stappen om af te dwingen dat de NS deze reclame niet mag weigeren?
Bent u bereid om met NS-directeur Wouter Koolmees in gesprek te treden om hem om opheldering te vragen over het (door de rechter gecorrigeerde) besluit om de reclame van Wakker Dier niet te plaatsen met verwijzing naar uw eigen beleid over wat u zelf van de NS verwacht? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid om zelf ook uit te dragen dat het op dierendag beter is om eens een dagje geen dieren te eten? Zo nee, waarom niet?
Kunt u bevestigen dat minder vlees eten ook nog eens ontzettend goed is voor het klimaat, waarmee Wakker Dier met deze campagne het kabinet gratis en voor niets een dienst bewijst voor het halen van de eigen klimaatdoelen?
Kunt u deze vragen uiterlijk vrijdag 2 oktober 2026 beantwoorden?
Het belang van gezonde bodems voor boeren. |
|
Anne-Marijke Podt (D66) |
|
Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Erkent u dat het gebruik en de resten van bestrijdingsmiddelen deze schimmels en de gezondheid en productiviteit van de bodem schaadt en dus de hoeveelheid voedsel van eigen bodem die boeren aan hun dieren kunnen geven?1
Is er voldoende duidelijk over op welke wijze bestrijdingsmiddelen van buiten het eigen bedrijf (zoals via voer of hooi) de bodem inkomen en welke impact dit heeft op bedrijf en bodem? Zo nee, bent u bereid hier aanvullend onderzoek naar te laten doen?
Welke gevolgen heeft dit voor boeren die meer natuurinclusief willen werken of de overstap willen maken naar natuurinclusieve landbouw?
Hoelang duurt het voordat bodems hersteld zijn na jarenlange blootstelling aan bestrijdingsmiddelen? Als dat onbekend is, kunt u toezeggen dit te laten onderzoeken?
Neemt u bodembiologie, waaronder mycorrhiza, en residuen van bestrijdingsmiddelen mee in de Nederlandse uitwerking van de Europese richtlijn bodemmonitoring en het convenant gewasbescherming? Zo nee, waarom niet?
Hoe staat het met het doel zoals beschreven in de brief van 4 september 2020 (Kamerstuk 30 015, nr. 79) om in 2030 alle landbouwbodems duurzaam te beheren en hoeveel grasland voldoet daar nu aan?
Hoe ondersteunt u melkveehouders die investeren in bodemherstel, bijvoorbeeld met kruidenrijk grasland en stimulering van gezond bodemleven?
Welke verdere stappen acht u kansrijk om boeren te stimuleren minder bestrijdingsmiddelen te gebruiken en hun bodems te herstellen?
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat gewasbescherming van 8 oktober 2026?
Onduidelijkheid voor akkerbouwers over de verplichte teelt van rustgewassen vanaf 2027 |
|
Caroline van der Plas (BBB) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u bekend met de informatie op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) waarin staat dat nog niet zeker is hoe lang het nieuwe tijdvak voor de verplichte teelt van rustgewassen vanaf 2027 zal duren?1
Waarom is hierover, terwijl het huidige tijdvak eind 2026 afloopt, nog steeds geen duidelijkheid?
Deelt u de mening dat akkerbouwers ruim voor aanvang van het nieuwe teeltseizoen moeten weten aan welke verplichtingen zij vanaf 2027 moeten voldoen, zodat zij hun bouwplan kunnen maken en tijdig zaaizaad en pootgoed kunnen bestellen? Deelt u de mening dat deze duidelijkheid er inmiddels al had moeten zijn?
Kunt u op zeer korte termijn duidelijkheid geven over de regels die vanaf 2027 gelden, waaronder de duur van het nieuwe tijdvak? Zo nee, waarom niet en wanneer kunnen akkerbouwers deze duidelijkheid dan wel verwachten
Het gezondheidsrisico van onduidelijkheid over spuitzones en onzorgvuldige toekenning van pesticiden |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
Sophie Hermans (VVD), Silvio Erkens (VVD) |
|
|
|
|
Herinnert u zich dat de Staatssecretaris van LVVN heeft besloten om geen opdracht te geven voor de ontwikkeling van een rekenmethode voor spuitzonering, ondanks dat het RIVM en de WUR in hun rapport hierover concluderen dat dit haalbaar is, ondanks dat daartoe is opgeroepen door middel van de motie Vedder c.s. (Kamerstuk 27 858, nr. 659), ondanks dat gemeenten vragen om duidelijkheid, en ondanks dat de gezondheid van mensen, dieren en natuur op dit moment ernstig bedreigd worden door het gebruik van landbouwgif? Hoe rijmt u dit met een beleid dat de volksgezondheid op één wil zetten? Vindt u bedrijfsbelangen dan toch belangrijker?1 2 3
Bent u het eens dat een wetenschappelijk onderbouwde rekenmethode veel kan betekenen voor het draagvlak onder bedrijven en de bevolking en veel duidelijkheid kan scheppen bij gemeenten voor spuitzonering? Zo nee, waarom niet?
Welke zwaarwegende argumenten voor bescherming van volksgezondheid heeft u om het advies van het belangrijkste instituut voor volksgezondheid, het RIVM, niet op te volgen?
Als u niet verder gaat met het ontwikkelen van een rekenmethode, hoe verwacht u dan tegemoet te komen aan de zorg, die u zelf aanhaalt in uw brief, dat «uit jurisprudentie blijkt dat bestaande onderbouwingen voor maatwerk in lokale situaties regelmatig onvoldoende worden geacht»? Verwacht u dat de bestuurlijke afspraken in het Convenant «Gewasbeschermingsmiddelen» voldoende gaan zijn om stand te houden bij de rechter? Zo ja, waar baseert u zich dan precies op? Is dat een voorwaarde die u stelt aan de bestuurlijke afspraken?
Hoe bent u nu concreet van plan om de volksgezondheid te gaan waarborgen en gemeenten wetenschappelijke onderbouwde duidelijkheid te geven over spuitzonering?
Aangezien uit onderzoek bekend is dat landbouwgif zich kilometers kan verspreiden, bent u bereid om in lijn met het voorzorgsbeginsel, zo lang als er onduidelijkheid bestaat, en zolang u niet kunt onderbouwen dat een kleinere spuitzonering kan bestaan zonder aantasting van gezondheid van mens, dier en milieu, een spuitzonering van minstens 500 meter verplicht te stellen? Of op zijn minst 50 meter verplicht te stellen, in lijn met huidige jurisprudentie? Zo nee, waarom niet, en op welke recente wetenschappelijke inzichten baseert u zich?
Bent u bekend met de oproep van meer dan huisartsen om te stoppen met landbouwgif in de sierteelt?4
Wat vindt u ervan dat zoveel zorgprofessionals zich genoodzaakt voelden om een noodsignaal uit te zenden, bijvoorbeeld omdat er «overtuigende aanwijzingen voor verbanden met ernstige aandoeningen zoals Parkinson, ALS en leukemie bij kinderen» zijn? Wat is uw reactie op hun zorgen en oproep?5
Hoe gaat u de zorgen van de vele zorgprofessionals nu wegnemen, terwijl u doorwerkt aan een convenant waar maatschappelijke organisaties die opkomen voor de gezondheid hun handtekening niet onder willen zetten? Op welke manier vindt u zo’n convenant dan geloofwaardig voor de zorgprofessionals?
Bent u bekend met het feit dat het UMCG recent heeft besloten opnieuw onderzoek te gaan doen tussen het verband van pesticiden en de ziekte van Parkinson, omdat bij de hoogste mate van blootstelling aan een combinatie van verschillende middelen het risico op Parkinson met zo'n 50 procent stijgt?6
Wat vindt u van de zorg die onderzoekers en zorgprofessionals hebben dat bij beoordeling en maatregelen geen rekening wordt gehouden met het «cocktaileffect» van middelen? Vindt u dat deze zorg relevant is voor de gezondheid van Nederlanders? Zo nee, op welk wetenschappelijk onderzoek baseert u zich? Hoe gaat u deze zorg wegenemen en welke concrete maatregelen (met tijdlijn) horen daarbij?
Als er nog zoveel onduidelijk is, en er zulke grote risico’s zijn, waarom loopt u dan weg voor uw verantwoordelijkheid om een duidelijke lijn uit te zetten wat betreft spuitzones? Waarom is het beschermen van de gezondheid van mens, dier en milieu niet uw hoogste prioriteit?
Bent u ermee bekend dat uit onderzoek van Pointer bleek dat de pesticidenlobby mee heeft kunnen schrijven bij amendementen op EU-wetgeving, en wel 101 toegangspassen had tot het Europees Parlement?7
Kunt u (in het kader van artikel 68 van de Grondwet) aangeven op welke wijze en hoe vaak agrobedrijven, pesticidenbedrijven en hun lobbyisten in het afgelopen jaar contact met u hebben gezocht? Kunt u een overzicht geven met welke agrobedrijven en pesticidenproducenten u heeft gesproken in het afgelopen jaar en hoe vaak precies, mede gelet op artikel 68 van de Grondwet?
Bent u bereid een lobbyverbod in te stellen voor pesticidenproducenten? Zo nee, waarom niet?
Bent u bekend met de rechterlijke uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven waarin is besloten dat het pesticide-middel Pitcher zo snel mogelijk uit de handel genomen moet worden, omdat in Pitcher een werkzame stof (fludioxonil) zit die hormoonontregelende eigenschappen heeft? En bent u bekend met het nieuwsbericht van de Volkskrant hierover «PAN Nederland haalt het gif uit de markt, Achmea krijgt de volle laag van het noodweer»?8 9
Bent u ermee bekend dat het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) wel een toelating heeft gegeven voor Pitcher ondanks de vaststelling dat er fludioxonil in zit? Hoe verklaart u dat dit kon gebeuren? Acht u dit wenselijk?
Wat vindt u ervan dat het Ctgb ondanks een eerdere soortgelijke uitspraak wederom volgens de rechter onterecht toelating heeft verleend aan een middel met een werkzame stof waarvan de Europese voedselautoriteit EFSA heeft vastgesteld dat deze hormoonverstorend is voor mens en dier, en waarvan Ctgb wist dat deze niet leidde tot verwaarloosbare blootstelling omdat de toepassing niet in een gesloten systeem plaatsvindt of in andere omstandigheden die contact met mens of dier uitsluiten?10
Hoe beoordeelt u het feit dat de huidige lijn die wordt gevolgd bij het Ctgb niet standhoudt bij de rechter en schadelijk blijkt te zijn voor de volksgezondheid? Vindt u dat het beleid strenger moet om de volksgezondheid wel te waarborgen? Zo nee, waarom vindt u volksgezondheid niet het belangrijkste wat er is?
Hoe gaat het Ctgb haar toelatingsbeleid aanpassen om te voldoen aan de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven?
Welke andere toepassingen van bestrijdingsmiddelen met de werkzame stof fludioxonil hebben een toelating bij het Ctgb en vinden niet plaats in een gesloten systeem of in andere omstandigheden die contact met mensen en dieren uitsluit? Kunt u daar een overzicht van geven? Bent u het eens dat deze middelen ook zo snel mogelijk uit de markt genomen moeten worden? Zo nee, waarom niet?
Welke andere bestrijdingsmiddelen met werkzame stoffen die door EFSA beoordeeld zijn als hormoonverstorend voor mens of niet doelwit-organismen (dieren) hebben een toelating bij het Ctgb en vinden niet plaats in een gesloten systeem of in andere omstandigheden die contact met mens of dier uitsluit, zoals cyprodinil? Vindt u dat deze ook uit de markt genomen moeten worden omwille van de volksgezondheid? Zo nee, wat is uw wetenschappelijke onderbouwing daarvoor? Kunt u onderbouwd uitsluiten dat u daarmee mensen en dieren opzadelt met een hogere kans op gezondheidsschade?11 12
Welke van de in de vorige vraag betreffende bestrijdingsmiddelen hebben een toelating van het Ctgb waarvan het toelatingsbesluit dateert van nadat de EFSA de stof had beoordeeld als hormoonverstorend? Kunt u hier een overzicht van geven?
Bent u zich bewust van het feit dat hormoonverstorende stoffen al in hele lage concentraties schadelijk kunnen zijn voor met name jonge kinderen en de wet dan ook niet voor niets stelt dat deze pesticiden niet gebruikt mogen worden in situaties waar contact met de mens niet is uitgesloten? Hoe ziet u in dit licht het gebruik van hormoonverstorende pesticiden?
Hoeveel van deze werkzame stoffen hebben hun meest recente goedkeuring te danken aan een automatische verlenging van de Europese Commissie zonder inhoudelijke beoordeling van de risico’s voor mens of milieu?
Klopt het dat automatische verlengingen worden toegepast bij stoffen waarvan de EFSA een risico heeft vastgesteld, bijvoorbeeld dat deze hormoonverstorend is? Zo ja, klopt het dat dit gebeurt wegens economische belangen en dat deze voorrang krijgen boven gezondheidsbelangen? Klopt het dat het Food & Feed Omnibus voorstel van de Europese Commissie deze zorg niet wegneemt? Zo nee, op welke wetenschappelijke conclusies baseert u zich dan? Vindt u dat het compromisvoorstel van de lidstaten deze zorg wel zou moeten wegnemen? Zo nee, waarom niet?
Hoe vaak worden door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op levensmiddelen restanten fludioxonil aangetroffen die liggen boven de gangbare maximale residu limiet (MRL) van 0,01 mg/kg die als veiligheidsgrens geldt voor in Europa verboden pesticiden, bijvoorbeeld omdat zij als hormoonverstorend zijn geclassificeerd? Welke range van gehaltes betreft dit en welke producten betreft dit?
Hoeveel fludioxonil wordt gebruikt en afgezet in Nederland sinds 2010? Indien sprake is van een toename in gebruik van deze zorgwekkende stof, wat zijn de verklaringen hiervoor?
Zijn werkenden in de landbouw en hun partners in uw ogen voldoende bekend met de grote risico’s van (hormoonverstorende) pesticiden, met name de risico’s voor mensen met een kinderwens, zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven, zoals geschetst in het Informatieblad «Werken met bestrijdingsmiddelen» van het RIVM? Zo ja, waar baseert u zich dan op? Zo niet, wat bent u bereid te doen om die situatie te verbeteren?13
Hoe gaat het Ctgb invulling geven aan de opdracht van de rechter om de respijttermijnen (aflevertermijn en opgebruiktermijn) voor verkoop en gebruik van bestrijdingsmiddelen met de werkzame stof fludioxonil zo kort mogelijk te maken aangezien Pitcher niet toegelaten had mogen worden?
Wat is het concrete doel van LVVN in het convenant «gewasbeschermingsmiddelen» met betrekking tot hormoonverstorende pesticiden? Wat is het doel van VWS? Welke maatregelen horen daarbij en welke tijdlijn? Bent u bereid om bij de afwegingen gezondheidsexperts te betrekken?
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden en op tijd?
Het door staatssecretaris Erkens ‘totaal wereldvreemd’ verklaren van bezorgde burgers die een rechtszaak aanspannen of een begrafenis voor een wolf organiseren |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
Rob Jetten (D66) |
|
|
|
|
Heeft u kennisgenomen van de uitspraken «De wereld staat in de fik, er is van alles aan de hand en tegelijkertijd zijn er mensen in ons land die begrafenissen organiseren voor wolf Bram. Totaal wereldvreemd.» en «De activistische ngo’s blokkeren al genoeg, maar ook nog procederen tegen regels die gevaarlijke wolvenaanvallen voorkomen is echt een stap verder. Dat er dan ook nog eens organisaties gaan procederen tegen het tijdstip waarop de probleemwolf is doodgeschoten, vind ik al helemaal onbegrijpelijk» van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een interview aan de Telegraaf?1
Ja.
Bent u ervan op de hoogte dat de Staatssecretaris bij het plenair debat over de wolf in Nederland op 1 september 2026 heeft aangegeven dat het hier gaat om een kabinetsstandpunt?
Ja.
Ziet u in dat dit soort uitspraken van een bewindspersoon namens het kabinet betrokken mensen die begrafenissen organiseren en mensen die het handelen van de overheid wettelijk getoetst willen zien, heeft gekwetst? Wat gaat u eraan doen om dat gevoel bij mensen weg te nemen?
De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft tijdens het plenaire debat over de wolf in Nederland d.d. 1 september 2026 reeds verantwoording afgelegd over zijn uitspraken, mede door te benadrukken dat het kabinet niet tornt aan het recht van burgers om overheidsbeleid te laten toetsen door de rechter.
Heeft de Staatssecretaris u, dan wel de ministerraad, vooraf geïnformeerd over deze uitspraak en de bewoordingen die hij daarbij zou gebruiken? Zo ja, bent u overeengekomen dat het hierbij gaat om een kabinetsstandpunt? Zo nee, acht u het wenselijk dat bewindspersonen met dit soort boude uitspraken kabinetsstandpunten innemen?
Zie het antwoord op vraag 3 en 5.
Kunt u bevestigen dat, indien een Staatssecretaris een dergelijke kwalificatie namens het kabinet inneemt, dit betekent dat het kabinet als geheel verantwoordelijkheid draagt voor de exacte bewoordingen en de gevolgen van deze uitspraak? Zo nee, waarom niet?
Ja.
Bent u het eens met de exacte kwalificatie «totaal wereldvreemd» die de Staatssecretaris heeft gebruikt?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u het met de kwalificatie eens bent, kunt u toelichten waarom het kabinet het organiseren van een begrafenis voor een wolf, dan wel het voeren van een juridische procedure om het handelen van de overheid wettelijk te toetsen, zou willen kwalificeren als «totaal wereldvreemd»?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u het met de kwalificatie eens bent, realiseert u zich dat u met deze uitspraak mensen die gebruik maken van de rechtsstaat wegzet en extra kwetsbaar maakt voor bedreigingen en geweld?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u het met de kwalificatie eens bent, realiseert u zich dat u mensen bang maakt om te procederen tegen de overheid en u daarmee de democratische rechtsstaat ondermijnt? Wat is uw reactie daarop?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u het niet eens bent met de kwalificatie, neemt u daar dan uitdrukkelijk en ondubbelzinnig afstand van?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u afstand neemt van de kwalificatie, bent u bereid om de Staatssecretaris op te roepen om ook afstand te nemen van zijn uitspraken?
Zie het antwoord op vraag 3.
Indien u het niet met de kwalificatie eens bent, kunt u bevestigen dat bewindspersonen zich niet dienen uit te spreken over mensen die het handelen van de overheid wettelijk getoetst willen zien?
Zie het antwoord op vraag 3.
Bent u bereid om te bevestigen dat iedereen, ook bewindspersonen, zich moeten houden aan de wet, rechterlijke uitspraken en vergunningsvoorschriften, ook als het gaat om de wolf? Zo nee, waarom niet?
Ja.
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?
Ja.
Voorgestelde zonering zonder dat sprake is van stikstofoverbelasting (brief van 26 juni en Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3) |
|
Jan Arie Koorevaar (CDA) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Bent u op de hoogte van het nieuwsbericht van Omroep Zeeland «ZLTO: kabinet moet vijf van zeven Zeeuwse stikstofgebieden schrappen», waaruit blijkt dat er een aantal gebieden in Zeeland zijn waar geen sprake is van stikstofoverbelasting, maar die in Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 bij de brief van 26 juni wel worden genoemd in de indicatieve lijst met gebieden met een zone van 500 meter?1
Ik ben bekend met het Nieuwsbericht van Omroep Zeeland. De verdiepingsbijlage bij de Kamerbrief «Weer ruimte voor boer, natuur en stikstof» bevat een voorlopige lijst van 121 Natura 2000-gebieden waarvoor wordt onderzocht of een zone daar van toegevoegde waarde is. Zoals in de brief benoemd is een zone niet voor al deze gebieden nuttig en/of nodig. De gebiedskennis van provincies is nodig om daar conclusies over te trekken. Zonering kan bijvoorbeeld niet relevant zijn voor een gebied omdat verslechtering kan worden uitgesloten of omdat dit niet samenhangt met agrarische activiteiten en grondgebruik in de zone. Dat gaat niet alleen over stikstofoverbelasting, maar bijvoorbeeld ook over problemen rond waterkwaliteit of verdroging. Het doel is om enkel tot zonering over te gaan voor gebieden waar dit ook aantoonbaar nodig is. Op dit moment doorlopen we, gezamenlijk met provincies, een zorgvuldig proces om tot een aangepaste lijst gebieden te komen. Voor een deel van de gebieden die op de groslijst staan zullen we met de provincies kunnen concluderen dat een zoneringsaanpak vanuit het Rijk daar niet passend is. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte.
Klopt het dat provincies tot het einde van het jaar de mogelijkheid krijgen om per gebied in hun provincie aan te geven of er zones worden ingesteld?
Zie antwoord vraag 1.
Klopt het dat zones worden ingesteld als deze helpen bij het stoppen van verslechtering van de natuur in en rond Natura 2000-gebieden?
Zie antwoord vraag 1.
Deelt u de opvatting dat het feit dat een Natura 2000-gebied stikstofgevoelige natuur bevat onvoldoende grond is voor zonering, en dat conform uw afwegingskader aantoonbaar sprake moet zijn van (dreigende) verslechtering én dat agrarische activiteiten binnen de betreffende zone daaraan bijdragen? Zo nee, waarom niet?
Het kabinet heeft een maatregelenpakket gepresenteerd, waar zonering een onderdeel van is, om Nederland weer in beweging te krijgen. Het doel van dit pakket is om boeren duidelijkheid te geven en de natuur te herstellen zodat vergunningen weer verleend kunnen worden. Enkel het voorkomen van stikstofgevoelige natuur is onvoldoende reden om tot zonering over te gaan. Zonering is een passende maatregel wanneer een Natura 2000-gebied habitats kent die druk ervaren van landbouwgerelateerde activiteiten. Dat wil zeggen dat er aantoonbaar sprake moet zijn van (dreigende) verslechtering en landbouwactiviteiten in de zone daar een rol in spelen. Dat gaat niet alleen over stikstof, maar kan bijvoorbeeld ook gaan over onvoldoende waterkwaliteit door het afspoelen van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen, of over verdroging als gevolg van landbouwkundig gebruik.
Klopt het dat er in het artikel van Omroep Zeeland wordt gesproken over een lijst met overbelaste gebieden waar een zone omheen komt terwijl het in de Verdiepingsbijlage gaat over een indicatieve lijst stikstofgevoelige gebieden?
Dit klopt, de verdiepingsbijlage bij hoofdlijn 3 van de Kamerbrief «weer ruimte voor boer, natuur en bouw» spreekt van een voorlopige lijst met stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, inclusief een verwachting dat daar nog gebieden vanaf vallen. De lijst in deze bijlage is dus geen lijst van overbelaste gebieden waar een zone omheen komt maar een indicatieve lijst van Natura 2000-gebieden waar mogelijk een zone omheen komt.
Klopt het dat Canisvliet, Groote Gat, Vogelkreek, Yerseke en Kapelse Moer en Zwin & Kievittepolder in Verdiepingsbijlage Hoofdlijn 3 voorlopig zijn aangewezen voor een zone van 500 meter, terwijl uit de Monitor stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden 2025 volgt dat in deze gebieden geen stikstofgevoelig areaal als overbelast is aangemerkt? Op basis van welke exacte informatie zijn deze gebieden voorlopig aangewezen als te zoneren?
Deze gebieden zijn nog niet aangewezen, maar maken onderdeel uit van een lijst gebieden waarvoor wordt onderzocht of een zone rondom het gebied een passende maatregel is voor het oplossen van de knelpunten en drukfactoren zoals geconcludeerd in de natuurdoelanalyses. Dat kan ook betrekking hebben op drukfactoren anders dan overbelasting met stikstofdepositie. Een gebied kan bijvoorbeeld ook druk ervaren als gevolg van onvoldoende waterkwaliteit of verdroging.
Kan er sneller duidelijkheid worden gegeven over de vraag of een zone rond een gebied daadwerkelijk nodig is, aangezien veel informatie over deze gebieden reeds voorhanden is?
Zoals in de brief benoemd is een zone niet voor al deze gebieden nuttig en/of nodig. De gebiedskennis van provincies is nodig om daar conclusies over te trekken. Daarvoor moet een zorgvuldig proces worden doorlopen, waarbij op basis van feitelijke informatie conclusies moeten worden getrokken. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte.
Welke ruimte is er om veel gerichter te zoneren? Hoe kan daarbij met de beschikbare kennis worden gestuurd op de exacte overbelaste hexagonen in plaats van op een geheel Natura 2000-gebied? Hoe kan met provincies worden gezocht naar zo snel als mogelijk duidelijkheid hebben over de definitieve lijst?
Het kabinet heeft ervoor gekozen om in principe rondom gehele Natura 2000-gebieden te zoneren, waarbij wordt gestuurd op een andere vorm van landbouw die past bij het Natura 2000-gebied in plaats van een meer technische vorm van sturing op het exact voldoen van de ecologische opgave per gebied. Op deze manier wordt integraal ingezet op alle relevante drukfactoren. Enkel zo kan vanuit de landbouw worden gedaan wat nodig is om de natuur te herstellen en de vergunningverlening los te trekken. Dat gaat niet altijd over het verminderen van stikstofemissies. Ook mestgebruik kan problemen veroorzaken voor lokale bodem- en waterkwaliteit, gewasbeschermingsmiddelen kunnen druk uitoefenen op de instandhouding van soorten en habitats en wateronttrekking kan een gebied doen verdrogen. Met regels in de zone sturen we op een vorm van landbouw die deze druk niet veroorzaakt. Dit garandeert een robuuste zone die voldoende doet voor het Natura 2000-gebied. Een ruime zone rondom het hele gebied vergroot, gelet op de aaneenschakeling van percelen, ook de mogelijkheden voor een extensief landbouwperspectief en voorkomt dat de grenzen van de zone blijven wijzigen bij wijzigingen in de habitatkartering of herijking van de staat van de natuur. Provincies kunnen mogelijk in het kader van een omwisselbesluit ruimte vinden om met een gerichtere zonering hetzelfde effect op het gebied te bewerkstelligen.
Kan de communicatie over zonering worden versterkt en versneld om misverstanden weg te nemen? Zo ja, hoe ziet deze versnelling eruit, welke fases voorziet u en kunt u deze toelichten?
Ik ben in gesprek met agrarische partijen, natuurbeheerders medeoverheden en andere betrokkenen over de concretisering van de beleidsvoornemens voor de zoneringsaanpak. We doorlopen gebiedscasussen met medeoverheden en boeren om te toetsen wat dit beleidsvoornemen in de praktijk doet, er lopen reguliere gesprekken met maatschappelijke partijen, en er zijn regiosessies gehouden door het hele land om provincies, waterschappen en gemeenten goed te informeren over de inhoud van de zoneringsaanpak, waardoor zij deze boodschap naar de lokale boeren waar ze veel mee in gesprek zijn kunnen uitdragen. Ik ga daarnaast op korte termijn met de medeoverheden in gesprek over de definitieve selectie van Natura 2000-gebieden, de concretisering van de rijksinstructieregels en de uitgangspunten voor het proces en de kaders van de omwisselbeslissing. Ik stel uw Kamer daar eind oktober per brief van op de hoogte. Het kabinet heeft sinds de presentatie van het maatregelpakket daarnaast een brede communicatiestrategie ingezet om boeren, medeoverheden, adviseurs en andere betrokkenen te informeren en vragen te beantwoorden. Deze inzet omvat interviews, werkbezoeken en webinars voor medeoverheden, alsmede ondersteuning via het informatiepunt stikstof en Natura2000 van BIJ12 en het klantcontactcentrum van RVO. Daarnaast vindt er regelmatig ambtelijk overleg plaats met diverse stakeholders. Naast informatie op Rijksoverheid.nl is informatie geplaatst op de website Groeiennaarmorgen.nl van LVVN, die speciaal gericht is op agrarische ondernemers. Melkveehouders kunnen hier bijvoorbeeld via de kringloopwijzer een eerste inzicht krijgen in hun emissies op bedrijfsniveau. De komende weken wordt de communicatie verder uitgebreid. Voorzien is onder meer een internetconsultatie over het wetsvoorstel KDW uit de wet en de zienswijzeprocedure rondom het onderliggende programma van maatregelen. Ook worden op onslevendlandschap.nl en groeiennaarmorgen.nl vragen beantwoord die leven rondom het pakket maatregelen beantwoord. Deze vragen en antwoorden worden de komende periode telkens uitgebreid.
Het feit dat het in Nederland toegestaan is om katten dood te schieten |
|
Ines Kostić (PvdD) |
|
van Essen |
|
|
|
|
Heeft u het bericht gelezen dat dierenorganisaties samen een petitie zijn gestart «Stop het doodschieten van katten»?1
Ja.
Kunt u bevestigen dat het in Friesland, als enige provincie in Nederland, al jaren aan jagers is toegestaan om (zwerf)katten af te schieten en dat dit nu ook in Overijssel wordt overwogen?
Ja. Zwerfkatten zijn niet beschermd onder de Omgevingswet. Provincies zijn bevoegd een opdracht te verlenen voor afschot van verwilderde dieren, waaronder zwerfkatten. Friesland staat dit jagers toe ter voorkoming van schade aan flora en fauna.
De provincie Overijssel werkt momenteel aan een aanpak om de leefgebieden van weide- en akkervogels te beschermen en te versterken. Daartoe onderzoekt Overijssel een breed pakket aan mogelijke maatregelen, waarvan beheer van zwerfkatten er één is. Over de uiteindelijke invulling zijn nog geen definitieve besluiten genomen.
Kunt u aangeven hoeveel (zwerf)katten de laatste vijf jaar in Friesland zijn doodgeschoten, uitgesplitst naar jaar en hoeveel geld daaraan is besteed?
Navraag bij de provincie Friesland leert mij dat in Friesland in de periode van 2021 tot 2026 in totaal 1222 katten zijn afgeschoten. Hieronder is een overzicht van de aantallen per jaar.
2021
252
2022
257
2023
328
2024
225
2025
160
De kosten in dit verband (van o.a. beheer, materiaal, brandstof, munitie) komen voor rekening van de uitvoerende faunabeheerders. Daarvan zijn mij geen cijfers bekend.
Klopt het dat de bescherming van weidevogels de reden is die zowel Friesland als Overijssel aanvoeren om het afschieten van (zwerf)katten toe te staan, respectievelijk te overwegen?
Bescherming van grondbroeders, waaronder weide- en akkervogels is in Friesland de belangrijkste reden waarom afschot van zwerfkatten is toegestaan en waarom in Overijssel wordt overwogen dit onderdeel te laten zijn van een breder pakket maatregelen. Zwerfkatten kunnen een aanzienlijke negatieve invloed hebben op biodiversiteit.
Kunt u bevestigen dat ondanks het feit dat katten in Friesland al jaren worden afgeschoten, de stand van de weidevogels zorgwekkend slecht is in Friesland?
De aantallen weidevogels nemen in Friesland, evenals in andere provincies, inderdaad al langere tijd af.
Onderschrijft u de analyse van onder meer de Vogelbescherming dat predatie niet de belangrijkste oorzaak is van de achteruitgang van weidevogels, maar dat het verdwijnen van geschikt leefgebied door onder andere het steeds intensievere gebruik van landbouwgrond dat wel is?2 Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijk consensus baseert u uw mening?
De achteruitgang van weidevogels kent verschillende oorzaken, waaronder het verlies en de verslechtering van geschikt leefgebied, voedselgebrek en predatiedruk. In verband met de inbreukprocedure vanuit de Europese Commissie heeft Nederland daarom meerdere maatregelen aangekondigd, gericht op deze verschillende oorzaken. Deze zijn verder uitgewerkt in een afsprakenkader tussen het Rijk en de provincies.
Kunt u bevestigen dat uit onderzoek in opdracht van uw eigen ministerie uit 2023 blijkt dat het doden en afschieten van buiten lopende katten een «discutabel» effect heeft op het dierenwelzijn?3
Nee, dat is niet wat uit onderzoek blijkt. Het door u aangehaalde document betreft een gezamenlijke verkenning van de problematiek en oplossingsrichtingen rondom loslopende huiskatten en zwerfkatten. In dat document is aangegeven dat een aantal maatschappelijke organisaties het afschot van loslopende katten discutabel vindt, omdat deze katten mogelijk herplaatst kunnen worden.
Erkent u dat het afschieten van katten ernstig dierenleed kan veroorzaken, bijvoorbeeld doordat dieren worden geschoten en niet (direct) sterven, maar gewond wegvluchten? Wordt hierop toezicht gehouden en zo ja, hoe precies in praktijk en met welke frequentie en capaciteit?
Eenieder is verplicht onnodig lijden te voorkomen. Hierop wordt toegezien door handhavers van de politie en bijzondere opsporingsambtenaren.
Bent u bekend met het TNRC-project dat de afgelopen jaren in Utrecht heeft gelopen, waarbij is vastgesteld dat 86 procent van de gevangen (zwerf)katten een voor het dier verantwoordelijke verzorger bleek te hebben?4
Ja.
Deelt u de zorg dat bij het toestaan van afschot van katten de kans groot is dat katten die een verzorger hebben ook worden gedood?
Huiskatten en zwerfkatten zijn dieren van dezelfde soort. Jagers zullen daarom de nodige zorgvuldigheid moeten betrachten om zeker te zijn dat ze met een zwerfkat te maken hebben, maar het valt nooit helemaal uit te sluiten dat een kat ten onrechte voor een zwerfkat wordt aangezien. Er zijn mij echter geen concrete gevallen bekend van katten die op die manier per ongeluk zijn gedood.
Hoe kan een jager op afstand met honderd procent zekerheid vaststellen of een kat een verwilderde kat zonder verzorger betreft, dan wel een (verdwaalde) huis- of boerderijkat die wél een eigenaar heeft?
Van jagers wordt verwacht daarbij de uiterste zorgvuldigheid in acht te nemen. Een jager kijkt daarbij vooral naar het gedrag van de kat. Zwerfkatten zijn aanzienlijk schuwer dan katten die verzorgd worden. Het valt echter nooit met 100% zekerheid uit te sluiten dat een kat die verwilderd gedrag vertoont, toch een eigenaar blijkt te hebben.
Kunt u zich voorstellen dat het voor de verzorger van een kat hartverscheurend is als blijkt dat diens kat is doodgeschoten door een jager, die de kat voor een zwerfkat aanzag?
Ja, van een jager wordt te allen tijde verwacht zo’n situatie te voorkomen.
Vindt u het uit te leggen aan verzorgers van katten dat het in Nederland toegestaan is om katten af te schieten? Zo ja, hoe zou u dit uitleggen aan een kind dat zich thuis zorgen maakt wanneer diens kat in het buitengebied rondwandelt?
Overgaan tot het afschieten van zwerfkatten is geen lichtzinnig besluit, maar kan in sommige situaties wel noodzakelijk zijn. Ik wil daarbij benadrukken dat het hier verwilderde dieren betreft, die niet (meer) gewend zijn aan de omgang met mensen. Wanneer een kat goed wordt verzorgd, hoeft de eigenaar zich geen zorgen te maken dat de kat voor een zwerfkat wordt aangezien.
Ik vind het bovendien belangrijk dat mensen er zich van bewust zijn dat katten die los in het buitengebied rondlopen een grote negatieve impact kunnen hebben op de biodiversiteit. Bij een kat die is verwilderd en niet (meer) door mensen wordt gevoed, is die impact nog groter.
Katteneigenaren kunnen voorkomen dat hun kat voor een zwerfkat wordt aangezien door bijvoorbeeld een halsbandje om te doen.
Deelt u de conclusie uit het meerjarige TNRC-onderzoek in Utrecht, dat deze aanpak effectief is in het terugdringen van het aantal zwerfkatten, zonder dat daarbij dieren hoeven te worden gedood? Zo nee, op welk onderzoek baseert u dat?
Het bedoelde project was een driejarig project dat na afloop is geëvalueerd. Uit deze evaluatie kwam naar voren dat over de hele projectperiode in totaal 1.249 katten zijn gevangen. Daarvan hadden er 881 een eigenaar naar wie ze zijn teruggebracht (dit waren tamme of schuurkatten). De overige katten zijn ergens anders opgevangen. Er is uit dit project niet gebleken dat de TNRC-methode het aantal zwerfkatten effectief terug kan dringen. Uit wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat er veel onduidelijkheid bestaat over de effectiviteit van deze methode in het terugdringen van het aantal zwerfkatten.5 6
Erkent u dat het afschieten van katten het aantal zwerfkatten niet blijvend terugdringt, onder meer doordat vrijgekomen leefgebied opnieuw wordt bevolkt en dat een gerichte TNRC-aanpak op de langere termijn effectiever is? Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijk consensus baseert u zich?
Provincies zijn bevoegd gezag voor het eventueel toestaan van verschillende maatregelen om populaties zwerfkatten te beheren, dat geldt zowel voor het toestaan van afschot als voor andere maatregelen, of combinaties daarvan. Het is aan hen om de inzet van dergelijke maatregelen te onderbouwen.
Bent u het eens dat het ongeloofwaardig is om in Nederland toe te staan dat (zwerf)katten worden gedood, terwijl onlangs nog de motie-Kostic (Kamerstuk 28 286, nr. 1417) is aangenomen waarin de regering wordt opgeroepen in gesprek te gaan met de FIFA en Marokko om het doden van straathonden vanwege het wereldkampioenschap voetbal in 2030 te voorkomen? Hoe legt u uit dat we nu in Nederland verder terug dreigen te vallen op het doden van zwerfdieren?
Een zwerfhond op straat is wat mij betreft een andere situatie dan een zwerfkat in de natuur; voor mij zijn dit twee verschillende zaken zonder samenhang. Bovendien ben ik mij bewust van de aanzienlijke negatieve invloed die zwerfkatten hebben op biodiversiteit.
Bent u al begonnen met uitvoering van de aangenomen motie-Den Hollander/Kostic (Kamerstuk 36 800-XIV, nr. 52) om in samenwerking met provincies binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) een pilot te starten van maximaal drie jaar in ten minste één provincie, waarbij het verstrekken van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op weidevogels afhankelijk kan worden gesteld van het aantoonbaar laten castreren van vrij rondlopende katten die worden gehouden op het agrarisch erf waarop de subsidie betrekking heeft? Wat is de status hiervan? Bent u bereid om de provincie Overijssel op deze alternatieve mogelijkheid te wijzen? Zo nee, waarom niet?
Ik heb samen met provincies en boeren de mogelijkheden laten verkennen om het verstrekken van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op weidevogels afhankelijk te stellen van het laten castreren van vrij rondlopende katten. Uw kamer zal hierover in een aparte brief worden geïnformeerd.
Welke concrete wettelijke basis (graag verwijzing naar betreffende wetsartikelen) hebben provincies om over te gaan tot het doden en afschieten van (zwerf)katten?
Zoals aangegeven is het beheer van zwerfkatten een verantwoordelijkheid van de provincies. Op grond van artikel 3.67, derde lid van het besluit kwaliteit leefomgeving heeft de provincie de taak tot het bestrijden van verwilderde dieren, wanneer dat nodig is voor de in dat artikel genoemde belangen. Die belangen zijn onder andere de bescherming van wilde flora en fauna en het algemeen belang.
In artikel 11.75 van het Besluit activiteit leefomgeving is bepaald dat het geweer mag worden gebruikt voor het bestrijden van verwilderde dieren, mits daar een opdracht voor is gegeven door de provincies.
Hebben provincies de verplichting om eerst te kijken naar diervriendelijke opties, zoals de TNRC-methode, voor afname van de zwerfkattenpopulatie? Vindt u dat hier in Overijssel voldoende naar is gekeken? Zo ja, op basis waarvan concludeert u dat?
Nee, zwerfkatten zijn niet beschermd onder natuurwetgeving. Wettelijke bepalingen die voorschrijven dat alleen tot afschot mag worden overgegaan wanneer er geen andere bevredigende oplossingen bestaan, zijn op zwerfkatten daarom niet van toepassing. Wel moet, zoals hierboven onder vraag 18 is aangegeven, een wettelijk voorgeschreven noodzaak bestaan tot het bestrijden van de verwilderde dieren. Provincies maken deze afweging.
Acht u het wenselijk als meer provincies besluiten om toe te staan dat katten worden doodgeschoten? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Het is aan de provincies om hierin een zorgvuldige afweging te maken. Ik vind het belangrijk dat het voeren van actief predatiebeheer in het kader van weidevogelbeheer, alleen wordt toegestaan als onderdeel van een breder pakket aan maatregelen, waaronder inrichting van gebieden. Hierover heb ik met de provincies afspraken gemaakt binnen het afsprakenkader.
Bent u bereid om met de provincies Friesland en Overijssel in gesprek te gaan over de risico’s van afschot voor huiskatten en bij hen erop aan te dringen om voor een diervriendelijke aanpak, zoals TNRC, te kiezen? Zo nee, waarom niet?
Nee, zie mijn antwoord op voorgaande vragen.
Bent u bereid te komen tot een landelijk verbod op het afschieten van katten, zodat deze praktijk in geen enkele provincie meer mogelijk is? Zo nee, waarom niet?
Nee, het betreft een provinciale bevoegdheid om af te wegen of, en onder welke omstandigheden, het afschieten van zwerfkatten wordt toegestaan.
Bent u het eens met wetenschappers dat onder andere het minderen van hoeveelheden pesticidengebruik een veel effectievere manier is om weidevogels te beschermen?5 Zo nee, welk wetenschappelijk bewijs heeft u hiervoor?
In het door u aangehaalde rapport wordt een verband aangetoond tussen het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en aantallen insecten in de uitwerpselen van koeien. Op basis daarvan wordt de hypothese geopperd dat het gebruik van dergelijke middelen bijdraagt aan de achteruitgang van weidevogels. In het rapport wordt geadviseerd dit nader te onderzoeken. Ik ben van mening dat voor het herstel van weidevogelpopulaties een samenhangend pakket van elkaar versterkende maatregelen nodig is. In het afsprakenkader tussen het Rijk en de provincies worden daarom zowel maatregelen opgenomen om tot extensivering te komen, als maatregelen om de predatiedruk te verminderen.
Bent u bereid dit wetenschappelijke onderzoek te delen met Overijssel en andere provincies in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Ja
Kunt u deze vragen één voor één binnen de vaste termijn beantwoorden?
Ja