| Ingediend | 14 augustus 2026 |
|---|---|
| Beantwoord | 2 oktober 2026 (na 49 dagen) |
| Indiener | Maarten Goudzwaard (JA21) |
| Beantwoord door | Vincent Karremans (VVD) |
| Onderwerpen | economie organisatie en beleid verkeer |
| Bron vraag | https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kv-tk-2026Z16907.html |
| Bron antwoord | https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20262027-232.html |
Ja.
Schiphol blijft, met de capaciteitsrestricties, naar verwachting in staat om te concurreren en goed verbonden te blijven. Schiphol investeert bovendien om in de toekomst grotere en schonere toestellen af te kunnen handelen. Hierdoor zal het aantal passagiers met circa 25% groeien bij gelijkblijvende aantallen vliegtuigbewegingen.
Verder zet het kabinet zich o.a. in voor geharmoniseerde regelgeving op EU-niveau. Nederland zet bijvoorbeeld in op een Europese vliegbelasting die voor alle EU-lidstaten gelijk is, in lijn met de moties Goudzwaard2, El Abassi3 en Graus4.
De gevolgen van de gedifferentieerde vliegbelasting zijn uitgebreid onderzocht.5 Het aantal vluchten van en naar de Verenigde Staten zal naar verwachting met 1,5% dalen ten opzichte van de situatie zonder verhoogde vliegbelasting. Daar tegenover staat dat er een toename te verwachten is in vluchten naar bestemmingen die dichterbij liggen. Wat dit betekent voor de netwerkkwaliteit van Schiphol moet blijken uit de monitor die jaarlijks onafhankelijk opgesteld wordt en met de Kamer wordt gedeeld.
Het verlagen van belastingen is een manier om de concurrentiepositie van Schiphol te verbeteren. Om de kosten van luchtvaartmaatschappijen te verlagen en een gelijker speelveld te creëren, stelt het kabinet in het Belastingplan 2027 voor het hoge tarief in de vliegbelasting (voor langeafstandsvluchten) te verlagen naar Duits niveau. Dit past bij de afspraak in het coalitieakkoord om in te zetten op een Europese vliegbelasting die voor alle EU-lidstaten gelijk is. De verlaging komt ten goede aan de verbondenheid van Nederland, doordat het concurrentievermogen van de luchtvaart wordt versterkt. Daarnaast zijn er andere manieren om de concurrentiepositie te verbeteren. Zo geeft het ministerie bijvoorbeeld subsidies voor duurzame luchtvaartbrandstoffen zodat de sector ook naar de toekomst toe concurrerend kan zijn. Het meest recente voorbeeld is de subsidieregeling van € 290 mln. voor de productie van geavanceerde bio-SAF en e-SAF.
De vliegbelasting is in 2021 ingevoerd onder andere om de externe kosten van de luchtvaart te beprijzen. Ook de gedifferentieerde vliegbelasting per 1 januari 2027 heeft het beprijzen van de externe kosten als doel, evenals een budgettair doel. Het aantal vluchten van en naar intercontinentale bestemmingen zal door de gedifferentieerde vliegbelasting naar verwachting met ongeveer 2% dalen ten opzichte van de situatie zonder gedifferentieerde vliegbelasting.6 Het voorstel om het tarief voor langeafstandsvluchten naar Duits niveau te verlagen zal een positief effect hebben op deze cijfers. Daarnaast is een toename te verwachten van vluchten naar bestemmingen die dichterbij liggen, omdat daarvoor een lager, ongewijzigd tarief geldt. Deze vluchten leveren ook economische activiteit op.
Er zijn geen cijfers over de gevolgen voor de Nederlandse economie als Schiphol vijf tot tien procent slechter scoort. Om deze situatie te voorkomen zet het kabinet zich in om de concurrentiepositie van Schiphol te verbeteren, zoals vermeld in de antwoorden op vragen 3 en 8.
De luchtvaartsector werd in 2008 zwaar getroffen door de economische teruggang, zowel in de passagierssegment als in het vrachtsegment. In het kader van de bestrijding van de economische crisis werd de vliegbelasting in 2009 afgeschaft.
De situatie van 2008–2009 en de invoering van de vliegbelasting is niet te vergelijken met de huidige situatie. Allereerst begon in 2008 de wereldwijde financiële crisis. Daarnaast hebben, in tegenstelling tot de situatie in 2008–2009, meerdere Europese landen op dit moment een vliegbelasting en is die in meerdere landen naar afstand gedifferentieerd. De vliegbelasting in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk is al langer naar afstand gedifferentieerd. De vliegbelasting wordt in zijn geheel in 2028 geëvalueerd. De effecten van de gedifferentieerde vliegbelasting worden ook gemonitord. Hierbij wordt onder andere gekeken naar aantallen vliegtuigbewegingen en passagiers, de netwerkkwaliteit, uitwijkers en CO2-uitstoot.
Zie antwoord vraag 6.
Het kabinet erkent dat de kosten voor luchtvaart in Nederland de afgelopen jaren flink zijn gestegen. Daarom zet het kabinet zich onder andere in voor geharmoniseerde regelgeving op EU-niveau. Nederland zet bijvoorbeeld in op een Europese vliegbelasting die voor alle EU-lidstaten gelijk is. Het voorstel van het kabinet om het tarief voor langeafstandsvluchten naar Duits niveau te verlagen maakt hier onderdeel van uit.
Het kabinet begrijpt dat het voor marktpartijen lastig kan zijn om in korte tijd in te spelen op een sterke stijging van de kosten. Wat betreft de gedifferentieerde vliegbelasting zijn uitvoerige gesprekken gevoerd met belanghebbenden over het ontwerp van de maatregel. Zoals ook beschreven in de memorie van toelichting bij de Wet differentiatie vliegbelasting.7
Het kabinet zet zich in voor een gelijk speelveld, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, door in te zetten op een Europese beprijzing van de luchtvaart in plaats van nationaal. De Kamer zal voor het einde van het jaar over de gesprekken met de buurlanden worden geïnformeerd. Er kan niet op de uitkomsten vooruit gelopen worden.
Zie het antwoord op vraag 8. Daarnaast is het Kabinet voornemens om Lelystad Airport in gebruik te nemen voor groothandelsverkeer, op voorwaarde dat wordt voldaan aan alle wettelijke vereisten waaronder het beschikken over een natuurvergunning. In de algehele wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol, dat naar verwachting in november in werking treedt, is perspectief voor de sector opgenomen.
Zie antwoord vraag 11.
Uit onderzoek blijkt dat het aantal vluchten van en naar de Verenigde Staten naar verwachting met 1,5% zal dalen ten opzichte van de situatie zonder gedifferentieerde vliegbelasting. De verlaging van het tarief dat op deze vluchten geheven zou worden is positief voor onder andere Amerikaanse reizigers. Daarnaast is een toename te verwachten van vluchten naar bestemmingen die dichterbij liggen, omdat daarvoor een lager, ongewijzigd tarief geldt. De bezoekers vanuit deze bestemmingen zullen ook bijdragen aan de economie.
De keuze van luchtvaarmaatschappijen voor een bepaalde route of luchthaven hangen af van meerdere factoren, waaronder de grootte van de markt, de reismotieven en de kosten voor de operatie. Als de kosten in Nederland voor luchtvaartmaatschappijen hoger zijn dan in andere landen, zouden luchtvaartmaatschappijen ervoor kunnen kiezen om op andere luchthavens te vliegen. Zie verder het antwoord op vraag 13.
In het kader van de Europese consolidatie en om voldoende concurrerend te blijven met de andere grote luchtvaartmaatschappijen heeft Air France-KLM een belang genomen in SAS en recent een bod uitgebracht op een deel van de aandelen in TAP Air Portugal. Dit leidt naar verwachting tot een gunstigere hubstructuur binnen Air France-KLM met netwerkvoordelen in Europa waardoor mogelijk meer reizigers voor een vlucht met KLM of een andere maatschappij binnen de holding zullen kiezen.
Het kabinet vindt het wenselijk om de negatieve externe effecten van de luchtvaart te beprijzen. Daarbij past dat langere vluchten die meer uitstoten, meer worden beprijsd. Echter, om een gelijk speelveld te behouden is het onwenselijk dat in Nederland de kosten veel hoger zijn dan in andere landen. Het kabinet zet dan ook in op een gelijk speelveld, zoals afgesproken in het coalitieakkoord, door in te zetten op een Europese beprijzing van de luchtvaart in plaats van nationaal. Het voorstel van het kabinet in het Belastingplan 2027 om het hoge tarief in de vliegbelasting (voor langeafstandsvluchten) naar Duits niveau te verlagen maakt hier onderdeel van uit.
Op 14 augustus zijn door het lid Goudzwaard (JA21) schriftelijke vragen gesteld over het bericht «Krimp en vliegtaks zullen volgens luchtvaartgigant Delta Schiphol raken, maar de onderliggende boodschap is omineuzer»» (2026Z16907). Hierbij informeer ik u dat de beantwoording van deze vragen meer tijd vergt. Ik streef ernaar de antwoorden zo spoedig mogelijk aan uw Kamer toe te sturen.