Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Buitenlandse Zaken, T.B.W. Berendsen

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2026 van hoofdstuk V van de begroting van het Rijk.

In de toelichting worden de wijzigingen welke zijn opgetreden in de omvang van de HGIS, alsook de belangrijkste mutaties op de begroting van Buitenlandse Zaken toegelicht. Ten slotte volgt per artikel de nieuwe stand en een toelichting op de opmerkelijke verschillen.

Conform de regeling Rijksbegrotingsvoorschriften en de Comptabiliteitswet dienen de opmerkelijke verschillen tussen de oorspronkelijke en huidige raming te worden toegelicht. Ook is omschreven welke ondergrens gehanteerd moet worden, waarboven een uitgavenmutatie moet worden toegelicht. Zie hiervoor onderstaande tabel. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen beleidsmatige en technische mutaties. Op verplichtingenniveau worden mutaties groter dan 10% ten opzichte van de vorige stand, op artikelniveau toegelicht.

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV

Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen	Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)	Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
< 50	1	2
=> 50 en < 200	2	4
=> 200 < 1.000	5	10
=> 1.000	10	20

2 Wijziging in de omvang van de HGIS

In deze paragraaf wordt geschetst welke wijzigingen zijn opgetreden in de omvang van de HGIS sinds de HGIS-nota 2025. Zoals uit de hiernavolgende tabel blijkt, neemt de totale omvang van de HGIS voor 2026 af met EUR 332 miljoen (uitgaven minus ontvangsten).

In EUR miljoen	HGIS-nota 2026	1e suppletoire begroting 2026	Mutatie
HGIS-uitgaven 2026	8.247	7.548	-699
HGIS-ontvangsten 2026	751	384	-367
Omvang HGIS 2026 (uitgaven – ontvangsten)	7.496	7.164	-332

De per saldo afname van het budget kent een aantal oorzaken, die in de navolgende tabellen per categorie worden toegelicht. Een meer uitgebreide toelichting is daarnaast zowel in de verticale toelichting van de Voorjaarsnota 2026 als de departementale begrotingen weergegeven.

Uitgaven in EUR miljoen	2026
Stand HGIS-nota 2026	8.247
Kasschuif ODA asiel	– 545
BNI-koppeling ODA-budget (volume)	– 119
BNI-koppeling ODA-budget (prijs)	39
Netto eindejaarsmarge HGIS	23
Non-ODA afboeken prijsoploop t.b.v. nieuwe indexatiesystematiek	– 23
Bijdrage HGIS beveiliging hoogrisicoposten	– 25
Overig	– 49
Stand 1e suppletoire begroting 2026	7.548

Het uitgavenkader van de HGIS neemt per saldo af met EUR 699 miljoen ten opzichte van de stand die in de HGIS nota 2026 is gepresenteerd. Dit kent de volgende oorzaken:

• – Zoals toegelicht in de 1^e suppletoire begroting 2026 van BHO vindt er een kasschuif plaats op het ODA-budget. Hierdoor daalt het ODA-budget met EUR 545 miljoen in 2026. Daar staat tegenover dat het ODA-budget in latere jaren stijgt.

• – Het kabinet actualiseert het ODA-budget op basis van de bni-ontwikkelingen. De volumecomponent leidt tot een daling van het ODA-budget met EUR 119 miljoen.

• – Het kabinet actualiseert het ODA-budget op basis van de bni-ontwikkelingen. De prijscomponent leidt tot een stijging van het ODA-budget met EUR 39 miljoen.

• – De netto eindejaarsmarge van de HGIS bedraagt EUR 23 miljoen. Dit is het saldo van de overschrijding op ODA en de onderschrijding op non-ODA in 2025. De eindejaarsmarge wordt toegevoegd aan de HGIS, waardoor de omvang in 2026 stijgt.

• – Per 2026 wordt het non-ODA budget binnen de HGIS geïndexeerd op basis van de Rijksbrede systematiek op basis van loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Met de hier vermelde mutatie wordt het non-ODA budget in huidige prijzen gezet, waarna vervolgens jaarlijks indexatie ontvangen kan worden op basis van de LPO-systematiek. Hierdoor daalt in eerste instantie de omvang van de HGIS in 2026 met EUR 23 miljoen.

• – De HGIS levert een bijdrage aan de beveiliging van hoogrisicoposten in het buitenland. De bijdrage bedraagt EUR 25 miljoen in 2026. Dit budget wordt overgeheveld naar de Defensiebegroting. Omdat deze begroting geen onderdeel uitmaakt van de HGIS, daalt de omvang van de HGIS door deze overboeking.

• – Onder overig vallen diverse andere mutaties met een effect op de omvang van de HGIS. Het per saldo effect is EUR 49 miljoen.

Ontvangsten in EUR miljoen	2026
Stand HGIS-nota 2026	751
Actualiseren raming verkoopopbrengsten BZ	– 241
Ontvlechting Defensiebudget uit HGIS	– 131
Overig	5
Stand 1e suppletoire begroting 2026	384

De ontvangsten van HGIS dalen per saldo met EUR 367 miljoen ten opzichte van de stand die in de HGIS-nota 2026 is gepresenteerd. Dat komt onder andere door het actualiseren van de raming van verkoopopbrengsten op de begroting van Buitenlandse Zaken. Hierdoor dalen de ontvangsten in 2026 met EUR 241 miljoen. Daarnaast dalen de geraamde ontvangsten door de ontvlechting van de Defensiebegroting uit de HGIS met EUR 131 miljoen.

3 Beleid

3.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

	Artikelnummer	Uitgaven 2026	Uitgaven 2027	Uitgaven 2028	Uitgaven 2029	Uitgaven 2030	Uitgaven 2031
Vastgestelde begroting 2026		16.647.656	16.588.786	18.292.316	18.799.814	19.326.955
Mutaties Coalitieakkoord
1) Maatregel 61: Efficiencytaakstelling	div.	0	– 5	– 11	– 1.262	– 2.478	– 2.478
2) Maatregel 62: Vernieuwing Rijksdienst: slagvaardige overheid	div.				– 4.521	– 11.312	– 11.312
3) Maatregel 63: Subsidietaakstelling	div.	0	– 915	– 915	– 915	– 915	– 915
Belangrijkste suppletoire mutaties
4) Makandra	2,4	2.000	2.000	2.000	2.000	2.000
5) Afdrachten aan de Europese Unie	3.1	– 113.832	360.580	276.696	455.316	569.276	683.566
6) Europese Vredesfaciliteit	3.5	197.781
7) Invoerrechten aan de Europese Unie	3.6	500.465	1.016.475	1.013.346	879.839	901.024	1.143.024
8) HGIS omzetten naar huidig prijspeil	6.1	– 23.464	– 54.465	– 89.214	– 118.751	– 151.279	– 181.718
9) Apparaat; loon- en prijsbijstelling (LPB)	7.1	35.721	9.030
10) Apparaat; materieel (huisvesting) middelenafspraak	7.1.14	– 25 .400	– 35.000	– 35.000	– 35.000	– 35.000	– 30.000
11) Voorzitterschap Raad van Europa	div.	1.185	7.704	620
12) Overige mutaties	div.	57.469	4.488	33.018	17.295	19.985	18.823
13) Extrapolatie							19.652.960
Stand 1e suppletoire begroting 2025		17.279.581	17.898.678	19.492.856	19.993.815	20.618.256	21.271.950

Toelichting

1) Maatregel 61: Efficiencytaakstelling + 2) Maatregel 62: Vernieuwing Rijksdienst: slagvaardige overheid

Deze rijksbrede taakstellingen uit het Coalitieakkoord zijn naar rato verdeeld over de apparaatsuitgaven van departementen, inclusief uitvoeringsorganisaties. Voor het apparaat van BZ zijn het postennet, de toerekenbare NAVO-uitgaven en de consulaire ontvangsten uitgezonderd.

3) Maatregel 63: Subsidietaakstelling

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord zijn de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

4) Makandra

In verband met het staatsbezoek van Zijne Majesteit de Koning aan Suriname op 1 december is voor de periode 2026–2030 cumulatief EUR 10 miljoen ten behoeve van een tweede Makandra programma vrijgemaakt, waarvan EUR 5,0 miljoen uit zowel de BZ- als de BHO-begroting.

5) Afdrachten aan de Europese Unie

Bij de eerste suppletoire begroting is de raming van de Nederlandse afdrachten aan de EU in 2026 naar beneden bijgesteld. De raming van de Nederlandse afdrachten aan de EU is normaliter gebaseerd op het maximale meerjarig financieel kader (MFK)-betalingenplafond en de maximale inzet van de speciale instrumenten bij het MFK. Het betalingenniveau ligt in het akkoord voor de Europese jaarbegroting 2026 fors onder het betalingenplafond. Om een realistisch beeld te schetsen van de te verwachten Nederlandse EU-afdrachten wordt de raming voor 2026 gebaseerd op het betalingenniveau met een marge van 7 miljard euro. De bijstelling wordt iets gedempt door de verwerking van de nacalculatie. Op 4 maart jl. is de Kamer geïnformeerd over de nacalculatie.

Daarnaast zijn de economische cijfers, die de Europese Commissie in het kader van de MFK-onderhandelingen over het Eigenmiddelenbesluit en heeft gepubliceerd, verwerkt in de Nederlandse ramingen van de afdrachten aan de EU-begroting.

De Europese Commissie heeft vastgesteld dat niet alle betalingskredieten voor de Oekraïne-faciliteit in 2025 zijn benut. De onderuitputting wordt doorgeschoven naar 2027.

Tenslotte heeft er een update van de rentestanden plaatsgevonden voor de terugbetaling NGEU ten behoeve van de raming van het volgende MFK (vanaf 2028). Deze update is conform reguliere systematiek.

6) Europees Vredesfaciliteit

Het uitgavenbudget van de Europese Vredesfaciliteit wordt met EUR 198 miljoen verhoogd. Zoals vermeld in de Decemberbrief 2025 betreft dit middelen voor Oekraïne die in 2025 niet konden worden uitgegeven door een politieke blokkade van Hongarije.

7) Invoerrechten aan de Europese Unie

Als gevolg van een bijstelling van de raming van de invoerrechten op basis van de cijfers uit het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP-cijfers) wordt de raming van de EU-invoerrechten met EUR 500 miljoen naar boven bijgesteld voor 2026. Deze bijstelling heeft ook een meerjarig effect dat verwerkt wordt in de begroting.

8) HGIS omzetten naar huidig prijspeil

Per 2026 wordt het non-ODA budget binnen de HGIS geïndexeerd op basis van de Rijksbrede systematiek op basis van loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Hiertoe dient de prijsoploop in het budget, die ontstaan is als gevolg van de koppeling tussen het non-ODA budget en het prijsBBP, uit de begroting te worden geboekt. Op deze manier wordt dubbele indexatie voorkomen. Met deze mutatie wordt het non-ODA budget in huidige prijzen gezet, waarna indexatie ontvangen kan worden op basis van de LPO-systematiek.

9) Apparaat; Loon- en Prijsbijstelling (LPB)

Vanuit de HGIS is in 2.026 EUR 35,7 miljoen en in 2.027 EUR 9,0 toegekend aan artikel 7 Apparaat voor de loon en-prijs bijstelling van de personele en materiële uitgaven.

10) Apparaat; materieel (huisvesting) middelenafspraak

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten in 2026 verlaagd. Daar staat tegenover dat er in latere jaren (2027–2030) meer verkoopopbrengsten worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden daarmee ook de uitgaven bijgesteld en in een realistisch ritme geplaatst.

11) Nederlandse voorzitterschap van de Raad van Europa

Er wordt in 2026, 2027 en 2028 budget gereserveerd voor de organisatie van het Nederlandse voorzitterschap van het comité van Ministers van de Raad van Europa in 2027. Deze middelen zijn tevens bestemd voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

12) Overige mutaties

Dit betreft de som van overige kleine mutaties.

13) Extrapolatie

Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd.

Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

	Artikelnummer	Ontvangsten 2026	Ontvangsten 2027	Ontvangsten 2028	Ontvangsten 2029	Ontvangsten 2030	Ontvangsten 2031
Vastgestelde begroting 2025		4.731.716	1.403.410	1.448.000	1.503.833	1.540.637
Belangrijkste suppletoire mutaties
1) Diverse ontvangsten EU	3.10	125.116	254.119	253.337	219.960	225.256	285.756
2) Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen	4.2	4.400	0	0	0	0	0
3) Diverse ontvangsten apparaat	7.10	– 241.000	18.600	19.000	19.000	19.000	0
4) Extrapolatie							1.539.937
Stand 1e suppletoire begroting 2025		4.620.232	1.676.129	1.720.337	1.742.793	1.784.893	1.825.693

Toelichting

1) Diverse ontvangsten EU

Dit is een aanpassing van de perceptiekostenvergoeding op basis van de CEP-ramingen van 2026. Deze mutatie hangt samen met de actualisatie en nabetaling van de invoerrechten. Vanwege de hoger dan verwachte invoerrechten, nemen ook de ontvangsten van de perceptiekostenvergoeding toe.

2) Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

Meer-ontvangsten als gevolg van subsidie uit het Europese Fonds voor Geïntegreerd Grensbeheer (Border Management and Visa Policy Instrument (BMVI)) van EUR 4,4 miljoen in 2026. Ontvangen subsidies worden ingezet om een deel van de kosten voor de optimalisering van visumsystemen te dekken.

3) Diverse ontvangsten apparaat

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten in 2026 verlaagd. Daar staat tegenover dat er in latere jaren (2027–2030) meer verkoopopbrengsten worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden de ontvangsten bijgesteld en in een realistisch ritme geplaatst.

4) Extrapolatie

Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd.

4 Beleidsartikelen

4.1 Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Versterkte internationale rechtsorde (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	103.583	0	103.583	11.077	114.660	– 10.754	20.052	– 22.767	– 11.671	90.219
	Uitgaven	127.627	0	127.627	660	128.287	– 179	– 179	– 179	– 179	115.235
1.1	Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak	59.613	0	59.613	0	59.613	– 12	– 12	– 12	– 12	58.882
	Subsidies (regelingen)	1.550	0	1.550	0	1.550	– 12	– 12	– 12	– 12	819
	Internationaal recht	1.550	0	1.550	0	1.550	– 12	– 12	– 12	– 12	819
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	58.063	0	58.063	0	58.063	0	0	0	0	58.063
	Verenigde Naties	40.150	0	40.150	0	40.150	0	0	0	0	40.150
	OESO	9.673	0	9.673	0	9.673	0	0	0	0	9.673
	Internationaal Strafhof	5.240	0	5.240	0	5.240	0	0	0	0	5.240
	Internationaal recht	3.000	0	3.000	0	3.000	0	0	0	0	3.000
1.2	Bescherming en bevordering van mensenrechten	51.463	0	51.463	0	51.463	– 149	– 149	– 149	– 149	46.146
	Subsidies (regelingen)	17.937	0	17.937	744	18.681	4.433	5.048	5.142	5.423	15.432
	Mensenrechtenfonds	17.937	0	17.937	744	18.681	4.433	5.048	5.142	5.423	15.432
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	33.526	0	33.526	– 744	32.782	– 4.582	– 5.197	– 5.291	– 5.572	30.714
	Mensenrechtenfonds	26.026	0	26.026	– 744	25.282	– 4.582	– 5.197	– 5.291	– 5.572	24.304
	Mensenrechten multilateraal	7.500	0	7.500	0	7.500	0	0	0	0	6.410
1.3	Gastandbeleid internationale organisaties	16.551	0	16.551	660	17.211	– 18	– 18	– 18	– 18	10.207
	Subsidies (regelingen)	15.276	0	15.276	0	15.276	– 78	– 78	– 78	– 78	8.872
	Carnegiestichting	7.316	0	7.316	0	7.316	– 62	– 62	– 62	– 62	4.338
	Vredespaleis	7.960	0	7.960	0	7.960	– 16	– 16	– 16	– 16	4.534
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	1.275	0	1.275	660	1.935	60	60	60	60	1.335
	Internationaal Strafhof	725	0	725	0	725	0	0	0	0	725
	Nederland Gastland	550	0	550	660	1.210	60	60	60	60	610
	Ontvangsten	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0

Toelichting

Verplichtingen

Binnen artikel 1 stijgt het totale verplichtingenbudget voor het Mensenrechtenfonds (MRF) in 2026 met EUR 11,1 miljoen. In afwachting van de herinrichting van het MRF zijn de posten in 2025 verzocht geen meerjarige verplichtingen aan te gaan. Door de herinrichting is in 2025 het aantal landen dat decentraal budget vanuit het mensenrechtenfonds krijgt, gedaald van 86 naar 31 landen. Deze 31 landen gaan in 2026 meerjarige verplichtingen aan.

Daarnaast is er verplichtingenbudget verschoven van 2029 naar 2028. Het huidige meerjarige corefundingsarrangement met het Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) loopt tot en met 2027, gelijk aan de looptijd van het meerjarige strategische plan van OHCHR. Voor de nieuwe corefunding is reeds in 2028 verplichtingenbudget nodig om opnieuw parallel te kunnen lopen met de meerjarige strategische planning van OHCHR.

Uitgaven

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) zijn de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

Budgetflexibiliteit

Tabel 5 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht	76%
bestuurlijk gebonden	1%
beleidsmatig gereserveerd	22%
nog niet ingevuld/vrij te besteden	0%

De uitgaven voor 2026 op artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde zijn voor 76% juridisch verplicht.

De uitgaven voor het artikelonderdeel «goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak» zijn voor 83% vastgelegd voor de verdragcontributies met o.a. de Verenigde Naties en het Internationaal Strafhof terwijl 14% beleidsmatig gereserveerd is.

De programma’s van het artikelonderdeel «bescherming en bevordering van mensenrechten» zijn voor 60% juridisch verplicht en 40% beleidsmatig gereserveerd. De bijdrage aan het Kantoor van de Hoge Commissaris van de Mensenrechten (OHCHR) is meerjarig vastgelegd. De juridisch vastgelegde verplichtingen op het mensenrechtenfonds zijn relatief laag doordat er een stop op meerjarige verplichtingen voor de posten was ingesteld in afwachting van de hervorming van het mensenrechtenfonds. Vanaf dit jaar zullen er weer meerjarige verplichtingen worden aangegaan.

Van het artikelonderdeel «gastlandbeleid internationale organisaties» is 100% van het geraamde budget juridisch verplicht. Het betreft met name de gastlanduitgaven voor de huisvesting van het Permanente Hof van Arbitrage, het Internationaal Gerechtshof in het Vredespaleis (waarvan de Carnegie Stichting eigenaar en beheerder is) en van de gastlanduitgaven voor het Internationaal Strafhof (ICC), de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) en de Hoge Commissaris inzake Nationale Minderheden (HCNM).

4.2 Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Veiligheid en stabiliteit (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	305.141	0	305.141	– 23.221	281.920	6.336	– 2.147	– 2.940	– 2.951	260.830
	Uitgaven	339.812	0	339.812	– 22.361	317.451	– 140	– 682	– 1.144	– 1.160	264.635
2.1	Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid	26.960	0	26.960	5.392	32.352	7.648	5.630	5.963	5.963	32.321
	Subsidies (regelingen)	874	0	874	6.402	7.276	7.728	5.395	5.694	5.694	6.052
	Atlantische Commissie	874	0	874	0	874	– 5	– 5	– 5	– 5	353
	Veiligheidsfonds	0	0	0	6.402	6.402	7.733	5.400	5.699	5.699	5.699
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	26.086	0	26.086	– 1.010	25.076	– 80	235	269	269	26.269
	NAVO	18.500	0	18.500	0	18.500	0	0	0	0	23.350
	WEU	845	0	845	0	845	0	0	0	0	890
	Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid	2.700	0	2.700	– 2.540	160	– 1.480	– 1.065	– 1.131	– 1.131	0
	Veiligheidsfonds	4.041	0	4.041	1.530	5.571	1.400	1.300	1.400	1.400	2.029
2.2	Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme	6.074	0	6.074	– 5.020	1.054	– 7.321	– 5.304	– 5.636	– 5.636	0
	Subsidies (regelingen)	4.374	0	4.374	– 3.490	884	– 5.921	– 4.004	– 4.236	– 4.236	0
	Anti-terrorisme instituut	551	0	551	– 390	161	– 306	– 217	– 231	– 231	0
	Contra-terrorisme	1.640	0	1.640	– 1.390	250	– 4.025	– 2.793	– 2.898	– 2.898	0
	Cyber security	2.183	0	2.183	– 1.710	473	– 1.590	– 994	– 1.107	– 1.107	0
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	1.700	0	1.700	– 1.530	170	– 1.400	– 1.300	– 1.400	– 1.400	0
	Contra-terrorisme	380	0	380	– 210	170	– 480	– 480	– 580	– 580	0
	Cyber security	1.320	0	1.320	– 1.320	0	– 920	– 820	– 820	– 820	0
2.3	Wapenbeheersing	11.699	0	11.699	0	11.699	0	0	0	0	11.699
	Opdrachten	547	0	547	0	547	0	0	0	0	547
	OPCW en andere ontwapeningsorganisaties	547	0	547	0	547	0	0	0	0	547
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	11.152	0	11.152	0	11.152	0	0	0	0	11.152
	IAEA	7.592	0	7.592	0	7.592	0	0	0	0	7.592
	OPCW en andere ontwapeningsorganisaties	1.560	0	1.560	0	1.560	0	0	0	0	1.560
	CTBTO	2.000	0	2.000	0	2.000	0	0	0	0	2.000
2.4	Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband	174.848	0	174.848	– 21.485	153.363	– 1.867	– 2.405	– 2.858	– 2.858	175.319
	Subsidies (regelingen)	28.353	0	28.353	12.300	40.653	4.681	1.610	1.609	1.609	28.401
	Nederland Helsinki Comité	28	0	28	0	28	– 12	– 11	– 12	– 12	0
	Stabiliteitsfonds	25.000	0	25.000	10.800	35.800	3.646	1.646	1.646	1.646	26.646
	Training buitenlandse diplomaten	3.325	0	3.325	0	3.325	1.047	– 25	– 25	– 25	1.755
	VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties	0	0	0	1.500	1.500	0	0	0	0	0
	Opdrachten	0	0	0	2.000	2.000	2.000	2.000	2.000	2.000	0
	Makandra	0	0	0	2.000	2.000	2.000	2.000	2.000	2.000	0
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	116.743	0	116.743	– 6.033	110.710	– 4.747	– 3.651	– 4.000	– 4.000	121.688
	OVSE	6.000	0	6.000	– 117	5.883	– 78	0	0	0	6.000
	Stabiliteitsfonds	38.701	0	38.701	– 4.447	34.254	– 4.669	– 3.651	– 4.000	– 4.000	34.467
	VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties	71.767	0	71.767	– 1.500	70.267	0	0	0	0	81.073
	Tegengaan internationale georganiseerde criminaliteit	275	0	275	31	306	0	0	0	0	148
	Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken	25.230	0	25.230	– 25.230	0	0	0	0	0	25.230
	Inzet hoog-risico posten	25.230	0	25.230	– 25.230	0	0	0	0	0	25.230
	Nog te verdelen	4.522	0	4.522	– 4.522	0	– 3.801	– 2.364	– 2.467	– 2.467	0
	Nog te verdelen	4.522	0	4.522	– 4.522	0	– 3.801	– 2.364	– 2.467	– 2.467	0
2.5	Bevordering van transitie in prioritaire gebieden	27.231	0	27.231	– 498	26.733	1.400	1.397	1.387	1.371	17.296
	Subsidies (regelingen)	16.541	0	16.541	– 301	16.240	2.230	3.760	2.760	2.760	8.901
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA	10.348	0	10.348	0	10.348	– 87	– 87	– 87	– 87	6.025
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka	6.193	0	6.193	– 301	5.892	2.317	3.847	2.847	2.847	2.876
	Opdrachten	2.143	0	2.143	1.056	3.199	1.500	1.500	1.500	1.500	2.456
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka	2.143	0	2.143	1.056	3.199	1.500	1.500	1.500	1.500	2.456
	Bijdrage aan agentschappen	611	0	611	443	1.054	1.376	1.373	1.363	1.347	1.774
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka	257	0	257	443	700	1.378	1.376	1.370	1.360	1.617
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA	354	0	354	0	354	– 2	– 3	– 7	– 13	157
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	7.936	0	7.936	– 1.696	6.240	– 3.706	– 5.236	– 4.236	– 4.236	4.165
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka	7.936	0	7.936	– 1.851	6.085	– 3.706	– 5.236	– 4.236	– 4.236	4.165
	Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA	0	0	0	155	155	0	0	0	0	0
2.6	Oekraine (V)	93.000	0	93.000	– 750	92.250	0	0	0	0	28.000
	Subsidies (regelingen)	12.500	0	12.500	4.925	17.425	123	75	0	0	500
	Nederland gastlandzaken t.b.v. Oekraine	10.500	0	10.500	0	10.500	0	0	0	0	500
	Accountability Oekraïne	0	0	0	925	925	123	75	0	0	0
	Humanitaire ontmijning	0	0	0	5.000	5.000	0	0	0	0	0
	Bescherming en herstel van cultureel erfgoed	2.000	0	2.000	– 1.000	1.000	0	0	0	0	0
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	80.500	0	80.500	– 5.675	74.825	– 123	– 75	0	0	27.500
	Accountability Oekraine	32.500	0	32.500	– 925	31.575	– 123	– 75	0	0	27.500
	Humanitaire ontmijning	10.000	0	10.000	– 5.000	5.000	0	0	0	0	0
	NAVO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP) TF	25.000	0	25.000	0	25.000	0	0	0	0	0
	Versterken cyberweerbaarheid Oekraïne	10.000	0	10.000	0	10.000	0	0	0	0	0
	Democratie en rechtstaat	3.000	0	3.000	– 750	2.250	0	0	0	0	0
	Bescherming en herstel van cultureel erfgoed	0	0	0	1.000	1.000	0	0	0	0	0
	Nog te verdelen	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
	Ontvangsten	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	1.000

Tabel 7 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 2 Veiligheid en stabiliteit (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Ontvangsten	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	1.000
2.40	Restituties programma's	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	1.000
	Restituties programma's	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	1.000
	Restituties programma's	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	1.000

Toelichting

Verplichtingen

Het verplichtingenbudget van artikel 2 daalt in 2026 met circa EUR 23,2 miljoen. Dit is met name het gevolg van de overheveling van EUR 25,2 miljoen naar het Ministerie van Defensie voor de beveiliging van een aantal hoog-risicoposten door de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB).

Uitgaven

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) zijn de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd.

Artikelonderdeel 2.1 en 2.2

Door de taakstelling zijn de budgetten van verschillende veiligheidsgerelateerde budgetplaatsen verlaagd. Om versnippering tegen te gaan, flexibiliteit te verhogen en voor de eenvoud wordt een aantal budgetplaatsen samengevoegd tot één budgetplaats Veiligheidsfonds. Het gaat om overheveling van POBB, antiterrorisme, cyber security, Helsinki comité, en contraterrorisme budgetten.

Artikelonderdeel 2.4

Conform geldende systematiek wordt in 2026 het budget voor inzet van de BSB voor de beveiliging van Nederlandse diplomaten en ambassades in risicogebieden overgeheveld naar het Ministerie van Defensie.

Voor 2027 was het kasbudget niet toereikend om de verplichting aan Clingendael te kunnen voldoen voor training buitenlandse diplomaten. Deze wordt daarom verhoogd.

Daarnaast is er EUR 5 miljoen van het Stabiliteitsfonds gebruikt om dekking te vinden voor Makandra 2.0 (kasritme 2.028 EUR 1 miljoen, 2.029 EUR 2 miljoen en 2.030 EUR 2 miljoen); zoals aangekondigd in de kabinetsreactie op de IOB evaluatie van het eerste Makandra programma, aan de Tweede Kamer verstuurd tijdens het staatsbezoek aan Suriname in december 2025. De overige EUR 5 miljoen komt van ODA-middelen op de BHO begroting (kasritme 2.026 EUR 2 miljoen, 2.027 EUR 2 miljoen en 2.028 EUR 1 miljoen).

Budgetflexibiliteit

Tabel 8 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht	44%
bestuurlijk gebonden	46%
beleidsmatig gereserveerd	10%
nog niet ingevuld/vrij te besteden	0%

De uitgaven voor 2026 op artikel 2 Veiligheid en stabiliteit zijn voor 44% juridisch verplicht.

Bij het artikelonderdeel «Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke veiligheid» is 82% van de uitgaven juridisch verplicht. De bijdragen aan de NAVO en de West-Europese Unie (WEU) zijn volledig juridisch verplicht en de uitgaven voor de Atlantische Commissie zijn dat nagenoeg. Het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) en het Veiligheidsfonds zijn voor een groot deel juridisch verplicht waarbij het overige gedeelte beleidsmatig gereserveerd is.

Binnen het artikel «Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme» is het budget met 92% bijna volledig juridisch verplicht. Het artikelonderdeel «Wapenbeheersing» is volledig juridisch verplicht. Het betreft verdragsrechtelijke contributies en een kleine variabiliteit.

Binnen het artikelonderdeel «Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband» is het Stabiliteitsfonds voor 39% juridisch verplicht. Dit betreft voor de subsidies voornamelijk de toekenningen uit hoofde van het subsidiebeleidskader Mine Action en Cluster-munitie Programma III 2025–2030. Voor de bijdragen betreft het onder meer projectaanvragen die zijn ingediend vanuit de posten en directies bij het stabiliteitsfonds. Verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies) zijn volledig beleidsmatig gereserveerd.

Op het artikelonderdeel «Bevordering van transitie in prioritaire gebieden» zijn de voorziene uitgaven voor de programma's Matra en Shiraka voor 74% juridisch verplicht en zullen in de loop van het jaar verder worden ingevuld.

Binnen het artikelonderdeel «Oekraïne» is 23% van de accountability middelen juridisch verplicht. De resterende uitgaven binnen dit artikelonderdeel zijn beleidsmatig gereserveerd voor onder andere contributiekosten agressietribunaal.

4.3 Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Effectieve Europese samenwerking(bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	14.818.259	0	14.818.259	387.075	15.205.334	1.383.396	1.290.042	1.335.155	1.470.300	19.895.112
	Uitgaven	15.053.809	0	15.053.809	585.046	15.638.855	1.383.393	1.290.039	1.335.152	1.470.297	19.936.295
3.1	Afdrachten aan de Europese Unie	9.795.556	0	9.795.556	– 113.832	9.681.724	360.580	276.696	455.316	569.276	12.964.909
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	9.795.556	0	9.795.556	– 113.832	9.681.724	360.580	276.696	455.316	569.276	12.964.909
	BNI-afdrachten	8.019.591	0	8.019.591	– 113.832	7.905.759	337.442	233.596	391.689	492.706	10.869.785
	BTW-afdrachten	1.563.347	0	1.563.347	0	1.563.347	23.138	43.100	63.627	76.570	1.887.030
	Plastic-grondslag	212.618	0	212.618	0	212.618	0	0	0	0	208.094
3.2	Europees Ontwikkelingsfonds	33.500	0	33.500	0	33.500	0	0	0	0	41.000
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	33.500	0	33.500	0	33.500	0	0	0	0	41.000
	Europees Ontwikkelingsfonds	33.500	0	33.500	0	33.500	0	0	0	0	41.000
3.3	Een hechtere Europese waardengemeenschap	23.984	0	23.984	442	24.426	6.341	0	0	0	16.723
	Opdrachten	0	0	0	442	442	6.341	0	0	0	0
	Raad van Europa	0	0	0	442	442	6.341	0	0	0	0
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	23.984	0	23.984	0	23.984	0	0	0	0	16.723
	Raad van Europa	16.723	0	16.723	0	16.723	0	0	0	0	16.723
	Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbank	7.261	0	7.261	0	7.261	0	0	0	0	0
3.4	Versterkte Nederlandse positie in de Unie	7.023	0	7.023	190	7.213	– 3	– 3	– 3	– 3	10.921
	Subsidies (regelingen)	348	0	348	0	348	– 3	– 3	– 3	– 3	183
	EIPA	348	0	348	0	348	– 3	– 3	– 3	– 3	183
	Opdrachten	1.625	0	1.625	190	1.815	0	0	0	0	5.688
	Europa College beurzenprogramma	190	0	190	190	380	0	0	0	0	0
	EU-sanctiebeleid	1.435	0	1.435	0	1.435	0	0	0	0	5.688
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	5.050	0	5.050	0	5.050	0	0	0	0	5.050
	Benelux bijdrage	5.050	0	5.050	0	5.050	0	0	0	0	5.050
3.5	Europese Vredesfaciliteit	239.210	0	239.210	197.781	436.991	0	0	0	0	48.742
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	239.210	0	239.210	197.781	436.991	0	0	0	0	48.742
	Europese Vredesfaciliteit	239.210	0	239.210	197.781	436.991	0	0	0	0	48.742
3.6	Invoerrechten aan de Europese Unie	4.954.536	0	4.954.536	500.465	5.455.001	1.016.475	1.013.346	879.839	901.024	6.854.000
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	4.954.536	0	4.954.536	500.465	5.455.001	1.016.475	1.013.346	879.839	901.024	6.854.000
	Invoerrechten	4.954.536	0	4.954.536	500.465	5.455.001	1.016.475	1.013.346	879.839	901.024	6.854.000
	Ontvangsten	4.162.431	0	4.162.431	125.116	4.287.547	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.750

Tabel 10 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 3 Effectieve Europese samenwerking (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Ontvangsten	4.162.431	0	4.162.431	125.116	4.287.547	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.750
3.10	Diverse ontvangsten EU	1.238.635	0	1.238.635	125.116	1.363.751	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.500
	Diverse ontvangsten EU	1.238.635	0	1.238.635	125.116	1.363.751	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.500
	Invoerrechten	1.238.635	0	1.238.635	125.116	1.363.751	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.500
3.11	Europees herstelfonds	2.923.546	0	2.923.546	0	2.923.546	0	0	0	0	0
	Europees herstelfonds	2.923.546	0	2.923.546	0	2.923.546	0	0	0	0	0
	Europees herstelfonds	2.923.546	0	2.923.546	0	2.923.546	0	0	0	0	0
3.30	Restitutie Raad van Europa	250	0	250	0	250	0	0	0	0	250
	Restitutie Raad van Europa	250	0	250	0	250	0	0	0	0	250
	Restitutie Raad van Europa	250	0	250	0	250	0	0	0	0	250

Toelichting

Verplichtingen

De verplichtingen op artikel 3 muteren mee met de uitgaven zoals hieronder toegelicht.

Uitgaven

Artikelonderdeel 3.1

Bij de eerste suppletoire begroting is de raming van de Nederlandse afdrachten aan de EU in 2026 naar beneden bijgesteld. De raming van de Nederlandse afdrachten aan de EU is normaliter gebaseerd op het maximale meerjarig financieel kader (MFK)-betalingenplafond en de maximale inzet van de speciale instrumenten bij het MFK. Het betalingenniveau ligt in het akkoord voor de Europese jaarbegroting 2026 fors onder het betalingenplafond. Om een realistisch beeld te schetsen van de te verwachten Nederlandse EU-afdrachten wordt de raming voor 2026 gebaseerd op het betalingenniveau met een marge van 7 miljard euro. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van de raming van EUR 135 miljoen.

De bijstelling wordt iets gedempt door de verwerking van de nacalculatie. Op 4 maart jl. is de Kamer geïnformeerd over de nacalculatie. Dit is een jaarlijkse technische exercitie waarbij met terugwerkende kracht wordt berekend wat de EU-afdrachten van lidstaten hadden moeten zijn op basis van hun realisaties en economische prestaties over 2024 en eerdere jaren. Voor Nederland betreft de nacalculatie een nabetaling van EUR 108 miljoen. Het grootste gedeelte betreft bni- en btw-afdracht (EUR 87 miljoen) en wordt verrekend in 2027. Het overige deel betreft de plastic-afdracht (EUR 21 miljoen) in 2026.

Daarnaast zijn de economische cijfers, die de Europese Commissie in het kader van de MFK-onderhandelingen over het Eigenmiddelenbesluit en heeft gepubliceerd, verwerkt in de Nederlandse ramingen van de afdrachten aan de EU-begroting. Dit leidt tot een opwaartse bijstelling van de raming van de Nederlandse EU-afdrachten in de jaren 2027–2031. Daardoor stijgen de afdrachten in 2027 met EUR 142 miljoen, in 2028 met EUR 312 miljoen, in 2029 met EUR 490 miljoen, in 2030 met EUR 603 miljoen en in 2031 met EUR 707 miljoen. Deze stijging wordt veroorzaakt doordat de Europese economie harder groeit dan eerder voorzien en het Nederlandse aandeel daarin toeneemt. De relatief grotere stijging vanaf 2028 heeft te maken met de ramingsmethodiek van het volgende MFK.

De Europese Commissie heeft vastgesteld dat niet alle betalingskredieten voor de Oekraïne-faciliteit in 2025 zijn benut. De onderputting wordt doorgeschoven naar 2027 en leidt in dat jaar tot een verhoging van de Nederlandse bni-afdracht van EUR 131 miljoen.

Tenslotte heeft er een update van de rentestanden plaatsgevonden voor de terugbetaling NGEU ten behoeve van de raming van het volgende MFK (vanaf 2028). Deze update is conform reguliere systematiek. Lagere rentestanden leiden tot een lagere raming van het volgend MFK en daarmee tot lagere afdrachten (ongeveer EUR 35 miljoen per jaar in 2028–2030 en EUR 23 miljoen in 2031).

Artikelonderdeel 3.3

Er wordt in 2026, 2027 en 2028 budget gereserveerd voor de organisatie van het Nederlandse voorzitterschap van het comité van Ministers van de Raad van Europa in 2027. Deze middelen zijn tevens bestemd voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

Artikelonderdeel 3.5

Het uitgavenbudget van de Europese Vredesfaciliteit wordt met EUR 198 miljoen verhoogd. Zoals vermeld in de Decemberbrief 2025 betreft dit middelen voor Oekraïne die in 2025 niet konden worden uitgegeven door een politieke blokkade van Hongarije

Artikelonderdeel 3.6

Als gevolg van de bijstelling van de raming van de invoerrechten in het Centraal Economisch Plan (CEP) 2026 worden de invoerrechten naar boven bijgesteld. Daarnaast vervalt per 1 juli 2026 de vrijstelling van invoerrechten op lage waarde goederen (tot EUR 150) wat een verhogend effect heeft op de invoerrechten.

In 2026 is de actualisatie gelijk aan EUR 500 miljoen, in 2.027 EUR 1.016 miljoen, in 2.028 EUR 1.013 miljoen, in 2.029 EUR 880 miljoen, in 2.030 EUR 901 miljoen en in 2.031 EUR 1.143 miljoen. De mutatie in 2031 heeft te maken met de extrapolatie waarmee de geraamde invoerrechten voor 2031 in zijn geheel ook als mutatie worden weergegeven.

Ontvangsten

Artikelonderdeel 3.10

De perceptiekostenvergoeding is omhoog bijgesteld als gevolg van een bijstelling van de raming van de invoerrechten op basis van de CEP-cijfers 2026 (Centraal Economisch Plan – raming van het CPB). Daarnaast vervalt per 1 juli 2026 de vrijstelling van invoerrechten op lage waarde goederen (tot EU 150) wat een verhogend effect op de invoerrechten. Nederland mag 25% van de totale invoerrechten zelf houden, ter dekking van de gemaakte kosten voor de inning ervan. Deze korting geldt ook voor eventuele nabetalingen.

In 2026 is de actualisatie gelijk aan EUR 125 miljoen, in 2.027 EUR 254 miljoen, in 2.028 EUR 253 miljoen, in 2.029 EUR 220 miljoen, in 2.030 EUR 225 miljoen en in 2.031 EUR 286 miljoen. Deze mutatie wordt verwerkt ten gunste van het generale beeld.

Artikelonderdeel 3.11

Het financiële risico voor Nederland bij het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) bedraagt maximaal EUR 653 miljoen1 per niet behaalde mijlpaal of doelstelling. Het financieel risico betreft primair het niet tijdig behalen van de mijlpalen aangaande de Wet Regie op Volkshuisvesting, Wet Verduidelijking Beoordeling arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden en Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen. Alle HVP-mijlpalen en doelstellingen moeten uiterlijk 31 augustus 2026 zijn gerealiseerd. Nederland kan in totaal nog aanspraak maken op ruim € 2,3 miljard. Als deze wetgeving niet tijdig wordt afgerond kan dit gevolgen hebben voor de uitkering van deze tranche HVP gelden.

Geldstromen richting de EU

Tabel 11 Extracomptabel overzicht van de mutaties nationale afdrachten, invoerrechten, ontvangsten EU en vertragingsrente

Begroting	Art.	Nederland	Stand ontwerp begroting 2026	Mutaties via NvW, moties, amende- menten en ISB 2026	Vastge- stelde begro- ting 2026	Mutaties 1e suppletoire begroting 2026	Stand 1e suppletoire begroting 2026	Mutaties 1e suppletoire begroting 2027	Mutaties 1e suppletoire begroting 2028	Mutaties 1e suppletoire begroting 2029	Mutaties 1e suppletoire begroting 20230	Mutaties 1e suppletoire begroting 2031
V (BZ)	3.1	Nationale afdrachten	9.795.556	0	9.795.556	– 113.832	9.681.724	360.580	276.696	455.316	569.276	12.964.909
		Bni-afdracht	8.019.591	0	8.019.591	– 113.832	7.905.759	337.442	233.596	391.689	492.706	10.869.785
		Btw-afdracht	1.563.347	0	1.563.347	0	1.563.347	23.138	43.100	63.627	76.570	1.887.030
		Plastic	212.618	0	212.618	0	212.618	0	0	0	0	208.094
V (BZ)	3.6	Invoerrechten	4.954.536	0	4.954.536	500.465	5.455.001	1.016.475	1.013.346	879.839	901.024	6.854.000
V (BZ)	3.10	Ontvangsten EU	1.238.635	0	1.238.635	125.116	1.363.751	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.500
		Perceptie-kosten vergoeding	1.238.635	0	1.238.635	125.116	1.363.751	254.119	253.337	219.960	225.256	1.713.500
		Overige ontvangsten EU	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
IX (FIN)	9.44.2	Vertragings-rente	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Totaal			13.511.457	0	13.511.457	261.517	13.772.974	1.122.936	1.036.705	1.115.195	1.245.044	18.105.409

Budgetflexibiliteit

Tabel 12 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht	100%
bestuurlijk gebonden	0%
beleidsmatig gereserveerd	0%
nog niet ingevuld/vrij te besteden	0%

De uitgaven voor 2026 op artikel 3 Effectieve Europese samenwerking zijn voor 100% juridisch verplicht.

De uitgaven op dit artikel zijn (nagenoeg) volledig juridisch verplicht. De belangrijkste uitgaven betreffen de afdrachten en invoerrechten aan de EU, de Nederlandse bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), de Europese Vredesfaciliteit (EPF) en bijdragen aan de Benelux, de Raad van Europa en de Council of Europe Development Bank.

4.4 Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	56.007	0	56.007	18.184	74.191	4.216	957	1.097	8.395	32.696
	Uitgaven	58.194	0	58.194	15.484	73.678	4.210	2.447	1.075	595	35.080
4.1	Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland	9.905	0	9.905	6.070	15.975	3.178	– 22	– 22	– 22	8.901
	Subsidies (regelingen)	1.560	0	1.560	0	1.560	– 22	– 22	– 22	– 22	1.538
	Gedetineerdenbegeleiding	1.560	0	1.560	0	1.560	– 22	– 22	– 22	– 22	1.538
	Inkomensoverdrachten	540	0	540	0	540	0	0	0	0	540
	Gedetineerdenbegeleiding	540	0	540	0	540	0	0	0	0	540
	Opdrachten	7.805	0	7.805	6.070	13.875	3.200	0	0	0	6.823
	Consulaire bijstand	409	0	409	5.000	5.409	3.200	0	0	0	409
	Reisdocumenten en verkiezingen	5.332	0	5.332	0	5.332	0	0	0	0	5.350
	Consulaire opleidingen	400	0	400	0	400	0	0	0	0	400
	Consulaire informatiesystemen	1.664	0	1.664	1.070	2.734	0	0	0	0	664
4.2	Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren	9.918	0	9.918	3.300	13.218	0	0	0	0	10.590
	Opdrachten	8.218	0	8.218	3.300	11.518	0	0	0	0	8.890
	Ambtsberichtenonderzoek	150	0	150	0	150	0	0	0	0	150
	Visumverlening	2.858	0	2.858	0	2.858	0	0	0	0	2.858
	Legalisatie en verificatie	80	0	80	0	80	0	0	0	0	80
	Consulaire informatiesystemen	5.130	0	5.130	3.300	8.430	0	0	0	0	5.802
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	1.700	0	1.700	0	1.700	0	0	0	0	1.700
	Bijdragen asiel en migratie	1.700	0	1.700	0	1.700	0	0	0	0	1.700
4.3	Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur	6.785	0	6.785	0	6.785	– 51	– 51	– 51	– 51	3.581
	Subsidies (regelingen)	4.567	0	4.567	– 947	3.620	– 51	– 51	– 51	– 51	3.581
	Internationaal cultuurbeleid	4.567	0	4.567	– 947	3.620	– 51	– 51	– 51	– 51	3.581
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	2.218	0	2.218	947	3.165	0	0	0	0	0
	Internationaal cultuurbeleid	2.218	0	2.218	947	3.165	0	0	0	0	0
4.4	Uitdragen Nederlandse waarden en belangen	31.586	0	31.586	6.114	37.700	1.083	2.520	1.148	668	12.008
	Subsidies (regelingen)	17.615	0	17.615	– 840	16.775	– 600	78	677	677	4.730
	Instituut Clingendael	1.603	0	1.603	– 603	1.000	– 601	– 619	– 20	– 20	1.375
	Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid	2.970	0	2.970	0	2.970	– 23	– 23	– 23	– 23	1.567
	Internationale manifestaties en diverse bijdragen	71	0	71	0	71	– 1	– 1	– 1	– 1	38
	Publieksdiplomatie	2.477	0	2.477	– 237	2.240	26	722	722	722	1.696
	Onderzoeksprogramma	100	0	100	0	100	– 1	– 1	– 1	– 1	54
	Academische Leerstoel Anton de Kom	280	0	280	0	280	0	0	0	0	0
	Opvolging excuses Slavernijverleden	10.114	0	10.114	0	10.114	0	0	0	0	0
	Opdrachten	11.070	0	11.070	1.717	12.787	1.725	2.483	622	157	5.892
	Adviesraad Internationale Vraagstukken	586	0	586	157	743	157	157	157	157	732
	Instituut Clingendael	1.000	0	1.000	2.500	3.500	2.818	2.995	465	0	535
	Bezoeken VIPS en uitgaven CD en Internationale organisaties	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	535
	Algemene voorlichting	2.783	0	2.783	0	2.783	0	0	0	0	1.466
	Koninklijk Huis – inkomende en uitgaande bezoeken, officiële ontvangsten	2.500	0	2.500	0	2.500	0	0	0	0	2.500
	Onderzoeksprogramma	3.011	0	3.011	– 1.250	1.761	– 1.250	– 669	0	0	124
	Kennisplatform Oost-Europa	190	0	190	310	500	0	0	0	0	0
	Bijdrage aan agentschappen	1.400	0	1.400	0	1.400	– 2	– 5	– 15	– 30	370
	Verkeersnotificaties	400	0	400	0	400	– 2	– 5	– 15	– 30	370
	Opvolging excuses Slavernijverleden	1.000	0	1.000	0	1.000	0	0	0	0	0
	Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties	1.501	0	1.501	237	1.738	– 40	– 36	– 136	– 136	1.016
	Europese bewustwording	250	0	250	0	250	0	0	– 100	– 100	34
	Publieksdiplomatie	1.251	0	1.251	237	1.488	– 40	– 36	– 36	– 36	982
	Nog te verdelen	0	0	0	5.000	5.000	0	0	0	0	0
	Nog te verdelen	0	0	0	5.000	5.000	0	0	0	0	0
	Ontvangsten	87.214	0	87.214	4.400	91.614	0	0	0	0	82.372

Tabel 14 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Ontvangsten	87.214	0	87.214	4.400	91.614	0	0	0	0	82.372
4.10	Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland	19.500	0	19.500	0	19.500	0	0	0	0	19.500
	Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland	19.500	0	19.500	0	19.500	0	0	0	0	19.500
	Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland	19.500	0	19.500	0	19.500	0	0	0	0	19.500
4.20	Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen	67.514	0	67.514	4.400	71.914	0	0	0	0	62.672
	Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen	67.514	0	67.514	4.400	71.914	0	0	0	0	62.672
	Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen	67.514	0	67.514	4.400	71.914	0	0	0	0	62.672
4.41	Ontvangsten verkeersnotificaties	200	0	200	0	200	0	0	0	0	200
	Ontvangsten verkeersnotificaties	200	0	200	0	200	0	0	0	0	200
	Ontvangsten verkeersnotificaties	200	0	200	0	200	0	0	0	0	200

Toelichting

Verplichtingen

Er is een desaldering van ontvangen subsidies vanuit Europa, om een deel van de kosten voor de optimalisering van visumsystemen te dekken. Ook is er een verhoging van de verplichtingen omdat er in 20230 een aanbesteding worden gedaan op het beleidskader gedetineerdenbegeleiding.

Uitgaven

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) zijn de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd.

Artikelonderdeel 4.1 en 4.2

De grootste mutaties op artikel 4.1 en 4.2 betreffen de inkomsten van EUR 4,4 miljoen subsidie BMVI-middelen uit Brussel in 2026. Deze subsidie zal worden ingezet om een deel van de kosten voor de doorontwikkeling van de visumsystemen te dekken. Er wordt in 2.026 EUR 1,1 miljoen toegekend voor consulaire informatiesystemen NL in buitenland op artikel 4.1 en EUR 3,3 miljoen voor consulaire informatiesystemen vreemdelingenbeleid op artikel 4.2.

Vanuit de HGIS wordt in 2.026 EUR 5,0 miljoen non-ODA budget vrijgemaakt ten behoeve van crisisbeheersing. Dit is zichtbaar onder de regel van consulaire bijstand. In 2027 wordt er EUR 3,2 miljoen beschikbaar gesteld. Dit gaat met name om kosten voor consulaire dienstverlening zoals bv. evacuaties van Nederlanders in het buitenland in nood. Dit is prioritair gezien de recente geopolitieke ontwikkelingen.

Artikelonderdeel 4.4

De aanpassing van het budget binnen artikel 4.4 is het gevolg van een verschuiving van het uitgavenbudget van Clingendael onderzoeksprogramma en onderzoeksprogramma van het instrument Subsidies (regelingen) naar het financieel instrument Opdrachten voor Clingendael.

Ontvangsten

De ontvangsten op dit artikelonderdeel worden in 2026 met EUR 4,4 miljoen verhoogd vanwege ontvangen BMVI-subsidie uit de EU (het instrument voor grensbeheer en visa). Deze ontvangsten worden gedesaldeerd met artikelonderdelen 4.1 en 4.2 (Consulaire informatiesystemen).

Budgetflexibiliteit

Tabel 14 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht	55%
bestuurlijk gebonden	0%
beleidsmatig gereserveerd	45%
nog niet ingevuld/vrij te besteden	0%

De uitgaven voor 2026 op artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden zijn voor 55% juridisch verplicht.

Binnen het artikelonderdeel «Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland» is 93% juridisch verplicht. De subsidies voor gedetineerdenbegeleiding, de opdracht voor reisdocumenten en verkiezingen, en de opdracht voor consulaire informatiesystemen zijn volledig juridisch verplicht. De inkoop van de te verstrekken reisdocumenten en de geplande uitgaven voor het samen met (keten-)partners reguleren van het personenverkeer zijn voor 90% juridisch verplicht en worden aan de hand van de afgifte van paspoorten en visa bepaald. Hiervoor worden gedurende het begrotingsjaar verplichtingen aangegaan.

Voor het artikelonderdeel van internationaal cultuurbeleid zijn de uitgaven voor de specifieke landenprogramma’s en de cultuurmanifestaties voor 9% juridisch verplicht en de rest beleidsmatig gereserveerd in het kader van het 2025–2028 beleidskader.

Binnen het artikelonderdeel «Uitdragen Nederlandse waarden en belangen» is 38% juridisch verplicht. De budgetten voor onderzoek uitgevoerd door Clingendael zijn voor 80% juridisch verplicht en verder volledig beleidsmatig gereserveerd. De budgetten voor publieksdiplomatie (59% juridisch verplicht) worden ingezet voor activiteiten op het gebied van de positionering van Nederland in het buitenland, landenprogramma’s ter ondersteuning van de beleidsdoelstellingen, bezoeken van beïnvloeders en journalisten en uitgaven voor programma’s met in Nederland gevestigde partners zoals internationale organisaties.

De uitgaven voor de academische leerstoelgroep Anton de Kom zijn volledig juridisch verplicht. De uitgaven voor opvolging excuses Slavernijverleden zijn volledig beleidsmatig gereserveerd. De uitgaven voor Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid zijn voor 25% juridisch verplicht en voor 75% beleidsmatig gereserveerd en richten zich op lange-termijn beleidsdoelstellingen en activiteiten gerelateerd aan actuele ontwikkelingen, met als doel om bepaalde landenrelaties te intensiveren in het kader van verstrekt engagement. De budgetten voor de onderzoeksprogramma's zijn bijna volledig juridisch vastgelegd. Verplichtingen betreffen subsidies voor Progress en opdrachten voor het China Kennisnetwerk en het Oost-Europa/Rusland Kennisplatform. Ook de verkeersnotificaties zijn 100% juridisch verplicht. De uitgaven ten behoeve van het gastlandschap van Nederland, waaronder die van het Koninklijk Huis, VIP bezoeken en het corps diplomatique zijn deels juridisch verplicht en deels beleidsmatig gereserveerd. Die laatste categorie uitgaven wordt in de loop van 2026 ingevuld.

5 Niet-beleidsartikelen

5.1 Artikel 5: Geheim

Tabel 16 Budgettaire gevolgen van niet-beleid artikel 5 (bedragen x € 1.000)

	Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie t+1	Mutatie t+2	Mutatie t+3	Mutatie t+4	Mutatie t+5
Verplichtingen	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Uitgaven	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Programma-uitgaven	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Financieel instrument yyy	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Ontvangsten	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0

Toelichting

5.2 Artikel 6: HGIS onverdeeld

Tabel 17 Budgettaire gevolgen van niet-beleid artikel 6 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	9.326	0	9.326	– 6.999	2.327	– 76.118	– 59.047	– 96.306	– 132.489	2.431
	Uitgaven	9.326	0	9.326	– 6.999	2.327	– 76.118	– 59.047	– 96.306	– 132.489	2.431
6.1	Nog onverdeeld (HGIS)	9.326	0	9.326	– 6.999	2.327	– 76.118	– 59.047	– 96.306	– 132.489	2.431
	Nog onverdeeld (HGIS)	9.326	0	9.326	– 6.999	2.327	– 76.118	– 59.047	– 96.306	– 132.489	2.431
	Nog onverdeeld (HGIS)	9.326	0	9.326	– 6.999	2.327	– 76.118	– 59.047	– 96.306	– 132.489	2.431
	Ontvangsten	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0

Toelichting

Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering en HGIS-besluitvorming bij Voorjaarsnota. Op basis van de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt het HGIS non-ODA budget geïndexeerd. De indexatie wordt verwerkt op dit artikel. Het geraamde budget op dit artikel is met name bedoeld voor het uitkeren van loon- en prijsbijstelling binnen de HGIS en voor incidentele initiatieven of tegenvallers. De indexatiesystematiek van de HGIS non-ODA budgetten is met ingang van 2026 in lijn gebracht met de Rijksbrede LPO-systematiek.

5.3 Artikel 7: Apparaat

Tabel 18 Apparaatsuitgaven Kerndepartement Budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)

		Ontwerpbegroting t (1)	Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)	Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)	Mutaties 1e suppletoire begroting (4)	Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)	Mutatie 2027	Mutatie 2028	Mutatie 2029	Mutatie 2030	Mutatie 2031
Art.	Verplichtingen	1.058.888	0	1.058.888	60.095	1.118.983	– 1.274	– 32.038	– 44.597	– 45.763	918.274
	Uitgaven	1.058.888	0	1.058.888	60.095	1.118.983	– 1.274	– 32.038	– 44.597	– 45.763	918.274
7.1	Apparaat	1.058.888	0	1.058.888	60.095	1.118.983	– 1.274	– 32.038	– 44.597	– 45.763	918.274
	Personele uitgaven	733.480	0	733.480	38.263	771.743	15.184	– 3.292	– 15.711	– 23.343	672.691
	Eigen personeel	590.799	0	590.799	25.567	616.366	7.107	– 1.894	– 11.276	– 17.269	530.465
	Inhuur externen	59.184	0	59.184	4.546	63.730	1.628	– 17	– 1.564	– 3.105	56.895
	Overige personele uitgaven	83.497	0	83.497	8.150	91.647	6.449	– 1.381	– 2.871	– 2.969	85.331
	Materiële uitgaven	325.408	0	325.408	21.832	347.240	– 16.458	– 28.746	– 28.886	– 22.420	245.583
	ICT	79.135	0	79.135	– 10.833	68.302	– 15.490	– 16.022	– 16.336	– 16.040	56.293
	Bijdrage aan SSO's	63.961	0	63.961	14.282	78.243	3.581	0	0	0	63.961
	Overige materiële uitgaven	182.312	0	182.312	18.383	200.695	– 4.549	– 12.724	– 12.550	– 6.380	125.329
	Ontvangsten	481.071	0	481.071	– 241.000	240.071	18.600	19.000	19.000	19.000	28.571

Toelichting

Verplichtingen

De geraamde verplichtingen zijn gelijk aan de geraamde uitgaven voor apparaat.

Uitgaven

De uitgaven op artikel 7 Apparaat stijgen in 2026 en nemen vervolgens meerjarig af. De belangrijkste mutaties zijn hieronder toegelicht.

De apparaatstaakstellingen uit kabinet-Schoof zijn verder beleidsinhoudelijk uitgewerkt en worden bij deze begroting op de desbetreffende instrumenten verwerkt. In afwachting van deze invulling was de taakstelling grotendeels geboekt onder Overige materiële uitgaven. De apparaatstaakstelling wordt met name verwerkt op Eigen personeel, Overige personele uitgaven en ICT. Hierdoor vindt er een meerjarige verschuiving plaats van deze instrumenten naar Overige materiële uitgaven. Voor 2026 bedraagt de overheveling naar Overige materiële uitgaven EUR 9,0 miljoen en dit loopt op naar structureel EUR 34,7 miljoen in 2030.

De apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord betreffen de efficiencytaakstelling (CA 61) en de taakstelling Vernieuwing Rijksdienst (CA 62). Deze rijksbrede taakstellingen zijn naar rato verdeeld over de apparaatsuitgaven van departementen, inclusief uitvoeringsorganisaties. Voor het apparaat van BZ zijn het postennet, de toerekenbare NAVO-uitgaven en de consulaire ontvangsten uitgezonderd. In afwachting van de inhoudelijke invulling van de taakstellingen zijn deze naar rato verdeeld over het personeel deel en het materieel deel van het apparaat van BZ.

Er is tevens gereserveerd in 2026 voor de personele uitgaven die nodig zijn om het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie in 2029 voor te bereiden.

Ontvangsten

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten in 2026 met EUR 241 miljoen verlaagd. Daar staat tegenover dat voor 2.027 EUR 18,6 miljoen en voor de periode 2028 tot en met 2.030 EUR 19 miljoen aan extra verkoopopbrengsten worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden de ontvangsten bijgesteld en in een realistisch ritme geplaatst.